Na topie

rPET czyli butelka PET od nowa - z wizytą w zakładzie recyclingu

Autor:

więcej artykułów ze strefy:
Ciekawostki

Kategoria: Ciekawostki Nauka

Co dzieje się z butelką PET poddanej recyclingowi, czyli jak powstaje rPET materiał do produkcji nie tylko kolejnych butelek? Czy recycling to aby nie bajka? Jak ma się recycling w Polsce? Jeśli nurtują was te pytania, to ten tekst przeczytacie z zainteresowaniem.

  • rPET czyli butelka PET od nowa - z wizytą w zakładzie recyclingu
A A

Zacznę ten materiał od mocnego stwierdzenia. Procentową świadomość recyclingu w Polsce można określić mianem czeskiego błędu. Z badań Ministerstwa Środowiska wynika bowiem, że aż 72% Polaków deklaruje segregację odpadów. Tymczasem rzeczywistość według GUS jest inna - tylko 27% odpadów z gospodarstw domowych jest segregowanych należycie. Wniosek jest następujący - chcielibyśmy żyć ekologicznie, ale zdaniem ponad połowy z 87% osób, którym ekologia zdaje się bliskim sercu zagadnieniem, to zbyt kosztowny styl życia, a jednej trzeciej wystarczą same dobre chęci, bo czasu na zmianę nawyków brak.

IMP Polowat

By poznać tajemnice recyclingu udaliśmy się do BielskoBiałej w której znajduje się firma IMP Polowat. To jeden z 7 zakładów zajmujących się w Polsce przetwórstwem opakowań PET, drugi co do wielkości, w którego dwóch oddziałach w ciągu dnia przetwarzane są 3 miliony butelek, ważące aż 85 ton. Dwa oddziały IMP Polowat (w Bielsku-Białej i Łęczycy) od początku działalności przerobiły już prawie 12 i pół miliarda butelek. Postępy możecie śledzić na stronie www.polowat.pl.

Dlaczego zdecydowałem się poruszyć ten temat? Ze względu na fakt, że recycling to zjawisko, które powinniśmy szanować, a same deklaracje nie wystarczą. Proces recyklingu umożliwia wielokrotne wykorzystanie surowca, co niesie ze sobą znaczące korzyści: pozwala zmniejszyć zużycie zasobów naturalnych, takich jak: ropa naftowa, energia, woda oraz ograniczyć emisję gazów cieplarnianych (tzw. „ślad węglowy”). Tekst zilustrowany jest zdjęciami, które powstały na terenie zakładu IMP Polowat.

dyrektor IMP Polowat
Po zakładzie oprowadził nas szef IMP Polowat Leszek Dziopak

Świadomość przekłada się na skuteczność recyclingu

Niejednakowe zasady segregacji odpadów w różnych regionach kraju negatywnie wpływają na skuteczność recyclingu. Ta zależy od tego czy materiał do przetworzenia został odpowiednio zebrany, a to z kolei od tego jak świadomi jesteśmy potrzeby recyclingu. Tę trzeba krzewić wśród ludzi, bo wciąż wątpimy w sens recyclingu. Na opakowaniach nadal umieszcza się za mało informacji o tym jak przygotować je do dalszej „podróży”, czy nadają się one w całości czy tylko częściowo do recyclingu. Sama informacja że opakowanie wykonano w surowców wtórnych niewiele wnosi. Brak edukacji rodzi takie mity jak przekonanie, że smieciarki na segregowane odpady i tak wszystko razem mieszają. W rzeczywistości mają one specjalne przegrody, a śmieci nie trafiają do jednej komory.

Butelki PET

Polska pod względem skuteczności odzyskiwania materiałów w wyniku recyclingu nie wypada dobrze na tle innych krajów europejskich. Stosując terminologię futbolową, z wynikiem 34,7% znajduje się tuż nad grupa spadkową (najsłabiej wypadają pod tym względem w Europie Bułgaria i Grecja) do ligi gdzie recycling nie istnieje. Daleko nam do Niemiec czy Norwegii, gdzie poziom odzysku przekracza 91%, a nawet Czech gdzie odzyskuje się dwa razy więcej opakowań niż w Polsce (dane na rok 2016 wg MacKenzie Chemicals dla opakowań PET).

W trakcie zwiedzania

Mówiąc plastikowe opakowania mamy na myśli pudełka, w których sprzedawane są produkty spożywcze, ale też sprzęt elektroniczny (przypomnijcie sobie jak najczęściej zapakowane są przenośne dyski). Takim opakowaniem może być też obudowa komputera. Tym razem jednak skupimy się na butelkach PET.

PET czyli Poli(tereftalan etylenu)

Ten wytrzymały i łatwy w obróbce polimer stanowi obecnie najefektywniejszy w użyciu materiał, z którego powstają butelki na wodę, mleko, napoje gazowane. Ma w zasadzie same zalety, ale jego trwałość jest też jego przekleństwem. Butelek PET jest pełno nie tylko w sklepach, domach i śmietnikach, ale niestety… również w lasach, jeziorach, morzach i bezdrożach. Plastik, który opuścił obieg zamknięty i trafił do środowiska naturalnego (jako śmieci, zanieczyszczenia wody jak i powietrza) co nie powinno mieć nigdy miejsca, staje się zagrożeniem dla naszego zdrowia i całego ekosytemu naturalnego.

PET wzór

Opakowania na nabiał to jeszcze inna historia, ale jeśli przyczynimy się do świadomej zbiórki i przetwarzania zużytych butelek PET już przyczynimy się w dużym stopniu do naprawy świata.

Istnieją też opakowania papierowe i szkło, plastik PET stanowi tez element obudów sprzętu elektronicznego, ale w tym przypadku ścieżka odzyskiwania jest odmienna i wcale nie zawsze możliwa do realizacji.

Butelki PET i system kaucyjny

O tym jak mało znaczący w Polsce jest recycling w ogólnym systemie dystrybucji i redystrybucji opakowań PET świadczy fakt, że pytanie ile wynosi kaucja za plastikową butelkę skwitowane zostanie zapewne śmiechem. Taki system działa podobnie jak w przypadku butelek szklanych. Kupując napój w plastikowym opakowaniu zwrotnym płacimy dodatkowo kaucję, która zwracana jest gdy oddajemy butelkę z powrotem. Taki system wymaga dyscypliny, ale tez jest sposobem na zachęcenie do traktowania opakowań PET jako przydatnych do recyclingu.

System kaucyjny za butelki PET w EU

W Unii Europejskiej najwcześniej system kaucyjny wprowadziła Szwecja, bo już w 1984 roku. Najpierw rozpowszechnił się on w krajach skandynawskich, potem w Niemczech (2003), a niedawno wprowadzono go w Wielkiej Brytanii (2018). W Polsce jeszcze czekamy na wprowadzenie takiego systemu, co wiązałoby się z inwestycjami na poziomie 6 miliardów euro w ciągu 5 lat. Systemu z pewnością rewolucyjnego, ale też wymagającego akceptacji społecznej, a ta możliwa jest tylko przy poszanowaniu recyclingu.

Żywiec Zdrój i recycling

Wizycie w IMP Polowat towarzyszyły nam produkty Żywiec Zdrój bo to właśnie ten wytwórca jest jednym z głównych kontrahentów. Żywiec Zdrój chwali się, że w ciągu 10 lat waga opakowania flagowego produktu, czyli wody, zmniejszyła się o 14%. Kwadratowy przekrój butelek i przetłoczenia służą efektywnemu transportowi i ułatwiają ponowne przetworzenie.

IMP Polowat przed odseparowaniem etykiet
Butelki przed odseparowaniem etykiet

Być może w tym momencie zapytacie się co z etykietami, co z nakrętkami, czy ta papierowa ekoetykieta nie przeczy idei recyclingu? Otóż dobrze przygotowany produkt nie wymaga odklejania etykiet, a materiał stanowiący nakrętkę daje się wygodnie oddzielić od reszty opakowania na jednym z etapów recyclingu po podgrzaniu. Dobre przygotowanie produktu nie jest jednak regułą.

O ile Żywiec Zdrój zapewnia, że jego produkty w 100% nadają się do recyclingu, nie musi to być regułą w przypadku innych producentów. Problemem może być na przykład tworzywo PCV, które stosowane jest (na szczęście coraz rzadziej) do opinania opakowań o niestandardowym kształcie, klej, który utrudnia odklejenie etykiety nawet po uzyskaniu wysokiej temperatury. Opakowania papierowe na płyny nie są do wyłącznie papierowe, jeszcze większym problemem jest łączenie w jednym produkcie opakowaniowym materiałów nadających się do recyclingu i tych, których nie da się odzyskać.

Gospodarka w obiegu zamkniętym - cel do którego powinniśmy dążyć

Recycling stanowi ostatni etap gospodarki w obiegu zamkniętym, czyli takiej, w której minimalna ilość wykorzystanych surowców nie zostaje użyta ponownie. Żywiec Zdrój podczas szczytu klimatycznego ONZ w Katowicach zadeklarował, że w 2020 roku 100% wprowadzonych przez firmę opakowań PET będzie odzyskanych i poddanych recyclingowi. W ubiegłym roku 33,5% materiałów wykorzystywanych do produkcji butelek było materiałem z recyclingu i pod tym względem żywiec Zdrój spełnia już normy, które UE przewiduje na rok 2030.

Jednak nie tylko Żywiec Zdrój produkuje napoje w Polsce. Dlatego nie mniej ważny jest ambitny plan, by całkowity poziom recyclingu opakowań PET w Polsce osiągnął 90% już w 2025 roku.

Korzyść z recyclingu nie jest jednorazowa. Przetworzoną raz butelkę można ponownie poddać procesowi recyclingu i wytworzyć z niej nawet odzież.

Od PET do rPET czyli przebieg recyclingu

Do zakładu IMP Polowat trafiają bele sprasowanych butelek przygotowywane przez firmy zajmujące się zbieraniem sortowanych odpadów. Teoretycznie są one już odpowiednio wyselekcjonowane, ale istnieje ryzyko zanieczyszczenia (inne tworzywa, odpady organiczne), dlatego jednym z pierwszych etapów po umyciu butelek jest ręczne sortowanie. Również po zakończeniu całego procesu następuje wnikliwa kontrola zanieczyszczenia innymi składnikami niż rPET. Dobrze oczyszczona próbka zakłada wystepowanie co najwyżej kilkudziesięciu ppm (częściach na milion).

Kontrola jakości IMP Polowat

Umyte butelki poddawane są cięciu na płatki, a następnie ponownemu myciu. Czyste fragmenty butelek zostają poddane separacji flotacyjnej, w której oddzielane są pocięte elementy nakrętek od reszty.

IMP Polowat linia produkcyjna płatków PET

Następuje odwirowanie i wysuszenie płatków, a także ich odpylenie. Po detekcji zanieczyszczeń płatki są magazynowane w silosie i pakowane do tak zwanych bigbagów czyli toreb mieszczących każda około tony rPET. Torby są magazynowane przez wysłaniem do firmy zlecającej recycling.

Zmagazynowane płatki PET

Podczas recyclingu prawie 75% wytworzonych produktów stanowią płatki PET. Niecałe 6% to ścieki, czyli woda w odpadach nadająca się do oczyszczenia, a faktycznych odpadów, których nie da się w żaden sposób przetworzyć jest mniej niż 1%.

Produkt finalny

Produktem finalnym recyclingu butelek PET są płatki PET czyli bardzo drobno pocięte butelki (nawet do konsystencji proszku). Ponad połowę rPET stanowi płatek bezbarwny, 32% to płatki powstałe z cięcia niebieskich butelek, a 11% z butelek zielonych. Powstaje też mieszanka kolorowych płatków, która stanowi 6% przetworzonych butelek PET.

Płatki PET
Tak wyglądają płatki PET z bliska - potnijcie jedną butelke na drobiny o wymiarze kilku mm i zmierzcie swój czas. IMP Polowat przetwarza surowiec masowo co przekłada się na 0,06 s na jedną butelkę. To szybciej niż czas reakcji sprintera podczas wyjścia z bloków startowych. A ile czasu zajęło pocięcie Waszej butelki?

Można z nich wytworzyć plastikowe przedmioty takie jak taśmy opakowaniowe, włókniny, wytłoczki, folie. Z tymi produktami w świecie elektroniki i jej dystrybucji spotykamy się aż nader często.

Przetwarzanie rPET

Po przetworzeniu płatków do postaci regranulatu (IMP Polowat ma odpowiednią linię produkcyjną od 2012 roku) można produkować tak zwane preformy, które podobnie jak szkło, na specjalnych wydmuchiwarkach są rozdymane do formy butelki (stąd część butelki PET z gwintem jest ciemniejsza niż reszta butelki, gdyż ona nie podlega już odkształceniu i rozciągnięciu). Jedna butelka, która trafia do IMP Polowat może zostać zamieniona w jedną butelkę przetworzoną.

Butelki Żywiec Zdrój z recyclingu

Taką jak ta na ilustracji powyżej - pierwsza w Polsce butelka PET w 100% pochodząca z odzysku.

Źródło: Polowat, inf. własna, fot: Alicja Żebruń

Odsłon: 6573 Skomentuj newsa
Komentarze

18

Udostępnij

Ciekawostki w marketplace

  1. Kenjiro
    Oceń komentarz:

    -2    

    Opublikowano: 2019-04-15 08:31

    Z tym sortowaniem w domu też nie jest tak różowo, bo co z tego, że sortuję plastik, szkło i papier osobno, skoro przyjeżdża jedna ciężarówka i wszystkie skrzynki wsypuje na jedną pakę?

    PS. Akurat u mnie się to już poprawiło, ale w innej części miasta widziałem jeszcze takie obrazki...

    Skomentuj

    1. Ari93
      Oceń komentarz:

      4    

      Opublikowano: 2019-04-15 09:21

      Ale wiesz że w takiej śmieciarce jest kilka komór...? Chyba nie myślisz że po mieście będzie krążyć 5 śmieciarek i do każdej będą ładowane inne worki, już teraz nawet jedna sztuka takiego pojazdu często ma problemy żeby gdzieś dotrzeć lub z tamowaniem/utrudnianiem ruchu a co by się działo jak by ich kilka miało jeździć, paraliż totalny.

      Skomentuj

    2. raffal81
      Oceń komentarz:

      1    

      Opublikowano: 2019-04-15 09:29

      Kenijro naprawdę myślałeś że tam jest jedna komora ??? taka bez segregacji ? :D

      Skomentuj

    3. K9Mifune
      Oceń komentarz:

      2    

      Opublikowano: 2019-04-15 11:06

      Przecież w większości miast jest jedna komora (m.in. Kraków, zespół MPO). W Niemczech podobnie - śmieciarki mają jedną komorę. Panowie wyżej nademną się mylą.

      System segregacji polega na tym że wszystko wrzuca się do jednego kontenera, ale uprzednio "zgniata" w kostki. Te kostki wywala się tam gdzie się wywala i segreguje na miejscu. Człowiek czy maszyna wtedy czynią to bez problemu i bez straty czasu. Nie wszystkie "kostki" zawierają tylko przeznaczone odpady. Wtedy też, mimo segregacji mogą iść do odpadów mieszanych. Tak samo istotne jest zgniatać kartony, butelki (to tak porządnie), zdejmować etykiety itd. bo często filtruje to maszyna (może odrzucić odpad). Prócz nauczenia wyrzucania śmieci do właściwych koszy, trzeba uczyć ludzi jak to robić. Tego w Polsce nie ma. Przykład - karton papierowy, ale z aluminium w środku - karton powinien iść do aluminium/innych, NIE do papieru. Przydałoby się dodatkowe, niewidoczne oznaczenie na opakowaniu jaki typ segregacji należy zastosować.

      Nie należy się zrażać do faktu, że jedna śmieciarka zabiera wszystkie śmieci naraz. To nie problem.

      Zastosowane sposoby, będą różnić się w niektórych miastach, zależnie od firmy wywożącej i firmy segregującej odpady, ale łatwo się domyśleć że nikt nie kupi 30 nowych śmieciarek tylko ze względu na nową dyrektywę, a stare śmieciary wyśle do Obwodu Kaliningradzkiego i odsprzeda za grosze.

      Skomentuj

      1. mjwhite
        Oceń komentarz:

        1    

        Opublikowano: 2019-04-15 11:20

        @K9Mifune

        Dokładnie, też czytałem ostatnio że wrzucają wszystko razem ale wstępna segregacja bardzo pomaga.

        PS. Na logikę, skoro rozdzielają na papier i folię "karton po mleku" to żadnym problemem nie jest też "gazeta z butelką".

        Skomentuj Historia edycji

        1. gormar
          Oceń komentarz:

          0    

          Opublikowano: 2019-04-15 13:58

          Tetrapaki nie podlegają recyklingowi. Na razie nie udaje się oddzielić wielu warstw foli aluminiowej przekładanych papierem.

          Skomentuj

    4. K9Mifune
      Oceń komentarz:

      2    

      Opublikowano: 2019-04-15 11:18

      Dodam też, że nawet przy sposobie "wyrzucania wszystkiego do jednego konterenera" i nie zgniatania tego w system kostek, wstępna segregacja mieszkańców zwiększa skuteczność segregacji w sortowni o kilkadziesiąt %. Mieszkańcy pełnią ważną rolę na początku tego łańcucha. Bez wstępnej segregacji sortownia jest mało wydajna.

      Trochę słabo robić robotę dwa razy, ale tak będzie, póki ludzie nie nauczą się jak segregować. A nawet w Niemczech nie stosują się do wszystkich zasad.

      Pełni to też rolę edukacyjną, aby segregacja weszła w kulturę. Co z wielomilionowych inwestycji, gdy ludzie będa dalej mieszali odpady?

      Skomentuj

  2. sn00p
    Oceń komentarz:

    2    

    Opublikowano: 2019-04-15 08:38

    Nie wiedziałem że Norwegia jest w Unii Europejskiej lol!

    Skomentuj

    1. gormar
      Oceń komentarz:

      0    

      Opublikowano: 2019-04-15 13:59

      Norwegia należy do EWG. Pewnie stąd ten błąd.

      Skomentuj

  3. odkupiciel375
    Oceń komentarz:

    1    

    Opublikowano: 2019-04-15 08:51

    "Podczas recyclingu prawie 75% wytworzonych produktów stanowią płatki PET. Niecałe 6% to ścieki, czyli woda w odpadach nadająca się do oczyszczenia, a faktycznych odpadów, których nie da się w żaden sposób przetworzyć jest mniej niż 1%."
    czym jest pozostałe ~18%(nakrętki/etykietki?)?

    Skomentuj

  4. mjwhite
    Oceń komentarz:

    3    

    Opublikowano: 2019-04-15 09:25

    "O ile Żywiec Zdrój zapewnia, że jego produkty w 100% nadają się do recyclingu, nie musi to być regułą w przypadku innych producentów. Problemem może być na przykład tworzywo PCV, które stosowane jest (na szczęście coraz rzadziej) do opinania opakowań o niestandardowym kształcie, klej, który utrudnia odklejenie etykiety nawet po uzyskaniu wysokiej temperatury. Opakowania papierowe na płyny nie są do wyłącznie papierowe, jeszcze większym problemem jest łączenie w jednym produkcie opakowaniowym materiałów nadających się do recyclingu i tych, których nie da się odzyskać."


    I to jest chyba kluczowy problem, skoro producenci produkują chłam nie do odzyskania, to sortowanie w domu nic nie pomoże.
    To producenci opakowań produkują śmieci a nie konsumenci, nie zapominajmy o tym!

    Skomentuj

  5. zajdi01
    Oceń komentarz:

    2    

    Opublikowano: 2019-04-15 09:55

    Butelki powinny być szklane jak dawniej. Plastik jest bardzo szkodliwy powyżej 15 C temperatury otoczenia. Torby z materiału, opakowania produktów mniejsze, a nie produkt zawinięty w 3 warstwy a na końcu jeszcze kartonik. Śmieciowy problem byłby dużo mniejszy

    Skomentuj

    1. mjwhite
      Oceń komentarz:

      1    

      Opublikowano: 2019-04-15 11:24

      "opakowania produktów mniejsze"

      Co to, to nie. Owiń kostę masła 0,5kg a owiń 5 kostek po 100g.

      Skomentuj

      1. Geriavit
        Oceń komentarz:

        2    

        Opublikowano: 2019-04-15 16:46

        Ja to zrozumiałem tak, że opakowanie jako pojemnik na produkt powinno być mniejsze. Tak jak w przypadku chipsów często jest, że paczka jest taka, że zmieści 2 razy więcej produktu niż jest w środku opakowania. Napój powinien być lany niemal pod korek, a np. procesor bez chłodzenia pakowany w mały blister zamiast w karton wielkości drukarki.

        Skomentuj

  6. Blackshadow
    Oceń komentarz:

    1    

    Opublikowano: 2019-04-15 16:53

    Ciekawe ile tego plastiku zostaje w organizmie, z tych wszystkich rzeczy które jemy.

    Skomentuj

  7. darioata
    Oceń komentarz:

    -3    

    Opublikowano: 2019-04-15 17:05

    I po co wam ta cala ekologia? Powiem wam w tajemnicy! I tak umrzecie! Powiecie dla nastepnych pokolen! Powiem wam kolejna tajemnice nastepne pokolenie tez umrze i nastepne, nastepne, nastepne, nastepne, nastepne, nastepne itd!
    A pozniej przyjdzie dzien w ktorym Slonce zacznie sie zamieniac sie w czerwonego olbrzyma i bedzie coraz gorecej, najpierw wyparuja oceany i wszelka woda, potem wszystko zacznie plonac a ziemia zostanie zamieniona w jeden wielki piec!
    Pod koniec tego procesu ziemia zostanie wchlonieta do slonca i obroci sie w popiol!
    Moral jest taki ze i tak wszystko co istnieje kiedys przestanie istniec! Ziemia przestanie istniec, uklad sloneczny przestanie istniec, galaktyki sie rozpadna a nawet kosmos przestanie istniec!
    Wiec po co ja w swoim krotkim zyciu dbac o segregacje? Wali mnie to! I tak umre, wy umrzecie, cala ludzkosc wymrze i nic z tym nie zrobicie!

    Skomentuj Historia edycji

    1. gormar
      Oceń komentarz:

      1    

      Opublikowano: 2019-04-16 22:36

      Ależ oczywiście masz rację, że wszyscy umrzemy. Ale jakoś do tego końca trzeba przeżyć. Jak wolisz zbierać w swoim organizmie mikro-plastik a oceany zamienić w ściek to możesz nawet zjadać opakowania produktów które kupujesz. Tylko pozwól innym żyć w godnych warunkach.

      Skomentuj

  8. benutzer
    Oceń komentarz:

    0    

    Opublikowano: 2019-04-17 15:39

    Po co te twoje wypociny? I tak umrzesz jak osoby, które to czytają. Umrą również twoje dzieci, którym przekażesz swoje geny. I cała ludzkość umrze, bo Ziemia zostanie spalona przez Słońce, które zmieni się w gigantycznego czerwonego olbrzyma. Więc już nic nie rób, nie segreguj śmieci i nic nie pisz, bo to nie ma sensu.

    Skomentuj

Dodaj komentarz

Przy komentowaniu prosimy o przestrzeganie netykiety i regulaminu.

Aby dodać komentarz musisz być zalogowany!