Laptop, który udowadnia, że chłodzenie ma znaczenie - recenzja MSI Titan GT77 13HX
Laptop, który udowadnia, że chłodzenie ma znaczenie - recenzja MSI Titan GT77 13HX
Po przytłaczającym sukcesie pierwszego MSI Titan GT77, producent postanowił faktycznie w pełni wykorzystać potencjał tego modelu i załadował do niego najmocniejsze podzespoły z obecnej generacji. Czy to ponownie najszybszy laptop dla graczy? Sprawdzimy!
Recenzja tak wyjątkowego laptopa oczywiście powinna być bardzo wnikliwa i skupić się na każdym aspekcie, włącznie z bardzo bogatym wyposażeniem dodatkowym, które otrzymujemy kupując tego laptopa. Powinniśmy opisać wrażenia z używania klawiatury mechanicznej. Wypadałoby wspomnieć o ogromnej ilości i najnowszych standardach złączy (2x Thunderbolt 4), ponadprzeciętnym nagłośnieniu, a także legendarnym wręcz potencjale rozbudowy (trzy złącza M.2 dla SSD i cztery sloty SO-DIMM DDR5). Tylko, że byłby to autoplagiat :)
Charakterystycznie wystające chłodzenie Titana jest ponownie podświetlone.
Tak się bowiem składa, że poza wymianą procesora i karty graficznej w Titanie GT77 HX 13V nie zaszło zbyt wiele zmian względem rok wcześniej testowanego MSI Titan GT77 12UHS! Nawet chłodzenie pozostało u podstaw bardzo podobne, choć oczywiście MSI nie byłoby sobą, gdyby jeszcze bardziej go nie ulepszyło, o czym więcej za moment. W sumie to MSI poprawiło jeszcze jedną, zdaje się jedyną rzecz, która nie przypadła nam do gustu w pierwszym Titanie – ekran (i teraz to jedna z najmocniejszych stron tego laptopa!). Jeżeli zatem ciekawi Was, jak wygląda i co (poza kosmiczną wydajnością) oferuje nowa konstrukcja MSI Titan GT77, to odsyłamy do początku naszej recenzji poprzednika z linku wyżej – to serio z zewnątrz praktycznie identyczne laptopy. My w dalszej części tego artykułu skupimy się na tym, co faktycznie się zmieniło – na ekranie, wydajności i kulturze pracy.
aluminium + plastik częściowo na spodzie i na zawiasach
Komunikacja:
Wi-Fi 6E 802.11 a/b/g/n/ac/ax (Killer); Bluetooth 5.2; 2,5 GbE LAN
Złącza:
3x USB typu A 3.2 gen.2; 2x USB typu C 4.0 (Thunderbolt 4, DP 1,4); 1x miniJack 3,5 mm (combo); 1x HDMI 2.1; 1x miniDP 1.4; 1x czytnik kart SD (~80 MB/s); 1x RJ45
Zacznijmy może od tej jedynej rzeczy, która zmieniła się z zewnątrz – panelu IPS, który doczekał się w tym roku wymiany podświetlenia na mini LED. Mała zmiana, a zmienia wszystko. Ekran teraz jest w końcu zgodny z HDR i osiąga w nim ponad 1000 nit jasności! Panel o przekątnej 17,3 cala został podzielony na dokładnie 1008 stref niezależnego wygaszania, co oznacza, że pod względem kontrastu subiektywnie wygląda jak OLED, tylko że nie wypala się, jest jaśniejszy, no i pobiera dużo mniej prądu!
Już poprzedni Titan zachwycał matrycą, ale tym razem MSI przeszło same siebie.
U podstaw to nadal ten sam matowy panel, z tym samym wyśmienitym 100-procentowym pokryciem filmowego gamutu DCI-P3, co w laptopach dla graczy wcześniej oferowały w zasadzie tylko (bardzo nieliczne) panele OLED. Czas reakcji pikseli jest tutaj adekwatny do 144 Hz odświeżania, które osiągamy w natywnym 4K (to również 24 Hz więcej niż w zeszłorocznym modelu). Ogólnie patrzenie na ten ekran i używanie go w grach oraz filmach to najczystsza forma przyjemności.
W środku nowy Titan GT77 przeszedł pełną renowację
Zaglądając pod pokrywę nowego laptopa w pierwszej kolejności zauważyliśmy, że zredukowano ilość dostępnych złączy M.2 (pomijając te wykorzystywane przez kartę sieci bezprzewodowej) do trzech… To nadal więcej, niż oferuje praktycznie cała reszta konkurencji, ale nadal nieco szkoda. Jedno z tych złączy M.2 ponownie obsługuje standard PCI-E 5.0. Szczęśliwie nadal możemy zamontować cztery banki pamięci.
Dostęp do wymiany RAM/SSD jest dosyć prosty, choć nie aż tak, ja miało to miejsce w dawnych czasach.
Chłodzenie wygląda podobnie, mamy tu zatem ponownie dwa bardzo duże i dwa standardowe wentylatory, które wypychają ciepłe powietrze przez wystający tył laptopa. Całkowicie przebudowano natomiast układ ciepłowodów, które teraz równomierniej obsługują kartę graficzną i procesor – jest ich również więcej o jedną sztuką, jako że teraz jest ich łącznie osiem, z czego jeden (ponownie) łączy ze sobą GPU i CPU, tak aby pod małym obciążeniem wystarczył jeden wentylator do utrzymania rozsądnych temperatur.
Bateria to nadal 99,9 Wh – więcej w laptopach się nie spotyka.
Titan GT77 HX 13V oferuje jeszcze wyższą kulturę pracy
Laptopy dla graczy od zawsze kojarzą się z tym raczej donośnym szumem chłodzenia, który pod pełnym obciążeniem potrafi zmienić się w okrutne wycie. W tej kwestii już pierwszy Titan był wyjątkowo udany – masywny układ chłodzenia ma tę zaletę, że nie tylko nie musi wchodzić na wysokie obroty, ale jeszcze przez rozmiar wentylatorów generuje on znacznie przyjemniejszy dla ucha rodzaj hałasu. Nowe wcielenie Titana wyposażone w procesor Intel Core i9-13980HX, nawet pomimo tego, że posiada on osiem dodatkowych rdzeni, okazuje się być w tej kwestii jeszcze doskonalsze.
Pomiar głośności pracy laptopa podczas grania (Cyberpunk 2077) - [dBA], skala dostosowana do ludzkiego postrzegania dźwięku, mniej = lepiej
Laptop nie tylko pracuje ciszej (a w najnowsze gry można grać na najwyższych detalach niemalże bezgłośnie, jeżeli poświęcimy nieco nadmiarowej wydajności), ale też mniej się nagrzewa jego obudowa (czyli ciepło sprawniej opuszcza układ chłodzenia). Podzespoły również mają wyraźnie lepiej – procesor nawet w największym stresie nie przekracza 85°C, a karta graficzna =zwykle utrzymuje 67°C. A tylko przypomnimy, że mówimy tu o najwydajniejszych (a przynajmniej najbardziej prądożernych…) podzespołach, jakie da się umieścić w laptopie. Owszem – w trybie turbo jest już stanowczo głośno, tylko że w przypadku Titana absolutnie nie musimy się do tego trybu uciekać.
Jak widać, tryb zbalansowany oferuje praktycznie takie same parametry, tylko że wycisza bardzo mocno prędkość wentylatorów i dopuszcza tym samym nieco wyższe temperatury na podzespołach. Tryb cichy to już istotne limitowanie wydajności procesora, ale również karty graficznej, choć nawet w tym przypadku niestraszny będzie nam Cyberpunk 2077 w najwyższych detalach, jeżeli przeskalujemy sobie rozdzielczość ekranu do FHD (co na 17-calowym ekranie daje nadal wyśmienitą ostrość).
Pomiar temperatury obudowy pod obciążeniem CPU
Na niebiesko średnia temperatura danego obszaru, a na pomarańczowo jego najwyższy odczyt.
Pomiar temperatury obudowy podczas grania
Na niebiesko średnia temperatura danego obszaru, a na pomarańczowo jego najwyższy odczyt. Odczyty "poza laptopem" to wystające za matrycą chłodzenie.
Z takim chłodzeniem podkręcanie karty daje wymierne efekty
Jeżeli jednak nie przeszkadza nam szum wentylatorów, to chłodzenie daje spore pole do popisu w kwestii podkręcania. Naszego GeForce RTX 4090 Laptop udało się podkręcić o 150 MHz na rdzeniu i 1500 MHz (efektywnie) na pamięciach, co daje blisko 10-procentowy przyrost wydajności.
MSI Titan teraz dłużej popracuje na baterii
Jeszcze przed testami wydajności sprawdziliśmy, jak długo tym razem (na nowym procesorze i karcie) wytrzyma ta sama bateria o pojemności 99,9 Wh. Ku naszemu zaskoczeniu wyniki były odczuwalnie lepsze niż poprzednim razem – i naturalnie lepsze niż na laptopach wyposażonych w desktopowy CPU AMD, przeniesiony niemalże 1:1 do laptopa.
Pomiar czasu pracy na baterii laptopa MSI Titan GT77 HX 13V
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE (Core i9-12950HX, 90 Wh)
1:08 h
PCMark 10 - Modern Office tryb lepsza bateria, aktywne Wi-Fi, jasność 110-130 nit
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 (Ryzen 9 6900HX, 90 Wh)
6:45
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE (Core i9-12950HX, 90 Wh)
6:16 h
MSI Raider GE78 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
5:56 h
MSI Titan GT77 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
5:21 h
ASUS ROG Strix SCAR 17 (Ryzen 9 7945HX, 90 Wh)
4:42 h
PCMark 10 - Video tryb lepsza bateria, offline, jasność ~200 nit, głośność 50%
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE (Core i9-12950HX, 90 Wh)
5:56 h
MSI Titan GT77 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
5:14 h
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 (Ryzen 9 6900HX, 90 Wh)
4:38 h
ASUS ROG Strix SCAR 17 (Ryzen 9 7945HX, 90 Wh)
3:39 h
MSI Raider GE78 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
2:49 h
PCMark 10 - Idle tryb oszczędzania baterii, offline, jasność 0%
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE (Core i9-12950HX, 90 Wh)
12:22 h
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 (Ryzen 9 6900HX, 90 Wh)
9:21 h
MSI Raider GE78 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
8:22 h
MSI Titan GT77 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
7:38 h
ASUS ROG Strix SCAR 17 (Ryzen 9 7945HX, 90 Wh)
7:28 h
Wydajności w grach – przybywaj!
To, co w tym przypadku jest najważniejsze, to oczywiście odpowiedź na pytanie, czy nowy Titan podtrzyma tradycję i zaoferuje faktycznie najwyższą wydajność pośród wszelkiej konkurencji. Testy podzieliliśmy na dwie grupy – pierwsza dotyczy natywnej rozdzielczości 4K – ostatecznie to jedna z cech, która wyróżnia MSI Titan na tle innych laptopów, nie tylko tych od MSI. Drugi przebieg testów miał miejsce w rozdzielczości 2560x1600, tak aby móc porównać wydajność Titana z laptopami, takimi jak MSI Raider GE78 HX 13V, którego mieliśmy okazję testować wcześniej w tym roku. Zaczynamy jednak od testów syntetycznych.
ASUS ROG Strix SCAR 17 AMD Ryzen 9 7945HX, GeForce RTX 4090 32 GB, TGP 175 W
14 279
MSI Titan GT77 Intel Core i9-12900HX, GeForcce RTX 3080 Ti 16 GB, TGP 175 W
8432
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 AMD Ryzen 9 6900HX, GeForce RTX 3080 Ti 32 GB, TGP 150 W
8018
Pod względem wydajności 3D aplikacje testowe są jednogłośne – Titan zdobywa pierwsze miejsce, choć nie jest to dominujące zwycięstwo – realnie dopiero po podkręceniu karty oddala się bardziej od swojego tańszego brata. Wnioskować z tego należy, że oba te modele mają wystarczające chłodzenie, aby ujarzmić bazową wydajność tak szybkich podzespołów, tylko że Titan osiąga ten cel przy mniejszym hałasie.
Powyższe testy idealnie oddają potęgę testowanego laptopa – w praktyce wydajność nieosiągalną dla znakomitej większości graczy używających klasycznego PC. Trudno w to uwierzyć, ale na tym laptopie realnie można grać w 4K nawet w najnowsze tytuły z aktywnym śledzeniem promieni. Duża w tym oczywiście zasługa karty graficznej NVIDIA GeForce RTX 4090 i wspieranego przez nią DLSS 3.0 z funkcją Frame Generation. A przypominamy jeszcze, że rozdzielczość 4K wyśmienicie skaluje się do FHD (każde 4 piksele matrycy wyświetlają jeden piksel generowany przez grę), zatem mówimy tutaj o zapasie wydajności na całe lata.
Porównanie wydajności w grach - Ryzen 9 7945HX vs Core i9-13980XX - [FPS], 2560x1600 px, najszybszy tryb pracy, więcej = lepiej
Porównanie do innych laptopów z GeForce RTX 4090 prawie zawsze wypada po myśli nowego Titana. Są oczywiście tytuły, które po prostu lepiej dogadują się z procesorem AMD, ale nawet w nich udało się często wyjść na prowadzenie. Ogólnie tam, gdzie MSI Raider GE78 HX minimalnie ustępował najmocniejszemu (do niedawna…) przedstawicielowi konkurencji, tak tutaj MSI Titan GT77 HX 13V najczęściej jednak odzyskuje dla MSI pierwszą pozycję na wykresach.
Wydajność w zastosowaniach kreatywnych pozostaje w rękach AMD
O ile obecnie większość aplikacji do pracy graficznej opiera się już głównie na wydajności karty graficznej i w ich przypadku niczego lepszego niż GeForce RTX 4090 Laptop nie uświadczycie, tak jednak pozostałe aplikacje profesjonalne, które bazują na wydajności CPU, to nie aż tak mocna strona laptopów z procesorami Intel, w tym Titana również. Choć możliwe, że to zbyt surowe słowa wobec sprzętu, który jest dwukrotnie wydajniejszy od takiego chociażby desktopowego Intel Core i9-10900K…
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 Ryzen 9 6900HX RTX 3080 Ti 16GB (150 W) 19 999 zł
Media and Entertainment
6.24
5.58
6.11
4.43
3.66
Wynik CPU:
5.86
5.15
5.56
3.67
2.75
Wynik grafiki:
6.81
6.55
6.79
4.86
4.53
Wynik dysku:
6.99
6.05
5.68
7.12
6.95
Product Development:
4.93
4.48
4.67
4.35
2.92
Wynik CPU:
5.21
4.66
5.14
4.52
2.53
Wynik grafiki:
2.37
2.35
2.37
1.68
1.56
Wynik dysku:
9.63
7.61
6.93
10.06
8.42
Life Sciences:
5.02
4.97
4.98
4.14
3.42
Wynik CPU:
5.21
5.36
5.18
4.17
2.88
Wynik grafiki:
8.59
8.42
8.53
5.27
5.37
Wynik dysku:
2.62
2.34
2.59
3.18
3.68
Energy:
5.99
6.04
5.96
4.93
3.24
Wynik CPU:
5.21
5.28
4.92
4.37
2.65
Wynik grafiki:
15.34
15.33
15.40
5.86
5.41
Wynik dysku:
6.47
4.68
5.97
6.90
5.34
General Operations:
3.52
3.62
3.43
3.07
2.68
Wynik CPU:
2.85
3.05
2.61
2.23
1.86
Wynik dysku:
7.99
6.08
7.74
7.93
8.11
Financial Services:
5.98
7.79
5.68
5.72
3.53
Udało się pokonać MSI Raider wyposażonego w ten sam procesor, ale do AMD Ryzen 7945 HX jednak nieco najmocniejszym procesorom Intela brakuje (i to dosłownie nieco – poniżej 10%). Mamy zatem wyśmienitą, wręcz zatrważającą jak na laptopa wydajność w zastosowaniach kreatywnych i profesjonalnych, z tym, że nie jest ona faktycznie najwyższa na rynku.
PC Mark 10 - [punkty] wynik ogólny
ASUS ROG Strix SCAR 17 AMD Ryzen 9 7945HX, GeForce RTX 4090 32 GB, TGP 175 W
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE Core i9-12950HX, RTX 3080 Ti 64 GB DDR5 4800 MHz 4 TB SSD NVMe PCI-E 4.0
1929 1756 / 2230 / 1657
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 Ryzen 9 6900HX, RTX 3080 Ti 32 GB DDR5 4800 MHz 2 TB SSD NVMe PCI-E 4.0
1695 1653 / 1811 / 1502
SSD w macierzy RAID 0 to raczej lekki overkill…
Na koniec jeszcze przygotowaliśmy wyniki testów duetu zastosowanych w naszym modelu dysków NVMe. Fabrycznie zostały spięte w sprzętową macierz RAID 0, zatem Windows fizycznie widzi jeden dysk – tylko, że taki bardzo szybki :)
.
O ile zapis i odczyt liniowy są bardzo wysokie (praktycznie poziom dysków PCI-E 5.0, które… ten laptop też obsługuje!), tak pozostałe odczyty już rekordowe nie są – ot, po prostu bardzo wysokie, ale w takim laptopie w sumie lepszym wyborem byłby właśnie dysk PCI-E 5.0 na system i opcjonalnie macierze, ale RAID 1 (dla ochrony danych) na dodatkowe dane z dysków PCI-E 4.0. Co oczywiście można sobie skonfigurować przy składaniu zamówienia.
Duża wydajność to również duże zużycie energii
Tak wydajny laptop (albo może nawet stacja robocza) oczywiście nie chodzi na powietrze – dołączony w zestawie zasilacz o mocy 330 W waży 1,45 kg, co powinno zadziałać na Waszą wyobraźnię. Ogólnie pobór energii jest i tak znacznie niższy od takiej samej wydajności PC (nawet pomijając fakt, że Titan ma jeszcze panel mini LED zdolny przebić 1000 nit jasności…), ale nie da się ukryć, że modele z procesorami AMD są zwyczajnie oszczędniejsze.
Pomiar średniego zużycia energii przez testowane laptopy - pomiar watomierzem z gniazdka, w nawiasie wartość szczytowa - [W], mniej=lepiej
Idle (spoczynek)
MSI Raider GE78 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
41
MSI Titan GT77 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
52
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 (Ryzen 9 6900HX, 90 Wh)
57
ASUS ROG Strix SCAR 17 (Ryzen 9 7945HX, 90 Wh)
62
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE (Core i9-12950HX, 90 Wh)
62
Render CPU
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE (Core i9-12950HX, 90 Wh)
135 (167)
ASUS ROG Strix SCAR 17 (Ryzen 9 7945HX, 90 Wh)
163 (187)
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 (Ryzen 9 6900HX, 90 Wh)
164 (187)
MSI Raider GE78 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
195 (270)
MSI Titan GT77 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
198 (275)
Gra - Cyberpunk 2077
ASUS ROG Zephyrus Duo 16 (Ryzen 9 6900HX, 90 Wh)
240 (252)
ASUS ROG Strix SCAR 17 SE (Core i9-12950HX, 90 Wh)
263 (280)
ASUS ROG Strix SCAR 17 (Ryzen 9 7945HX, 90 Wh)
275 (280)
MSI Raider GE78 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
325 (330)
MSI Titan GT77 HX 13V (Core i9-13980HX, 99 Wh)
333 (340)
Czy MSI Titan powraca na tron wydajności?
Nasze testy dowiodły z pewnością jednego – Titan GT77 HX 13V to obecnie najszybszy laptop z oferty MSI. Pod wieloma względami jest to również najszybszy laptop w ogóle, choć w tym roku nie jest to już bezwzględne zwycięstwo – na to przyjdzie nam poczekać, aż MSI dogada się z AMD, aby do Titana włożyć Ryzena 9 7945HX3D ;) Nie samą wydajnością jednak należy się kierować kupując tak drogiego laptopa – równie ważna będzie tu kultura pracy, jakość wykonania oraz zastosowanych peryferiów (np. klawiatury czy matrycy). W tych kwestiach MSI Titan nadal jest daleko przed konkurencją.
Dobrze już sprawdzony duet, choć karty graficzne NVIDII dobrze wypadają w każdym towarzystwie :)
Jeżeli zatem akurat szukacie niezbyt poręcznego, raczej krótko trzymającego na baterii oraz bardzo drogiego laptopa na studia, aby cieszyć się ultrapłynną rozgrywką podczas wykładów, to idealnie trafiliście – MSI Titan GT77 HX V13 będzie dla Was wyborem idealnym ;) A tak już całkiem serio – ta krzyżówka stacji roboczej i gamingowego PC, którą faktycznie można zabrać ze sobą w podróż oraz używać jej w ciasnych przestrzeniach, to z pewnością narzędzie, po które zwyczajnie w wielu przypadkach opłaca się sięgnąć i wydać na nie 26 tysięcy złotych. Śmiało też go polecamy entuzjastom grania w wakacje na działce u rodziny, albo już całkiem poważnie w ciasnym akademiku po zajęciach.
Opinia o MSI Titan GT77 HX 13V
Plusy
- rekordowa wydajność (pośród laptopów) w grach
- rekordowa wydajność również poza grami
- bardzo rozbudowane i wyjątkowo wydajne, a przy tym ciche chłodzenie
- cudowna klawiatura na przełącznikach Cherry MX ULP
- dużo szybkich portów (w tym 2x Thunderbolt 4.0)
- ponadprzeciętny (dla tego segmentu) czas pracy na baterii
W artykule znajdują się linki afiliacyjne, przekierowujące do zewnętrznych stron zawierających produkty i usługi, o których piszemy. Otrzymujemy wynagrodzenie za umieszczenie linków afiliacyjnych, jednakże współpraca z naszymi Partnerami nie ma wpływu na treści zamieszczane przez nas w serwisie, w tym na opinie dotyczące produktów i usług Partnerów.