Po co stosujemy zasilacze awaryjne?

Większość użytkowników komputerów specjalnie nie interesuje się zasilaniem domowych urządzeń. Przyzwyczailiśmy się, że mamy w gniazdku „prąd“ i podłączone do niego urządzenie działają jak należy. Pół biedy jeśli podłączane urządzenie ma prostą budowę jak np. czajnik, na jego pracę wpływa bardzo niewiele czynników. Gorzej, jeśli podłączamy skomplikowaną elektronikę, która do poprawnej pracy potrzebuje odpowiednich parametrów zasilania.

Zasilanie urządzeń prądem przemiennym, to dość skomplikowane zagadnienie którego pełne i szczegółowe objaśnienie na pewno wykracza poza ramy tego poradnika.

Trzy podstawowe parametry sieci energetycznej:

• wartość skuteczna napięcia
• częstotliwość
• kształt krzywej napięcia.

W Polsce parametry te określa norma PN-IEC 60038 i są to odpowiednio 230V, 50 Hz, przebieg sinusoidalny. Oczywiście to co otrzymujemy „w gniazdku“ często daleko odbiega od normy.

W sieci energetycznej występują różne zakłócenia związane zarówno z pracującymi w niej urządzeniami jak i przyczynami zewnętrznymi. Zdecydowana większość zakłóceń występuje chwilowo, a czas ich trwania jest nie dłuższy niż kilka sekund. Niemniej nawet tego typu zakłócenia mogą spowodować poważne uszkodzenia sprzętu podłączonego do sieci.

Jakie zakłócenia występują w sieci energetycznej?

• Odchylenie i wahania napięcia

Norma w Polsce przewiduje jako prawidłowe napięcie  230V -+ 10%. Zatem faktycznie w gniazdku może być od 207 do 253V i nadal jest wszystko w porządku. Odchyleniem nazywamy długotrwałą zmianę napięcia w taki sposób, że przestaje być one zgodne z normą. Natomiast wahanie, to taka sama zmiana, ale występująca krótkotrwale. Oba stany zakłóceniowe powodowane są przez włączanie do sieci urządzeń o dużej mocy. Wahanie może spowodować wspomniany wcześniej silnik windy w budynku, a odchylenie piekarnik kuchenki elektrycznej w naszym mieszkaniu.

• Zniekształcenia napięcia zasilającego

Parametrem określającym poziom zniekształceń sinusoidy napięcia jest tzw. współczynnik THD (ang. Total Harmonic Distorsion) w wolnym tłumaczeniu całkowite zniekształcenia harmoniczne. Polska norma określa, iż poziom tych zniekształceń nie powinien przekroczyć 5%. Głównym czynnikiem wprowadzającym tego typu zakłócenia są urządzenia zasilane zasilaczami impulsowymi, a więc o ironio także komputery.

• Przepięcia

Jednym z najbardziej niebezpiecznych stanów zakłóceniowych sieci jest przepięcie. Jest to krótkotrwały, ale gwałtowny wzrost napięcia zasilającego, którego głównym elementem są pobliskie uderzenia pioruna. Tego typu zakłócenia mogą być także powodowane przez wyłączanie dużych odbiorników o charakterze indukcyjnym - np:  nieszczęsny silnik od windy w budynku.

• Zaniki napięcia zasilającego

Czyli stan zakłóceniowy, który możemy stosunkowo łatwo zaobserwować. Zaniki także można podzielić na dwie grupy. Krótkotrwałe, przed którymi doskonale chronią zasilacze bezprzerwowe, oraz długotrwałe, przed którymi ochronić może co najwyżej generator z odpowiednim zapasem paliwa.

Wymieniłem tylko te najbardziej podstawowe. Przed większością z nich chroni odpowiednio dobrany zasilacz UPS. Każdy z nas będzie musiał teraz odpowiedzieć na pytanie, czy warto stosować UPSa.