3I/ATLAS inna niż typowe komety. Gaz ucieka wolniej, a widmo pełne metali

Zespół badaczy oparł analizę na obserwacjach spektroskopowych wykonanych za pomocą teleskopu Hobby-Eberly Telescope w Teksasie. Dzięki pomiarom udało się prześledzić ślad gazu wokół 3I/ATLAS na dystansie przekraczającym 85 tys. km od jądra komety. Dane zebrano 9 grudnia 2025 r., korzystając ze spektrografu VIRUS.

W momencie rejestrowania widma 3I/ATLAS znajdowała się 2,03 jednostki astronomicznej od Słońca oraz 1,83 jednostki astronomicznej od Ziemi (1 AU to 150 mln km, czyli średnia odległość Ziemi od Słońca). Kometa była już na odcinku orbity prowadzącym na zewnątrz Układu Słonecznego – wcześniej, 30 października 2025 r., minęła peryhelium, czyli punkt położony najbliżej Słońca.

W widmie obiektu zidentyfikowano zestaw cząsteczek typowy dla komet z naszego układu, m.in. cyjanek, trójwęgiel, metylidynę oraz dikarbon. Gdy jednak naukowcy próbowali odtworzyć ich rozmieszczenie w otoczeniu jądra, standardowe modele nie dawały zgodnych wyników. Dopiero przyjęcie założenia, że gaz odrywa się od jądra z prędkością około dwukrotnie mniejszą niż w przeciętnej komecie Układu Słonecznego, pozwoliło wyjaśnić zebrane dane.

Badacze zwrócili uwagę, że spowolnienie wypływu materii może wiązać się z obecnością cięższego gazu, bogatego w dwutlenek węgla, który hamuje ruch uwalnianych cząsteczek. Jednocześnie w widmie 3I/ATLAS pojawiły się bardzo wyraźne linie emisyjne neutralnego żelaza i niklu. Według zespołu te pierwiastki najpewniej wydostają się bezpośrednio z jądra komety i mają postać metalu.

Naukowcy podkreślili, że szczególnie mocne sygnały żelaza i niklu stanowią istotną odmienność względem komet Układu Słonecznego. Zaznaczyli również, że pod względem wyjątkowo wysokiej zawartości tych pierwiastków 3I/ATLAS wybija się nawet na tle wcześniejszych obiektów międzygwiazdowych: planetoidy 1I/’Oumuamua oraz komety 2I/Borisov.

Kometę 3I/ATLAS wykryto 1 lipca 2025 r. dzięki przeglądowemu teleskopowi ATLAS w Rio Hurtado w Chile, finansowanemu przez NASA. Kometa figuruje także pod oznaczeniami C/2025 N1 (ATLAS) oraz A11pl3Z, a do Układu Słonecznego nadleciała z kierunku gwiazdozbioru Strzelca. Czym jest i jak wyglądał jej pierwotny układ planetarny, z którego została wyrzucona, nie wiadomo.