Najistotniejsze pojęcia związane z monitorami LCD c.d.

Picture-By-Picture – funkcja pozwalająca na równoczesne wyświetlanie dwóch sygnałów na jednym monitorze (pochodzących z dwóch różnych źródeł). Ekran dzielony jest wtedy na dwie części.

Eizo FlexScan SX3031W: MacOS X i Windows Vista na jednym monitorze (2 razy 1200 x1600)

Odświeżanie obrazu (częstotliwość odświeżania pionowego) – częstotliwość odświeżania obrazu w monitorach wyrażana jest w hercach (Hz). Wartość ta określa, ile razy w ciągu sekundy wyświetlany jest obraz. Na monitorach CRT (kineskopowych) odświeżanie obrazu było niezwykle istotne, bo poniżej pewnej wartości (zwykle przyjmuje się, że jest to 75 Hz) obraz potrafił migotać, co powodowało szybkie męczenie wzroku użytkownika, a nawet bóle głowy.

W przypadku panelów LCD odświeżanie pionowe nie ma takiego znaczenia, ponieważ ze względu na zastosowaną technologię ich obraz nie migocze. Dlatego też wartość odświeżania monitorów LCD jest zwykle niższa od monitorów CRT, chociaż oczywiście i od tej reguły istnieją wyjątki (patrz: monitory 120 Hz opisywane później w niniejszym poradniku). Gracze powinni jednak zwrócić uwagę tą kwestię, bo w przypadku wykorzystania w grze opcji synchronizacji pionowej (v-sync), szybkość działania gry (liczba klatek na sekundę) zostanie dostosowana do wartości odświeżania ekranu. Oczywiście pod warunkiem, że karta graficzna na to pozwala.

Efekt bezwładności matrycy LCD – związany jest z czasem włączania/wyłączania pikseli na ekranie LCD i może się przejawiać nieprzyjemnym smużeniem podczas animacji. Jest to związane z konstrukcją paneli LCD (czas reakcji) i nie ma nic wspólnego z częstotliwością odświeżania.

Efekt muru – prześwietlenia panelu występujące najczęściej na krawędziach ekranu. Efekty te są często widoczne w postaci poświaty przebijającej przez czarny kolor. Wiąże się to zwykle ze zbyt mocnym dociśnięciem warstw panelu, przez co gęstość kryształu w panelu traci swoją jednorodność. Aby zaobserwować efekt muru, wystarczy (delikatnie) nacisnąć powierzchnię ekranu LCD (oczywiście przy włączonym monitorze).

Wielkość plamki – Rozmiar najmniejszego elementu, który może wyświetlić monitor (nie mylić z pikselem). Precyzując: jest to odległość pomiędzy początkiem jednego a drugiego piksela, włączając w tą przestrzeń pomiędzy nimi. Wielkość plamki związana jest z rozdzielczością i ma wpływ na jakość obrazu.

HDCP (High-bandwith Digital Content Protection) – Rozwinięcie tej nazwy mówi same za siebie. Jest to związany z HDMI/DVI-D mechanizm ochrony danych cyfrowych, który ma je zabezpieczać przed tworzeniem nieautoryzowanych kopii. Obsługa HDCP w monitorach i telewizorach jest jednym z warunków otrzymania przez urządzenia oznaczenia „HD Ready”. Jeśli urządzenie nadające szyfrowane w ten sposób dane jest wyposażone w HDCP, odbiornik także musi je posiadać - w przypadku komputerów w HDCP musi być wyposażony zarówno czytnik dysków optycznych, karta graficzna, jak i monitor.

W przypadku wykrycia braku obsługi HDCP, konsekwencją może być znaczące obniżenie jakości obrazu i dźwięku (np. filmy), lub całkowity brak wyświetlanego obrazu. Posiadacze konsol PlayStation 3 i Xbox 360 także powinni zaopatrzyć się w odbiorniki z obsługą HDCP, jeśli nie chcą mieć problemów z poprawnym wyświetlaniem obrazu.

Kalibracja – regulacja kolorów wyświetlanych na monitorach tak, aby były one jak najbardziej zbliżone do rzeczywistych. Jest to dość istotna kwestia, ale większość użytkowników monitorów całkowicie ją ignoruje, ustawiając sobie kolory „jak bardziej mi się podoba”. Później często dochodzi do sytuacji, gdy np. zdjęcia wyświetlane na różnych monitorach prezentują się całkowicie odmiennie – na jednym dany element ma kolor czerwony, a na drugim wpada już w pomarańczowy. Trudno wtedy jednoznacznie stwierdzić, który z monitorów wyświetla kolory bardziej zbliżone do rzeczywistych.

Tworząc grafikę na źle skalibrowanych monitorach tak naprawdę nigdy nie wiemy do końca, jaki efekt udało się uzyskać.

Kalibracja może się odbywać metodą programową lub sprzętową. Kalibracja programowa jest zdecydowanie mało precyzyjna i nie zapewnia wysokiego poziomu dokładności (8 bitów na kanał), ale jedynie niektóre monitory przeznaczone do zastosowań profesjonalnych są wyposażone w kalibratory sprzętowe. Dla przykładu, w zaawansowanych technologicznie monitorach firmy Eizo stosuje się 12-bitową tablicę LUT oraz 16-bitowe przetwarzanie informacji o kolorze. Niektóre firmy dokonują też kalibracji fabrycznie, ale dotyczy to głównie najdroższych modeli przeznaczonych do obróbki grafiki, fotografii oraz poligrafii.

Martwe piksele – ogólne określenie uszkodzonych pikseli w panelach LCD. Uszkodzenia jednak bywają różne i tak naprawdę tylko część z uszkodzonych pikseli możemy określić nazwą martwych. Aby zrozumieć na czym polegają awarie pikseli na panelu LCD, trzeba wiedzieć, że każdy piksel na ekranie LCD składa się z trzech subpikseli o kolorze czerwonym, zielonym i niebieskim. Od intensywności światła subpikseli zależy kolor całego piksela.

Uszkodzenia pikseli możemy podzielić na trzy podgrupy:

1. Całkowicie biały piksel (przez cały czas zapalony) – hot pixel
2. Całkowicie czarny piksel (przez cały czas zgaszony) – dead pixel
3. Różnokolorowe piksele (awaria subpikseli)

• Subpiksele jasne (widoczne na ciemnym tle)
• Subpiksele ciemne (widoczne na jasnym tle)

Jedynie w przypadku nr 2 możemy mieć do czynienia z martwym/wypalonym pikselem (np. uszkodzenie tranzystora sterującego subpikselami). Istnieje duże prawdopodobieństwo, że usterka ta nie zniknie.

W przypadku nr 3 zwykle mamy do czynienia z zablokowaniem kryształu w określonej fazie zmiany napięcia. Istnieje możliwość, że się zablokuje, dając efekt całkowicie białego (1) lub nawet czarnego piksela (2). W wielu przypadkach zablokowane piksele same potrafią wrócić do normy i po jakimś czasie defekt znika. Proces naprawy można przyśpieszyć stosując oprogramowanie wyświetlające w losowy sposób różnokolorowe piksele (np. JScreenFix). Nie ma żadnej gwarancji, że taki sposób zadziała, ale może on zainicjować proces odblokowania kryształu.

Przestrzeń kolorów/gamut (sRGB/Adobe RGB) – Przestrzeń kolorów określa zakres barw, które może wyświetlić urządzenie. Standard sRGB zawiera około 35 proc. kolorów widzialnych dla człowieka (około 16,8 miliona), natomiast standard Adobe RGB aż 50 proc. Rozszerzona przestrzeń umożliwia znacznie lepsze odwzorowanie tonalnych przejść pomiędzy kolorami.

Źródło: www.eizo.pl

Zakres barw Adobe RGB znajdziemy jedynie w monitorach przeznaczonych dla profesjonalistów i raczej tylko oni będą go potrafili wykorzystać w praktyce. Oczywiście można obejrzeć plik graficzny zapisany w przestrzeni Adobe RGB na zwykłym monitorze, ale trzeba pamiętać, że musimy do tego celu wykorzystać oprogramowanie, które potrafi właściwie zarządzać kolorem. W innym przypadku plik z zakresem barw Adobe RGB zostanie wyświetlony w sRGB, a zamiast rozszerzonej palety barw zobaczymy wersję zubożoną.