ATI i NVIDIA na jednej płycie!
Jako pierwsi w Polsce otrzymaliśmy do testów płytę główną MSI Big Bang Fuzion i dzielimy się z wami naszymi wrażeniami, a także prezentujemy wyniki testów. Warto wiedzieć, że to pierwsza płyta główna wyposażona w system Hydra, który pozwala wykorzystać równocześnie dwie niemal dowolne karty graficzne – także te oparte na układach różnych producentów. Czy rozwiązanie Hydra to faktycznie wielki wybuch, jak określa to MSI, czy też strzelanie ślepakami? Czy stworzenie płyty głównej, która umożliwiłaby sprawne działanie w duecie nie tylko dwóch kart NVIDII czy dwóch kart ATI, ale i mieszanej pary, jest w ogóle możliwe?
Ten artykuł nie jest to klasycznym testem płyty głównej. Skupiamy się w nim na najbardziej interesującej kwestii, czyli silniku Hydra. Jest to z pewnością technologia nowatorska, która teoretycznie mogłaby pogodzić karty graficzne konkurencyjnych firm z korzyścią dla użytkownika końcowego.
Pomysł wykorzystania w systemie dwóch i więcej kart graficznych naraz nie jest nowy. Zalety i wady rozwiązań NVIDIA SLI oraz ATI Crossfire są doskonale znane. Efektywne wykorzystanie wielu układów graficznych w jednym komputerze wciąż rodzi wiele problemów. Skoro używanie dwóch kart graficznych opartych na identycznym układzie bywa problematyczne, to jakie przeszkodzy należy pokonać, aby zmusić do współpracy karty graficzne konkurencyjnych firm?
Niektórzy entuzjaści komputerów jakiś czas temu wpadli na pomysł, by do karty Radeon zainstalowanej w ich komputerach dokupić kartę NVIDII, która miałaby służyć jedynie do obliczeń PhysX. Pomysł sprawdzał się w praktyce, do czasu kiedy dowiedziała się o tym NVIDIA. „Zieloni” zablokowali wówczas możliwość wykorzystania karty GeForce do obliczeń PhysX, jeśli sterowniki wykryją w systemie obecność karty ATI. Ta decyzja raczej nie przyniosła NVIDII wzrostu popularności wśród użytkowników. Warto też przypomnieć niedawną utarczkę pomiędzy producentami, w której firma AMD oskarżyła NVIDIĘ o blokowanie w PhysX obsługi wielu rdzeni procesora (w przypadku obsługi PhysX przez CPU). NVIDIA w oficjalnym komunikacie stanowczo temu zaprzeczyła.
GeForce i Radeon na jednej płycie głównej? Tak, to możliwe
Zadanie jakie postawiły przed sobą firmy MSI oraz Lucid (twórcy technologii Hydra) jest naprawdę ambitne. Zobaczmy, jak owe rozwiązanie sprawdza się w praktyce!
Platforma testowa
Do testów wykorzystaliśmy karty graficzne z różnych segmentów:
Jak łatwo się domyśleć, w konfiguracjach ATI + NVIDIA, Radeona HD 5870 sparowaliśmy razem z GeForce GTX 285. Żeby sprawdzić wspódziałanie kart o nieco bardziej zróżnicowanych możliwościach, do towarzystwa Radeona HD 5770 przydzieliśmy nieco już leciwego GeForce'a 9600 GT.
Podczas testów wykorzystano sterowniki:
- ATI Catalyst 9.12 (sterowniki Hydra wymagały sterowników ATI od numeru 9.7 wzwyż)
- NVIDIA Forceware 195.62 (nowsze wersje nie były obsługiwane przez sterownik Hydra 1.4.106)
- Lucid Hydra 1.4.106
Rzut okiem na płytę główną
Zanim przejdziemy do technologii Hydra, przyjrzyjmy się bliżej pozostałym cechom MSI Big Bang - Fuzion. Nowa seria płyt Big Bang firmy MSI przeznaczona jest dla graczy i entuzjastów. Dzięki czarnemu PCB i niebieskim akcentom prezentuje się naprawdę ładnie. O ciche i wydajne chłodzenie układów scalonych dbają pozbawione wentylatorów radiatory połączone ze sobą ciepłowodami.
Płyta wyposażona jest w podstawkę Intel 1156. Umożliwia wykorzystanie procesorów Core i3 (Clarkdale), Core i5 (Clarkdale i Lynnfield), Core i7 (Lynnfield) oraz Pentium G6950. MSI Big Bang Fusion jest oparta na układzie Intel P55 oraz Lucid Hydra 200, którego możliwości omówimy bliżej w kolejnym rozdziale. Cztery sloty pamięci DDR3 umożliwiają wykorzystanie dwukanałowych zestawów pamięci taktowanych od 1066 do 2300 MHz. Maksymalna ilość pamięci, jaką można zainstalować na płycie, wynosi 16 GB.
Do dyspozycji pozostawiono trzy sloty PCI Express 2.0 (x16/x16/x8), dwa sloty PCI Express x1 i dwa sloty PCI 2.2. Warto nadmienić, że w trzecim slocie PCI-e może znajdować się trzecia karta graficzna, która będzie odpowiedzialna za obliczenia fizyczne. Na wykorzystanie czeka też łącznie 10 portów SATA (6 Intel P55 + 4 JMicron JMB322).
Na tylnym panelu znajdziemy porty PS/2 do podłączenia myszki i klawiatury, 8 portów USB 2.0, FireWire (IEEE 1394) i dwa łączone porty Power eSATA/USB. Wśród nich znajduje się też złącze D-LED3 - służy do podłączenia panelu diagnostycznego, który wspomoże nas w określeniu problemów ze sprzętem. Na testowej płycie głównej zainstalowaliśmy najmocniejszą wersję procesora Core i7 Lynnfield, czyli model 870 (4 rdzenie/8 wątków). Jego standardowe taktowanie wynosi 2,93 GHz, a dzięki technologii Turbo Boost może sięgnąć nawet 3,6 GHz.
Wyposażenie płyty spodoba się nie tylko graczom, ale i entuzjastom overclockingu. Znajdziemy m.in. system automatycznego podkręcania procesora i pamięci o nazwie OC Genie. Za pomocą specjalizowanego układu scalonego przetaktowanie procesora i pamięci może zostać zrealizowane za jednym naciśnieciem przycisku. Prawdziwy overclocker nierzadko jednak gardzi automatyką - jemu przypadnie do gustu przełącznik (V Switch) do zwiększania zakresu napięcia (CPU/CPU_VTT/RAM/PCH) oraz wyprowadzenie punktów pomiarowych napięć (V Check Point), dzięki którym nie musimy się już sugerować odczytami z BIOS-u.
W pudełku z płytą główną znajdziemy także oddzielną kartę muzyczną Quantum Wave, oraz przydatny panel OC Dashboard. Więcej informacji na temat Big Bang - Fusion można uzyskać na stronie firmy MSI.
System Hydra
Tym, co czyni płytę MSI Big Bang - Fuzion wyjątkową, jest układ Lucid Hydra 200. To właśnie on odpowiada za obsługę wielu kart graficznych w warstwie sprzętowej. W połączeniu z warstwą programową (Hydra Engine - sterowniki Hydra istnieją zarówno w wersji 32 jak i 64 bit) pozwala łączyć dwie karty graficzne w jednym z trzech trybów:
Hydra A: 2 x ATI Radeon (karty nie muszą być identyczne)
Hydra N: 2 x NVIDIA GeForce (karty nie muszą być identyczne)
Hydra X: ATI Radeon + NVIDIA GeForce
Tu mała uwaga: system Windows Vista umożliwia wykorzystanie jedynie trybów A i N. Aby wykorzystać tryby X należy skorzystać z systemu Windows 7. Sterowniki Hydra NIE SĄ zamiennikiem dla firmowych driverów kart Radeon i GeForce. Jeśli chcemy wykorzystać tryby Hydra X, trzeba mieć zainstalowane sterowniki do karty ATI, NVIDII oraz sterowniki Hydra.
Kart działających w trybie Hydra nie łączymy ze sobą za pomocą mostków. Żeby mieć całkowitą jasność sytuacji: dwie, nie połączone mostkiem karty Radeon na płycie Fuzion, nie działają w trybie CrossFire, a w Hydra A. Analogicznie dwie karty NVIDII nie działają w trybie SLI, tylko w Hydra N.
Układ P55, na którym oparta jest płyta główna, umożliwia jednak wykorzystanie trybu CrossFire. Wtedy, oczywiście, mostkowanie dwóch kart Radeon jest konieczne. Płyta umożliwia więc wykorzystanie w sumie czterech trybów multi-GPU: trzech trybów Hydra oraz CrossFire. Monitor podłączamy do karty znajdującej się w pierwszym slocie. Płyta Fuzion ma trzy sloty PCI-E, więc przy instalacji kart graficznych musimy zwrócić uwagę na to, które z nich zapewnią pełną przepustowość systemu (2 x 16).
Testowane przez nas sterowniki 1.4.106 pozwalały na wykorzystanie następujących kart graficznych:
| Hydra N | Hydra A | Hydra X |
| G90/G200: GeForce 9500 GT, 9600 GT, 9800 GTX+, 210, GT 220, GTS 250, GTX 260, GTX 275, GTX 280 i GTX 285 | HD 4xxx/HD 5xxx: Radeon HD 4350, 4550, 4650, 4670, 4770, 4850, 4870, 4890, 5750, 5770, 5850 i 5870 | GeForce: 9600 GT, 9800 GTX+, GTS 250, GTX 260, GTX 275, GTX 280 i GTX 285 Radeon: HD 4850, 4870, 4890, 5750, 5770, 5850 i 5870 |
| Sterowniki: 185.85, 186.18, 190.38, 190.62, 191.07 i 195.65 | Sterowniki: Catalyst 9.7 i nowsze | Sterowniki: wszystkie wymienione |
Akceleratory dwuprocesorowe na razie nie są obsługiwane. Obecna wersja sterowników pozwala na wykorzystanie dwóch kart, a docelowo system ma wykorzystywać maksymalnie trzy karty naraz. Obsługa sprzętu nie oznacza jeszcze obsługi wszystkich gier. Lista tytułów obsługiwanych przez wszystkie 3 tryby jest na razie ograniczona. Większość działa w trybie X, ale część tylko w trybach A i N. Gry obsługiwane przez sterowniki 1.4.106:
| Gry działające we wszystkich trybach | Gry działające w trybach N i A |
| Batllefield 2 Bully C&C 3: Kane’s Wrath C&C 3: Tiberium Wars Call of Duty 4 Civilization IV Civilization IV: Beyond The Sword Civilization IV: Colonization Civilization IV: Warlords Company of Heroes (DX 10) Devil May Cry 4 (DX 10) Fallout 3 FIFA 09 Frontlines: Fuel of War Gears of War Ice Age 3 King’s Bounty: The Legend Kung Fu Panda Lego Indiana Jones Lord of The Rings Madagascar 2 Operation Flashpoint: Dragon Rising Orange Box PES 2009 Portal PURE Quantum of Solace Resident Evil 5 (DX 9 i DX 10) Spore Stormrise Team Fortress 2 Tom Clancy’s: EndWar Tom Clancy’s: H.A.W.X (DX 10) Transformers 2 Virtua Tenis 2009 WALL-E Wolfenstein World In Conflict X-Man: Origin – Wolverine | Age of Empires Batman: Arkham Asylum Bioshock (DX 9 i DX 10) Brothers in Arms: Hell’s Highway Burnout Paradise: The Ultimate Box Call of Duty: World At War Call of Juarez: Bound in Blood Cryostasis Dead Space Devil May Cry 4 (DX 9) F.E.A.R. 2: Project Origin Ghost Recon: Advanced Warfighter 2 Jericho Mass Effect Mini Ninjas Monsters vs Aliens Street Fighter IV Tom Clancy’s: H.A.W.X (DX 9) Tomb Raider: Underworld UT3 |
| Gry działające w trybie N | |
| Code of Honor 3 Death to Spies: Moment of Truth Lost Planet: Extreme Condition (DX 9) Medieval II: Total War NBA 2k Rainbow Six: Vegas 2 The Witcher: Enhanced Edition Timeshift Wheelman | |
| Gry działające w trybie A | |
| Battle Forge NecroVision S.T.A.L.K.E.R.: Clear Sky The Sims 2 Wanted: Weapons of Fate |
Testy przeprowadziliśmy w benchmarkach 3D Mark (06 oraz Vantage – sterowniki Hydry wspierają te programy) oraz trzech wybranych grach. Niestety, Hydra nie obsługuje jeszcze we wszystkich trybach takich tytułów jak Crysis: Warhead, Far Cry 2, czy innych naprawdę wymagających gier.
Pogodzenie kart graficznych dwóch producentów, które są przecież oparte na bardzo różnych technologiach, nie było prostą sprawą. System Hydra jest nowy i - jak wiele nowości - nie działa idealnie. Nie można się spodziewać, że możemy użyć dwóch całkowicie dowolnych kart graficznych, które jak za dotknięciem magicznej różdżki połączą swoje moce ku chwale użytkownika. Żeby daleko nie szukać, sterowniki Hydra w wersji 1.4.106 nie obsługiwały choćby kart ATI opartych na układzie Redwood (HD 56xx).
Zaleceń MSI co do instalacji kart jest kilka. Przede wszystkim, jeśli chcemy wykorzystać karty ATI HD zvserii 4xxx, większą wydajność przyniosą sterowniki 1.3.105. Jeśli posiadamy karty HD 5xxx, należy skorzystać ze sterowników 1.4.106 (bądź nowszych). W przypadku sterowników 1.3.105 przy wykorzystaniu trybu Hydra X, w pierwszym slocie powinna znajdować karta NVIDII, a w przypadku 1.4.106 - karta ATI.
Postanowiliśmy jednak przetestować system na wszystkie możliwe sposoby i sprawdziliśmy go w różnych konfiguracjach, pomijajac łączenie ze sobą kart o naprawdę bardzo różnej wydajności (np. GeForce'a 9600 GT i Radeona 5870), czego zresztą producent nie zaleca. Nie omieszkaliśmy też sprawdzić, jak ma się wydajność trybu Hydra A do ATI CrossFire.
Gdy korzystamy z trybu Hydra X, karta zainstalowana w slocie numer dwa ma siłą rzeczy nieco ograniczoną funkcjonalność. Dla przykładu, jeśli w drugim slocie znajduje się karta GeForce, to nie będziemy mieli dostępu do panelu sterowania NVIDIA. Gdy wiemy już co nieco o Hydrze, zamiast słów, niech przemówią wyniki.
Testy: 3D Mark 06 i Vantage
Kolejność, w jakiej karty wyszczególnione są na wykresach, jest zgodna z kolejnością zainstalowania w slotach PCI Express x16.
Wynikom przy wykorzystaniu SM 2.0 daleko do przejrzystości i trudno z nich wyciągnąć wnioski. W oczy rzucają się bardzo kiepskie wyniki kart ATI w trybie Crossfire. Shader Model 2.0 interesuje nas jednak w najmniejszym stopniu, przejdźmy więc do testów z zastosowaniem nowocześniejszych technologii.
Sytuacja powoli się normuje. Dwie karty Radeon działają szybciej w trybie Hydra A niż w CrossFire. Gdy łączymy ze sobą dwie karty NVIDII, także wszystko wygląda w porządku. W przypadku łączenia kart dwóch producentów wyniki są słabsze, gdy w pierwszym slocie znajduje się karta ATI. Dochodzi do sytuacji, gdy Radeon HD 5770 działa szybciej w pojedynkę, niż łączony z kartą GeForce, która znajduje się w slocie numer 2.
Kiedy karta NVIDII jest slocie numer jeden, duet działa szybciej od samotnego 5770, ale przewaga jest niewielka. Próby łączenia Radeona HD 5870 z GTX 285 w każdej konfiguracji okazują się porażką - lepsze wyniki osiąga samotna karta 5870. GTX 285 w parze z Radeonem HD 5870 w drugim slocie może działać minimalnie szybciej od pojedyńczego GeForce'a, ale połączenie takie jest zupełnie nieopłacalne. Skalowanie mocy wygląda bardzo różnie.
Dwa 9600 GT osiągają w duecie przyzwoity wynik w porównaniu do pojedynczej karty. Jeśli chodzi o tryb X, wedle tego testu karta NVIDII powinna znajdować się w slocie numer 1. Z miejsca trzeba jednak powiedzieć, że kolejne testy niekoniecznie potwierdzą wyniki 3DMarka06. Pora na testy z wykorzystaniem SM 4.0.
Dopiero w 3D Mark Vantage widać skalowalność w trybach A i N. Tryby X wypadają słabo i dodatkowo wprowadzają zamieszanie do kwestii, która karta powinna znajdować się w slocie numer 1. W przypadku 5770 i 9600 duet działa szybciej z NVIDIĄ w pierwszym slocie. W przypadku 285 i 5870 nieco szybciej jest, gdy karta ATI znajduje się w slocie numer 1.
W żadnej konfiguracji duet NVIDII z Radeonem HD 5770/5870 nie jest tak wydajny, jak pojedyncza karta ATI. Owszem, dołożenie do GeForce'a GTX 285 Radeona HD 5870 przyśpiesza pracę, ale nadal nie jest to rozwiązanie tak wydajne, jako jedna karta 5870. O wiele lepsze wyniki daje łączenie tych samych kart. Dużym zaskoczeniem jest to, że karty ATI działające w trybie Hydra A wykazują większą wydajność, niż działając w trybie CrossFire. Czy testy praktyczne w grach potwierdzą wyniki benchmarka Futuremark?
Testy: Devil May Cry 4
Czwarta część Devil May Cry nie jest oparta na szczególnie wymagającym silniku. Naszym zadaniem nie jest jednak uzyskanie zadowalającej płynności rozgrywki, ale sprawdzenie jak moc dwóch kart graficznych w różnych trybach skaluje się w praktyce.
Teoria o przewadze trybu Hydra A nad CrossFire upada. Jak na razie nie sposób stwierdzić, czy jest to spowodowane znacznie lepszym dopracowaniem sterowników CrossFire, czy też innymi czynnikami. Tryby Hydra X prezentują się słabo. W praktyce wykorzystanie ich nie ma sensu, ponieważ spowalniają pracę. Z kolei Hydra N wydaje się działać naprawdę dobrze, zwłaszcza w przypadku najsłabszej karty użytej w teście.
Pomimo zmiany rozdzielczości rozkład sił się nie zmienia. Tryb Hydra X stanowi jedynie ciekawostkę, a Hydra A, choć prezentuje się przyzwoicie, to jednak wyraźnie ustępuje technologii CrossFire. Hydra N robi niezłe wrażenie, ale nie możemy porównać go do duetu SLI.
Testy: Stormrise
PathEngine, na którym oparty jest Stormrise, jest silnikiem zdecydowanie bardziej wymagającym. Jego zapotrzebowanie na moc karty graficznej jest na tyle wysokie, że podczas testów niespecjalnie przeszkadza ograniczenie do 60 klatek na sekundę.
Silnik zastosowany w Stormrise wyraźnie faworyzuje karty ATI, co może być spowodowane tym, że obsługują m.in. SM w wersji 4.1 (gra nie pozwala na manualny wybór wersji bibliotek DirectX, z których chcemy skorzystać). Z powodu ograniczenia liczby klatek na sekundę nie sposób stwierdzić, czy przewagę ma tryb Hydra A, czy też CrossFire, chociaż ten ostatni wykazuje minimalną przewagę w duecie HD 5770.
W wyższych rozdzielczościach widać już wyraźniej, że to jednak Crosfire pozwala na uzyskanie większej wydajności.
Testy: Resident Evil 5
Resident Evil 5 w wersji DirectX 10 widnieje na liście gier obsługiwanych przez wszystkie tryby Hydra, ale niestety przysporzył nam nieco kłopotów. Przypominamy, że wszystkie testy wykonano przy użyciu sterowników Hydra w wersji 1.4.106.
Wszystko wskazuje na to, że w Resident Evil 5 tryb Hydra A w tej wersji sterowników (1.4.106) po prostu nie działa, albo działa źle. Radeony w trybie Hydra A działają podobnie bądź wolniej niż pojedyncze karty. Błędne działanie potwierdzają artefakty, które pojawiają się w cutscenkach (nie mają one miejsca w wersji DirectX 9).
Hydra N działa bez większych poślizgów, ale niezależnie od wersji gry i użytego trybu w oczy rzucały się delikatnie migoczące tekstury. Podobny defekt nie pojawiał się przy użyciu trybu Crossfire.
Crossfire z najmocniejszych Radenów na przodzie stawki, tuż za nim Hydra N, ale.. zerknijcie na liczbę klatek minimalnych.
Podsumowanie
System Hydra jest pionierski, a żywot pioniera nie jest lekki. Nikt nie powiedział, że zrealizowanie współpracy kart graficznych opartych na różnych technologiach będzie proste. Z całą pewnością system Hydra nie tylko wymaga dopracowania, ale też musi obsługiwać znacznie więcej kart graficznych i gier. Do trybów Hydra N i A raczej nie mamy większych zastrzeżeń. 3DMarkVantage wykazał, że karty ATI w trybie Hydra działają szybciej niż w CrossFire. Testy w grach nie potwierdziły jednak tej rewelacji.
Najbardziej interesujący tryb Hydra X praktycznie nie wykazał żadnych zalet - przynajmniej w takich konfiguracjach, w jakich go testowaliśmy. Łączenie w pary kart ATI i NVIDII za każdym razem kończyło się wydajnościową porażką. Przy użyciu trybów Hydra czasami mieliśmy też wątpliwą przyjemność podziwiania takich "atrakcji", jak wyraźną utratę płynności wyświetlanej animacji (pomimo teoretycznie wysokiej liczby klatek na sekundę), czy też delikatnego migotania tekstur.
Sytuację podobno zmieniają sterowniki w wersji 1.4.108, które ukazały się już po zakończeniu naszych testów. Wedle materiałów MSI, przy tej wersji sterowników połączenie kart GeForce 260 GTX i Radeon 5770 daje rzeczywisty wzrost wydajności. Nie wiemy, czy aby upgrade sterowników z wersji 1.4.106 do 1.4.108 załatwia wszystkie problemy, ale naiwnością byłoby sądzić, że tak właśnie się stało.
Osobiście jestem daleki od krytykowania firmy MSI, bo zadanie jakie przed sobą postawiła było niezwykle ambitne. Należy pamiętać, że kupując Fuzion otrzymujemy płytę, w której zainstalujemy zarówno duet kart NVIDII, jak i ATI. Plusem jest to, że Hydra działa. Instalacja przebiega sprawnie, system działa stabilnie i nie raczy widokiem niebieskiego ekranu śmierci.
Brawa za innowacyjność, odwagę i próbę pogodzenia odwiecznych śmiertelnych rywali. Rozwiązanie Hydra z pewnością ma potencjał, oprogramowanie jest aktualizowane, a lista zgodnych aplikacji wciąż rośnie. Minus należy się za to, w jaki sposób Hydra działa. Przy wykorzystaniu testowej wersji sterowników było to rozwiązanie co prawda działające, ale zdecydowanie dalekie od ideału.
| Moja ocena: MSI Big Bang - Fuzion | |||
| plusy: • Nowatorskie rozwiązanie • Możliwość użycia dwóch różnych kart graficznych • Wyposażenie i możliwości płyty głównej | |||
| minusy: • Słaba wydajność w trybie Hydra X • Cena | |||
| Orientacyjna cena w dniu publikacji testu: ok. 1300 zł | |||
