Chłodzenie: Nitrogon kontra Ninja

Dzisiejsze coolery muszą sobie poradzić z odbieraniem sporych dawek ciepła z grzejących się procesorów, a nie mogą przy tym nadmiernie hałasować. Producenci wymyślają coraz to wydajniejsze rozwiązania, usiłując sprostać wymaganiom współczesnych procesorów. Nie tak dawno królowała czysta miedź, wydajnie przewodząca ciepło, ale droga i ciężka. Waga wydajnych coolerów przekraczała już wszelakie dopuszczalne specyfikacjami normy, czekaliśmy na pokonanie magicznej bariery kilograma. Tak się jednak na szczęście nie stało, ponieważ nastała epoka ciepłowodów (heat-pipe), znacznie podnoszących sprawność działania radiatorów.

Ostatnio modne stały się coolery będące połączeniem różnych technologii. Producenci odkryli, że świetnym kompromisem jest cooler z miedzianą podstawą i przekazywaniem ciepła za pomocą heat-pipe do rozbudowanych, aluminiowych żeberek, które ciepło rozpraszają. Aluminiowe żeberka radiatorów o imponującej powierzchni łącznej chłodzone są zazwyczaj przez wolnoobrotowe, 12-centymetrowe wiatraki. Konstrukcje tego typu mogą być lekkie, niezbyt drogie, wydajne i ciche.

Jednak okazuje się, że zaprojektowanie i wykonanie naprawdę dobrego coolera nie jest sprawą prostą i nie każdemu się udaje.

Sprawdziliśmy, jak poradziła sobie z tym firma SilverStone, do testów wzięliśmy dwa różniące się od siebie coolery tego producenta, aby pokazać, jakie rozwiązania sprawdzają się dzisiaj najlepiej.

Dla dodania smaczku naszym testom zrobiliśmy małą konfrontację coolerów SilverStone z wzorcową naszym zdaniem konstrukcją - potężnym Ninja japońskiej firmy Scythe.

Na początek przedstawienie zawodników, czyli tabelka z danymi technicznymi coolerów.

Jak można się zorientować po analizie tabelki i obejrzeniu zdjęć, najmniejszy, a jednocześnie najcięższy cooler to NT02. Jego konstrukcja to wieża z zamocowanym z boku wentylatorem. Gęste, miedziane żeberka zabudowane po bokach i z góry połączone zostały ciepłowodami, wychodzącymi z miedzianej podstawy. Aluminiowe są tylko boczne blachy osłonowe.

Wentylator ma stosunkowo wysokie obroty minimalne (1800 rpm), co czyni deklarowane przez producenta 17 dBA nader optymistyczną wartością. Dla nas NT02 pracował nieco głośniej ~19-20 dBA. Szum przebijał się poprzez muzykę lub dźwięki w grach.

Montaż coolera prosty i stosunkowo szybki - pomaga w tym ilustrowana instrukcja. Trzeba niestety wyjąć płytę główną, ale to dzisiaj normalne w większości przypadków. 

Słona cena - ponad 220 złotych to naprawdę sporo. Takiej drożyzny nie usprawiedliwia dołączony regulatorek obrotów, montowany w zatoce 3.5'' - to przecież drobiazg, który dodawany jest często do o wiele tańszych konstrukcji.

Drugi cooler SilverStone zapowiada się znacznie ciekawiej. Trzy grube heat-pipe wygięte zostały tak, że przebiegają równolegle w stosunku do płaszczyzny płyty głównej. Wielki wentylator umieszczony na górze dmuchając poprzez żeberka dodatkowo chłodzi blok miedzi, pod którym ukrywa się procesor.

Próbowaliśmy również odwrócić ciąg wiatraka, aby zasysał powietrze spomiędzy żeberek radiatora, co jednak okazało się gorszym, mniej wydajnym rozwiązaniem.

Obroty minimalne wentylatora to według producenta 800 rpm - czyżby zapowiedź bardzo cichej pracy? W czasie testów ustawiliśmy wentylator na około 1000 rpm, ponieważ przy niższych obrotach zdarzało się, że wentylator po włączeniu komputera nie startował. Przy 1000 rpm musieliśmy zbliżyć ucho do coolera na odległość kilkunastu centymetrów - dopiero wtedy słychać było leciutki szum przepływającego powietrza. Po prostu idealny, bezgłośny cooler - właśnie takie lubimy najbardziej.

Obroty regulujemy za pomocą dołączonego potencjometru.

Montaż bezproblemowy, wymagający oczywiście wyjęcia płyty głównej z obudowy. Po skręceniu śrubami całość była stabilna, radiator dobrze i równo przylegał do procesora.

Całość prezentuje się nietuzinkowo, zgrabnie i nowocześnie - ale czy będzie to efektywna konstrukcja? Oby, bo cena NT06 wynosząca ponad 200 złotych znacznie ogranicza krąg nabywców w naszym kraju. Za taką sumę klient chce otrzymać to, co dla niego bez dwóch zdań najlepsze.

Ninja SCNJ-1000P to już dzisiaj klasyka. Chyba każdy komputerowiec-hobbysta zna ten sprzęt. Z miedzianej podstawy wychodzi aż 12 ciepłowodów, transportujących ciepło do wielkich, aczkolwiek rzadko upakowanych żeberek wykonanych z aluminium. Piękna, ogromna wieża, zdolna pasywnie schłodzić mocne procesory, a z dołączonym dobrym wiatrakiem nie mająca sobie równych wśród konkurencji.

Obecnie sprzedawana wersja to Ninja Plus, różniąca się od starszej tylko tym, że ma od razu dołączony firmowy wentylator.

W naszych testach na żeberka radiatora dmuchał 120-milimetrowy wiatrak Coolink VS12 - wydajny, cichy i niezbyt drogi. Kręcąc się z prędkością około 1000 rpm, czyli taką samą, jak wiatrak w NT06, pozostawał nieco głośniejszy od rozwiązania SilverStone. Jednak jego cichy szum przestawał być słyszalny z odległości mniej więcej metra i absolutnie nie przeszkadzał w pracy nawet najbardziej wrażliwym na hałas użytkownikom.

Zobaczmy teraz, jak prezentują się testowane coolery osadzone na płycie głównej Intel 915GUX mATX.

Olbrzymie wieże, wyrastające z płyty robię spore wrażenie. Przemyślana konstrukcja coolerów sprawia, że w montażu nie przeszkadzał nawet rozbudowany radiator mostka północnego płyty głównej.

Pozostałe elementy zestawu testowego to grzejący się na potęgę procesor Pentium 3 GHz (Prescott) z wyłączonym Hyper-Threadingiem, posmarowany pastą termoprzewodzącą Arctic Silver 5. Do tego 2 x 512 MB RAM, dysk Samsung 80 GB SATA, pasywnie chłodzony GF 6600 i praktycznie bezgłośny zasilacz Tagan 380W. Komputer testowy zmontowany został bezpośrednio na biurku, bez obudowy. Temperatury odczytywane były za pomocą programu Hardware Monitor wchodzącego w skład Intel Desktop Utilities.

Po zamontowaniu na CPU każdy cooler wygrzewany był przez kilka godzin w celu jak najlepszego rozprowadzenia pasty termoprzewodzącej. Następnie mierzyliśmy temperaturę 'Idle', czyli w stanie spoczynku (włączony Winamp, Opera, komunikator i kilka programików w tray'u, obciążenie CPU około 3 - 5%).

Później uruchomiony program Hot CPU Tester 4.2.2 nagrzewał maksymalnie procesor, czekaliśmy, aż temperatura się całkowicie ustabilizuje i dopiero wtedy dokonywaliśmy odczytu 'Stress' (obciążenie CPU 100%).

Wentylatory chłodzące pracowały w czasie testów na najniższych obrotach. Nie jesteśmy masochistami, aby torturować własne uszy, puszczając wentylatory na najwyższe obroty - przy takim hałasie nie jest możliwa ani rozrywka, ani tym bardziej praca.

Dla wyrównania warunków pracy ustawiliśmy wiatraki coolerów NT06 i Ninja na poziomie około 1000 - 1100 rpm, wiatrak coolera NT02 kręcił się z prędkością około 1700 rpm.

Testy wygrał cooler Scythe Ninja, pomimo mniej wydajnego wentylatora niż NT06. Jednak Nitrogon NT06 nie pozostał daleko w tyle, radząc sobie całkiem dobrze z chłodzeniem wymagającego Prescotta. No ale cena produktu Scythe jest o wiele niższa niż Nitrogona NT06, co ma spore znaczenie dla każdego użytkownika. Przeszkodą w przypadku radiatora Ninja mogą być jego wymiary - trzeba obszernej obudowy, aby pomieścić takie monstrum.

Zdecydowanie zawiódł najmniejszy, miedziany NT02. Drogi, nie za cichy, ciężki. Sama miedź to za mało, potrzebna jest jeszcze przemyślana konstrukcja, duża powierzchnia oddająca ciepło, odpowiednie zastosowanie technologii heat-pipe.

Rekomendujemy cooler SilverStone Nitrogon NT06 jako dobry produkt. Wydajny i idealnie cichy, zmieści się w typowej obudowie Midi-Tower, świetnie poradzi sobie ze schłodzeniem najmocniejszych procesorów. Gdyby jeszcze cena była niższa - byłoby pięć benchmarkowych gwiazdek.