ASUS Striker II Extreme (nForce 790i Ultra SLI). Płyta główna dla entuzjastów

ASUS ROG Striker II Extreme to już drugie wcielenie płyty dedykowanej zaawansowanym użytkownikom – pierwszy  Striker Extreme debiutowała na początku 2007 roku i był oparta o chipset 680i SLI. Striker II Extreme została wyposażona w najmocniejszą odmianę chipsetu  nForce 790i Ultra SLI i przystosowaną do obsługi procesorów  Intel z rodziny Penry (również tych stworzonych w 45 nanometrowym procesie technologicznym). Płyta posiada podstawkę Socket LGA 775 i jest przeznaczona dla procesorów (Yorkfield – czterordzeniowych i Wolfdale – dwurdzeniowych). Chipset nForce 790i występuje w dwóch odmianach SLI i Ultra SLI, wersja Ultra obsługuje pamięci DDR3 2000MHz oraz dodatkowo standard EPP2 (następcę EPP, który debiutował wraz z chipsetem nForce 590 SLI), wersja SLI obsługuje tylko pamięci DDR3 1333. EPP2 jest zestawem dodatkowych instrukcji zaimpletowanym w module SPD, które przekazują płycie informacje o dodatkowych możliwościach pracy pamięci. Wystarczy dysponować odpowiednimi kościami pamięci DDR3 i włączyć w Biosie obsługę EPP2, a płyta sam przestawi trym pracy na bardziej agresywny bez zbędnego grzebania w ustawieniach i zmiany napięcia.

Schemat chipsetu nForce 790i SLI jest bardzo podobny do swojego poprzednika 780i SLI, ale już jego możliwości są znacznie większe. Najważniejsze z nich to; obsługa pełnego 3-way SLI pracującego na pełnych liniach x16 PCI-E 2.0 (poprzedni model 780i SLI też obsługiwał 3-way SLI jednak tam tylko dwie linie pracowały w trybie PCI-E 2.0 – trzecia mogła pracować tylko jako PCI-E 1.1), obsługa procesorów z szyną systemową 1600 MHz oraz obsługa pamięci DDR3 1333 oraz 1800 i 2000 MHz dla wersji Ultra SLI.

Podobnie jak w przypadku chipsetu nForce 780i zastosowano system monitorowania, kontroli i komunikacji (ESA) w czasie rzeczywistym. Nadzoruje on prawie wszystkie podzespoły komputera znajdujące się wewnątrz obudowy oraz nawet niektóre modele obudów. By podzespoły mogły być monitorowane muszą być zgodne z certyfikatem ESA (Enthusiast System Architecture). Centrum sterowania systemem ESA znajduje się w panelu sterowania NVIDIA – co ciekawe poza monitorowaniem pracy: płyty głównej, procesora, pamięci RAM, zasilacza, dysków twardych, systemów chłodzenia (również wodnego) możemy dokonywać niektórych zmian w samym Biosie.

Płyta została wyposażona w technologię dyskową NVIDIA MediaShield, która zapewnia dodatkowe bezpieczeństwo i wzrost wydajności dysków twardych z obsługą RAID i SATA. Nie mogło również zabraknąć podwójnego zintegrowanego kontrolera sieciowego wyposażonego w technologię NVIDIA FirstPacket, która pozwala na zarządzanie priorytetem pakietów w ruchu sieciowym.

Asus do płyty dołącza wszystkie niezbędne elementy montażowe oraz kabelki. Wewnątrz znajdziemy: elastyczny mostek do połączenia dwóch kart graficznych 2-way SLI oraz sztywny mostek do połączenia trzech kart 3-way SLI, wiatraczek do dodatkowego schładzania chipsetu, osłonę na tylni panel I/O oraz opaski zaciskowe do spinania kabli w obudowie. Nie mogło zabraknąć również kabelków, w pudełku znajdziemy: sześć kabli SATA, po jednym kablu IDE i FDD, dwa dodatkowe porty USB i jedna FireWare.

Dodatkowo wewnątrz znajdziemy: wyświetlacz LCD – który wyświetla informacje o fazach POST podczas startu (dodatkowo w biosie mamy dostęp do ustawień panelu, który podczas pracy systemu może wyświetlać zegarek lub wprowadzony przez nas tekst), kabelki z czujnikami temperatury, które możemy podłączyć do złączy na płycie oraz ciekawe i przydatne czarne samoprzylepne kostki, które mogą posłużyć jako dodatkowe podpórki pod płytę. Oczywiście nie mogło zabraknąć instrukcji i płyty ze sterownikami (również dla systemu Vista 64bit), a dodatkowo producent do płyty dodaje grę „Company of Heroes”.

Nie ma co ukrywać płyta robi niesamowite wrażenie wizualne – na pierwszy plan wysuwa się system chłodzenia mostków północnego i południowego oraz układów VRM wraz z rurkami heat-pipe, który zawiera system „Fusion Block” umożliwiający podłączenie dodatkowego chłodzenia wodnego. Dodatkowo przy zastosowaniu box’owego chłodzenia na procesorze miedziane listki radiatorów są chłodzone przez zimne powietrze wypływające z coolera.

Wygląd to nie wszystko, rozmieszczenie złączy i portów na płycie jest bardzo przemyślane i dobrze rozplanowane nic tu nie przeszkadza, a nawet znalazło się miejsce dla kilku ciekawych i przydatnych elementów. Zacznijmy od podstawowych elementów; na pochwałę zasługuje położenie portów SATA, umocowane są one równolegle do powierzchni płyty – co przekłada się na lepsze poprowadzenie kabli w obudowie oraz zapobiega przypadkowemu ich wypięciu.

 Płyta posiada poza trzema portami PCI-E x16, dwa porty PCI oraz dwa porty PCI-E x1 z tym że jeden z nich jest przeznaczony na zamontowanie układu HD Audio „Azalia”, które podobnie jak w przypadku  ASUS Striker Extreme zostało przeniesione z tylniego panelu I/O na osobną kartę montowaną właśnie w porcie PCI-E x1. Producent zastosował ten zabieg w celu wyeliminowania zakłóceń generowanych przez układy audio montowanie na płycie.

Na tylnym panelu I/O znalazło się miejsce dla sześciu portów USB, jednego portu PS/2, dwóch portów sieciowych Gigabit LAN, cyfrowego wyjścia S/PDIF, port FireWare, dwa porty Seata oraz bardzo przydatny przycisk do czyszczenia biosu Clear CMOS.

Czas wspomnieć od dodatkowych i bardzo przydatnych zwłaszcza overclokerą elementach, są to już wspomniany przycisk do resetowania ustawień Biosu (Clear CMOS) oraz dwa przyciski znajdujące się poniżej mostka południowego Power Switch i Reset do wyłączania i resetowania komputera – tutaj warto dodać, że przycisk Reset nie tylko resetuje komputer, ale w przypadku, kiedy wprowadzimy zmiany w biosie i komputer nie chce wystartować przywraca on domyślne taktowanie procesora, przez co nie musimy resetować ustawień Biosu.

Poza przyciskami na płycie znajdują się również diody, które sygnalizują aktualne ustawienia: pamięci, procesora i magistrali w jednym z trzech trybów (normal, high, crazy).

Jeśli jesteśmy już przy opcjach dla overclokorów to należy wspomnieć o diodach Voltiminder i technologii COP EX. Diody pełnią funkcję ostrzegawczą – pokazują status napięcia dla procesora, mostka północnego i południowego oraz pamięci. Dzięki sygnalizacji diodowej jest możliwa bieżąca kontrola napięcia podczas przetaktowywania. Technologia COP EX chroni podzespoły przed przegrzaniem podczas podkręcania

Czas z bliższa przyjrzeć się możliwością Biosu, nie będę opisywał wszystkich – zajmę się opisaniem tych ciekawszych oraz sekcją dotyczącą podkręcania.

Z tych ciekawszych warto wymienić ustawienia dotyczące wyświetlacza POST, o którym była już mowa wcześniej, w tej samej sekcji odnajdziemy również ustawienia diod pokazujących status napięcia Voltiminder LED.

Po włączeniu opcji AI NET 2 dodane zostaje do testu POST sprawdzanie połączenia sieciowego (w razie awarii dowiemy się, która para kabli sprawia problem).

Zakładka Power zawiera informacje na temat napięcia i temperatury: pamięci RAM, procesora oraz mostka północnego i południowego.

W zakładce Extreme Tweake możemy uzyskać maksymalną moc jaką dysponuje płyta główna, procesor oraz pamięć RAM – znajdują się tutaj wszystkie niezbędne do tego celu funkcje.

Przygodę z podkręcaniem warto zacząć od wyłączenia funkcji oszczędzania energii Enhanced C1 i SpeedStep.

Przetaktowania procesora możemy dokonać na kilka sposobów np. wedle tych proponowanych przez ustawienia domyślne Biosu (AI Overclock Tuner lub CPU Level Up).

Jednak największe możliwości dają ręczne modyfikacje ustawień szyny FSB (QDR) procesora, którą możemy zmieniać w zakresie 0d 400 do 3000 MHz, a dla pamięci jest to przedział pomiędzy 800 a 3000 MHz.

Może również dowolnie zmieniać wszystkie opcje związane z taktami pamięci (CAS Latency) oraz podnosić ich napięcie, oddzielnie dla każdego banku pamięci!

Oczywiście nie mogło zabraknąć opcji do podnoszenia napięcia procesora oraz mostków północnego i południowego. Ustawień dotyczących podkręcania jest bardzo dużo i można ustawić każdy najdrobniejszy szczegół – można również za pomocą zmiany jednego parametru zmienić procesor E8400@3000 na jego najmocniejszą odmianę E8600@3300, bez większych problemów i dodatkowych zmian ustawień oraz na standardowym chłodzeniu osiągnąć częstotliwość 3,5 GHz. Po zmianie chłodzenia na wydajniejszy system bez problemu można osiągnąć wartości powyżej 4 GHz, a prawdziwe możliwości płyta pokazuje z procesorami z odblokowanymi mnożnikami.

Spotkałem się już z kilkoma opiniami, że płyta jest kapryśna i sprawia trudności z współpracą z niektórymi podzespołami zwłaszcza różnymi pamięciami RAM. Może i tak było, ale po wgraniu najnowszego Biosu nie spotkałem się jakimikolwiek problemami. Płyta doskonale współpracowała z systemem Windows XP SP3 jak i Windows Vista 64bit, zarówno w grach jak i programach testujących.

Konfiguracja testowa:

• Płyta główna: ASUS Striker II Extreme (nForce 790i Ultra SLI)
• Procesor: Intel Core 2 Duo E8400 (3,00 GHz)
• Pamięć RAM: G.Skill F3-14400CL8 (8-8-8-21) 1.9V
• Karta graficzna: Asus EAH4870 DDR5
• Dysk twardy: Seagate 500 GB Barracuda 7200.11
• Napęd optyczny: LG GSA-4163B
• Zasilacz: Corsair CMPSU-520HXEU - 520W

System operacyjny i sterowniki:

• Windows XP SP3
• Windows Vista Ultimate 64 bit
• DirectX November'08 update
• Catalyst 8-10 xp32 dd ccc wdm enu 69561
• Catalyst 8-10 vista64 dd ccc wdm enu 69565
• Nvidia Chipset Driver Package WHQL V9.46 for Windows XP
• Nvidia Chipset Driver Package V9.46 WHQL for Windows 64bit Vista.

Co i o ile można podkręcić? Jak już pisałem wcześniej przy okazji omawiania Biosu bez większych problemów można zwiększyć taktowanie procesora i magistrali FSB oraz pamięci. Na standardowym chłodzeniu bez zmiany napięcia udało się podkręcić procesor E8400 @3487 (9x387), również bez problemu udało się uzyskać częstotliwość FSB na poziomie 400 MHz @3200 (8x400).

Pamięci G.Skill F3 pracowały z prędkością 1800 MHz (8-8-8-21) i również one bez zmiany dodatkowych ustawień uruchomiły się z prędkością 1900 MHz.

Temperatura procesora przy standardowych ustawieniach (9x333) to 37 stopni w stresie przy pełnym obciążeniu obu rdzeni wzrosła maksymalnie do 57 stopni. Po podkręceniu procesora do 3.48 GHz (9x387) temperatura podskoczyła do 44 stopni, a w stresie maksymalnie do 64 stopni. Płyta wykazuje duże możliwości do osiągania znakomitych wyników w podkręcaniu, wystarczy zastosować wydajniejsze chłodzenie procesora i poeksperymentować z ustawieniami Biosu.

Decydując się na podkręcanie warto zaopatrzyć się również w wydajne kości pamięci. Podczas testowania płyty użyłem pamięci DDR3 2x1GB firmy G.Skill F3-14400CL8, które pracowały z prędkością 1800 MHz przy timingach 8-8-8-21 oraz napięciu 1.9V. W programie Everest przy standardowym taktowaniu magistrali FSB 333 MHz pamięci osiągnęły wynik: 8876 MB/S dla odczytu i 7098 MB/s dla zapisu - po zmianie magistrali FSB na 400 MHz odczyt wzrósł do 10295 MB/s, a zapis do 8519 MB/s. W pamięciach G.Skill F3 zastosowano wydajne chłodzenie, które pozwoliło na zachowanie temperatury na poziomie 35-40 stopni. Uruchomienie pamięci z prędkością 1900 MHz odbyło się bez wielkich przeszkód i bez zmiany jakichkolwiek innych parametrów w Biosie. Pamięci DDR3 są stosowane coraz częściej, a ich potencjał z pewnością wykorzystają nowe generacje procesorów (Nehalem) z wbudowanym kontrolerem pamięci RAM.

ASUS ROG Striker II Extreme to godnym następcą Striker Extreme, zachował wszystkie jego znakomite funkcje, a dzięki chipsetowi nForce 790i Ultra SLI zyskał dodatkową moc i większą stabilność pracy niż chipset nForce 780i SLI.

Płyta z pewnością jest kierowana do osób, które pragną ponad przeciętnej wydajności przy zachowaniu dużej stabilności pracy wszystkich podzespołów. Jest to konstrukcja dla osób, które chcą wykrzesać dodatkowe możliwości ze swojego sprzętu oraz wiedzą jak tego dokonać – płyta oferuje znakomite osiągi, ale jednocześnie wymaga od użytkowników wiedzy na temat podkręcanie oraz stosowania odpowiednich podzespołów. Z pewnością nie jest to płyta dla osób, które zamkną ją w obudowie i zapomną o niej do czasu aż coś się nie zepsuje lub będą wymieniać któryś z podzespołów, a BIOS to dla nich czarna magia i boją się tam zaglądać.

Podziękowania dla firmy ASUS za wypożyczenie płyty do testów