Przegląd chipsetów dla CPU Intela. cz.I. Test 10 płyt głównych Gigabyte

Porównałem możliwości i wydajność chipsetów przystosowanych do pracy z procesorami Intela. Testy obejmują m.in. najnowszy chipset Intel P45. Jaką płytę powinien wybrać miłośnik cichych komputerów, pracujących jako centrum multimedialne? Co polecamy entuzjaście podkręcania, a co typowemu graczowi? W przedziale cenowym od ok. 130 do ok. 750 zł na pewno każdy znajdzie coś dla siebie. 

Aby uniknąć różnic w konstrukcjach płyt i technologiach różnych producentów, do testów wybraliśmy produkty jednego producenta - w tym wypadku marki Gigabyte. Głównym celem jest porównanie poszczególnych chipsetów i sprawdzenie, które z nich powinny stanowić podwaliny dla nowego peceta. W teście udział wzięły różne modele, począwszy od kilku wersji microATX, skończywszy na ATX dedykowanych najbardziej wymagającym użytkownikom. Pierwszą cześć testów przeprowadziliśmy na płytach które udało nam się zdobyć, przegląd będziemy kontynuować.

Testowane płyty główne:
• Gigabyte GA-73PVM-S2H - nVidia GeForce 7100 + nForce 630i
• Gigabyte GA-946GMX-S2 - Intel 946GZ Express
• Gigabyte GA-G31M-S2L - Intel G31 Express
• Gigabyte GA-G33M-DS2R - Intel G33 Express
• Gigabyte GA-Q35M-S2 - Intel Q35 Express
• Gigabyte GA-P31-DS3L - Intel P31 Express
• Gigabyte GA-EP35-DS3 - Intel P35 Express
• Gigabyte GA-EX38-DS4 - Intel X38
• Gigabyte GA-X48-DQ6 - Intel X48
• Gigabyte GA-EP45-DS3R - Intel P45 Express

Zanim jednak opiszę poszczególne modele, wskażę ich wady i zalety, zapoznajmy się z autorskimi rozwiązaniami Gigabyte’a, które można znaleźć w większości urządzeń.

Każdy producent chce, aby jego produkt wyróżniał się na tle konkurencji. Gigabyte ma kilka asów w rękawie, o których warto wspomnieć. Rozwiązań tych nie znajdziesz w płytach głównych innych producentów. Muszę jednak przyznać, że inne koncerny wcale nie są gorsze. Aktualnie każda szanująca się firma oferuje przynajmniej jedno autorskie rozwiązanie, wyróżniające jej urządzenia. Niemniej w niniejszym artykule skupimy się wyłącznie na płytach Gigabyte’a.

Ultra Durable 2 oznacza podwyższoną trwałość niektórych płyt. Gigabyte użył do produkcji podzespołów elektronicznych wysokiej jakości. Jak twierdzi producent, są to: duża solidność, wysoka wydajność oraz długi czas bezawaryjnej pracy. Mowa tutaj głównie o układach zasilania procesora oraz innych obwodach płyt głównych, od których w dużej mierze zależy stabilność pracy komputera.

Firma Gigabyte jako pierwsza wprowadziła na rynek serię płyt głównych wyposażonych wyłącznie w kondensatory aluminiowo-polimerowe, które cechuje podwyższona trwałość. Było to 2006 r. Od tamtego czasu dużo się zmieniło i obecnie koncern oferuje płyty, które są dodatkowo wyposażone w nowoczesne tranzystory Low RDS(on) oraz cewki z rdzeniem ferrytowym. Dzięki temu praca płyty głównej odznacza się jeszcze lepszą niezawodnością.

Co więcej, zastosowane tranzystory Low RDS(on) cechuje też niska rezystancja – w rezultacie zużywają mniejszą ilość energii elektrycznej i wydzielają mniejsze ilości ciepła. Dlatego kupując płytę Gigabyte powinniśmy zwracać uwagę, czy na pudełku widnieje symbol Ultra Durable 2. To naprawdę świetne rozwiązanie.

Warto jeszcze poświęcić kilka zdań owym cewkom. Jako że są one wyposażone w rdzenie ferrytowe, cechują je niższe straty energii w porównaniu do zwykłych cewek, w których zastosowano rdzenie metaliczne – dotyczy to zwłaszcza wysokich częstotliwości! Poza niskimi stratami energii, cewki Gigabyte’a odznacza też wyższa odporność na rdzę oraz niska interferencja elektromagnetyczna EMI.

Jeśli ktoś uważa, że tego typu elementy nie są zbyt istotne i nie powinien przywiązywać do nich większej uwagi, być może zmieni zdanie, gdy dowie się, że cewki są jednym z podstawowych elementów układów zasilających, tworząc – wespół z kondensatorami – układ rezonansowy. Podsumowując: Ultra Durable 2 ma duży wpływ na udany overclocking!

Kolejna technologia dotyczy oszczędzania energii. DES to rozwiązanie zarówno sprzętowe, jak i programowe. Płyta główna wyposażona w DES ma bowiem specjalną konstrukcję – znajdziemy na niej wskaźnik dynamicznego przełączania faz, sygnalizujących obciążenie procesora. Wskaźnik ten zawiera różnokolorowe diody LED, pozwalające zobaczyć i śledzić aktualne obciążanie jednostki centralnej.

Natomiast przy pomocy oprogramowania DES można sterować tą technologią - użytkownik może śledzić aktualnie pobieraną przez procesor moc w watach oraz mierzyć ilość zaoszczędzonej energii.

Rozwiązanie DES można włączać lub wyłączać. Jak twierdzi producent, DES daje możliwość zaoszczędzenia do 70 proc. energii traconej w wypadku tradycyjnego systemu, jak i wzrost sprawności energetycznej do 20 proc., bez strat w wydajności komputera. Wadą DES jest z kolei fakt, że technologia ta nie działa z procesorami, które zostały poddane podkręcaniu.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 180 zł
• przeznaczenie płyty: media center, komputer domowy
• podobne płyty tej klasy: Abit I-N73H

Gigabyte GA-73PVM-S2H bazuje na chipsecie geForce 7100 i została wyposażona w zintegrowany procesor graficzny GeForce 7100. Dzięki temu całość można okrzyknąć mianem all-in-one - jeśli tylko zechcemy zamontować ją w komputerze pełniącym rolę kina domowego. Jako że nie trzeba kupować samodzielnej karty graficznej, GA-73PVM-S2H znakomicie nadaje się także do małych obudów, ponieważ temperatura pracy kompletnego systemu nie będzie wysoka, jak również będziesz mógł liczyć na ciszę.

Zintegrowany układ nie jest w stanie zagwarantować wysokiej wydajności 3D, ale płyta oparta o GeForce 7100 idealnie nadaje się dla osób szukających podstawy do niewielkiego komputera, którego zastosowaniem będzie odtwarzanie filmów w salonie. Zwłaszcza, że Gigabyte nie zapomniał o złączu HDMI dla wyświetlaczy High-Definition, choć w tym wypadku natrafiłem na pewien problem.

Płyta bazuje na pierwszym chipsecie NVIDII, który obsługuje procesory Intela i ma zintegrowany procesor graficzny. Użytkownik może zainstalować wszystkie jednostki centralne przystosowane do pracy z podstawką LGA775, łącznie z Core 2 Duo i Core 2 Extreme. Poza tym, z uwagi na format microATX, możemy także umieścić maks. 4 GB RAM-u, ponieważ płyta ma zaledwie dwa sloty DIMM dla pamięci.

Jeśli chodzi o wymiary, płyta jest niewielka i została opracowana z myślą o małych obudowach, które cechuje standard microATX, choć bez trudu uda nam się ją zainstalować w typowej midi-tower. Podstawowym „domkiem” dla tego urządzenia są jednak obudowy wykonane w stylu kina domowego, więc takie, które wyglądają elegancko i raczej nie są w stanie zagwarantować odpowiednich warunków do pracy kilku wentylatorów, które odprowadzałyby ciepło na zewnątrz.

Niestety pomimo stosownych wymiarów i wyposażenia, GA-73PVM-S2H nie do końca nadaje się do pełnienia swojego podstawowego zastosowania. Złącze HDMI obsługuje mechanizm HDCP, dzięki czemu można korzystać z filmów Blu-ray i wyświetlać je na ekranach telewizorów z HDCP, ale zauważyłem poważne problemy ze skanowaniem obrazu za pomocą sterowników do układu GeForce 7100. 

Chcąc wyświetlić film w rozdzielczości Full HD (1920 x 1080 pikseli), krawędzie pulpitu Windows Visty (włącznie z menu Start) znalazły się poza obszarem ekranu TV i nie było sposobu, aby uporać się z tym problemem za pomocą sterowników korporacji z Santa Clara. Taka sama sytuacja przytrafiła się, gdy skorzystałem z przejściówki DVI->HDMI. Jeśli więc chciałbyś umieścić stylowy komputer do kina domowego zaraz obok wysokorozdzielczego telewizora, możesz się rozczarować, kiedy napotkasz tego typu problemy z trybem Full HD. Zaręczam też, że nie była to wina wykorzystywanego przeze mnie HDTV, ponieważ w taki sam sposób korzystam z innej płyty głównej, która została wyposażona w zintegrowany układ Intela, X3500.

Zintegrowany GeForce 7100 nadaje się do wyświetlania zdjęć w wysokich rozdzielczościach, dużych i wypełnionych efektami wizualnymi prezentacji. Także do grania w gry bazujące na DirectX 9, ale pod warunkiem, że ustawimy niską rozdzielczość oraz zaopatrzymy się w odpowiednio dużą ilość pamięci RAM i szybki dwurdzeniowy procesor.

Jeśli więc w roli kina domowego GA-73PVM-S2H nie sprawdza się tak, jak mogą tego chcieć użytkownicy telewizorów High-Definition, mogę polecić tę płytę osobom szukającym niedrogiego sprzętu mającego pełnić rolę odtwarzacza DVD i DivX, jak i urządzenia, które posłuży za podstawę komputera do pracy, czy to w domu, czy w firmie.

Poza tym wyposażenie GA-73PVM-S2H jest przyzwoite. Użytkownik otrzymuje 8-kanałowy układ dźwiękowy, 7 portów USB (4 z nich znajdziesz standardowo na tylnym panelu), FireWire oraz port D-Sub, polecany do pracy z analogowymi monitorami, ponieważ właśnie taki sygnał oferuje, jak i DVI-D – dla paneli LCD.

Producent umieścił też 3 porty SATA, co może wydać się niewystarczające do momentu, gdy nie zauważymy dodatkowego portu eSATA na tylnym panelu. Mała płyta główna nie powinna współpracować z kilkoma dyskami twardymi, ponieważ te nie zmieszczą się przecież w małej obudowie PC. Dlatego Gigabyte zatroszczył się o port eSATA, dzięki któremu można podłączyć więcej dysków, decydując się na wersje zewnętrzną, która za sprawą tego interfejsu nadal będzie szybko pracować.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 47 C (bez karty: 41 C)
• Procesor: 52 C (bez karty: 51 C)
• Płyta główna: 44 C (bez karty: 41 C)

Ponieważ płyta główna GA-73PVM-S2H ma całkowicie pasywny system chłodzenia (duży miedziany radiator na chipsecie), temperatura nie jest zbyt niska. czego można by oczekiwać po fakcie, że w obudowie nie musimy instalować bardzo nagrzewającej się samodzielnej karty graficznej, gdyż jest już zintegrowany układ GeForce 7100. Z kolei różnica w temperaturze bez, i z kartą graficzną GeForce 8800 GTS, jest widoczna, ale ciągle mamy do czynienia z ponad 40 stopniami Celsjusza.

• Częstotliwość CPU: 100-650 MHz (skok -1 MHz)
• Mnożnik CPU: 6-12 (skok – 1, brak wartości połówkowych)
• Napięcie CPU: 0,5 - 1,60 (skok - 0,00625 V)
• Pamięć RAM: 400-1400 MHz (skok - 1)
• Zintegrowany GPU: od 1 do 50 proc.

W BIOS-sie płyty głównej GA-73PVM-S2H nie znajdziemy niestety zbyt wielu opcji dla overclockerów. Nie powinno to jednak dziwić, ponieważ nie jest to konstrukcja dla miłośników podkręcania – urządzenie adresowane jest głównie do osób, którym definicja „overclocking” nie jest znana.

Po zainstalowaniu samodzielnej karty graficznej tracimy jeden slot PCI – zasłania go chłodzenie karty. Pozostałe elementy wyposażenia zostały tak rozmieszczone, aby inne podzespoły nie blokowały do nich dostępu.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 120 zł
• przeznaczenie płyty: komputer domowy, biuro 
• podobne płyty tej klasy: Asus P5B-MX Intel 946GZ

Gigabyte GA-946GMX-S2. Kolejna płyta wykonana w standardzie miniATX, wyposażona w zintegrowany procesor graficzny. Tym razem intelowski Graphics Media Accelerator X300. Oferuje on przyzwoitą wydajność, ale z uwagi na to, że płyta nie ma złączy DVI i HDMI (jedynie D-Sub), nie możemy brać pod uwagę tego samego zastosowania co w modelu GA-73PVM-S2H. Tak więc, skoro kino domowe HD odpada, pozostaje kino DVD lub DivX, albo prosty komputer biurkowy. A na tym polu niedroga GA-946GMX-S2 wypada bardzo dobrze.

Podobnie jak w modelu GA-73PVM-S2H, także ta płyta obsługuje procesory Intela przystosowane do pracy z podstawką LGA775, jak również pozwala zainstalować maks. do 4 GB RAM-u, ponieważ producent zainstalował w niej tylko 2 sloty DIMM.

Płyta jest tania, a jednak jej wyposażenie nie jest tak ubogie, jak można by się tego spodziewać. Użytkownicy tego modelu powinni mieć co prawda na uwadze, że nadaje się on głównie do komputerów służących do pracy, ale nie oznacza to przecież, iż trzeba rezygnować z wszelkich rozrywek.

Jakość dźwięku oferowana przez 8-kanałowy układ Realtek ALC888 zadowoli każdego typowego użytkownika, a układ graficzny GMA X3000 bez trudu poradzi sobie z zapewnieniem odpowiednio płynnej animacji w starszych grach, jeśli tylko zdecydujemy się na grę w niskiej rozdzielczości ekranu.

Tak więc korzystając z tej płyty nie musisz ograniczać się tylko do pracy - zresztą jaki komputer wyposażony w 2 GB RAM-u i dwurdzeniowy procesor z serii Core 2 Duo nadaje się wyłącznie do prostych czynności biurowych? Oglądanie filmów, przeglądanie fotografii, niezbyt wymagające gry (pod względem graficznym), jak i słuchanie muzyki i surfowanie w internecie to zastosowania, z jakimi bez problemu poradzi sobie GA-946GMX-S2, bazująca na chipsecie Intel 946GZ Express.

Jeśli chodzi o wyposażenie, Gigabyte oferuje rozsądne minimum. Znajdziemy więc 6 portów USB 2.0 (4 na tylnym panelu), port D-Sub (VGA), jak również S/PDIF, port szeregowy, RJ45 LAN i LPT dla starszych typów drukarek. Nie mogło zabraknąć też portów SATA - według Gigabyte'a 4 wystarczą.

Brak portów FireWire, eSATA oraz DVI powoduje, że większość użytkowników powinna zechcieć kupić droższy o 30 zł model GA-73PVM-S2H, dlatego tę płytę polecam przede wszystkim osobom, które zamierzają zbudować lub zmodernizować komputery firmowe, kupując od razu określoną ilość płyt głównych. Wówczas 30 zł różnicy w cenie okaże się sporymi oszczędnościami, gdy weźmiemy pod uwagę zakup kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu urządzeń. A, jak wiemy, eSATA czy FireWire niekoniecznie muszą znajdować się w pecetach służących przede wszystkim do takich zadań jak pisanie tekstów, praca z arkuszami kalkulacyjnymi, czy zarządzanie stronami WWW. 

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 35 C (bez karty: 33 C)
• Procesor: 52 C (bez karty: 50 C)
• Płyta główna: 38 C (bez karty: 36 C)

W tym przypadku mamy do czynienia ze stosunkowo niską temperaturą. Otoczenie procesora graficznego to tylko 35 stopni Celsjusza, płyta główna osiąga temperaturę 38 stopni, zaś procesor nagrzewa się do ok. 50-52 stopni. Rezultaty te są bardzo dobre, ponieważ system chłodzenia na płycie to zaledwie miedziane radiatory, na których nie zamontowano żadnych wiatraczków. Pasywne chłodzenie to jeszcze inna zaleta - bezgłośność.

• Częstotliwość CPU: 100-600 MHz (skok -1 MHz)
• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Częstotliwość PCI-E: Auto, Sync, Asyc
• DDR2 OverVoltage Control: od 0,1 do 0,4 V
• FSB OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3 V (skok - 0,05 V)
• Napięcie CPU: 0,51250 - 2,0000 V(skok - 0,00625 V)

Miłym zaskoczeniem są dostępne w BIOS-sie funkcje. Użytkownik, kupując płytę za 130 zł, może pozwolić sobie na skromny overclocking. Nie można oczekiwać wprawdzie niesamowitych rezultatów, ponieważ jakość urządzenia nie stoi na równie wysokim poziomie co konstrukcje droższe o kilkaset złotych, ale bez problemu uda nam się przyspieszyć pracę procesora, co dodatkowo ułatwia fakt, że Core 2 Duo są bardzo podatne na podkręcanie.

Zanim włożysz kartę graficzną, wepnij kabelek z głośnika obudowy. W przeciwnym razie dostęp do pinów od SPEAKERA będzie utrudniony. Poza tym karta zasłania też slot PCI.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 140 zł
• przeznaczenie płyty: komputer domowy, biuro 
• podobne płyty tej klasy: Asus P5KPL-AM Intel G31,  

Płyta Gigabyte GA-G31M-S2L nadaje się do komputera, który służy przede wszystkim do typowych zadań domowych, takich jak surfowanie w internecie, słuchanie muzyki i oglądanie filmów DivX. Dobrze sprawdzi się także w roli podstawy peceta przeznaczonego stricte do pracy.

Choć wymiary urządzenia odpowiadają standardowi microATX, nie ma sensu instalować tej płyty w niewielkiej i eleganckiej obudowie, którą można postawić później w salonie. Komputer nań oparty nie będzie bowiem w stanie zaoferować pełni możliwości, jeśli chodzi o dzisiejsze multimedialne centra domowe.

Zintegrowany układ graficzny to Intel GMA 3100, który nie oferuje złącza HDMI, co przekreśla ten model na tle tanich płyt głównych dla komputerów pracujących jako kina domowe HD. Oczywiście istnieje zawsze możliwość instalacji niedrogiej karty graficznej, która jest wyposażona w HDMI, ale jest to połowiczne rozwiązanie. Co więcej, jeśli komputer ma służyć głównie jako odtwarzacz multimediów, powinien być zbudowany z takich komponentów, które nie będą się marnować. Po co montować dość szybką kartę, skoro jej moc nie zostanie wykorzystana nawet w połowie?

Chipset Intel G31 jest także łączony z tanim mostkiem południowym ICH7. Z tego powodu wyposażenie płyty również należy uznać za bardzo ubogie, po raz kolejny przekonując się o tym, że model GA-G31M-S2L nadaje się przede wszystkim do biur, gdzie znajdzie się w komputerze, który najczęściej wykorzystywany jest w roli bardziej zaawansowanego kalkulatora czy też maszyny do pisania.

Oczywiście GA-G31M-S2L ma także zalety: niewielkie wymiary, obsługa 45-nanometrowych procesorów Intela, słaby-bo-słaby, ale zawsze zintegrowany układ graficzny, jak również gigabitowa karta sieciowa, układ dźwiękowy HD oraz stosunkowo dobra jakość wykonania (w układzie zasilania procesora znalazły się kondensatory polimerowe).

Pozostałe wyposażenie obejmuje wyjście i wejście S/PDIF, 4 porty SATA 3 Gbps (tylko 4!), 6 portów USB (4 na tylnym panelu, jak i port D-Sub, oferujący sygnał analogowy, więc polecany dla monitorów CRT. Z tego powodu o wiele, wiele lepszą płytą wydaje się być model Gigabyte GA-73PVM-S2H, który jest co prawda o 30 zł droższy, ale za to oferuje m.in. DVI-D oraz HDMI. GA-G31M-S2L ma także złącze COM, jak i jeden slot PCI-Express x1, jeden slot PCIzExpress x16 oraz 2 sloty PCI.

Płyta obsługuje pamięć DDR2, której maksymalnie możemy zainstalować do 4 GB, ponieważ z uwagi na standard microATX w jej wyposażeniu znalazły się tylko dwa banki na RAM. Obsługiwana jest także pamięć DDR2 wyłącznie do częstotliwości 800 MHz. Jeśli chodzi o procesory, obsługa szyny FSB 1333 MHz nie sprawi, że nie uda nam się zainstalować dobrego CPU.

Model GA-G31M-S2L ma także ubogie chłodzenie. Chipset chłodzony jest wyłącznie przez aluminiowy radiator, co dodatkowy świadczy o tym, że jest to sprzęt na rynek low-end. I choć pracownicy biurowi nie będą narzekać na minimalne możliwości podkręcania, słabe wyposażenie i brak w postaci portu HDMI, co dyskwalifikuje ten produkt odnośnie kina domowego, i tak nie polecam tej płyty. Na rynku znaleźć można bowiem lepsze modele, które są w podobnej cenie, a ich wyposażenie stoi na o wiele wyższym poziomie. 

A skoro za dodatkowe 10-30 zł możemy stać się posiadaczami HDMI, DVI, większej liczbie portów SATA czy USB, to dlaczego mielibyśmy kupować GA-G31M-S2L? Odpowiedź jest tylko jedna: hurt. Jeśli zamierzasz kupić np. 100 płyt głównych do komputerów w twojej firmie, możesz wciąć pod uwagę ten model. W przeciwnym razie krótko - nie warto.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 46 C (bez karty: 40 C)
• Procesor: 58 C (bez karty: 53 C)
• Płyta główna: 45 C (bez karty: 40 C)

Temperatura jest spora, ponieważ chipset chłodzony jest tylko aluminiowym radiatorem. Dlatego nie dziwi nas otoczenie procesora graficznego na poziomie 46 stopni Celsjusza, 58 stopni na CPU, a 45 stopni na płycie.

• Częstotliwość CPU: 100-700 MHz (skok -1 MHz)
• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Częstotliwość PCI-E: od 90 do 150 MHz (skok - 1 MHz)
• DDR2 OverVoltage Control: od 0,1 do 0,04 V
• FSB OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3 V
• Napięcie CPU: 0,5 - 1,6 V(skok - 0,0625 V)

Sympatycy podkręcania z pewnością nie wybiorą płyty z segmentu low-end. Natomiast osoba zainteresowana zakupem tej płyty najczęściej nie wie nawet czym jest overclocking. Dlatego możliwości podkręcania nie brałem pod uwagę przy ocenie tej płyty, bo… co tu właściwie oceniać?

Jeśli zdecydujemy się zainstalować większą kartę graficzną, będzie ona wystawać poza płytę, co zwiastuje problemy z umieszczeniem całej konstrukcji w odpowiednio super-małej obudowie dla microATX. Ale to nie jest główną wadą, ponieważ zdecydowana większość użytkowników Gigabyte GA-G31M-S2L nie będzie montować w niej szybkiej-dużej karty. Wadą jest fakt, że karta graficzna zasłania slot PCI, a nawet jeden port SATA. Dlatego instalacja małej karty jest tutaj wybitnie rekomendowana.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 270 zł
• przeznaczenie płyty: media center, komputer domowy
• podobne płyty tej klasy: Asus P5K-VM Intel G33,  

Ciekawa płyta bazująca na chipsecie Intel G33 Express. Stanowi prawdziwie średnią klasę - ani to model low-end, ani high-end - ale jednak bliżej jej do konstrukcji z wyższej półki.

Płyta Gigabyte GA-G33M-DS2R obsługuje wszystkie procesory Intela (FSB 1333 MHz), więc poradzi sobie nawet z 45-nanometrowymi CPU. Oficjalnie może pracować z pamięciami DDR2 do 800 MHz, choć wersja Gigabyte'a oferuje obsługę do 1066 MHz (po o/c). 

W formie ciekawostki wspomnę, że G33 potrafi współpracować nawet z DDR3, ale z uwagi na ceny tych pamięci nie ma sensu wprowadzać na rynek taniej płyty, która pracuje z drogimi RAM. Dlatego użytkownik ma do dyspozycji starsze, ale jak dotąd bardziej opłacalne moduły. Chipset G33 jest zgodny z PCI-E 1.1. 

Jeśli chodzi o zintegrowany układ graficzny, G33 występuje z Intel GMA 3100, który współpracuje z bibliotekami DirectX 9.0c i obsługuje Shader Model 2.0. Co ważne, układ ten obsługuje też HDMI i mechanizm HDCP, więc z powodzeniem odtworzy filmy zapisane na krążkach Blu-ray bądź HD DVD, które będą wyświetlane na ekranie dowolnego HDTV. 

Niestety Gigabyte nie dołącza HDMI na tylnym panelu płyty - znajdziemy tylko złącze pinowe, pozwalające podłączyć adapter HDMI. Brakuje także wyjścia DVI, jest tylko D-Sub.

Pozostałe wyposażenie obejmuje 8-kanałowy układ dźwiękowy, gigabitową kartę sieciową, dwa FireWire, 8 portów USB (tylko 4 na tylnym panelu), oraz inne wyjścia/wejścia, w tym coraz rzadziej spotykane COM.

Jeśli chodzi o dyski twarde, południowy mostek oferuje nam 6 portów SATA 3 Gbps, więc przeciętny użytkownik komputera powinien być zadowolony. Natomiast zdecydowanie na więcej uwagi zasługuje fakt, że model ten ma elektroniczne elementy wysokiej jakości. Tak więc za sprawą Ultra Durable 2 możemy liczyć na lepszą trwałość i udany overclocking, choć zabieg ten jest nieco ograniczony przez ustawienia dostępne w BIOS-sie.

Interesujące są także wymiary płyty GA-G33M-DS2R. Wynoszą one 244 x 244 mm. Producent podaje, że jest to standard ATX, ale przecież microATX to już 244 x 220 mm, co oznacza, że model można zamontować także w nieco mniejszych obudowach i niekoniecznie musi to być typowa midi-tower.

Temperatura pracy to coś, na co z pewnością nie mogę narzekać. Chociaż płyta chłodzona jest stosunkowo ubogim systemem chłodzenia, to jednak ma to swoje atuty - bezgłośność. Do tego dochodzi jeszcze automatyczne regulowanie obrotów wentylatora na CPU, dzięki czemu użytkownik może liczyć na cichą pracę. Dobra płyta dla niewymagających, którzy jednak chcą mieć coś więcej, niż tylko działającą podstawę peceta, gdyż zamierzają postarać się o drobny-bo-drobny, ale zawsze overclocking.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 48 C (bez karty: 38 C)
• Procesor: 43 C (bez karty: 39 C)
• Płyta główna: 38 C (bez karty: 34 C)

Chipset G33 nie nagrzewa się do bardzo wysokich temperatur, więc nie trzeba się martwić o ewentualne problemy ze zbyt wysoką ilością stopni Celsjusza. Wyniki są bardzo dobre - procesor nagrzewał się do 43 stopni, a płyta do 38. Z kolei otoczenie procesora graficznego to już 48 stopni C, ale to przecież tradycyjna temperatura dla nowszych kart graficznych. 

• Częstotliwość CPU: 100-700 MHz (skok -1 MHz)
• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Napięcie CPU: 0,5 - 1,60 (skok - 0,00625 V)
• PCI-E: 90-150 MHz (co 1 MHz)
• DDR2 OverVoltage Control: od 0,1 do 0,4 V (skok - 0,1 V)
• PCI-E OverVoltage Control: od 0,05 do 0,75 V (skok - 0,05 V)
• FSB OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3 V (skok - 0,1 V)
• G(MCH) OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3 V (skok - 0,1 V)

Możliwości podkręcania są całkiem niezłe, jak na płytę za 250 zł. Udany zabieg o/c zwiastuje też obecność lepszych elementów elektronicznych (Ultra Durable 2) - to jedna z najtańszych płyt Gigabyte'a, która może pochwalić się tak wysoką jakością wykonania.

Po włożeniu karty graficznej tracimy slot PCI oraz… jeden port SATA. Utrata SATA to ewidentny błąd konstrukcyjny, za co końcowa ocena płyty spada o jedno oczko.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 300 zł
• przeznaczenie płyty: stabilna platforma do biura 
• podobne płyty tej klasy: Asus P5E-VM DO Intel Q35,  

Wydajność tego chipsetu jest średnia, ale poza tym trudno mówić o jakichkolwiek innych zaletach, zwłaszcza że cena płyty wynosi 260 zł. Gigabyte zastosował w niej układ TPM, który ma gwarantować wysokie bezpieczeństwo danych, jednak pozostałe elementy wyposażenia spełniają albo absolutne minimum, albo po prostu panujący obecnie standard.

Płyta, jak wszystkie inne testowane egzemplarze, obsługuje procesory Intela 45 nm (FSB 1333 MHz). Poza tym obsługuje pamięci DDR2 800 MHz i maksymalnie możemy zainstalować do 8 GB RAM. Jak w większości płyt głównych dostępnych na rynku, znajdziemy gigabitową kartę sieciową, układ dźwiękowy HD oraz porty SATA 3 Gbps.

Nie brakuje też S/PDIF, portu COM, LPT, RJ45 LAN, jak również 9 portów USB (6 na tylnym panelu). Portów SATA jest z kolei 6, co powinno wystarczyć typowemu użytkownikowi. Zastosowanym układem graficznym jest Intel GMA 3100, który oferuje tylko D-Sub, więc po raz kolejny mógłbym ponarzekać na brak HDMI, niemniej płyty z chipsetem Q35 adresowane są do małych i średnich firm - nie ma potrzeby, aby ich wyposażenie obejmowało taki port.

Płyta oferuje jeden slot PCI-Express x1, jeden slot PCI-Express x16 oraz 2 sloty PCI. Z tego powodu nie sposób nie porównać jej do modelu GA-G31M-S2L, który chyba tylko z uwagi na standard microATX oferuje gorsze wyposażenie. I choć jest ono gorsze, to jednak mowa tu wyłącznie o ilości poszczególnych złączy - model droższy o dokładnie 130 zł, czyli kosztujący tyle samo, ile dwie płyty GA-G31M-S2L, może zaoferować tylko więcej portów SATA i USB. 

Nawet jakość wykonania jest podobna, zwłaszcza że zastosowanym systemem chłodzenia także w tym przypadku jest aluminiowy radiator. Największą różnicą jest jedynie fakt, że do GA-Q35M-S2 uda nam się zamontować dwukrotnie więcej pamięci RAM.

Za 260 zł otrzymujemy płytę główną ATX, która nie jest w stanie zaoferować zbyt wiele. To możliwie najbardziej typowa konstrukcja i poza średnią wydajnością (chipset Q35 Express) nie ma nic, co przyciągałoby uwagę niekorporoacyjnych klientów.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 47 C (bez karty: 40 C)
• Procesor: 56 C (bez karty: 50 C)
• Płyta główna: 40 C (bez karty: 38 C)

Temperatura jest wysoka, ponieważ producent zdecydował się tylko na aluminiowe radiatory. Taki stan rzeczy zadecydował o dość sporej liczbie stopni Celsjusza zarówno na samej płycie, jak i w otoczeniu procesora graficznego.

• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Napięcie CPU: 0,9 - 1,6 V(skok - 0,0625 V)

Ustawienia BIOS-u pozwalają nam tylko na zupełnie podstawowe zmiany. Chcesz podkręcać? Nie kupuj płyty adresowanej do firm.

Uwag zbyt wiele nie mam - po włożeniu karty graficznej tracimy jeden slot PCI. To typowe i nawet już nieuznawane za wadę.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 170 zł
• przeznaczenie płyty: komputer domowy, dla graczy, stacja robocza
• podobne płyty tej klasy: Microstar P31 NEO-F, AsRock 4Core1333-eSATA2,

Jeśli szukasz niedrogiej płyty głównej, która poradzi sobie z najnowszymi procesorami Intela i obsłuży szynę FSB 1333 MHz, niniejszy model może być dobrym wyborem.

Płyta Gigabyte GA-P31-DS3L jest adresowana na rynek mainstream i bazuje na intelowskim chipsecie P31, który zdecydowanie nie jest tak ekstrawagancki jak wersja P35. Dla przykładu, nie obsługuje pamięci DDR3, lecz tylko DDR2, ma mniej portów USB (8 w porównaniu do 12 u P35), jak i mniej portów SATA (4 w porównaniu do 6).

Intel utrzymuje, że P31 może pracować tylko z szyną FSB 1066 MHz, jednak Gigabyte jest przekonany, że jego płyta bazująca na tym chipsecie jest w stanie sobie poradzić z FSB 1333 MHz. I faktycznie - zainstalowałem procesor Core 2 Extreme QX6850 i wraz z pamięciami DDR2 800 MHz działał bez problemów. Tak więc GA-P31-DS3L potrafi obsłużyć tego typu jednostki centralne. 

Również sama wydajność płyty stoi na naprawdę wysokim poziomie - przy jej pomocy udało nam się osiągnąć bardzo wysokie wyniki w testach. Zaskoczyło mnie, że P31 oferuje porównywalną wydajność co znacznie droższe modele, bazujące na chipsetach P35 czy nawet X48 i najnowszym P45.

Jeśli chodzi o wyposażenie, GA-P31-DS3L ma niemal wszystko, czego potrzeba typowej płycie głównej. Brakuje tylko portu FireWire, dlatego osoby posiadające niektóre starsze odtwarzacze MP3, w tym iPoda, albo użytkownicy kamkorderów chcących zgrać wideo na dysk twardy komputera, będą musieli zakupić specjalną kartę PCI, wyposażoną w FireWire. 

Poza tym niczego nie brakuje, włącznie z gigabitowym Ethernetem i zintegrowanym układem audio HD. Co warte uwagi, system Windows Vista automatycznie wykrywa wszystkie potrzebne płycie sterowniki, dzięki czemu nie musimy nawet wkładać krążka CD z driverami, jaki dołącza do zestawu Gigabyte.

Jeśli chodzi o wymiary urządzenia, płyta jest wykonana w standardzie ATX, ale nie jest tak szeroka jak typowe produkty. Oznacza to, że najprawdopodobniej można ją zamontować w nieco mniejszych obudowach ATX, tzw. wersjach niepełnych.

Na płycie znajdziemy wystarczającą ilość złączy i slotów. Są trzy PCI-E x1, trzy sloty PCI, jak i jeden pełnowymiarowy PCI-E x16 dla karty graficznej. Na uwagę zasługuje także dobre rozmieszczenie poszczególnych portów.

GA-P31-DS3L jest chłodzona pasywnie i nie została wyposażona w żadne rurki cieplne czy inne nietypowe rozwiązania, które wpływają co prawda na niższą temperaturę, ale cechuje je także wysoka cena. Nie zabrakło natomiast dynamicznej kontroli wentylatora CPU (Smart Fan), dzięki czemu płyta automatycznie dostosowuje prędkość obrotową wiatraczka. W przypadku GA-P31-DS3L wiatraczek otrzymuje polecenie, że ma obracać się stosunkowo wolno, przez co temperatura pracy jest dość wysoka, ale zyskujemy za to cichą pracę.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 45 C
• Procesor: 54 C
• Płyta główna: 42 C

Z uwagi na dynamiczną regulację obrotów wentylatora CPU, temperatura procesora jest dość wysoka. Z kolei otoczenie procesora graficznego oraz sama płyta główna nie nagrzewają się do wysokich wartości, dzięki czemu widać gołym okiem, że zastosowany system chłodzenia jest wystarczający, mimo że początkowo może wydawać się zbyt ubogim.

• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• DDR2 OverVoltage Control: od 0,1 do 0,7 V
• FSB OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3 V
• PCI OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3 V
• G(MCH) OverVoltage Control: 0,1 - 0,3 V
• Napięcie CPU: 0,51250 - 2,0 V(skok - 0,0625 V)

Widać wyraźnie, że chipset P31 nie powstał z myślą o overclockerach. Niemniej jednak są pewne przydatne funkcje, które można ustawić. Bez problemu uda się, jak w niemal każdej płycie głównej, przyspieszyć procesor oraz ustawić dla niego napięcie. Z uwagi na stosunkowo słabą jakość wykonania, nie powinniśmy jednak oczekiwać bardzo dobrych wyników o/c.

Kiedy zainstalujesz kartę graficzną, nie musisz jej potem wyjmować, aby dodać pamięci RAM - można odbezpieczyć sloty, karta ich nie blokuje. Poza tym zasłania ona 1 slot PCI-E x1. Natomiast zaletą jest rozmieszczenie portów SATA. Znalazły się obok PCI, dzięki czemu wszystkie są wolne i mamy do nich łatwy dostęp.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 250 zł (wersje z bogatszym wyposażeniem do 360 zł)
• przeznaczenie płyty:  komputer dla graczy, mocna stacja robocza
• podobne płyty tej klasy: Abit IP35-E, Asus P5K, Microstar P35 NEO-F

Oferująca wysoką wydajność płyta główna GA-EP35-DS3, która bazuje na chipsecie Intel P35 Express. Bardzo dobra i stosunkowo niedroga, cechująca się wysoką jakością. Świetny produkt, jeśli tylko potrafisz obejść się bez FireWire i drugiego gniazda na kartę graficzną.

Najnowsze procesory Core 2 Duo z powodzeniem współpracują z pamięciami DDR3, ale takie połączenie obecnie okazuje się raczej nieopłacalnym. Układy DDR3 cechuje wprawdzie wyższa częstotliwość pracy, ale co najmniej tak samo ważne są czasy dostępu, czyli timingi. Na tym polu DDR3 znacznie ustępują starszym modułom, przez co kupując drogie RAM-y niekoniecznie zanotujemy wyraźny wzrost wydajności komputera.

Co więcej, DDR3 nie są tak podatne na zmiany timingów, jak DDR2. Dlatego aktualnie polecam jeszcze zakup kości DDR2, które płyta GA-EP35-DS3 obsłuży bez żadnych problemów. Gigabyte podaje bowiem, że urządzenie może pracować z pamięciami DDR2 1200 MHz przy FSB 1600 MHz, choć tylko po zabiegu podkręcania. Dzięki temu możemy zainstalować naprawdę szybki procesor Intela, jak i równie szybkie moduły DDR2 (maks. 8 GB).

GA-EP35-DS3 ma aluminiowo-polimerowe kondensatory o podwyższonej trwałości, cewki z rdzeniem ferrytowym oraz specjalne tranzystory, dzięki czemu wyróżnia ją wysoka jakość wykonania, sugerująca użytkownikowi, że można sobie pozwolić na niezły overclocking. 

I jest tak w istocie, ponieważ w BIOS-sie znajdziemy odpowiednie ustawienia, w tym odpowiedzialne za opóźnienia pamięci RAM. A jeśli nie zdecydujemy się za podkręcanie, możemy zabawić się w oszczędzanie energii z technologią DES, która także jest obecna w tej płycie.

Jeśli chodzi o wyposażanie, to tak jak wspomniałem we wstępie, brakuje tylko FireWire oraz drugiego slotu PCI-Express, dzięki któremu można by zainstalować dwie karty graficzne. Producent oferuje więc 10 portów USB 2.0 (aż 8 znajduje się na tylnym panelu!), układ dźwiękowy HD, S/PDIF, 6 portów SATA 3 Gbps, 3 sloty PCI-Express x1 oraz 3 sloty PCI. Nie brakuje też, rzecz jasna, jednego slotu PCI-Express x16.

Również w tej płycie znajdziemy wyłącznie pasywny system chłodzenia, choć główny radiator jest wyraźnie większy niż w innych modelach. Jest to spowodowane głównie faktem, że płyta jest adresowana poniekąd dla osób chcących stosować overclocking, po którym temperatura urządzenia może nieco wzrastać.

Z kolei wymiary modelu GA-EP35-DS3 odpowiadają standardowi ATX, ale, podobnie jak płyta GA-P31-DS3L, także to urządzenie można zamontować w nieco mniejszych obudowach, ponieważ nie jest tak szerokie jak inne konstrukcje ATX.

Jeśli szukasz płyty dobrej jakości, która pozwala na overclocking, obsługuje najnowsze 45-nanometrowe CPU Intela oraz pamięci DDR2 do 1200 MHz (po o/c), dobrze trafiłeś - ten model powinien ciebie zainteresować. Ma co prawda "tylko" jeden slot dla karty graficznej, ale przecież obecne urządzenia są na tyle wydajne, że z powodzeniem radzą sobie z najnowszymi grami, które uruchamiane są nawet w wysokich rozdzielczościach. Dlatego jedna karta powinna wystarczyć.

To bardzo udana i niedroga konstrukcja, bazująca na dobrym chipsecie Intela, który doczekał się już swojego następcy, ale i tak potrafi zapewnić jeszcze wysoką wydajność, czego dowodzą nasze testy.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 35 C
• Procesor: 48 C
• Płyta główna: 33 C

Temperatura jest znakomita - w żadnym przypadku nie zanotowaliśmy więcej niż 48 stopni Celsjusza. Podobało mi się, że otoczenie procesora graficznego to zaledwie 35 stopni, zaś sama płyta główna pokazywała temperaturę 33 stopni. Świetne wyniki! 

• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Częstotliwość PCI-E: od 90 do 150 MHz (skok - 1 MHz)Częstotliwość CPU: 100-700 MHz (skok -1 MHz)
• DRAM Timing Selectable: ustawienia opóźnień pamięci
• Napięcie CPU: 0,5 - 2,0 V(skok - 0,0625 V)
• G(MCH) OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3V
• FSB OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3
• PCI-E OverVoltage Control: od 0,1 do 0,3 V
• DDR2 OverVoltage Control: od 0,1 do 0,7 V

Jak widać chipset P35 pozwala już na udany overclocking, udostępniając użytkownikowi najbardziej potrzebne opcje. Bez trudu zmienimy czasy opóźnień pamięci, wyregulujemy odpowiednie napięcia oraz podkręcimy jednostkę centralną.

Bardzo dobrze zaprojektowana płyta. Po instalacji karty graficznej tracimy tylko jeden slot PCI-Express x1, co praktycznie nie jest żadną stratą. Gratulacje dla Gigabyte'a za niedrogi i dobry produkt.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 460 zł
• przeznaczenie płyty:  dla entuzjastów wydajności, wydajny komputer dla graczy,
• podobne płyty tej klasy: Asus P5E3, Abit IX38, DFI LanParty DK X38

Gigabyte GA-EX38-DS4 to znakomita i bardzo wydajna płyta, adresowana dla entuzjastów podkręcania, która w dodatku obsługuje technologię ATI CrossFire. Jeśli szukasz wydajnej płyty, której jakość wykonania stoi na wysokim poziomie, model bazujący na chipsecie Intel X38 może być dobrym wyborem.

To już wyraźnie bardziej zaawansowana konstrukcja, którą cechuje wysoka jakość wykonania, dzięki czemu zapewnia sporą solidność i długi czas bezawaryjnej pracy. Płyta ma wyłącznie aluminiowo-polimerowe kondensatory oraz tranzystory Low RDS(on), zużywające mniejszą ilość energii elektrycznej, wydzielając przy tym mniej ciepła.

Chipset X38 oraz elektroniczne elementy znajdujące się obok procesora chłodzone są oryginalnym systemem, składającym się z miedzianych radiatorów, które są połączone rurkami cieplnymi. Dzięki temu temperatura CPU oraz płyty głównej jest stosunkowo niska, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę pracę w obciążeniu. Ponieważ chłodzenie jest pasywne, jak również zastosowano dynamiczną regulację obrotów wentylatora na procesorze, użytkownik może liczyć na cichą pracę tandemu płyty głównej z jednostką centralną.

Gigabyte GA-EX38-DS4 bazuje na high-endowym chipsecie Intel X38 (P35, P31, Q35, G35, G33 i G31 to chipsety skierowane na rynek mainstream), będącym następcą wersji 975X. Najważniejsze zalety X38 to bez wątpienia obsługa standardu PCI-Express 2.0 oraz szyny FSB 1600 MHz. 

Co ciekawe, producent pozwala na pracę z pamięciami DDR2 (maks. do 8 GB), choć chipset był przecież optymalizowany pod kątem pracy z modułami DDR3. Widocznie Gigabyte uznał, że nie warto stawiać na razie na DDR3, ponieważ ich stosunek ceny do wydajności nie jest zanadto obiecujący - DDR3 ciągle kosztują zbyt dużo.

Płyta współpracuje także z procesorami Intela, które zostały wykonane w wymiarze technologicznym 45 nanometrów. Warto wybrać ten model na podstawę komputera dla miłośnika podkręcania, ponieważ nie dość, że można zamontować podatny na o/c procesor, to jeszcze BIOS umożliwia spore możliwości overclockingu - wymienić należy chociażby fakt, że prędkość pamięci DDR2 można ustawiać osobno, więc do uzyskania świetnych wyników niekoniecznie trzeba kupować drogie moduły RAM. Jeśli zaś chodzi o pamięci, płyta obsługuje DDR2 z częstotliwością wynoszącą maksymalnie 1200 MHz.

W kwestii wyposażenia można stwierdzić jedno: niczego nie brakuje. Ale to normalne w płycie głównej dostępnej do kupienia za niespełna pół tysiąca zł. 

Jest więc zintegrowany układ dźwiękowy HD, który bez trudu poradzi sobie z obsługą filmów Blu-ray czy HD DVD (choć ten drugi format okazał się przecież przegranym w wojnie formatów wysokiej rozdzielczości). 10 portów USB (8 na tylnym panelu), FireWire, 6 portów SATA 3 Gbps, 3 slotów PCI-Express x1 oraz 2 slotów PCI.

Ponieważ GA-EX38-DS4 oferuje PCI-Express w standardzie 2.0, użytkownik otrzymuje możliwość instalacji dwóch kart graficznych, pracujących w trybie CrossFire, które będą w dodatku działały z prędkością PCI-E x16 (osiągną pełną przepustowość). Niemniej jednak tylko karty przystosowane do standardu PCI-Express 2.0 mogą funkcjonować z taką prędkością, dlatego warto zwrócić na to uwagę podczas zakupu urządzeń. Oczywiście nie oznacza to, że nie można zainstalować karty ze standardem 1.0 - takie urządzenie także będzie działać poprawnie - różnicą będzie po prostu mniejsza przepustowość danych.

Na koniec wspomnę jeszcze, że również ten model obsługuje technologię DES, co stanowi dodatkowy atut dla potencjalnego klienta.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 39 C
• Procesor: 42 C
• Płyta główna: 35 C

Jako że Gigabyte pokusił się o świetny system chłodzenia - miedziane radiatory połączone rurkami cieplnymi - wyniki dotyczące temperatury są doprawdy świetne. Procesor, w obciążeniu, miał zaledwie 42 stopnie Celsjusza (w idle: 37), zaś otoczenie procesora graficznego i płyta główna osiągnęły odpowiednio 39 i 35 stopni.

• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Częstotliwość CPU: 100-700 MHz (skok -1 MHz)
• Częstotliwość PCI-E: od 90 do 150 MHz (skok - 1
• DRAM Timing Selectable: ustawienia opóźnień pamięci + zaawansowane ustawienia opóźnień
   
• Clock Driving & Skew Control:
  - CPU/PCI-E Clock Diving Control: 800 mV (przedział: 700-1000 mV, co 100 mV)
  - CPU Clock Skew Control: Normal (przedział: 50 - 750 ps, co 50 ps)
  - G(MCH) Clock Skew Control: Normal (przedział: 50 - 750 ps, co 50 ps)
   
• System Voltage Optimized:
  - DDR2 OverVoltage Control: od 0,05 do 1,55 V (skok - 0,05 V)
  - PCI-E OverVoltage Control: od 0,05 do 0,75 V (skok - 0,05 V)
  - FSB OverVoltage Control: od 0,05 do 0,35 V (skok - 0,05 V)
  - G(MCH) OverVoltage Control: od 0,025 do 0,775 V (skok - 0,025 V)
  - Napięcie CPU: 0,5 - 2.35 V(skok - 0,00625 V)

Bogate możliwości konfiguracyjne zwiastują udane i wysokie wyniki, jeśli chodzi o podkręcanie podzespołów. Warto przyjrzeć się zdjęciu BIOS-u, na którym widać zaawansowane ustawienia dla pamięci RAM. Płyta z chipsetem X38 zdecydowanie nadaje się dla entuzjastów overclockingu.

Z drugiej strony płyty znajdziemy dodatkowy miedziany radiator, który znacząco wpływa na utrzymywanie stosunkowo niskiej temperatury pracy. Po włożeniu karty graficznej do pierwszego slotu PCI-E x16 tracimy slot PCI-E x1. Gdy zamontujemy drugą kartę, wówczas pozbawiamy się slotu PCI.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 750 zł
• przeznaczenie płyty:  dla entuzjastów wydajności, extremalne zestawy dla graczy,
• podobne płyty tej klasy: DFI LanParty X48, Asus Rampage Formula, Asus P5E3 Premium/Wifi-AP,

Kolejna płyta z segmentu high-end, tym razem bazująca na bardzo wydajnym chipsecie Intel X48. Model ten pozwala na świetny overclocking, ponieważ jest wykonany z najlepszych elementów, a BIOS oferuje mnóstwo ustawień. A to przecież dopracowanie BIOS-u i jakość wykonania decydują w największym stopniu o możliwościach podkręcania, a dopiero później jest sam chipset.

Co więcej, model Gigabyte X48-DQ6 ma stosunkowo nowy mostek północny Intela, X48 Express Northbridge, który naprawdę trudno było znaleźć w innych płytach głównych jeszcze parę miesięcy temu. Obsługuje on procesory Intela przystosowane do pracy z podstawką LGA775. Użytkownik może zainstalować zarówno 65-, jak i 45-nanometrowe jednostki centralne, dzięki czemu bez trudu zamontujemy niedrogi CPU, albo nowego, superszybkiego Penryna.

Płyta obsługuje do 8 GB pamięci RAM DDR2, które mogą pracować maksymalnie z prędkością 1200 MHz. Choć jest to droga płyta, jesteśmy skazani na moduły DDR2, co po pewnym czasie może okazać się utrapieniem tego modelu. Skoro ktoś jest bowiem zdolny zapłacić za płytę główną 700 zł, na pewno chciałby, aby była to konstrukcja przyszłościowa, która posłuży za podstawę nie jednego, a co najmniej dwóch pecetów. A za jakiś czas moduły DDR3 potanieją i staną się bardziej opłacalne, więc warto byłoby je wówczas zainstalować w tym urządzeniu.

Model GA-X48-DQ6 może pracować też z szyną FSB 1600 MHz, ma dwa gniazda PCI-Express x16 i obsługuje - uwaga - technologię CrossFireX, jak również został wyposażony w trzy sloty PCI-E x1 oraz dwa standardowe PCI.

Jeśli chodzi o magazynowanie danych, płyta Gigabyte także na tym polu wypada rewelacyjnie - znajdziemy na niej aż 8 portów SATA 3 Gbps. Poza tym, dzięki IDE można zamontować łącznie 10 dysków twardych (!), ale to raczej tylko teoria, bo która obudowa mogłaby pomieścić aż tyle napędów? Oczywiście Gigabyte nie mógł pominąć dwóch gigabitowych kart sieciowych z funkcją Teaming, jak i wysokiej jakości układu dźwiękowego, który obsługuje DTS Blu-ray i HD DVD.

Technologii DES oraz komponentów Ultra Durable 2 w tak drogiej konstrukcji po prostu nie mogło zabraknąć.

Warto jednak wspomnieć jeszcze o wyposażeniu. Producent oferuje nam 10 portów USB, z czego 8 znajdziemy na tylnym panelu (pozostałe dwa można uzyskać po instalacji specjalnej karty w slocie PCI), trzy FireWire, jak i S/PDIF. Naprawdę niczego nie brakuje, a może inaczej - wszystkiego jest wręcz za dużo!

Gigabyte GA-X48-DQ6 to zdecydowanie płyta główna z najwyższej półki, adresowana do entuzjastów podkręcania, którzy w dodatku nie chcą decydować się na żadne kompromisy. Po prostu mają sporo gotówki i kupują to, co najlepsze. Na koniec jeszcze wspomnę, że z uwagi na wymiary urządzenia, model ten zmieści się tylko w typowych midi-tower (lub większych obudowach).

Nie mogę też pominąć fantastycznego systemu chłodzenia. Miedziane radiatory połączone rurkami cieplnymi zapewniają bardzo dobrą temperaturę oraz bezgłośną pracę tej wydanej konstrukcji. W dodatku system ten jest dwustronny!

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 40 C
• Procesor: 44 C
• Płyta główna: 37 C

Bardzo dobra temperatura pracy możliwa jest do uzyskania za sprawą świetnej jakości systemu chłodzenia. Gigabyte przeszedł samego siebie - zastosowane radiatory i rurki cieplne znakomicie spełniają swoje zadanie, zapewniając nie tylko stosunkowo niską temperaturę, ale także dbając o to, by płyta mogła pracować z wyżyłowanymi ustawieniami.

• Częstotliwość CPU: 100-700 MHz (skok -1 MHz)
• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Częstotliwość PCI-E: od 90 do 150 MHz (skok - 1 MHz)
• DRAM Timing Selectable: ustawienia opóźnień pamięci
• DDR2 OverVoltage Control: od 0,05 do 1,55 V (skok - 0,05 V)
• PCI-E OverVoltage Control: od 0,05 do 0,75 V (skok - 0,05 V)
• FSB OverVoltage Control: od 0,05 do 0,35 V (skok - 0,05 V)
• G(MCH) OverVoltage Control: od 0,025 do 0,775 V (skok - 0,025 V)
• Napięcie CPU: 0,5 - 2.35 V(skok - 0,00625 V)

Bardzo bogate możliwości overclockerskie. Płyta ma możliwość zmiany timingów pamięci w dwóch wersjach: Standard Timing Control (podstawowe parametry do zmiany) oraz Advanced Timing Control (8 parametrów do zmiany). - Warto zwrócić uwagę na zdjęcia z BIOS-u. Jeśli uwielbiasz podkręcać, model GA-X48-DQ6, bazujący na chipsecie X48, jest dla ciebie idealny!

Znakomity system chłodzenia zasługuje na uwagę, zwłaszcza że z drugiej strony płyty także znajdziemy miedziany radiator. Niemniej jednak muszę ostrzec, że niewykluczone, iż nie uda ci się zainstalować niektórych coolerów CPU. Chłodzenie Gigabyte jest dość spore i ledwo zmieścił się cooler znajdujący się w pudełku procesora. 

Poza tym, po instalacji karty graficznej tracimy jeden slot PCI-E x1. Podsumowując: bardzo dobrze zaprojektowana płyta z segmentu high-end.

• orientacyjna cena w chwili publikacji testu: do 350 zł(modele z bogatszym wyposażeniem do 600 zł)
• przeznaczenie płyty:  wydajny komputer dla graczy,wydajna stacja robocza 
• podobne płyty tej klasy: Asus P5Q, Microstar P45 NEO

Jesteśmy już po oficjalnej premierze chipsetu P45 i śmiało mogę przyznać, że najnowszy twór Intela nie zawodzi, choć nie ma też jakichś rewolucyjnych zmian względem poprzednika - P35. Do najważniejszych cech należy zaliczyć obsługę PCI-Express w wersji 2.0, co do tej pory moglibyśmy spotkać tylko w chipsetach X38 i X48, jak również obsługę do 16 GB pamięci RAM DDR2 lub DDR3. Do naszej redakcji nie trafił jednak "flagowy egzemplarz", ponieważ brakowało mu obsługi do 16 GB RAM-u. Niemniej jednak model Gigabyte GA-EP45-DS3R z pewnością należy do udanych konstrukcji.

Gigabyte GA-EP45-DS3R to płyta ze średniej półki cenowej, tak więc nie można oczekiwać po niej najlepszego wyposażenia, a już tym bardziej nie powinniśmy doszukiwać się w pudełku jakichś dodatkowych bajerów, które mają za zadanie uatrakcyjnić urządzenie. Płyta obsługuje FSB 1600 MHz oraz DDR2 do 1200 MHz - pamięci możemy zainstalować maksymalnie 8 GB. Nie brakuje też obsługi technologii CrossFire X.

W jej wyposażeniu znajdziemy zupełnie nowy mostek południowy, ICH10R. Kompletna liczba złączy i portów jest w dokładnej specyfikacji w tabeli, dlatego tutaj wymienię tylko najważniejsze elementy. Są to: 3 porty FireWire, wejście/wyjście S/PDIF, 10 portów USB (8 na tylnym panelu), 6 portów SATA 3 Gbps, slot PCI-Express x16, slot PCI-Express x8, 3 sloty PCI-Express x1, 2 sloty PCI.

Swoje miejsce znalazły też dwie gigabitowe karty sieciowe z funkcją Teaming, sprawdzony i dobry układ dźwiękowy Realtek ALC 889A, który oferuje wsparcie dla DTS Blu-ray i HD DVD. Jest także moduł TPM, zapewniający 2048-bitowe kodowanie.

Na uwagę zasługuje ponadto rzadko spotykana w tańszych modelach, a przecież tak dobra funkcja - DualBIOS. Są to dwie kości BIOS-u. W razie awarii pierwszej z nich (np. podczas nieudanej próby aktualizacji) zarządzenie płytą przejmuje druga kość. To naprawdę praktyczne rozwiązanie. A to jeszcze nie koniec. Gigabyte GA-EP45-DS3R ma także technologię DES, przydatną dla osób chcących oszczędzać energię.

Z kolei ustawienia BIOS-u to po prostu szczyt marzeń overclockerów. Jeśli lubisz zabawę w podkręcanie komponentów, płyta bazująca na chipsecie P45 to na pewno udany wybór. Z testowych w niniejszym artykule płyt wynika jasno, że najbogatsze możliwości zaoferował właśnie ten egzemplarz, który został nawet wyposażony w specjalny układ sterujący napięciem zasilania jednostki centralnej, chipsetu oraz pamięci RAM, aby dostarczyć możliwie dokładną kontrolę tych napięć. Zabrakło tylko systemu chłodzenia wysokiej jakości. Są wprawdzie miedziane radiatory, ale rurek cieplnych już nie znajdziemy. Choć może to i dobrze - dzięki temu cena płyty nie jest zbyt wysoka.

Jeśli chodzi o wydajność chipsetu P45, nie odstaje on od czołówki. Oferowana przezeń wydajność jest porównywalna do tej, jaką zapewniają układy X38 i X48. Dlatego choć płyta nie prezentuje się zbyt okazale, to jednak jej możliwości i wyposażenie są aż nazbyt wystarczające. Dzięki temu Intel P45 możemy uznać za chipset bardzo udany, zaś płytę GA-EP45-DS3R polecić osobom, które szukają dobrego i stosunkowo niedrogiego urządzenia, które zagwarantuje świetne wyniki overclockingu, a przynajmniej udostępni szereg możliwości potrzebnych do przeprowadzania tego zabiegu.

Reasumując, przewaga chipsetu X48 nad P45 jest obecnie taka, że różnica - sensowna - jest tylko jedna. Chodzi o obsługę większej liczy linii PCI-Express, co pozwala na działanie dwóch kart graficznych w trybie CrossFire x16. Ta różnica jest wyraźna i pokazuje, że X48 to wciąż lepszy układ, ale… po co nam karty graficzne pracujące w CrossFire? Wystarczy przecież zakupić jedną, ale za to szybką kartę - np. jednego z nowszych GeForce'ów - i wszelkie problemy z zachowaniem płynności animacji w grach znikną raz na zawsze. Dlatego płycie z Intelem P45 również przyznaliśmy wyróżnienie redakcyjne.

Wyniki pomiarów z programu Everest Ultimate:

• Otoczenie procesora graficznego: 42 C
• Procesor: 46 C
• Płyta główna: 40 C

Sądząc po zastosowanym chłodzeniu można było się spodziewać dość wysokiej temperatury, jednak okazało się, że twierdzenie to było niesłuszne. Temperatura uzyskana na płycie GA-EP45-DS3R była relatywnie niska.

• Częstotliwość CPU: 100-1200 MHz (skok -1 MHz)
• Mnożnik CPU: 6-12 (skok - 1, brak wartości połówkowych)
• Częstotliwość PCI-E: od 90 do 150 MHz (skok - 1 MHz)
• DRAM Timing Selectable: ustawienia opóźnień pamięci + bardzo zaawansowane, aż trzeba było robić fotki z BIOS-u!
   
• Advanced Clock Control:
  - CPU Clock Drive: 800 mV (przedział 700-1000 mV, co 100 mV)
  - PCI-E Clock Drive: 900 mv  (przedział 700-1000 mV, co 100 mV)
  - CPU Clock Skew: 0 ps (0 - 750 ps, co 50 ps)
  - MCH Clock Skew: 0 ps (0 - 750 ps, co 50 ps)
   
• Mother Board Voltage Control 
  CPU
  - CPU Vcore: 0,50000 V - 2,30000V (co 0,00625 V)
  - CPU Termination: 1,000 - 1,800 V (co 0,100 V)
  - CPU PLL: 1,050 - 2,810 V (co 0,020 V)
  - CPU Reference: 0,445 - 1,010 V (co 0,015 V)
  
  MCH / ICH
  - MCH Core: 0,850 - 1,800 V (co 0,020 V)
  - MCH Reference: 0,500 V - 1,040 V (co 0,040 V)
  - MCH/DRAM Reference: 0,480 - 1,760 V (co 0,050 V)
  - ICH I/O: 1,050 - 2,310 V (co 0,020 V)
  
  DRAM
  - DRAM Voltage: 1,450 - 3,040 V (co 0,020 V)
  - DRAM Termination: 0,660 - 1,355 V (co 0,025 V)
  - Channel A Reference: 0,480 - 1,760 V (co 0,050 V)
  - Channel B Reference: 0,480 - 1,760 V (co 0,050 V)

Niespotykane dotąd możliwości overclockingu sprawiają, że entuzjaści podkręcania poczują się jak w raju. Płyta GA-EP45-DS3R pozwala na naprawdę dużo, chociaż ustępuje nieco wersji z chipsetem X48, mimo że także cechuje ją wysoka jakość wykonania (Ultra Durable 2).

Karta graficzna zasłania jeden slot PCI-Express x1, natomiast w przypadku konfiguracji CrossFire pozbawiamy się drugiego slotu PCI-Express x1, jak i tracimy jeden slot PCI. (Oczywiście mowa tutaj o kartach graficznych dwuslotowych, wyposażonych w duże systemy chłodzenia.)

Do każdej płyty podchodziłem indywidualnie, biorąc pod uwagę zastosowanie, jakie przewidział dla niej producent. Są jednak cechy wspólne dla wszystkich urządzeń. Poza tym, że przetestowałem tylko modele Gigabyte obsługujące procesory Intela, wszystkich testów dokonałem na identycznej konstrukcji sprzętowej.

• Procesor: Intel Core 2 Duo E4600 (2,4 GHz, 65 nm)
• Pamięć RAM: 2 x 1 GB Kingston HyperX PC2-9600 CL5
• Dysk twardy: Seagate Barracuda 250 GB 7200.10 obr.z/min
• Karta graficzna: Gigabyte GeForce 8800 GTS 512 MB GDDR3
• Zasilacz: Mode Com Volcano 550 W 
  
  Testy
• PCMark 05 pod Windows XP Pro 32 bit
• PC Mark Vantage pod Windows Vista 32-bit

Każdą z płyt testowałem pod kątem wielu kwestii. Pierwszą z nich było to, czy dane urządzenie faktycznie radzi sobie w swoim podstawowym zastosowaniu. Później pod uwagę brałem fakt, jakie jest wyposażenie oraz możliwości podkręcania. Na koniec mierzyłem wydajność i temperaturę. Nie zabrakło także uwag konstrukcyjnych – zazwyczaj po zamontowaniu karty graficznej okazywało się, że tracimy nie tylko jeden slot PCI (co jest wręcz standardem), ale także inne sloty czy porty.

Każdej płycie wystawiłem na koniec odpowiednią ocenę. Jeśli dany model zasłużył na wyróżnienie redakcyjne – otrzymywał je.

Co kupić? Jeśli chodzi o wybór odpowiedniej płyty głównej, to jest on tym bardziej utrudniony, ponieważ już od dawna o różnicy pomiędzy tymi urządzeniami decydują w dużej mierze detale. Jedna jest tania, druga oferuje świetne możliwości podkręcania, inna wyróżnia się niezwykle bogatym wyposażeniem, jeszcze inna znakomicie sprawdzi się w roli podstawy cichego, eleganckiego peceta.

Uważam, że zakup płyty winien być podyktowany właśnie jej docelowym zastosowaniem. Nie powinieneś przywiązywać uwagi do ilości portów USB czy SATA, lecz skupić się na tych elementach wyposażenia, które są, albo nie ma ich wcale.

Po testach 10 płyt głównych bazujących na różnych chipsetach zdecydowałem się wyłonić czterech zwycięzców. Jedno urządzenie wygrało ze względu na opłacalność (niska cena, dobre możliwości rozbudowy, przyzwoite wyposażenie), drugie i trzecie przez wzgląd na entuzjastów podkręcania, czwarte - za całokształt. Będzie to płyta, która nadaje się do wszystkich zadań i z powodzeniem może służyć jako solidna podstawa typowego peceta, choć poradzi sobie również z wyżyłowanymi parametrami pracy, dostarczając sporo zabawy sympatykom overclockingu.

Jeśli chodzi o opłacalność, zwycięzcą byłby model GA-73PVM-S2H, ale ze względu na problemy z HDMI nie mogę polecić tej płyty. Również wydajność chipsetu NVIDII pozostawia wiele do życzenia, dlatego wygranym okazał się inny produkt, bazujący na układzie G33, model GA-G33M-DS2R. 

Choć nie oferuje on portu HDMI, przez co współpraca z telewizorami wysokiej rozdzielczości będzie nieco utrudniona, to jednak można skorzystać ze złącza pinowego, które pozwala podłączyć adapter HDMI. Poza tym, ze względu na dobre wyposażenie i wysoką wydajność model ten zasługuje na wyróżnienie.

Zwłaszcza że jego cena nie przekracza 250 zł. Dzięki temu za stosunkowo niewielkie pieniądze można stać się posiadaczem bardzo przyzwoitej płyty głównej, która w dodatku oferuje kilka opcji w BIOS-sie, za pomocą których można zwiększyć wydajność komputera.

Wyróżnienie za całokształt przypada płycie bazującej na najnowszym chipsecie Intela, P45. Pomimo faktu, że nowy układ nie jest w żadnym stopniu rewolucyjny, to jednak jego obecność sprawia, że na rynku jest już i jeszcze pojawiają się naprawdę bardzo dobre urządzenia. 

P45 to gwarancja udanego podkręcania (najwięcej ustawień w BIOS-sie spośród przetestowanych płyt!), choć nie uda nam się osiągnąć tak ekstremalnych wyników, jak z wykorzystaniem płyty z X48. Winą należy tu obarczyć m.in. brak Ultra Durable 2, choć niewykluczone, że Gigabyte poszerzy swoją ofertę o modele bazujące na P45, które mają też podwyższoną trwałość. Brakuje też zaawansowanego systemu chłodzenia, jakie możemy znaleźć w kosztującej 700 zł płycie z X48.

Poza podkręcaniem muszę wspomnieć, że wyposażenie modelu GA-EP45-DS3R stoi na wysokim poziomie. Użytkownik znajdzie wszystkie potrzebne i mniej potrzebne złącza i porty, w tym aż trzy FireWire, 10 portów USB, jak i 6 portów SATA 3 Gbps. Jest nawet obsługa technologii ATI CrossFire X oraz moduł TPM. A wszystko to, łącznie z technologią dynamicznego oszczędzania energii (DES), w cenie 350 zł. Jak na płytę ze średniego segmentu jest to model bardzo udany i przyszłościowy, na co wskazuje m.in. obsługa szyny FSB 1600 MHz, jak i do 8 GB pamięci RAM DDR2 1200 MHz.

O możliwościach udanego overclockingu decyduje przede wszystkim dopracowany BIOS oraz jakość wykonania płyty głównej, a dopiero na samym końcu - zastosowany chipset. Biorąc pod uwagę te informacje zwycięzca jest tylko jeden: kosztujący aż 700 zł Gigabyte GA-X48-DQ6.

Jest to konstrukcja z segmentu high-end, która została wyposażona we wszystko, co potrzebne entuzjaście podkręcania. Ustawień w BIOS-sie jest naprawdę sporo, również tych dotyczących napięcia dla poszczególnych komponentów. Dzięki temu bez trudu wyciśniemy siódme poty z procesora i pamięci RAM, zwiększając i tak już bardzo wysoką wydajność, gdyż komputer oparty na płycie z Intelem X48 standardowo cechuje już szybka praca. Płyta GA-X48-DQ6 ma także podwyższoną trwałość za sprawą Ultra Durable 2 - gratka dla miłośników o/c. Nieco uboższe możliwości oferuje model GA-EX38-DS4, ale jest także sporo tańszy. Dlatego ten produkt również zasłużył na wyróżnienie.

To tyle, jeśli chodzi o płyty główne Gigabyte'a, które bazują na różnych chipsetach. Mam nadzieje że wiesz już, które układy są dobre a które nie, jakie modele są opłacalne, a  ponieważ czy to z uwagi na słabą wydajność, czy kiepskie wyposażenie nie powinny kosztować tyle, ile kosztują. Pozostałe chipsety udowodniły zaś swój splendor i zasługują na uznanie klientów - są warte swoich cen.

W kolejnej części przygotowujemy płyty dla procesorów Intela oparte na chipsetach nVidii.