A ty co byś wybrał(a)? Płaski IPS czy zakrzywiony VA? Oto recenzja porównująca HP X27q oraz HP X27qc!

Monitory HP z serii X pojawiły się po tym, jak wcześniejsza gamingowa seria HP OMEN usamodzielniła się. Wcześniej testowany HP X24ih zrobił na nas bardzo dobre wrażenie, więc z ekscytacją sięgnęliśmy po jego większych braci – zakrzywiony HP X27qc oraz płaski HP X27q. Literka "q" w nazwie zdradza, że są to monitory QHD (1440p), co idealnie koresponduje z 27-calową przekątną i 165-hercowym odświeżaniem. Ale czy faktycznie są aż tak do siebie podobne? Czy jednak różnice pomiędzy matrycami IPS i VA okażą się większę niż sugeruje specyfikacja? Sprawdziliśmy to dla Was!

Oba monitory zostały podobnie nietypowo dla tej branży zapakowane bez użycia nawet grama styropianu, co jest w oczywisty sposób znacznie lepsze dla środowiska – karton, jaki HP użyło do (bardzo dobrego) zabezpieczenia monitorów w transporcie, można łatwo ponownie przetworzyć. Niby drobiazg, ale w obecnych czasach doceniamy. Nieco mniej doceniamy natomiast skromny asortyment okablowania, gdyż w zestawie znajdziemy tylko jeden przewód (DisplayPort)…

Noga, na której monitory spoczywają, jest w obu przypadkach identyczna i szybko można ją złożyć, dokręcając podstawkę bez użycia narzędzi. Montaż w panelu jest równie prosty – wsuwamy mocowanie i na „klik” blokujemy je z tyłu panelu.

Regulacja, na jaką dołączona noga pozwala, nie jest powalająca, choć w tej cenie można ją uznać za przyzwoitą. Poza standardowym regulowaniem pochylenia (-3°~+15°) możemy jeszcze ustawić wysokość panelu ponad blatem (od 4 cm do 14 cm). W obu modelach nie ma możliwości obrotu matrycy do pionu, co może być zrozumiałe dla zakrzywionego panelu VA, ale nieco smuci w przypadku płaskiej matrycy IPS.

Jedyne, czego tutaj mocno brakuje, to sposobu na organizację kabli. Fakt, że HP nie daje ich zbyt wiele, ale jednak nawet te dwa niezbędne potrafią mało estetycznie zwisać spod dolnej krawędzi.

Sam panel, podobnie jak noga, został obudowany w całości plastikiem wysokiej jakości. Patrząc na wyłączony monitor od przodu realnie widzimy tylko dolną krawędź z logo HP, gdyż pozostałe trzy zostały ukryte pod matową powłoką matrycy (widoczny jest tylko milimetrowy profil obramowania).

Z tyłu obudowy HP również stawia na minimalizm. Nawet otwory montażowe dla uchwytu VESA 100x100 ukryto we wnęce na montaż fabrycznej nogi, co niestety oznacza, że uniwersalne zestawy (z obsługą formatów większych niż 100x100) nie obejdą się bez odpowiednich adapterów/tulei.

Panel z portami w obu monitorach dostępny jest od spodu, ale porty podpisano bezpośrednio na obudowie nad nimi, więc względnie realne jest wpinanie ich bez zaglądania pod spód. Do dyspozycji mamy następująco:

• 1x HDMI 2.0
• 1x Displayport 1.4
• 1x miniJack 3,5 mm (słuchawki)

Teoretycznie mało złączy, ale w praktyce typowy użytkownik nie będzie potrzebował więcej. Przynajmniej pod względem przesyłania obrazu, ponieważ zdecydowanie brakuje tu koncentratora USB.

Zarówno HP X27q, jak i jego odmiana „QC”, do sterowania menu ekranowym używają zestawu pięciu przycisków umieszczonych z tyłu przy prawej krawędzi ekranu. Co ciekawe, w zakrzywionym modelu przyciski umieszczono przy dolnym narożniku, podczas gdy w płaskim X27q znajdziemy je pośrodku tej prawej krawędzi. W obu przypadkach przycisk zasilania bardzo trudno rozróżnić od reszty i często zdarza się przypadkiem wyłączyć monitor zamiast cofnięcia się do poprzedniego menu.

Samo OSD jest bardzo przejrzyste i funkcjonalne. HP nie zapomniało nawet o funkcjach ważnych dla graczy, jak wirtualny celownik lub licznik FPS (Hz). Gracze również będą ucieszeni z obecności (w obu monitorach) funkcji wstawiania czarnej klatki między kolejnymi odświeżeniami obrazu. HP nazwał ją „MPRT” – zapewne od frazy „Moving Picture Reaction Time”, gdyż czas reakcji obrazu w ruchu ta funkcja znacznie skraca.

Część opcji staje się niedostępna w specyficznych trybach pracy (jak MPRT lub HDR). Naturalnie nie można łączyć adaptacyjnego odświeżania (w tym przypadku FreeSync Premium) z funkcją MPRT, która wymusza stałe, maksymalne odświeżanie.

Testy matrycy przeprowadziliśmy po jej wcześniejszym rozgrzaniu. Używaliśmy jak zwykle kolorymetru X-Rite i1display Pro, miernika input lag Leo Bonar oraz sondy światłoczułej, podpiętej do oscyloskopu (pomiary czasów reakcji). Pierwsza różnica czekała na nas zaraz po podłączeniu monitorów – płaski HP X27q akceptował sygnał 10 bit w natywnej rozdzielczości i odświeżaniu, podczas gdy model zakrzywiony HP X27qc nie pozwalał wybrać więcej niż 8 bit na kanał. Co więcej, dopiero tutaj zauważyliśmy, że zakrzywiony model nie obsługuje sygnału HDR.

Wyniki pomiarów są dość zaskakujące – z jednej strony model z panelem IPS oferuje praktycznie 2x lepsze odwzorowanie barw z podstawowego gamutu sRGB (i można powiedzieć, że jest całkiem dobrze fabrycznie skalibrowany, podczas gdy zakrzywiony HP X27qc na takie pochwały nie zasługuje). Co ciekawe, nawet w szerszym gamucie, który zasadniczo w większej mierze pokrywa HP X27qc, i tak to model z IPS oferuje lepsze odwzorowanie. Oczywiście model z matrycą VA oferuje znacznie (4x) lepszy kontrast, dzięki dużo głębszej czerni. W tej kwestii w sumie HP X27q wypada bardzo przeciętnie, jak na IPS, podczas gdy HP X27qc oferuje zdecydowanie ponadprzeciętny kontrast, nawet jak na panel VA.

Profilowanie zdradziło, iż faktycznie zakrzywiony model oferuje szersze pokrycie spektrum barw (choć zdecydowanie gorzej wypada w kwestii poprawnego ich odwzorowania). Sama kalibracja nie pozwoliła modelowi z panelem VA zrównać się w kwestii odwzorowania sRGB z HP X27q, korzystającego z IPS, ale już w szerszych gamutach, jak filmowy DCI-P3 albo profesjonalny Adobe RGB, wyszedł na prowadzenie.

Oba monitory należy pochwalić za bardzo dobrze przygotowane profile z temperaturą bieli – nie tylko nastaw neutralny faktycznie taki jest, ale również pozostałe dwa faktycznie odpowiadają działaniem swoim nazwom. Dodatkowo tryb nocny faktycznie przypomina temperaturą bieli zabarwienie stron w dosyć leciwej książce ;)

Wspomnieliśmy już, że tylko model HP X27q z płaskim panelem IPS umożliwia aktywowanie HDR. Obecnie, gdy Windows 11 oferuje tryb Auto HDR, jest to całkiem spora zaleta, zwłaszcza że w tym monitorze nie jest to „HDR tylko w specyfikacji”! HP w tym modelu zdecydowało się podzielić podświetlenie na kilka osobno sterowanych stref, co znacznie podnosi poziom kontrastu w treściach multimedialnych.

Certyfikat HDR 400 nie stawia wysokich wymagań dla producenta monitora, ale w przypadku HP X27q realnie bliżej tu do certyfikatu HDR600!

Samo podświetlenie jest również wystarczająco mocne, aby faktycznie akcentować jaśniejsze sceny. Nasze testy wykazały blisko 600 nit jasności - to rewelacyjny wynik! W tej kwestii model VA również nie ma się czego wstydzić, gdyż może wygenerować dokładnie takie same natężenie podświetlenia!

Pomiary równomierności wykazały ponownie wyższość modelu HP X27q, choć nie są to idealne odczyty. Górna i dolna krawędź nieco odstaje jasnością od reszty obszarów matrycy. Zakrzywiony HP X27qc lepiej radzi sobie ze sterowaniem jasnością, ale znacznie gorzej wypada utrzymanie odcienia.

Srebrzenie czerni w modelu HP X27q (po lewej) jest umiarkowanie dokuczliwe, ale znacznie lepiej (przynajmniej w przypadku naszych dwóch egzemplarzy) wypadła kwestia wyciekania podświetlenia w tym modelu. HP X27qc (po prawej) nieco (w typowy dla zakrzywionych monitorów sposób) przebija podświetleniem przy dolnej i górnej krawędzi.

Pora odnieść się do tego, co dla graczy (którym, zdaje się, oba modele są dedykowane) będzie najważniejsze – szybkość obu matryc. W obu przypadkach do dyspozycji mamy 4 tryby funkcji overdrive, z czego jeden można uznać za dezaktywowanie tej funkcji. W obu przypadkach również możemy wybrać spośród 5 trybów działania funkcji MPRT (po jej aktywowaniu). Na wyróżnienie zasługuje możliwość regulacji obu funkcji niezależnie – konkurencyjni producenci często blokują najwyższy poziom overdrive, gdy aktywowana zostanie funkcja wstawiania czarnej klatki, co zwykle oznacza ogromny powidok.

Tutaj nie ma się co oszukiwać – panel VA nadal odznacza się bardzo dużym czasem reakcji (i w konsekwencji smużeniem) dla ciemniejszych scen. Co prawda średni czas reakcji wypada tylko trochę gorzej, ale w praktyce różnica jest widoczna gołym okiem. Tutaj również nie poratujemy się zwiększeniem overdrive, gdyż już od 3. poziomu widoczny zaczyna być powidok. Panel IPS zdecydowanie ten pojedynek wygrywa, oferując przyzwoitą szybkość, jak na swoją cenę. Ponad 80% transformacji w jego przypadku wykonuje się w oknie czasu, jakie daje odświeżanie 165 Hz, więc smużenie jest znacznie mniejsze niż w przypadku modelu z panelem VA.

Dla działania funkcji MPRT bardzo przydaje się mocne podświetlenie, w jakie oba monitory zostały wyposażone. Nawet maksymalny poziom oferuje przyzwoity poziom jasności. To dzięki niemu udało się zejść z czasem reakcji MPRT do 1 ms w przypadku HP X27q z panelem IPS. Niestety HP X27qc nawet w tym trybie trzyma się powyżej 2 ms, gdy trzymamy się pozbawionego powidoków overdrive "Fast". 

Pod względem powidoków, jak już napisaliśmy, problem dotyka głównie model zakrzywiony. Dla HP X27q nawet najwyższy poziom overdrive nie generuje łatwego do wychwycenia powidoku. Na koniec zmierzyliśmy jeszcze input lag i w tej kwestii różnic brak – oba monitory oferują bardzo przyzwoity czas 8.5 ms dla 1080p i 60 Hz oraz 3.7 ms dla natywnej rozdzielczości i odświeżania. Na koniec jeszcze dodamy, że w obu przypadkach bez żadnych problemów działa G-Sync Compatible.

Jako że oba monitory oferują podobnie mocne podświetlenie oraz są w tym samym rozmiarze, to różnic się nie spodziewaliśmy i faktycznie żadnych nie odnotowaliśmy. Oba monitory są rozsądnie energooszczędne jak na to, co mają do zaoferowania, w szczególności biorąc pod uwagę ich maksymalną jasność blisko 600 nit. Warto jednak odnotować, że w obu przypadkach odczyty maksymalne są 15-20% wyższe, niż wartości deklarowane przez producenta w specyfikacji. 

Odpowiedź na to pytanie może się wydawać prosta, jeżeli dobrze znacie swoje potrzeby. Co nie oznacza, że dla każdego będzie taka sama! HP X27q jest obiektywnie lepszym monitorem z testowanej pary, ale są zastosowania, w których ustępuje pola zakrzywionemu bratu. Owe zakrzywienie (R1500) może też być decydującym argumentem przemawiającym za (lub przeciw) danemu modelowi.

Niewątpliwie w grach krzywa matryca nieco zwiększa immersję. Samo zakrzywienie też w pewnym stopniu niweluje słabsze niż w IPS kąty widzenia, jakie oferują panele VA (na obraz patrzymy zawsze pod kątem bliskim 90°). Z kolei w aplikacjach graficznych, projektowych czy też ogólnie przy pracy, takie zakrzywienie może nieco przeszkadzać (choć tu zaznaczamy, że nasze oko szybko się przyzwyczaja i kompensuje to zakrzywienie, tak że po przesiadce z R1000 na płaski panel, mamy wrażenie, że ten jest wypukły!).

Oba testowane monitory mają sporo zalet, ale to HP X27q zdaje się być bardziej uniwersalny

Za wyborem HP X27qc przemawia lepsze pokrycie szerokich gamutów kolorów i lepszy kontrast. Można by powiedzieć, że lepiej sprawdzi się w widowiskowych grach i filmach, choć pod tym względem na prowadzenie wychyla się płaski model, dzięki (całkiem dobrej) obłudzie HDR. Dla graczy casualowych obie matryce będą więcej niż wystarczająco szybkie, ale jeżeli chcecie grać kompetytywnie, to ponownie płaski HP X27q jest jedynym słusznym wyborem z tej dwójki.

Finalnie oba monitory zrobiły na nas całkiem dobre wrażenie, choć nie da się ukryć, że HP X27q wyraźnie lepsze. Znajduje to swoje odzwierciedlenie w ocenach, jakie tym monitorom wystawiamy. Tu jednak trzeba zaznaczyć, że zwykle płaski HP X27q z ceną około 1500 zł jest też odczuwalnie droższy od kosztującego około 1250 zł HP X27qc. Niemniej, choćby ze względu na poziom implementacji HDR uważamy, że droższy model zdecydowanie jest wart swojej ceny.