Radeon R9 290 - nowy rywal dla GeForce GTX 780?

Radeon R9 290 to krewniak modelu R9 290X. Brak litery „X” w nazwie oznacza nieco uboższą architekturę rdzenia graficznego. W akceleratorze zaszyty jest układ Hawaii Pro zbudowany 6,2 mld tranzystorów i produkowany w technologii 28 nm. W porównaniu do mocniejszego R9 290X ma mniej procesorów strumieniowych, jednostek teksturujących i rasteryzujących. Pozostawiono bez zmian wydajną pamięć operacyjną, której przepustowość jest równa 320 GB/s.

Karta jest przeznaczona dla zapalonych graczy, entuzjastów i raczej tej bogatszej rzeszy użytkowników. Radeon R9 290 został wstępnie wyceniony na ok. 1496 zł i ma rywalizować z czołówką akceleratorów z serii GeForce. Ręce powinni zacierać posiadacze monitorów o większej przekątnej, aniżeli 24 cale. Nowy Radeon powinien dać sobie radę w rozdzielczościach wyższych niż Full HD.

Najważniejsze fakty związane z nową rodziną Radeonów:

• Architektura rdzenia GCN
• Procesor dźwięku AMD TrueAudio
• Rozdzielczości UltraHD 4K
• Projekt Mantle

Architektura GCN była ważnym krokiem dla AMD i jak widać, producent będzie się jej trzymał jeszcze długi czas. Dobrą wiadomością dla producenta, jak i zatwardziałych zwolenników kart graficznych z układami Radeon jest fakt, że GCN zgarnia coraz większy obszar rynku – od PC, poprzez konsole nowej generacji, Mac Pro i na nowych APU, czy procesorach dla serwerów kończąc. Żywotność oraz wsparcie w oprogramowaniu może być zatem dłuższe niż do tej pory.

Choć wielu z nas oczekiwało czegoś nowego w prezentowanej serii Radeonów, to okazuje się, że AMD troszkę w tym przypadku pomieszało. A mianowicie: jedne karty graficzne mają identyczną budowę (w tym nawet rdzeń), jak modele z rodziny Radeon HD 7000, a w niektórych zastosowano nowe GPU. Dla przykładu Radeon R9 270X korzysta z chipu Pitcaim (HD 7800), a Radeon R7 260X ma zaszyty układ Bonaire (HD 7790), lecz zyskał na pewnym gratisie, jakim jest układ dźwiękowy AMD TrueAudio. W przypadku karty graficznej Radeon 290 możemy mówić o mocno rozbudowanym GPU w stosunku do tego, co do dziś oferowało AMD.

Bohater artykułu wykorzystuje GPU o nazwie kodowej Hawaii Pro, który jest wolniejszym bratem modelu R9 290X z rdzeniem Hawaii XT. W jego rdzeniu pracuje 2560 procesorów strumieniowych, 160 jednostek teksturujących i 64 rasteryzujących. Same rdzenie w R9 290 i R290X są identyczne, AMD w przypadku pierwszego wyłączyła odpowiednie bloki z poszczególnymi jednostkami wykonawczymi. Na szczęście nie poskąpiono na magistrali pamięci operacyjnej. Podobnie jak w mocniejszym R9 290X, zastosowano 512 bitowy interfejs pamięci RAM.

Oprócz tego, aby R9 290 nie stanowił konkurencji dla mocniejszego układu, AMD obniżyło mu częstotliwość taktowania GPU z 1000 do 947 MHz. Brak również funkcji Quiet/Uber odpowiadającej za wydajność, temperaturę i kulturę pracy systemu chłodzącego.

Radeon R9 290 na tle innych akceleratorów

Radeon R9 290 został wyceniony na kwotę 1496 zł. Po ubiegłotygodniowych obniżkach akceleratorów GeForce GTX 780 okazuje się, że nowość AMD będzie musiało stoczyć bitwę z tym akceleratorem. Poniżej szybkie zestawienie cen wydajnych kart graficznych.

• Radeon R9 290 – 1496 zł
• Radeon R9 290X – 2250 zł
• Radeon R9 280X – 1150 zł
• GeForce GTX 780 – 1850 zł
• GeForce GTX 770 – 1300 zł

Niegdyś jedynym źródłem dźwięku mogła być dedykowana karta muzyczna lub układ dźwiękowy wbudowany w płytę główną komputera. Wiele lat później zaimplementowano odpowiedni kodek w kartę graficzną, dzięki czemu materiał audio i wideo mógł być przekazywany za pośrednictwem kabla HDMI. Kolejno wydawane karty graficzne wprowadzały nowe standardy i usprawnienia związane z audio. Aż wreszcie w obecnej generacji, AMD zastosowało programowalny silnik TrueAudio.

W największym skrócie technologia ta ma zapewnić bardziej rzeczywiste i wielokanałowe odtwarzanie różnej maści dźwięków w grach. AMD obok grafiki wysoki priorytet stawia na jakość dźwięku. Z przestrzennego brzmienia mają skorzystać również użytkownicy mający w domu proste zestawy głośników 2.1, czy słuchawki. TrueAudio w dużym stopniu ma odciążyć CPU od zadań związanych właśnie z dźwiękiem. Technologia ta zostanie wprowadzona do takich gier jak Thief, Murdered Soul Suspect czy Lichdom. Niestety, procesor TrueAudio zostanie wprowadzony w wybranych kartach graficznych. Na razie wiadomo o Radeonach R9 290, 290X i R7 260X.

Swoisty pomost pomiędzy konsolą a pecetem? Tak, za sprawą technologii Mantle. Dzięki porozumieniu z EA/DICE, AMD chce stworzyć platformę wykluczającą stosowanie DirectX, który to nie pozwala rozwinąć skrzydeł obecnym akceleratorom graficznym. Największa zaleta? Spory wzrost wydajności. Ze względu na fakt, że Mantle musi korzystać z architektury GCN, jedynym sprzętem mogącym wykorzystać tą technikę są najnowsze akceleratory, oraz seria Radeon HD 7000 z silnikami GCN. Pierwszą grą wykorzystującą Mantle jest Battlefield 4, do którego odpowiednia aktualizacja zostanie wydana w grudniu. Więcej informacji zostanie przekazane na konferencji AMD Developer Summit APU13 pomiędzy 11 a 13 listopada.

Możliwości płynące z DirectX 11.2 mają zostać wprowadzone w systemie Windows 8.1 i nowych sterownikach do kart graficznych Radeon. Co ciekawe, z nowych funkcji zawartych w DX 11.1 skorzystają również starsze akceleratory z serii HD 7000.

Obsługa super wysokich rozdzielczości, konfiguracja ekranów i nowy standard VESA ID v1.3, to kolejne funkcje związane z premierą Radeonów R7 i R9. Według AMD popularność dużych ekranów w najbliższych latach ma gwałtownie wzrosnąć.

Trzeba jeszcze wspomnieć o będącej jeszcze w powijakach aplikacji raptr. Ma ona połączyć takie platformy jak Steam, Origin, uPlay. Z pewnością ciekawe rozwiązanie dla użytkowników często pobierających gry z wymienionych systemów. Ponadto, raptr otrzymał funkcję optymalizacji działania gier – coś na wzór konkurencyjnego programu GeForce Experience.

Rozbudowano funkcję PowerTune, w której możemy regulować zarówno limit poboru mocy, jak również pracę procesora graficznego. Technologia dostosowuje pracę akceleratora na podstawie takich informacji, jak m.in.: obciążenie GPU, temperaturę, zasilanie. W ten sposób Radeon R9 290 ma mieć optymalne warunki podczas grania. Jak to wyszło w praniu, przekonacie się z naszych opinii na stronie z opisem akceleratora.

Już przed nadejściem akceleratora do testów podejrzewaliśmy, że R9 290 będzie wyglądał identycznie, jak model R9 290X. Faktycznie, z wyglądu są takie same. Różni je natomiast specyfikacja GPU oraz parametry pracy. Częstotliwość taktowania została w tym przypadku ustanowiona na poziomie 947 MHz rdzeń graficzny i 1250 MHz pamięć RAM, której na pokładzie znalazło się 4 GB.

Egzemplarz testowy został wykonany przez firmę AMD. Na modele autorskie będzie trzeba chwilę poczekać. Referencyjny Radeon R9 290 mierzy 27,5 cm długości i zajmuje dwa sloty na płycie głównej. Karta wymaga bardzo dobrej cyrkulacji powietrza w obudowie komputera. Choć znaczna część ciepłego powietrza jest usuwana na zewnątrz, to jednak z tylnej powierzchni płytki drukowanej wydzielane powietrze unosi się do góry – najczęściej akurat na chłodzenie procesora. Wspominamy o tym dlatego, iż ilość wydzielanego ciepła z R9 290 (jak również mocniejszego R9 290X) jest naprawdę dużo.

Do chłodzenia użyto 75 mm wentylatora umieszczonego w końcowej części karty graficznej. Zasysa on powietrze i przepompowuje przez spory aluminiowy radiator. Jak wspominaliśmy, nagrzane już powietrze opuszcza obudowę komputera. Odpowiednich rozmiarów chłodzenie znalazło się także na rdzeniu graficznym – jest to komora parowa, oraz płaski, aluminiowy radiator schładzający kości pamięci i sekcję zasilania.

Kultura pracy chłodzenia stoi na wyższym poziomie, niż w przypadku karty graficznej R9 290X. Zapewne dzięki niższej częstotliwości taktowania. Mimo wszystko szum powietrza i tak jest wyraźnie słyszalny. W trybie spoczynku jest na szczęście całkiem spokojnie i bez nadmiernych prędkości obrotowych wentylatora.

Niestety nie ma co liczyć na niską temperaturę GPU pod obciążeniem. W grach szybko rozgrzewa się on do temperatury ponad 90 stopni. AMD jednak obiecuje, że nie wpływa to na żywotność akceleratora.

Dostępne złącza na karcie graficznej:

• 2x DVI
• HDMI
• Display Port
• Zasilanie 6+8 pin

• Windows 7 64 bit
• Program do mierzenia kl./s – Fraps
• Radeon HD 7970 GE – Catalyst 13.9
• Karta GeForce GTX 680 – ForceWare 320.00
• GeForce GTX Titan – ForceWare 320.00
• AMD Radeon HD 7990 – Catalyst 12.102.3-130412a
• AMD Radeon R9 290 – Catalyst 13.11 beta V8
• AMD Radeon R9 290X (Uber Mode) - Catalyst 13.11 beta V5
• AMD Radeon R9 280X - Catalyst 13.11 beta V1
• AMD Radeon R9 280X - Catalyst 13.11 beta V1
• AMD Radeon R7 260X - Catalyst 13.11 beta V1
• GeForce GTX 770 – ForceWare 320.18
• GeForce GTX 760 – ForceWare 320.39
• GeForce GTX 780 – ForceWare 327.23

•3DMark

Tryb:

• Fire Strike, 1920x1080 – Ogólny wynik

•Crysis 3

Tryby:

• 1920x1080 SMAA 2TX, AFx16
• 2560x1600 SMAA 2TX, AFx16

Maksymalne detale graficzne. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności polegał na liczeniu kl./s podczas przejścia z punktu A do punktu B.

•Grid 2

Tryby:

• 1920x1080 MSAA x4, AFx16
• 2560x1600 MSAA x4, AFx16

Detale jakości grafiki: Ultra + SAO. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności był dokonywany na wyznaczonym odcinku trasy.

•Far Cry 3

Tryby:

• 1920x1080 AFx16
• 2560x1600 AFx16

Detale jakości grafiki: Ultra. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności polegał na liczeniu kl./s podczas przejścia z punktu A do punktu B.

•Max Payne 3

Tryby:

• 1920x1080 AFx16
• 2560x1600 AFx16

Detale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11. Test polegał na przejściu z punktu A do punktu B, zawsze w identyczny sposób. Pomiar ilości klatek/s dokonywaliśmy za pomocą Frapsa.

•Metro: Last Light

Tryby:

• 1920x1080 AF x16
• 2560x1600 AFx16

Detale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11. Test polegał na przejściu z punktu A do punktu B, zawsze w identyczny sposób. Pomiar ilości klatek/s dokonywaliśmy za pomocą Frapsa.

•Tomb Raider

Tryby:

• 1920x1080 FXAA / AF x16
• 2560x1600 FXAA / AF x16

Jednym z najbardziej obciążających miejsc dla kart graficznych jest las w czasie padającego deszczu. W takich warunkach notowaliśmy jedne z najniższych wartości wyświetlany kl./s, stąd też obraliśmy je za miejsce testowe. Przechodziliśmy z punktu A, do punktu B.

Radeon R9 290 w benchmark 3DMark FireStrike osiągnął lepszy rezultat od akceleratora GeForce GTX 780 o około 700 punktów. Od starszego brata, modelu R9 290X był słabszy o ok. 600 punktów. Przejdźmy teraz do wyników w grach.

Nowość firmy AMD generowała o kilka kl./s mniej, niż Radeon R9 290X – co dla wielu z nas może o niej dobrze świadczyć. Różnice są dość subtelne. Nie udało się natomiast jednoznacznie wygrać z rywalem spod znaku Nvidia. Radeon R9 290 notował ciut większe spadki kl./s od GeForce GTX 780.

Grid 2 jest jedną z mniej wymagających gier w naszych testach. Akceleratory za ponad 1000 zł radzą sobie w rozdzielczościach wyższych od Full HD. Radeon R9 290 oferował bardzo płynny obraz w trybie 2560x1600. Nie udało się jednak nawiązać walki z konkurentem.

W tym teście nowy Radeon zdołał uzyskiwać naprawdę niezłe wyniki w wysokiej rozdzielczości 2560x1600. Średnio wychodziło nam 45 kl./s. To lepiej od GeForce GTX 780 i w zasadzie o włos mniej od modelu R9 290X.

W Max Payne 3 sytuacja była raczej do przewidzenia – Radeon R9 290 daleko za sobą pozostawił wszelkich rywali. Różnica są odczuwalne gołym okiem.

W tej wymagającej grze, karty graficzne mają pełne ręce roboty. Na razie ciężko jest wyjść powyżej rozdzielczości 1920x1080, bo wydajność prędko spada i mamy zbyt niską animację obrazu. Zwłaszcza podczas walk z wrogiem. W naszym porównaniu Radeon R9 290 oferował wydajność nieco poniżej karty graficznej GeForce GTX 780.

Na koniec Tomb Raider, w którym nowość firmy AMD gwarantuje bardzo komfortową zabawę w podstawowej rozdzielczości 1920x1080. Po testach w wyższych ustawieniach można stwierdzić, że w wielu momentach również można się cieszyć odpowiednią płynnością obrazu, choć już częściej zdarzają się „trudne miejsca”, gdzie R9 290 zaczyna słabnąć. Konkurent ze stajni „zielonych” tym razem o kilka kroków wolniejszy.

Do podkręcania standardowo użyliśmy aplikacji EVGA PrecisionX. Każdy akcelerator pracował przy z maksymalnym przetaktowaniem, przy którym na ekranie nie pojawiały się jeszcze artefakty, bądź zawieszenia.

Nasz egzemplarz testowy udało się podkręcić z domyślnych 946/1250 MHz do wartości 1060/1520 MHz. Z góry liczyliśmy na możliwości zbliżone do tego, co osiągnął Radeon R9 290X – w końcu oba mają prawie taką samą budowę. Wzrost wydajności sięgnął kilku kl./s, a różnice w np. wymagającym Tomb Raider były łatwe do zauważenia. Podobnie w Crysis 3, w którym odnotowaliśmy 10% przyrostu w wyświetlanych kl./s.

Pobór prądu, obok wysokiej temperatury nie jest mocną stroną Radeona R9 290. Karta pobierała znacznie więcej prądu od konkurenta. Wyjściem jest manualne ustawienie pracy karty w sterownikach w zakładce PowerTune. Niestety niższy pobór prądu odbije się na wydajności akceleratora.

Pomiarów dokonywaliśmy pod obciążeniem w zapętlonym teście w grze Crysis 3 oraz w trybie spoczynku, czyli w systemie operacyjnym. Odczytywaliśmy w programie EVGA Precision. Podajemy maksymalne temperatury do jakich udało się rozgrzać rdzeń karty graficznej.

Bez niespodzianek – Radeon R9 290 grzeje się tak samo, jak akcelerator R9 290X. Można co prawda zbić ją poprzez podniesienie obrotów wentylatora, ale wzrasta również poziom hałasu. Według nas nie opłaca się i lepiej pozostać przy wyższej temperaturze. Konkurencyjny GeForce GTX 780 z referencyjnym systemem chłodzącym oferuje wyższą kulturę pracy.

Najważniejsza zaleta i argument przemawiający za kupnem karty graficznej Radeon R9 290? Cena i wydajność. W kwocie ok. 1500 zł w tym momencie nie kupimy niczego szybszego. Ostatnie obniżki konkurencyjnego modelu GeForce GTX 780 z ponad 2200 na nieco ponad 1800 zł niczego nowego nie wniosły, bo R9 290 to zupełnie inny segment cenowy. Co prawda w naszych testach, GeForce GTX 780 i Radeon R9 290 w ogólnym rozrachunku wypadają dość podobnie. Ale gdy pod uwagę weźmiemy cenę zakupu, wybór pozostaje prosty.

Trzeba jednak liczyć się z bardzo wysoką temperaturą pracy, poborem prądu czy kulturą referencyjnego chłodzenia. Na wspomniane pomóc może ręczne dostosowanie pracy akceleratora za pomocą funkcji PowerTune. Jednak coś za coś: obniżenie temperatury, albo poboru prądu sprowadzi się do obniżenia wydajności karty. Użytkownik jednak ma możliwość wyboru, co według nas jest plusem nowych konstrukcji AMD.

Oprócz atrakcyjnej ceny, nie sposób pominąć nowe funkcje zawarte w akceleratorach „czerwonych” z ostatniej generacji. Projekt Mantle, układ dźwiękowy TrueAudio, które mogą stanowić kartę przetargową.

Sytuacja na rynku szybkich kart graficznych staje się coraz bardziej atrakcyjna dla graczy. Spójrzmy, co możemy znaleźć w segmencie 1000-2000 zł. Stawkę otwiera Radeon R9 280X, autorskie karty znajdziemy poniżej 1200 zł. Później mamy GeForce’a GTX 770, który po ostatnich obniżkach jest dostępny za ok. 1300 zł. Te karty odznaczają się dobrym stosunkiem ceny do wydajności i dla gracza nie wykraczającym poza rozdzielczość Full HD, tak naprawdę do szczęścia nic więcej nie potrzeba.

Dalej mamy bohatera dzisiejszej premiery, który w swojej cenie, ani nawet w jej pobliżu nie ma godnego rywala. W dalszej kolejności występuje GeForce GTX 780, lecz ze swoją ceną, chyba niewielu się teraz na niego skusi.

NVIDIA szykuje odpowiedź na nowe układy AMD - GeForce GTX 780 Ti ma się pojawić już wkrótce. Czy zaszkodzi najnowszym kartom graficznym Radeon R9 290 i R9 290X? Ile będzie kosztował? Premiera nowej karty NVIDII nastąpi już lada dzień, więc szybko otrzymacie odpowiedź na te pytania!