Planetoida 491384 bije rekord: pełen obrót w 4,18 minuty

Pomiary sugerują, że planetoida 491384 ma rozmiary wykraczające poza to, czego można by oczekiwać po obiekcie obracającym się tak szybko. W przypadku wielu planetoid o luźnej budowie tak intensywna rotacja powinna prowadzić do rozpadu. Za punkt odniesienia przyjmuje się tzw. granicę prędkości obrotu: ciała większe niż ok. 150 m najczęściej nie wirują szybciej niż raz na 2,2 godziny.

Do wykrycia tego nietypowego przypadku wykorzystano nowe narzędzie informatyczne analizujące drobne wahania jasności planetoid rejestrowanych przez Obserwatorium Very C. Rubin. Zadaniem programu jest ograniczanie ryzyka pomyłek w wyliczaniu tempa obrotu, które mogłyby wynikać z nieciągłych, niepełnych serii obserwacji.

Wiele znanych planetoid przypomina tzw. zlepki gruzu – skupiska licznych odłamków skalnych utrzymywane głównie dzięki słabej grawitacji. Gdy taki obiekt zaczyna obracać się zbyt szybko, jego struktura może się rozpaść. W przypadku planetoidy 491384 tak krótki okres rotacji oznacza, że musi ona mieć znaczną wytrzymałość wewnętrzną, co bardziej pasuje do zwartej, skalistej bryły.

Tempo wirowania astronomowie wyliczają na podstawie tego, jak zmienia się jasność obiektu w czasie. Nieregularny kształt planetoidy sprawia, że podczas obrotu odbija ona w kierunku obserwatora różne ilości światła, co zostawia charakterystyczny ślad w danych. Trudność polega na tym, że obserwacje nie zawsze są wykonywane w równych odstępach, a przerwy w pomiarach potrafią utrudniać jednoznaczną interpretację.

Nowe rozwiązanie podchodzi do danych indywidualnie dla każdej planetoidy. Identyfikuje przerwy w ciągu obserwacji i oznacza te pomiary, które mogą fałszować wnioski. Jeżeli nie da się wskazać jednej pewnej wartości, narzędzie prezentuje kilka możliwych okresów obrotu wraz z oszacowaniem prawdopodobieństwa dla każdego wariantu.

Po zastosowaniu programu do wyników z Obserwatorium Very C. Rubin naukowcy przyjrzeli się 9417 planetoidom. W tej grupie wyłoniono 66 kandydatów na wyjątkowo szybko wirujące obiekty. Dwa z nich miały średnicę przekraczającą 2 km i obracały się w przybliżeniu raz na pięć minut. Autorzy analiz zakładają, że rozwijanie narzędzia usprawni pracę z ogromnymi zestawami danych z szerokich przeglądów nieba, a także pomoże dokładniej wyjaśnić, w jaki sposób planetoidy w Układzie Słonecznym powstawały i jak zmieniały się w toku swojej ewolucji.