Logitech G430 oraz G230 - słuchawki dla graczy

Słuchawki przeznaczone w głównej mierze dla graczy stają się coraz popularniejsze, a ich obecność na rynku coraz bardziej zauważalna. Wiele osób wybierając zestaw idealny dla siebie bierze pod uwagę również to, że słuchawki wykorzystywane będą okazjonalnie do innych celów, niż odtwarzanie dźwięków z gier. Nie będzie chyba wielkim zaskoczeniem fakt, że dysponując ograniczonym budżetem rozsądniej będzie wybrać słuchawki uniwersalne, na których da się w miarę przyjemnie posłuchać muzyki i oglądać filmy.

To podejście postanowiłem wprowadzić w życie wybierając nowe słuchawki do gier. Oczywiście można mieć do tej kwestii różne podejście. Część użytkowników nigdy nie będzie wykorzystywała wbudowanego mikrofonu, bo np. nie grają w gry sieciowe, a do Skype-a wystarcza im mikrofon wbudowany w laptopa. Tym osobom wystarczą klasyczne konstrukcje, zapewniające dobry dźwięk stereofoniczny i skuteczne wygłuszenie. Inni dla odmiany będą chcieli mieć wszystko w jednym - dobrą izolację, mocny dźwięk (najlepiej wielokanałowy), wbudowany mikrofon i poprawną ergonomię, która zwiększy komfort w czasie wielogodzinnego użytkowania.

Moją uwagę zwróciły dwa modele ze średniej półki cenowej oferowane przez firmę Logitech - G430 oraz G230. Jedną z kwestii, którymi byłem najbardziej zainteresowany jest realna różnica między obiema konstrukcjami. Producent deklaruje bowiem, że słuchawki G430 pozwolą osiągnąć dźwięk przestrzenny (surround w układzie 7.1), a G230 poprzestają na klasycznym stereo. Jeśli ta podstawowa cecha potwierdziłaby się, to rzeczywiście usprawiedliwiłaby ona różnicę w cenie wynoszącą ok. 100 zł.

Zanim przejdę jednak do charakterystyki dźwięku opisze swoje wrażenia dotyczące komfortu i ergonomii, a są one właściwie identyczne w przypadku obu modeli.

Słuchawki trafiły do mnie w tym samym czasie, miałem więc możliwość ich bezpośredniego porównania. Okazało się, że pod względem komfortu użytkowania i ogólnie pojętej ergonomii oba zestawy są jednakowe. Najistotniejsze różnice leżą jedynie po stronie kolorystyki - G430 są czarno niebieskie, a G230 czarno czerwone. Słuchawki ważą dokładnie tyle samo (255 g), a więc zaliczyć można je do lekkich. Większość paneli zewnętrznych wykonana jest z czarnego tworzywa sztucznego o matowej powierzchni.

Słuchawki robią dobre pierwsze wrażenie. Oczywiście kwestia stylistyki jest subiektywna, ale trzeba przyznać, że żywe kolory i ciekawe, nowoczesne kształty sprawiają, że Logitech-y nie są nudne. Muszle wewnątrz których znajdują się przetworniki są obrotowe. Zaliczyć należy to do zalet w słuchawkach dla graczy, ale problem w tym, że muszle są nieco zbyt luźne. W połączeniu z twardymi plastikami sprawia to wrażenie obcowania z czymś nieco tańszym.

Luzy generują niezbyt przyjemne trzaski i stuki, ale na szczęście tylko w czasie zakładania i zdejmowania, a nie w czasie słuchania.

Wewnątrz konstrukcja jest znacznie przyjemniejsza. Poduszki wykonane są z pianki pokrytej drobną siateczką. Są ona na tyle duże, że przykrywają uszy w całości, bez ich przyciskania do głowy (oczywiście zależy to też od wielkości uszu).

Piankowo-płócienne poduszki mają swoje zalety i wady. Z jednej strony zapewniają znacznie lepszy przepływ powietrza, dzięki czemu skóra nie poci się zbyt intensywnie. Z drugiej jednak strony w przeciwieństwie do skórzanego wykończenia nie oferują one aż tak dobrej izolacji i są znacznie bardziej szorstkie.

Ta ostatnia cecha okazała się być najbardziej denerwująca w czasie słuchania. Jeśli słuchawek używa przedstawiciel „płci brzydkiej” z przysłowiowym trzydniowym zarostem, to szorstkie poduszki ocierając się o niego będą generowały niezbyt przyjemne dźwięki (szczególnie w czasie gwałtownego ruszania głową lub niekiedy w czasie mówienia). Ogólny poziom izolacji oceniam pozytywnie (6/10), ale np. słuchawki QPAD QH-90 ze skórzanymi poduszkami wypadają pod tym względem znacznie lepiej (9/10).

Ocena za stopień izolacji od dźwięków zewnętrznych: 6/10

Z lewą słuchawką zintegrowany jest mikrofon oraz kabel sygnałowy. Oba elementy są przymocowane na stałe i nie da się ich odłączyć/wymienić w prosty sposób. Czy jest to duży problem? Dla niektórych osób z pewnością tak, ale pałąk mikrofonu na całe szczęście jest składany i przy okazji na tyle krótki, że w praktyce nie przeszkadzał mi ani razu. Z zewnątrz pokryty został miękką gumą, a więc można go zginać bez obawy o uszkodzenie.

Producent twierdzi, że mikrofon może służyć do aktywnej redukcji zewnętrznych dźwięków tak. Problem jednak w tym, że nigdzie nie mogłem znaleźć opcji (ani programowej, ani sprzętowej), która pozwoliłaby włączyć lub wyłączyć tę redukcję. Być może aktywuje się ona automatycznie w chwili gdy włączamy mikrofon i używamy aplikacji do czatów głosowych.

Pałąk z zewnątrz jest plastikowy podobnie jak muszle słuchawkowe. Konstrukcja wewnętrzna jest jednak stalowa i sprawia naprawdę solidne wrażenie. Słuchawki testowałem przez okres około 2 tygodni po kilka godzin dziennie. Na początku wszystko wyglądało znakomicie - świetne przyleganie do głowy w połączeniu z komfortowym, naturalnym profilem, ale już po godzinie ciągłego noszenia się we znaki zaczęła dawać pianka znajdująca się pod pałąkiem.

Problemem nie jest jest zły kształt, ani zbyt duża twardość - moim zdaniem jest ona po prostu zbyt wąska (co najmniej o połowę węższa od samego pałąka). Sprawia to, że rozkład masy słuchawek na głowę jest zbyt mocno skupiony w jednym miejscu, co po pewnym czasie zaczyna przeszkadzać.

Regulacja pałąka jest krokowa, ale na wewnętrzną część metalową nie została naniesiona podziałka, co może sprawiać problem z szybkim dopasowaniem konstrukcji do głowy.

Przewód sygnałowy (o długości ok, 2,33 m) w zależności od modelu jest niebieski albo czerwony. Kable zamknięto w wytrzymałym, ale miękkim tekstylnym oplocie. W kablu zintegrowany został niewielki i dość lekki kontroler służący do włączania i wyłączania mikrofonu oraz szybkiej regulacji głośności. W obu modelach jest on taki sam. Przydatny klips pozwala przypiąć go do ubrania.

Na końcu kabla znajdują się dwa wtyki sygnałowe typu mini jack 3,5 mm - jeden od słuchawek, a drugi od mikrofonu. No właśnie... i tutaj pojawia się pewien niepokój. Jeden standardowy „jack” słuchawkowy, który miałby zapewnić dźwięk przestrzenny w konfiguracji 7.1? Coś tutaj jest nie tak. Przynajmniej w modelu G430, bo G230 jest zestawem stereo, a więc nie wymaga większej ilości wtyków.

W końcu nadeszła ta wiekopomna chwila, w której mogę przedstawić pierwszą wyraźną różnicę między modelem G430, a G230. Chodzi tutaj o specjalną, miniaturową kartę dźwiękową podłączaną przez USB, do której wpiąć można słuchawki Logitech G430. To właśnie ona wymagana jest do tego, aby osiągnąć dźwięk dookolny. Wciąż jednak pojawia się pytanie - w jaki sposób producent zamierza przesłać 8 niezależnych kanałów jednym mini-jackiem?

Sprawa jest za razem prosta i skomplikowana. Z całą pewnością prosta jest odpowiedź na pytanie: czy w modelu G430 mamy do czynienia z prawdziwym 8-kanałowym dźwiękiem w układzie 7.1? Cóż,nie oszukujmy się - wewnątrz słuchawek znajdują się wyłącznie dwie 40-milimetrowe membrany, więc osiągnięcie rzeczywistego dźwięku dookolnego zwyczajnie nie jest możliwe.

Producent zastosował pewien trik, który sprawił, że po włączeniu odpowiedniej opcji poszczególne kanały transformowane są do postaci stereo w taki sposób, że powstaje delikatne wrażenie przestrzeni trójwymiarowej.

Zaraz, zaraz...

Przecież ludzie nie mają kilku par uszu, tylko jedną, a mimo to potrafią rozróżnić z której strony dobiega dźwięk. Mózg ludzki analizuje czas dotarcia dźwięku do jednego i drugiego ucha oraz różnice w intensywności tego dźwięku, a następnie na tej podstawie określić w ciągu ułamka sekundy z której strony dobiega.

Sprytne...

No właśnie - sprytne i nic poza tym. Wirtualny system surround o nazwie Dolby Headphone spisuje się dość dobrze, ale cudów oczekiwać nie można. Mimo wszystko dźwięk dobiega do uszu wprost z dwóch głośniczków umieszczonych tuż przy wejściu do kanału słuchowego. Niezmiernie trudno jest zasymulować np. odbicia fal akustycznych od różnego rodzaju obiektów fizycznych znajdujących się w otoczeniu słuchacz. Producent postawił przed sobą bardzo trudne zadanie, którego realizacja wyszła mu dość przeciętnie. Rozumiem w pełni dlaczego zastosowano tylko dwa głośniki. Chodzi oczywiście o cenę słuchawek. Gdyby zastosowano kilka niezależnie grających przetworników w każdej ze słuchawek, to cena poszybowałaby w górę bardzo wyraźnie.

Słuchawki

Mikrofon

Platforma testowa:

• Creative Sound Blaster Reckon3D Professional PCI-E
• Apple iPod Classic 160 GB + wzmacniacz słuchawkowy FiiO E5
• MSI GT60-0NC (laptop dla graczy, wbudowana karta dźwiękowa)
• Samsung Galaxy S3 (bezpośrednio z wyjścia słuchawkowego)

Słuchawki referencyjne:

• Denon AH-2000 (muzyka, filmy)
• QPAD QH-90 (gry, komunikatory, muzyka)

Gry:

• Drakensang Online
• The Elder Scrolls V: Skyrim
• Fallout: New Vegas
• Crysis 3
• Battlefield 3
• METRO: Last Light

Muzyka:

• Steve Strauss - Mr. Bones / Stockfisch Records SACD [WAVE]
• Daft Punk - TRON Legacy - End Titles [kompresja bezstratna, FLAC]
• Aphex Twin - Xtal [kompresja bezstratna, FLAC]
• Squarepusher - Planetarium [kompresja bezstratna, FLAC]
• Juno Reactor - Tanta Pena [kompresja bezstratna, FLAC]
• Faith No More - Evidence [kompresja bezstratna, ALAC]
• Massive Attack - Protection [kompresja bezstratna, ALAC]
• Vangelis - Blade Runner - End Title [WAVE]
• Drum & Bass Re-Mix Squad - Kyoto (Drum & Bass Tribute to Skrillex & Sirah) [kompresja stratna, AAC/MP4]
• Jon Convex - Fade / Idoru EP [kompresja stratna, AAC/MP4]
• Instra:Mental - Watching You [kompresja stratna, OGG]
• pliki z dźwiękiem przestrzennym 7.1 [WAVE]

Filmy:

• Oblivion
• Django
• Hobbit

Programy:

• Team Speak
• Skype
• Audacity

Kwestia oprogramowania odnosi się wyłącznie do modelu G430. Co prawda jeśli zamierzamy używać słuchawek w ich naturalnym stanie (czyli z dźwiękiem stereo), to nie musimy, a nawet nie powinniśmy instalować niczego. Jeśli jednak ktoś stwierdzi, że wirtualny dźwięk przestrzenny jest mu potrzebny, to pobieramy apkę o nazwie Logitech Gaming Software, instalujemy ją, a następnie podpinamy moduł USB, który pozwoli przekonwertować sygnał do postaci Dolby Headphone.

Moduł rozpoznawany jest w systemie jako „Głośniki Logitech G430 Gaming Headset”. Urządzenie należy ustawić jako domyślne, w przeciwnym razie dźwięk może nie być słyszalny.

Sam program nie oferuje bardzo wielu ciekawostek, ale pozwala szybko i łatwo ustawić to co najważniejsze - poziomy głośności słuchawek i mikrofonu, korektor dźwięku oraz oczywiście mikser dźwięku przestrzennego.

Oprócz ustawiania głośności każdego z wirtualnych kanałów dźwiękowych można również odtworzyć nagranie demonstracyjne, które pozwoli sprawdzić jak brzmi dźwięk po wprowadzeniu ustawień. Najbardziej zadziwiające jest to, że różnice np. między prawym przednim, a prawym tylnym kanałem są wyraźnie słyszalne.

Muszę przyznać, że mój mózg został oszukany. Problem jednak w tym, że w czasie grania w gry z włączoną obsługą dźwięku przestrzennego lub podczas oglądania filmów aż tak idealnie nie jest. Przestrzeń się powiększa, a dźwięki rzeczywiście dobiegają z innych stron, ale z całą pewnością nie jest to tak dobrze słyszalne jak w 8-kanałowym zestawie głośnikowym.

W ustawieniach zaawansowanych możemy zaznaczyć opcję automatycznego uruchamiania oprogramowania w czasie startu systemu oraz sprawdzanie dostępności aktualizacji.

Więc co z tą jakością?

Jeśli za podstawę przyjmę kwotę 250 zł (cena za model G230), to sprawa wygląda całkiem dobrze. Nie mam może ogromnego doświadczenia z różnorakim sprzętem nagłośnieniowym, ale w swoim życiu użytkowałem już słuchawki, które kosztowały 100, 1000, a nawet ponad 2000 zł i mogę subiektywnie stwierdzić, że w cenie do 250 zł wiele lepszych nie spotkałem.

Charakterystyka dźwięku jest dobra, ale zdecydowanie bardziej predysponuje je do wykorzystania w grach i czatach, niż do słuchania muzyki. Co prawda na słuchawkach spokojnie da się posłuchać ulubionych kawałków niezależnie od tego czy muzyka płynie ze smartfona, odtwarzacza MP4, laptopa, czy zaawansowanej karty dźwiękowej połączonej ze wzmacniaczem. Nie oznacza to jednak, że jest idealnie.

Model G430 jest o około 100 zł droższy od G230, a więc kosztuje mniej więcej 350 zł. Ta kwota jest już bardzo zbliżona do słuchawek QPAD QH-90, które moim zdaniem grają znacznie lepiej od Logitechów. Różnica leży przede wszystkim w czystości. Logitechy mają poduszki wykonane z pianki i tekstylnej siatki. Izolują więc słabiej niż mocno przylegające QPAD-y ze skórzanymi poduchami. Wpływa to pośrednio na brzmienie basów, które jest nieco słabsze niż w QPAD-ach.

Mimo to tony niskie są bardziej dudnące, nieco przytłumione i moim zdaniem po prostu mniej przejrzyste. Ich moc jest jednak godna podziwu - podczas wybuchów i strzałów w grach robią doskonałe wrażenie. Trochę gorzej jest w muzyce elektronicznej, ale muszę przyznać, że odtwarzając utwory skompresowane bezstratnie z dobrego odtwarzacza nie uciekałem w popłochu odrzucając słuchawki jak najdalej od siebie. Wręcz przeciwnie - przesłuchałem z przyjemnością całą playlistę i gdyby nie to, że poduszka od pałąka zaczęła mnie nieprzyjemnie uciskać w głowę słuchałbym dalej.

Do średnich częstotliwości nie mam większych zastrzeżeń - nie są ani za mocne, ani za słabe, a przy okazji cechują się całkiem niezłą przejrzystością. Soprany też określić mogę jako udane, ale należę do osób, które jednak wolą wyższą moc w tym zakresie częstotliwości - tutaj jej zabrakło. Wrażenie jest takie, jakby basy grały na 120%, tony średnie na 100%, a soprany na przysłowiowe „pół gwizdka”. Są odrobinę za ciche i zbyt mało klarowne. Ponownie słuchawki QPAD QH-90 oceniam pod tym względem znacznie lepiej.

Warto również dodać, że istnieje słyszalna różnica w dźwięku płynącym z modułu USB, w stosunku do tego co wydobywa się z klasycznego wyjścia słuchawkowego. Ten pierwszy wariant był bardziej zimny, nieco sztuczny, a po włączeniu efektu Dolby dźwięki były zniekształcone i wyraźnie gorsze jakościowo. Natomiast po przesiadce na mini jacka 3,5 mm wszystko wraca do normy - dźwięk jest przyjemniejszy, cieplejszy, bardziej analogowy i po prostu przyjemniejszy dla ucha, zwłaszcza jeśli dysponujemy wzmacniaczem słuchawkowym.

O doznaniach dotyczących dźwięku przestrzennego pisałem nieco wcześniej, nie ma więc sensu kopiować tego samego. Sprawę streścić można do jednego zdania - wirtualny surround produkowany przez dwie membrany nie zastąpi prawdziwego zestawu składającego się z ośmiu niezależnych głośników.

Dźwięk z mikrofonu jest na tyle dobrej jakości, że spokojnie dogadamy się przez Skype-a, Team Speak-a lub inny komunikator. Nie nagrałbym na nim własnej wersji głównego motywu z Titanic-a, ale do pogaduszek przez internet nadaje się w stu procentach.

Cuda i dziwy!

Siedząc i słuchając Squarepushera zostałem oświecony (albo wpadłem na iście szatański plan - zależy z której strony spojrzeć). Co się stanie gdy do modułu USB nie podłączę słuchawek G430 lecz G230? Cóż... stało się dokładnie to co można było przewidzieć. Grały one dokładnie tak samo. Innymi słowy efekt dźwięku przestrzennego był identyczny, mimo, że jedne słuchawki sprzedawane są jako surround, a drugie jako stereo. W praktyce oznacza to, że kupując zestaw G430 dostajemy słuchawki G230 w innym kolorze i z dołączonym modułem USB. Wszystko po to, aby otrzymać efekt Dolby Headphone.

Będzie pan zadowolony...

Pora na konkluzję. Będzie ona krótka, łatwa i przyjemna. Cały sens niniejszej recenzji polegał na tym, aby określić które słuchawki wybrać - G430 czy G230? A może żadne z nich? Ujmę to tak: jeśli mamy do wydania maksymalnie 250 zł, to zakup modelu G230 nie będzie złym wyborem. Jeśli podłączymy je wprost do gniazdka słuchawkowego możemy oczekiwać dźwięku identycznego jak w modelu G430.

Przewaga droższych słuchawek moim zdaniem jest żadna, chyba, że ktoś lubi nieco sztuczny dźwięk przestrzenny, który nie ma zbyt wiele wspólnego z ośmioma niezależnymi kanałami. Różnica nie jest aż tak duża, żeby dopłacać 100 zł. Zamiast G430 kupiłbym słuchawki QPAD QH-90, które nie dość że są lepiej wykonane i bardziej komfortowe, to w dodatku gwarantują wyższą jakość dźwięku i zawierają więcej akcesoriów w zestawie.

Jeśli zamierzacie pobawić się w myśliwego i ze stuprocentową pewnością wiedzieć skąd nadchodzi wróg lub skąd słychać strzały, to zainwestujcie w zestaw składający się z kilku realnych przetworników w każdej słuchawce lub w tradycyjne głośniki 7.1/5.1. Logitech-y polecić mogę do użytku w trybie stereo - szczególnie G230, bo grają tak samo jak G430, a są po prostu tańsze.