Gigabyte X299 Aorus Gaming 3 – gamingowo pod Intel Core X 

W dniu dzisiejszym na rynku debiutują procesory Intel Core X, a to oznacza również pojawienie się nowych płyt głównych z podstawką LGA 2066 i chipsetem X299. Tak się składa, że na premierę w nasze ręce trafiła płyta Gigabyte X299 Aorus Gaming 3, a więc jedna z tańszych propozycji z tego segmentu. Jak się sprawdza nowy model i komu możemy go polecić? Na te i na inne pytania odpowiemy w niniejszej recenzji.

• obsługa 4-rdzeniowych procesorów Intel Kaby Lake-X i 6-18-rdzeniowych Skylake-X
• możliwość podkręcania procesorów
• obsługa do 128 GB pamięci DDR4
• wsparcie dla konfiguracji 3-way SLI/CrossFireX
• nowoczesny zestaw złączy (w tym M.2 32 Gb/s i USB 3.1 10 Gb/s)
• obsługa pamięci Intel Optane
• efektowne wzornictwo (w tym podświetlenie RGB Fusion)

Gigabyte X299 Aorus Gaming 3 reprezentuje tańsze modele X299 z segmentu dla graczy, ale nie można mu odmówić dobrej funkcjonalności. Płyta pozwoli na stworzenie rozbudowanej konfiguracji, a dodatkowym atutem jest nowoczesny zestaw złączy i efektowne wzornictwo. Wszystko to za mniej więcej 1250 złotych.

X299 Aorus Gaming 3 dotarł do nas w ciemnym opakowaniu, na którym rozpisano specyfikację i najważniejsze funkcje płyty. W zestawie znajdziemy absolutnie podstawowe wyposażenie:

• cztery przewody sygnałowe SATA
• zaślepkę tylnego panelu
• adapter G-Connector do łatwego podłączenia obudowy
• instrukcję obsługi
• płytę ze sterownikami i oprogramowaniem
• naklejki z motywami Aorus

Płyta została utrzymana w efektownej, ciemnej kolorystyce, ale nie zapomniano też o podświetleniu RGB LED – obecnie najważniejszej cesze gamingowych podzespołów :-). Funkcja RGB Fusion pozwala podświetlić: sekcję zasilania, główne sloty PCI-Express x16, chipset i sekcję audio, a dzięki przeznaczonej do tego aplikacji użytkownik ma możliwość regulacji koloru i stylu podświetlenia każdej strefy. Ponadto producent przewidział możliwość podpięcia dwóch dodatkowych taśm RGBW lub UV LED (na wypadek jakby standardowe podświetlenie nie wystarczało).

Dla procesora przeznaczono podstawkę Intel LGA 2066, która obsługuje układy z rodziny Kaby Lake-X i Skylake-X. Za zasilanie odpowiada tutaj 8-fazowa sekcja, która wykorzystuje ulepszone tranzystory (IR PowIRstage) i dławiki, a całością zarządza nowa wersja kontrolera IR Digital PWM. Sekcję zasilania schowano pod masywnym radiatorem, który nawet w spoczynku dosyć mocno się nagrzewa. Przy okazji warto wspomnieć, że producent zastosował też zewnętrzny generator zegara bazowego Turbo B-Clock, który pozwala dokładniej i wyżej regulować taktowanie magistrali BCLK (w zakresie 90 - 500 MHz zamiast w krokach 100/133/166 MHz).

Udostępniona nam płyta miała problem z "piszczącymi" dławikami (tylko w spoczynku i niskim obciążeniu). W większości przypadków tego typu problemy są spowodowane drganiami zwojów cewki i pojawiają się, gdy ich częstotliwość rezonansowa jest zbliżona do częstotliwości rezonansowej obwodu elektronicznego. Czasami pisk może być też spowodowany gorszym przymocowaniem cewki do płytki drukowanej. Nie wiemy czy problem ten dotyczył naszej sztuki czy jest ogólną przypadłością tej konstrukcji.

Po obydwóch stronach podstawki umieszczono cztery ekranowane banki pamięci DDR4 DIMM, które obsługują moduły o taktowaniu do 4333 MHz. Warto jednak pamiętać, że wszystkie sloty można wykorzystać tylko w przypadku układów Skylake-X z 4-kanałowym kontrolerem pamięci. W przypadku modeli Kaby Lake-X (Core i5-7640X i Core i7-7740X) dostępny jest tylko 2-kanałowy kontroler, więc na płycie obsadzamy tylko dolne sloty (przy 24-pinowym złączu zasilającym).

Na pokładzie umieszczono łącznie pięć złączy PCI-Express 3.0 x16, ale elektrycznie oferują one maksymalnie przepustowość x16/x4/x16/x4/x8. To jednak nie wszystko, bo liczba aktywnych linii i możliwość utworzenia konfiguracji Multi-GPU zależy też od zastosowanego procesora –  w przypadku topowych modeli Core i9-79xx dostępne jest 2-/3-way SLI i CrossFireX, natomiast w przypadku modeli Core i5-7640X, Core i7-7740X, Core i7-7800X i Core i7-7820X można połączyć tylko dwie karty w trybie CrossFire (SLI nie jest obsługiwane!). Powyżej znajdziecie tabelki z rozpisanymi konfiguracjami dla układów z 16, 28 i 44 liniami PCIe 3.0.

Jak wygląda kwestia złączy dla dysków i napędów? Całkiem nieźle, bo do dyspozycji oddano osiem gniazd SATA 6 Gb/s i dwa M.2 32 Gb/s (z obsługą pamięci Intel Optane). Warto jednak pamiętać, że złącze M.2 bliżej podstawki procesora dzieli linie z czterema gniazdami SATA, a obok chipsetu z pierwszym SATA.

Obok gniazd SATA umieszczono złącze dla klucza VROC (Virtual RAID on CPU), który pozwala korzystać z szybkiej macierzy RAID 0 z nośnikami SSD pod PCIe 3.0 x4. Możliwe jest tutaj uzyskanie przepustowości aż 128 Gb/s, podczas gdy w standardowych macierzach ograniczeniem okazuje się magistrala DMI o przepustowości 32 Gb/s. Funkcja ta jest jednak dostępna tylko na platformach z procesorami Skylake-X, a dodatkowo trzeba tutaj dokupić specjalny klucz.

Na laminacie wyprowadzono jeszcze dwa złącza do wyprowadzenia dwóch portów USB 3.0 (łącznie czterech), dwa złącza do wyprowadzenia dwóch portów USB 2.0 (łącznie czterech), a także dwa złącza do podpięcia czujników temperatury oraz osiem 4-pinowych złączy do podłączenia wentylatorów (w tym dwa o wyższej obciążalności dla pompki z chłodzenia cieczą). Ponadto na laminacie umieszczono przyciski do włączania komputera (PW_SW) i automatycznego podkręcania podzespołów (OC).

Na tylnym panelu wyprowadzono dosyć podstawowy zestaw złączy (szczególnie jak na high-endową platformę Intela). Mamy tutaj nieśmiertelny port PS/2 dla myszki lub klawiatury, sześć portów USB 3.0, dwa porty USB 3.1 10 Gb/s (A+C - z kontrolera ASMedia ASM3142). Na upartego przydałoby się jeszcze dołożyć dwa lub cztery porty USB i bezprzewodową kartę sieciową Wi-Fi.

Oprócz tego producent udostępnił złącze RJ45 gigabitowej karty sieciowej Intela, a także złącza audio 8-kanałowego układu dźwiękowego Realtek ALC1220 (dodatkowo został on wzbogacony o kondensatory marki Nichicon i Wima, które mają poprawić jakość dźwięku).

Na kolejnych stronach przyjrzymy się oprogramowaniu płyty głównej, a także skontrolujemy wydajność i pobór energii elektrycznej dla całej platformy X299.

[kontrolka produkt=intel-core-i7-7740x typ=top10new tytul="Intel Core i7 7740X" opis=" Intel Core i7-7740X to topowy przedstawiciel serii Kaby Lake-X. Do dyspozycji oddano 4 rdzenie/8 wątków o taktowaniu 4,3 GHz, natomiast w trybie Turbo Boost 2.0 mogą one przyspieszyć do 4,5 GHz. Dodatkowo zintegrowano tutaj 8 MB pamięci podręcznej L3 i 2-kanałowy kontroler pamięci DDR4-2666. Procesor współpracuje z płytami głównymi pod LGA 2066, a jego współczynnik TDP wynosi 112 W. Entuzjaści docenią tutaj odblokowany mnożnik, dzięki czemu można go jeszcze samemu przyspieszyć."]

[kontrolka produkt=be-quiet-silent-loop-280-mm typ=top10new tytul="be quiet! Silent Loop 280" opis="Do podkręcania procesora Intel Core i7 7740X wykorzystaliśmy chłodzenie wodne be quiet! Silent Loop 280 mm. Konstrukcja ta wyróżnia się bardzo dobrą wydajnością i wysoką kulturą pracy."]

[kontrolka produkt=gigabyte-x299-aorus-gaming-3 typ=top10new tytul="Gigabyte X299 Aorus Gaming 3" opis="Testowana przez nas płyta główna. Model Gigabyte X299 Aorus Gaming 3 to konstrukcja zaprojektowana głównie z myślą o graczach i entuzjastach."]

[kontrolka produkt=msi-geforce-gtx-1080-aero-8g typ=top10new tytul="MSI GeForce GTX 1080 Aero 8G" opis="Testy przeprowadziliśmy na platformie z kartą graficzną MSI GeForce GTX 1080 Aero 8G, która pracowała ze standardowymi taktowaniami."]

[kontrolka produkt=corsair-vengeance-lpx-ddr4-4x-4-gb-2800 typ=top10new tytul="Corsair Vengeance LPX 2x 4 GB 2800 MHz CL16" opis=" Czterykanałowy zestaw pamięci DDR4 o pojemności 16 GB dla platformy Intel LGA 2066 (w naszej platformie wykorzystaliśmy dwa moduły, które pracowały z nominalną częstotliwością kontrolera pamięci – 2666 MHz)."]

[kontrolka produkt=radeon-r7-ssd-240-gb typ=top10new tytul="AMD Radeon R7 SSD 240 GB" opis="AMD Radeon R7 SSD 240 GB to dysk systemowy naszej platformy testowej. Jeden z wydajniejszych modeli pod SATA 6 Gb/s."]

[kontrolka produkt=chieftec-a-135-aps-750cb typ=top10new tytul="Chieftec A-135 APS-750CB 750 W" opis="Chieftec A-135 APS-750CB to średnia półka wśród zasilaczy. Jednostka oferuje moc 750 W, a jej sprawność energetyczną potwierdzono certyfikatem 80 PLUS Bronze."]

[kontrolka produkt=microsoft-windows-home-10-64-bit-oem-dvd typ=top10new tytul="Windows 10 Home 64 bit" opis="Microsoft Windows 10 to najnowsza odsłona systemu operacyjnego, w której powraca Menu Start, w rozszerzonej, konfigurowalnej postaci. System został zaprojektowany w taki sposób, aby połączyć najlepsze cechy Windows 7 i Windows 8. Tylko ten system pozwoli na pełne wykorzystanie potencjału nowej platformy Intel."]

• Watomierz: Voltcraft Energy Logger 4000F (dokładność ±1%+1c)

W testach wykorzystaliśmy najnowszą wersję benchmarka 3DMark. Pomiary przeprowadziliśmy dla platformy z procesorem Intel Core i7-7740X i kartą graficzną GeForce GTX 1080 (pracującą ze standardowymi zegarami).

Wydajność platformy w normie. W teście 3DMark Time Spy konfiguracja uzyskała 6639 punktów ogólnych, natomiast składowe Graphics Score i CPU Score to odpowiednio 6849 i 5659 punktów.

Płyta główna działa pod obsługą dobrze nam znanego UEFI DualBIOS, w którym udostępniono dwa tryby: podstawowy dla mniej doświadczonych użytkowników oraz zaawansowany dla sprzętowych wyjadaczy. W końcu poprawono też obsługę myszą (z tego jesteśmy szczególnie zadowoleni, bo producent długo miał problem z opanowaniem tej funkcji).

W zakładce Smart Fan 5 można monitorować wskazania czujników temperatury (na laminacie umieszczono siedem sensorów, a dwa kolejne można podłączyć do złączy na lamiancie), a także dostosować do nich prędkość obrotową wentylatorów. Dodatkowym atutem jest możliwość wyłączenia wentylatorów przy niższych temperaturach, co powinno przełożyć się na wyższą kulturę pracy komputera.

Nie mogło też zabraknąć profili do zapisania swoich ustawień - do dyspozycji oddano osiem slotów (wraz z możliwością wyeksportowania ich na zewnętrzny nośnik). Cieszy również fakt, że na laminacie umieszczono zapasową kość BIOS-u (rozwiązanie to pozwoli naprawić płytę po nieudanej aktualizacji oprogramowania).

Szkoda natomiast, że zabrakło funkcji automatycznego podkręcania podzespołów. Co prawda na laminacie umieszczono przycisk opisany jako OC, niemniej jednak w naszym przypadku nie zauważyliśmy żadnych efektów jego działania. Mamy nadzieję, że zostanie to nadrobione wraz z wprowadzeniem kolejnej wersji BIOS-u.

Komputer z procesorem Intel Core i7-7740X i kartą GeForce GTX 1080 pobiera już całkiem sporo mocy - w mniej wymagających scenariuszach jest to około 85-115 W, przy mocnym obciążeniu procesora 142 W, a po uruchomieniu gry odczyt watomierza wskazał prawie 300 W.

Nie otrzymujemy tutaj wodotrysków, kilka rzeczy wypadałoby poprawić, ale też jest to jedna z tańszych płyt pod LGA 2066... która nie zapominajmy będzie kosztować około 1200 zł. Mówiąc w skrócie, to propozycja dla tych, których interesuje nowa, high-endowa platforma Intela, ale nie chcą na nią wydawać majątku - bo jak łatwo się domyśleć - lepiej wyposażone płyty będą wyraźnie droższe.

Płyta stanowi całkiem ciekawą bazę do złożenie nowoczesnego, wydajnego komputera do grania – tym bardziej, że można tutaj zainstalować nie tak drogi procesor Core i5-7640X lub Core i7-7740X oraz np. dwie karty Radeon połączone w trybie CrossFire (SLI na słabszych układach nie jest wspierane). Na pewno cieszy nowoczesny zestaw złączy, aczkolwiek przy obsadzeniu drugiego gniazda M.2 32 Gb/s tracimy połowę portów SATA 6 Gb/s. Przydałoby się też dołożyć ze dwa lub cztery porty USB na tylnym panelu, a niektórym może też brakować karty Wi-Fi (dostępnej w wyższych i droższych modelach Gaming 7 i 9).

Głównym atutem platformy X299 jest jednak możliwość stworzenia potężnych konfiguracji. Nie będzie więc problemu z modernizacją komputera lub przekształceniem go w potężną stacją roboczą. Teoretycznie można tutaj zainstalować 10-, 12-, 14-, 16- czy 18-rdzeniowy procesor Core i9, do 128 GB czterokanałowej pamięci DDR4 RAM oraz dwie lub nawet trzy połączone karty graficzne w trybie SLI. Profesjonalistów zainteresuje też funkcja stworzenie ultra szybkiej macierzy VROC (niestety tylko w konfiguracjach z droższymi procesorami Skylake-X).

Całość działa pod obsługą interfejsu UEFI DualBIOS, który powinien przypaść do gustu zarówno mniej doświadczonym użytkownikom, jak i sprzętowym wyjadaczom. Na pochwałę zasługuje rozbudowany panel do monitorowania temperatur i sterowania prędkością obrotową wentylatorów, a także zapasowa kość BIOS-u. Zabrakło nam natomiast funkcji automatycznego podkręcania procesora, aczkolwiek liczymy, że pojawi się wraz z którąś z nadchodzących aktualizacji oprogramowania.

Ile za to cacko? Gigabyte X299 Aorus Gaming 3 powinien u nas kosztować około 1250 złotych, co czyni go jedną z tańszych płyt pod LGA 2066. Dla porównania model X299 Aorus Gaming 7 ma kosztować około 1900 złotych, a flagowy X299 Aorus Gaming 9 aż 2275 złotych. Niestety, nowa platforma Intela nie należy do najtańszych propozycji, więc na pewno warto tutaj przemyśleć opłacalność jej wyboru pod kątem naszych wymagań. Niewykluczone, że lepszym wyborem będzie tutaj mid-endowa platforma Intel 200, która też oferuje całkiem niezłe możliwości, a przy tym pozwoli na złożenie tańszych konfiguracji (ale już bez takich możliwości upgrade'u).

• obsługa procesorów Intel Kaby Lake-X i Skylake-X
• możliwość podkręcania procesorów
• nowoczesny zestaw złączy (M.2 32 Gb/s, USB 3.1 10 Gb/s)
• obsługa pamięci Intel Optane
• dobre rozplanowanie elementów na laminacie
• rozbudowany panel do odczytu temperatur i zarządzania wentylatorami
• efektowne wzornictwo

• brak obsługi SLI w konfiguracjach z procesorami Core i5 i Core i7
• ograniczona dostępność gniazd SATA przy wykorzystaniu złącza M.2
• przydałoby się ciut więcej portów USB na tylnym panelu...
• ...i nie zaszkodziłoby też dodać Wi-Fi
• bardzo skromne wyposażenie