Intel Kaby Lake - dobre i... nudne procesory

Pierwsze procesory Intel Core 7-ej generacji (Kaby Lake) zadebiutowały jeszcze pod koniec sierpnia ubiegłego roku – tyle tylko, że były to wersje niskonapięciowe przeznaczone dla urządzeń mobilnych. Zainteresowani ich wydajniejszymi odpowiednikami, w tym także modelami dla komputerów stacjonarnych, musieli uzbroić się w cierpliwość i poczekać aż do dzisiaj.

Zgodnie z obietnicami producenta, na rynku właśnie debiutują kolejne, wydajniejsze procesory Kaby Lake, a także nowe płyty główne z chipsetami z serii 200. W nasze ręce wpadł najwydajniejszy przedstawiciel rodziny Kaby Lake, czyli Core i7 7700K, którego porównaliśmy do poprzednika, czyli Core i7 6700K.

Na początku przypomnijmy sobie, co nowego oferują procesory Intel Kaby Lake – warto bowiem zauważyć, iż są to pierwsze modele, które wydano już zgodnie z nową strategią PAO (Niższy proces technologiczny → Nowa mikroarchitektura → Optymalizacja). Nie powinniśmy więc oczekiwać rewolucyjnych zmian, a raczej „dopieszczenia” poprzedniej, 6. generacji generacji Skylake.

Nadal mamy do czynienia z mikroarchitekturą Skylake, którą znamy z poprzedniej, 6. generacji układów Core, ale producent nieco udoskonalił proces technologiczny – jest on oznaczony jako 14nm+. Wprowadzone zmiany powinny przełożyć się na nieco lepszą wydajność.

Dodatkowo producent usprawnił funkcję regulacji stanów energetycznych Speed Shift – w nowych procesorach tryb Turbo Boost 2.0 jest uaktywniany jeszcze szybciej, więc możemy oczekiwać dodatkowego wzrostu wydajności. Warto jednak zauważyć, iż funkcja ta wymaga systemu Windows 10 i poprawki Redstone 1. Nowe procesory działają ze starszymi systemami, ale nie można wykorzystać ich pełnego potencjału.

To jednak nie koniec rewelacji, bo producent usprawnił też funkcję podkręcania desktopowych układów (oczywiście chodzi o wersje z odblokowanym mnożnikiem). Na płytach głównych znajduje się dodatkowy generator zegara bazowego (BCLK), który pozwala lepiej zarządzać napięciem i częstotliwością, co w efekcie powinno przełożyć się na wyższy potencjał na przetaktowanie. Oczywiście nie omieszkamy tego sprawdzić w naszych testach.

Kolejne zmiany dotyczą układu graficznego. Co prawda nadal mamy do czynienia z 9. generacją iGPU, ale wprowadzono w nim nowy silnik obsługujący multimedia, który oferuje funkcję sprzętowego dekodowania materiałów VP9 8-/10-bit oraz kodowania i dekodowania HEVC 10-bit.

Różnicę powinniśmy zauważyć np. podczas oglądania YouTube w jakości 4K– procesor jest tutaj obciążony zaledwie w kilkunastu procentach, co odbija się na mniejszym poborze mocy, generowanym cieple i cichszej pracy komputera.

Wraz z nowymi procesorami Kaby Lake, na rynku debiutują także nowe płyty główne z podstawką LGA 1151 i chipsetami z serii 200 (Z270, H270 i B250 dla klientów indywidualnych oraz Q270 i Q250 dla klientów biznesowych). Jakie tutaj przygotowano nowości?

Nowe płyty współpracują zarówno ze starymi procesorami Skylake, jak i nowymi Kaby Lake. Nowością jest większa liczba linii transmisyjnych PCI-Express 3.0, które zazwyczaj zostały zagospodarowane przez producentów na dodatkowe złącza – możemy więc oczekiwać jeszcze lepszej funkcjonalności względem konstrukcji z poprzedniej generacji 100.

Kolejną nowością jest wsparcie dla technologii Intel Optane (na bazie rewolucyjnych pamięci 3D XPoint), która pozwala przyspieszyć czas uruchamiania systemu operacyjnego i aplikacji, a także poprawić ogólny komfort użytkowania komputera.

Nowy dysk trzeba dokupić osobno – co prawda szczegóły na temat specyfikacji dostępnych modeli jeszcze nie są znane, ale producent deklaruje, że połączenie nośnika Optane i dysku HDD zaoferuje wydajność zbliżoną do SSD. Brzmi interesująco, więc jeżeli tylko będziemy mieli okazję, na pewno przyjrzymy się temu rozwiązaniu z bliska.

Podobnie jak w przypadku poprzedniej serii, tylko modele z mostkiem Z270 pozwalają na podkręcanie odblokowanych procesorów, więc to właśnie one powinny zainteresować entuzjastów i overclockerów. Zwykle są to najbogatsze, najefektowniejsze i... najdroższe konstrukcje.

Płyty z chipsetami H270 i B250 nie pozwalają na podkręcanie procesorów i na ogół oferują gorsze wyposażenie – wszystko oczywiście w odpowiednio niższej cenie. Modele te sprawdzą się ze słabszymi procesorami przy budowie tańszych komputerów.

Uprzedzając pytania - producent nie przygotował następcy modelu H81, więc budżetowe konfiguracje nadal będą korzystać ze starych płyt głównych (tyle tylko, że nie będą oferować nowych funkcji - np. wsparcia dla nośników Optane).

Co proponuje nam producent? Na kolejnych stronach przyjrzymy się bliżej procesorom, które dzisiaj zadebiutowały na rynku, a także przetestujemy topowego przedstawiciela nowej serii dla komputerów stacjonarnych – model Core i7-7700K.

Wprawdzie pierwsze procesory Intel Core 7-ej generacji zadebiutowały już pod koniec wakacji, ale najciekawsze modele pojawiły się dopiero dzisiaj. Co nowego przygotował dla nas producent?

Wśród modeli desktopowych pojawiły się trzy modele Core i7, które zostały wyposażone w 4 rdzenie i 8 wątków. Topowy Core i7-7700K powinien zainteresować overclockerów - mimo bardzo wysokiego taktowania, wyróżnia się on odblokowanym mnożnikiem, więc można go dodatkowo przyspieszyć.

Linia Core i5 skupia sześć modeli dla komputerów stacjonarnych. Entuzjastów powinien zainteresować Core i5 7600K, który można dodatkowo podkręcić - co prawda nie oferuje on już technologii Hyper Threading i ma tylko cztery wątki, ale za to jest zauważalnie tańszy od Core i7-7700K.

Oprócz tego dostępne są też inne modele: Core i5-7600, Core i5-7500 i Core i5-7400, a także ich odpowiedniki o obniżonym poborze mocy: Core i5-7600T, Core i5-7500T i Core i5-7400T (dostepne w tej samej cenie).

Na koniec modele Core i3 wyposażone w 2 rdzenie / 4 wątki - największą ciekawostką jest tutaj Core i3-7350K, a więc najtańszy procesor z odblokowanym mnożnikiem (można zatem powiedzieć, iż jest to opcja dla overclockerów z mniej zasobnym portfelem).

Oprócz tego przygotowano pięć innych układów: standardowe Core i3-7320, Core i3-7300 i Core i3-7100, a także wersje o obniżonym poborze mocy Core i3-7300T i Core i3-7100T. Warto zwrócić uwagę, że modele Core i3-7100/7100T mają nieco mniej pamięci podręcznej trzeciego poziomu (L3).

Słabsze modele z serii Pentium i Celeron zadebiutują w późniejszym terminie. Wprawdzie producent jeszcze nie ujawnił szczegółów na temat specyfikacji nowych układów, ale nieoficjalne przecieki nawet tutaj sugerują niespodzianki - jest więc na co czekać.

Modele Kaby Lake-H zaprojektowano z myślą o wydajniejszych laptopach, gdzie wydajność jest ważniejsza od poboru mocy i długiego czasu pracy na baterii. Overclockerów zainteresuje Core i7-7820HK, który ma odblokowany mnożnik i można go jeszcze dodatkowo przyspieszyć.

Producent przygotował też dwa 4-rdzeniowe/8-wątkowe modele z serii Xeon, które znajdą zastosowanie w mobilnych stacjach roboczych. Warto jednak zauważyć, iż są to najdroższe modele z linii Kaby Lake.

Kolejne układy mobilne to wersje o obniżonym współczynniku TDP, ale wyposażone w wydajniejszy układ graficzny Iris Plus 650. Wszystkie dysponują 2 rdzeniami/4 wątkami.

Producent przygotował też wersje o obniżonym poborze mocy, ale z układem graficznym Iris 640. Podobnie jak poprzednie modele, dysponują one 2 rdzeniami/ 4 wątkami.

Standardowe modele Kaby Lake-U (TDP 15 W) są dostępne już od poprzedniego roku - głównie znalazły one zastosowanie w słabszych i cieńszych laptopach.

Wersje Kaby Lake-Y też są dostępne od początku - ze względu na bardzo mały pobór mocy i poziom generowanego ciepła, modele te sprawdzą się w najcieńszych laptopach (często z pasywnym chłodzeniem).

Testy Core i7 7700K przeprowadziliśmy w trzech ustawieniach:

• standardowe ustawienia procesora
• domyślne ustawienia płyty głównej - włączony tryb Enhanced Turbo, czyli 4,5 GHz na wszystkich rdzeniach
• podkręcenie wszystkich rdzeni do 4,8 GHz

Testy procesora Core i7 7700K, jak i Core i7 6700K wykonaliśmy na tej samej płycie głównej z chipsetem Z270.

Nasz testowy model bez problemu działał przy użyciu taniego chłodzenia powietrzem SilentiumPC Spartan 3 LT HE1012 przy taktowaniu 4,8 GHz. Uważamy więc, że jest to wynik osiągalny dla każdego (oczywiście wiele zależy też od samego modelu procesora). Nie polecamy jednak takiego połączenia, bo temperatury niebezpiecznie zbliżały się do maksymalnych. Jeśli chcecie podkręcać, lepiej zaopatrzyć się w bardziej wydajne chłodzenie.

Nasz egzemplarze bez większego problemu wbijał też na 5 GHz, jednak by utrzymać go w ryzach potrzeba już było wydajniejszego chłodzenia. Wedle otrzymanych przez nas informacji, zdecydowana większość egzemplarzy Core i7 7700K pozwala na przekroczenie granicy 5 GHz - niektóre przy napięciu do 1,3V, a inne nieco wyższym.

W porównaniu do 6700K rożnica na korzyść 7700K wynosi od 5% (1 rdzeń) do 9% (wszystkie rdzenie), natomiast w porównaniu do wyśrubowanego 4790K (Devil's Canyon) od 13% (wszystkie rdzenie) do 20% (jeden rdzeń). Nie należy się dziwić, że słabsze procesory górują nad modelami z high-endu (podstawka 2011) w teście jednego rdzenia - nadrabiają to znacznie wyższym taktowaniem.

Testy Core i7 7700K przeprowadziliśmy w trzech ustawieniach:

• standardowe ustawienia procesora
• domyślne ustawienia płyty głównej - włączony tryb Enhanced Turbo (ET), czyli 4,5 GHz na wszystkich rdzeniach
• podkręcenie wszystkich rdzeni do 4,8 GHz

Wykorzystaliśmy kartę graficzną ASUS STRIX Radeon RX 480 OC. Testy procesora Kaby Lake, jak i Skylake wykonaliśmy na tej samej płycie głównej z nowym chipsetem Z270.

Oczywiście pewien postęp jest. Widoczny on jest zwłaszcza w testach Sky Diver (DX11) i Time Spy (DX12). Przy mocnym obciążeniu karty graficznej (Fire Strike) w DX 11 różnice są minimalne.

Testy zintegrowanych układów graficznych Core i7 7700K (HD 630) i Core i7 6700K (HD 520) przeprowadziliśmy w dwóch ustawieniach:

• z pamięciami RAM 2133 MHz (standardowe ustawienia procesora)
• z pamięciami RAM 2800 MHz (standardowe ustawienia procesora)

Jest postęp? Jest. Znikomy, ale jest. Cóż, nie jest to Iris i nie mamy tu eDRAM jak w Broadwellach, więc niczego więcej nie należało się spodziewać.

Przypomnijmy, że Kaby Lake ma również nowe funkcje sprzętowego dekodowania VP9 i kodowania/dekodowania HEVC (kodowanie sprawdzimy już w oddzielnym teście).

Przy Ultra HD i 24 klatkach na sekundę procesor obciążony był w około 20%, a układ graficzny w około 15%. Zero problemów z odtwarzaniem. Pójdźmy krok dalej.

Przy Ultra HD i 60 klatkach na sekundę znikoma ilość klatek była "gubiona", procesor był obciążony w ponad 50%, a układ graficzny w ponad 40% - ale odtwarzanie wciąż było płynne.

Testy modeli 7700K i 6700K przeprowadziliśmy na tej samej płycie głównej (bez zewnętrznej karty graficznej) ze standardowymi ustawieniami (wyłączona technologia Enhanced Turbo).

Widać progres, jednak olbrzymich różnic tu nie zobaczymy - w końcu to ta sama, tylko nieco ulepszona architektura. Ciekawostką jest, że 7700K pobiera nieco wiecej energii przy obciążeniu wszystkich rdzeni - zweryfikujemy to jeszcze na innych płytach głównych.

Premiera Kaby Lake jest przewidująco nudna. Intel od dawna nie musi się spieszyć, ani wprowadzać na rynek innowacyjnych procesorów. Działa praktycznie jak monopolista, a każda kolejna generacja przynosi kilka procent wydajności więcej.

Oczywiście bywały wyjątki, jak choćby premiera desktopowych modeli Broadwell, gdzie otrzymaliśmy szybkie zintegrowane grafiki Iris, jak i również pamięć podręczną czwartego poziomu (eDRAM). Intel wycofał się jednak z tych innowacji w szóstej generacji (Skylake), a siódma generacja (Kaby Lake) również nie stara się być przesadnie rewolucyjna.

Nie zrozumcie nas źle - Kaby Lake to świetne procesory. Mało tego - to najlepsze procesory na rynku.

Brak realnej konkurencji sprawia jednak, że włodarze Intela mogą opalać się na malowniczych plażach Bahama i sączyć wino z czaszek swoich wrogów, zamiast stać z batogiem nad zastępami inżynierów i zmuszać ich do tworzenia nowych, rewolucyjnych rozwiązań.

Stagnację na rynku procesorów może przełamać jedynie AMD ze swoim (Ry)Zenem. Już niedługo powinniśmy przekonać się, ile warte są nowe procesory "Czerwonych". Jeśli będą dobre, skorzystają na tym wszyscy:

• AMD - bo zarobi kasę na nowym sprzęcie i zdobędzie utracony rynek 
• użytkownicy - którzy w końcu będą mieli wybór 
• Intel - który być może poczuje się zmuszony do wprowadzenia na rynek procesorów równie dobrych jak Core 2 Duo, lub chociaż jak Sandy Bridge

Cena? Nie mamy jeszcze oficjalnych cen na Polskę, ale wszystko wskazuje na to, że podwyżek w stosunku do topowego modelu Skylake nie będzie. Cena powinna być nawet minimalnie niższa. Nie zmienia to faktu, że za procesor tej klasy zapłacimy kupę szmalcu - aktualna kwota jaką należy wyłożyć za Core i7 6700K to ponad 1600 zł. [Akt] Mamy już pierwsze ceny sklepowe i Core i7 7700K został wyceniony na... ponad 1700 zł.

Intel Kaby Lake to nieco ulepszone modele Skylake. Wzrost wydajności jest zbyt mały, by posiadaczom modeli poprzedniej generacji opłacała się wymiana na 7-mą generację Core. Jeśli jednak od jakiegoś czasu wstrzymywałeś się z zakupem nowego procesora (np. od czasów generacji Sandy Bridge lub Ivy Bridge), to może być właściwy moment by zrobić to teraz.

Albo... poczekać na 8-mą generację Cannonlake, która ma być pierwszą generacją wykonaną w 10-nanometrowym procesie produkcyjnym. Albo... poczekać na to, co zaprezentują sobą procesory Zen.

• najwydajniejszy procesor w segmencie mainstream
• nieco wydajniejszy od swojego poprzednika
• niezły potencjał OC
• obsługiwany przez płyty z chipsetem Z170/H170/B150/H110 po aktualizacji firmware
• nieco wydajniejsza od HD 520 zintegrowana grafika HD 630
• dzięki sprzętowemu dekodowaniu VP9 zintegrowana grafika umożliwia płynne odtwarzanie filmów UltraHD 60 fps na YouTube
• sprzętowe kodowanie/dekodowanie HEVC


• wysoka cena
• niewielki wzrost wydajności w stosunku do poprzednika

Współautorem recenzji jest Paweł Maziarz