Intel Optane - czyli SSD do lamusa?

[Aktualizacja 25.06.2017] - uzupełniliśmy wyniki testów o model Intel Optane Memory 16 GB

Latka lecą, a my wciąż marzymy o szybkich, pojemnych - i niedrogich - nośnikach danych. Jeśli chodzi o szybkość - mamy SSD, w wersji szybkiej (SATA III) i bardzo szybkiej (PCie i M.2). Jeśli chodzi o dużą pojemność w niskiej cenie - mamy HDD.

Jeśli porównamy stosunek ceny do pojemności w przypadku SSD i HDD, to dotrzemy do sedna problemu. Owszem, w sprzedaży są już naprawdę pojemne dyski SSD. Ale - dla przykładu dysk SATA III Samsung 850 EVO o pojemności 1 TB kosztuje około 1500 zł. Z kolei znacznie szybszy M.2 Samsung 960 EVO 1 TB kosztuje już około 2000 zł (wersja 2 TB - ponad 5000 zł!). Dla porównania 1-terabajtowy dysk HDD kosztuje niewiele ponad 200 zł, ale oferuje znacznie niższe osiągi.

Jak połączyć dużą pojemność i wydajność z niską ceną? Parę lat temu wydawało się, że wyjściem będą hybrydowe dyski SSHD. To połączenie klasycznego dysku HDD z szybką pamięcią flash (znaną z SSD), która działa na zasadzie bufora, w którym przechowuje się najczęściej wykorzystywane dane. Pomysł sam w sobie dobry, ale pamięć flash montowana w takich konstrukcjach była niewielkiej pojemności, w porywach dochodząc do 8 GB. Oczywiście ceny modeli hybrydowych są wyraźnie wyższe niż klasycznych HDD - w końcu nikt nie dorzuci nam pamięci flash za darmo.

Większość użytkowników preferuje po prostu połączenie niewielkiego SSD na system i najważniejsze aplikacje oraz pojemnego HDD na dane. Czy można jednak "dopalić" tani i pojemny HDD, tak by działał z dużą prędkością? Proszę państwa, prezentujemy Intel Optane. Są to moduły pamięci 3D XPoint dostępne w formie dysków M.2 2280 (PCIe 3.0 x2).

Jak na razie technologia ta zadziała wyłącznie z płytami głównymi Intel serii 2xx. Wymagany jest oczywiście slot M.2 jak i obsługa tej technologii przez płytę (nawet jeśli nie miała jej na starcie, powinna je otrzymać przy aktualizacji UEFI BIOS). Nie obejdzie się też bez Windows 10 64-bit (UEFI, partycja GPT).

W sprzedaży znajdą sie dwie wersje Intel Optane Memory - o pojemności 16 i 32 GB, które oprócz pojemności różnią się także wydajnością. W chwili gdy to piszę, w sprzedaży dostępny jest już model 16 GB, a my do testów otrzymaliśmy model 32 GB.

Firma Intel oczywiście rozpisuje się szczegółowo na temat jakiego wzrostu wydajności możemy się spodziewać po sparowaniu modułu Oprane z dyskiem talerzowym, ale... zamiast cytować dane producenta, lepiej sprawdzić to samemu. Już na kolejnych stronach!

[kontrolka produkt=intel-core-i7-7700k typ=top10new tytul="Intel Core i7 7700K" opis="Intel Core i7 7700K to najwydajniejszy procesor z rodziny Kaby Lake przeznaczony pod podstawkę LGA 1151. Układ dysponuje czterema rdzeniami/ośmioma wątkami o taktowaniu 4,2 GHz w trybie standardowym i 4,5 GHz w trybie Turbo Boost. Oprócz tego został on wyposażony w 8 MB pamięci podręcznej L3, 2-kanałowy kontroler pamięci DDR3L-1600 i DDR4-2400 oraz układ graficzny HD Graphics 630."]

[kontrolka produkt=asus-tuf-z270-mark-1 typ=top10new tytul="ASUS TUF Z270 Mark 1" opis="ASUS TUF Z270 Mark 1 to wytrzymała płyta główna z podstawką LGA 1151 pod procesory Intel Skylake i Kaby Lake. Producent zastosował tutaj komponenty o podwyższonej żywotności, a także osłony: na awersie TUF Thermal Armor, a na rewersie usztywniającą TUF Fortifier."]

[kontrolka produkt=wd-blue-1-tb typ=top10new tytul="WD Blue 1 TB" opis="Dyski WD Blue łączą wysokie osiągi i niewygórowaną cenę - świetnie zatem sprawdzą się w wydajnych komputerach stacjonarnych. Producent zastosował tutaj bezdotykowy system sterowania głowicami NoTouch oraz technologię IntelliSeek odpowiadającą za optymalną prędkość obrotową talerzy. Z kolei nad zachowaniem odpowiedniej kondycji czuwa technologia Data LifeGuard. Model WD10EZEX to 3,5-calowa konstrukcja o pojemności 1 TB. Do komunikacji z komputerem wykorzystano interfejs SATA 6 Gb/s."]

[kontrolka produkt=intel-optane-memory-32-gb typ=top10new tytul="Intel Optane Memory (32 GB)" opis="Intel Optane to dodatkowa pamięć, która przyspiesza ładowanie aplikacji, gier lub dużych plików, co znacznie skraca czas oczekiwania i poprawia komfort użytkowania komputera. Dane zawarte w pamięci masowej są łatwiej dostępne, przez co pracuje on i reaguje szybciej. Na pokładzie znalazł się zaawansowany kontroler zaprojektowany przez Intela, nowe pamięci 3D XPoint, a całość działa pod obsługą specjalnie zaprojektowanego oprogramowania."]

[kontrolka produkt=intel-optane-memory-16-gb typ=top10new tytul="Intel Optane Memory (16 GB)" opis="Tańsza wersja Intel Optane Memory o pojemności 16 GB charakteryzuje się maksymalnymi transferami 900/145 MB/s. Różnice dotyczą również odczytu/zapisu losowego (IOPS) jak i czasu dostępu. Bez zmian zostaje długość gwarancji ograniczonej współczynnikiem MTBF."]

[kontrolka produkt=asus-radeon-rx-480-strix-oc typ=top10new tytul="ASUS Radeon RX 480 STRIX OC" opis="ASUS Radeon RX 480 STRIX OC to niereferencyjna wersja karty graficznej AMD Radeon RX 480, w której zastosowano autorskie chłodzenie DirectCU III – oferuje ono lepszą wydajność i niższy poziom generowanego hałasu (w spoczynku działa w trybie półpasywnym). Ponadto producent zdecydował się na lekkie podniesienie taktowania rdzenia, co przekłada się na lepsze osiągi względem modeli o standardowych zegarach."]

[kontrolka produkt=corsair-vengeance-lpx-2x-8-gb-3000-mhz typ=top10new tytul="Corsair Vengeance LPX 2x 8 GB 3000 MHz CL15" opis="Dwukanałowy zestaw pamięci Corsair Vengeance LPX, który zainteresuje entuzjastów spragnionych wydajności. Konfiguracja obejmuje dwa moduły o pojemności 8 GB – pracują one z taktowaniem 3000 MHz, opóźnieniami CL 15-17-17-35 i napięciem 1,2 V (odpowiednie ustawienia zapisano w profilu XMP 2.0). Do chłodzenia kości wykorzystano aluminiowy radiator, który nie powinien kolidować z rozbudowanymi coolerami CPU."]

[kontrolka produkt=acer-xb280hk typ=top10new tytul="Acer XB280HKbprz Predator" opis="Acer XB280HKbprz Predator to propozycja kierowana do najbardziej wymagających graczy. Monitor ma przekątną 28 cali i rozdzielczość UltraHD 4K, a dodatkowym atutem jest krótki czas reakcji. Do dyspozycji oddano wejście DisplayPort i hub z czterema portami USB 3.0."]

[kontrolka produkt=microsoft-windows-home-10-64-bit-oem-dvd typ=top10new tytul="Windows 10 Home 64 bit OEM DVD PL" opis="Microsoft Windows 10 to najnowsza odsłona systemu operacyjnego, w której powraca Menu Start, w rozszerzonej, konfigurowalnej postaci. System został zaprojektowany w taki sposób, aby połączyć najlepsze cechy Windows 7 i Windows 8. Tylko ten system pozwoli na pełne wykorzystanie procesorów Intel Kaby Lake."]

Instalacja jest nieskomplikowana. Po pierwsze moduł Intel Optane musi wylądować w gniazdku M.2.

Po uruchomieniu komputera i załadowaniu systemu operacyjnego instalujemy sterowniki Intel Optane (konieczne może okazać się usunięcie aktualnej wersji sterowników RST - program instalacyjny Optane sam nas o tym poinformuje).

Po zakończeniu instalacji wystarczy potwierdzić i wejść w ustawienia Optane. 

Domyślnie technologia Optane będzie wyłączona, wystarczy jeden klik, by ją uruchomić (Enable).

Uruchomienie spowoduje wyczyszczenie wszystkich danych z modułu Optane.

Na zakończenie wystarczy restart komputera...

Po resecie możemy sprawdzić stan działania Intel Optane. Co jakiś czas oprogramowanie musi przeprowadzać optymalizację danych.

I to by było na tyle. Nasz zestaw z Intel Optane jest gotowy do pracy.

Moduł Intel Optane 32 GB zainstalowaliśmy na platformie wyposażonej w popularny, tani dysk WD Blue o pojemności 1 TB. Testy przeprowadziliśmy z wyłączoną i włączoną technologią Optane. Moduły Optane Memory można sparować ze wszystkimi nośnikami SATA - zarówno SSHD, jak i SSD, ale wybraliśmy najbardziej interesujący scenariusz.

Na początek sprawdzimy zmianę w ogólnej wydajności komputera za pomocą nieśmiertelnego PCMarka.

Jest widoczna zmiana na plus (4444 punktów versus 4627), ale szaleńst nie ma. Wersja 16 GB plasuje się pomiędzy, ale różnice są minimalne. PC Mark 8 przykłada niewielką uwagę co do zastosowanych dysków. Porównajmy więc wydajność samych nośników. Na pierwszy ogień lecą syntetyki.

Nie da się ukryć - to działa! Wzrost odczytu i zapisu małych próbek jest rewelacyjny. Odczyt sekwencyjny wersji 32 GB zrywa ciżemki ze stóp. Najmniej imponujący wzrost zanotujemy w przypadku zapisu sekwencyjnego. W wersji 16 GB może być on nieco niższy niż w przypadku samego dysku HDD! 

Wyniki ATTO potwierdzają poprzedni test - Optane zapewni rewelacyjne wyniki przy odczycie. Przejdźmy do bardziej rzeczywistych testów.

Czas uruchamiania mierzyliśmy od momentu wciśnięcia przycisku Power - najwięcej czasu zajmuje więc test POST. Jeśli chcemy to przeskoczyć pozostaje nam tylko wyłączenie go w ustawieniach UEFI BIOS - o ile tylko nasza płyta główna to umożliwia.

Inne częste operacje, jak uruchamianie przeglądarki, dokumentów Word, Excell, czy PowerPoint, czy innych aplikacji jest teraz błyskawiczne. Faktycznie możemy się poczuć, jak po przesiadce na SSD.

Przyznam się, że lekko sceptycznie podchodziłem do technologii Optane, ale moje obawy okazały się nieuzasadnione. Intel Optane działa świetnie. Warto zaznaczyć, że o ile w przypadku dysków SSHD trzeba powtarzać testy od 3 do 5 razy, by system "załapał" jakie dane ma cache'ować, to w przypadku Intel Optane przyśpieszenie jest (lub przynajmniej powinno być) natychmiastowe. W zasadzie nie ma w ogóle co porównywać możliwości cache'owania danych do SSHD, bowiem Optane nie dość, że rozpędza się do 1400 MB/s przy odczycie, to jeszcze zapewnia nieporównywalnie większy bufor (w zależności od wersji 16 lub 32 GB).

Czy moduł pamięci Intel Optane Memory zmieni HDD w SSD? Nie. Ale przyśpieszenie jakie uzyskamy jest naprawdę widoczne. To najlepsze rozwiązanie przyśpieszające działanie dysków HDD, jakie kiedykolwiek mieliśmy okazję testować.

Jeśli nie chcesz się pozbywać swojego pojemnego dysku talerzowego, to zastosowanie Intel Optane pozwoli Ci znacznie zwiększyć jego osiągi. Oczywiście, wszystko rozbija się o cenę. Model o pojemności 16 GB można już kupić w cenie niewiele wyższej od 200 zł, ale jako, że jeszcze go nie przetestowaliśmy, trudno go nam polecić. Przetestowany przez nas model 32 GB działa świetnie, ale jego cena sklepowa w Polsce zapewnie sięgnie około 400 zł. W zbliżonej kwocie znajdziemy choćby 275-gigabajtowe SSD Crucial MX300, zarówno w wersji SATA, jak i M.2 (SATA).

Obecnie najbardziej popularne połączenie to SSD na system i najważniejsze aplikacje + HDD na dane. Czy bardziej opłaca się zainwestować w takie rozwiązanie, czy tylko dokupić moduł Optane do dysku talerzowego? To już należy przekalkulować samemu. Przypomnijmy tylko, że tanie nośniki SSD na SATA ograniczone są możliwościami interfejsu SATA III (6 Gb/s) podczas gdy Optane śmiga na M.2 i potrafi zapewnić nawet 3 x szybszy odczyt sekwencyjny (w wersji 32 GB).

[Aktualizacja 23.06.2017] - Uzupełniliśmy wyniki o model 16 GB, który oprócz mniejszej pojemności charakteryzuje się też niższą wydajnością. Zapis sekwencyjny w wersji 16-gigabajtowej może być niższy niż w przypadku samego HDD, ale operacje na mniejszych plikach rekompensują nam to z nawiązką. Również cena około 200 zł wydaje się bardzo atrakcyjna. Aktualne ceny wersji 32 GB to 330-350 zł, a więc są dziś na tyle atrakcyjne, by poważnie zastanowić się zakupem bardziej pojemnej i szybszej wersji.

• duże przyśpieszenie pojemnych dysków HDD
• odczyt do 1400 MB/s
• szybki dostęp
• wytrzymałe pamięci 3D XPoint
• wystarczająca pojemnosć do cache'owania sporej ilości danych
• 5 lat gwarancji

• działa tylko na nowej platformie Intela (chipset 2xx i Kaby Lake)
• relatywnie niski zapis sekwencyjny

• duże przyśpieszenie pojemnych dysków HDD
• odczyt do 900 MB/s
• szybki dostęp
• wytrzymałe pamięci 3D XPoint
• 5 lat gwarancji

• działa tylko na nowej platformie Intela (chipset 2xx i Kaby Lake)
• niski zapis sekwencyjny