APU Raven Ridge - testujemy Ryzeny z zintegrowaną grafiką Vega

Trzeba było trochę poczekać... ale myślę, że było warto. Śmiało można powiedzieć, że nowe procesoryRyzen 3 2200G i Ryzen 5 2400G z zintegrowaną grafiką Vega, czyli APU Raven Ridge to naprawdę udany produkt.

By pokazać zmiany jakie zaszły w APU AMD nie będziemy się cofać, aż do 2011 roku - bo wtedy firma AMD zaprezentowała pierwsze APU, czyli Llano - ale może do... generacji Kaveri/Godavari, czyli lat 2014-2015. APU Kaveri (i Godavari, czyli Kaveri Refresh) korzystały z podstawki FM2+ i pamięci DDR3. Wykonane w 28-nm litografii wyposażone były w rdzenie Steamroller (maksymalnie 2 moduły/4 wątki) oraz układ graficzny Radeon R7 (GCN 2.0 do 512 jednostek cieniujących).

Potem (rok 2016) przyszedł czas na  APU Bristol Ridge, które początkowo miały wylądować jedynie w zestawach OEM. Były one właściwie dalszym rozwinięciem Kaveri, bowiem zastosowano ostateczne rozwinięcie mikroarchitektury Bulldozer (rdzenie Excavator) oraz nieco ulepszonego (do GCN 3.0) Radeona R7. Były również zasadnicze zmiany - zmieniono podstawkę z FM2+ na AM4, a tym samym obsługę pamięci RAM z DDR3 do DDR4. Dzisiaj natomiast debiutuje....

APU Raven Ridge, gdzie oprócz podstawki AM4 i obsługi pamięci DDR4 zmienia się praktycznie wszystko. Mamy nowoczesny proces produkcyjny (14-nm+) , znacznie szybszy kontroler RAM (z 2400 MHz w Bristol Ridge do 2933 MHz), bardzo dobre rdzenie Zen (znane z procesorów Ryzen) w opcji 4 rdzenie/4 wątki oraz 4 rdzenie/8 wątków, pamięć podręczną trzeciego poziomu (po raz pierwszy w APU) oraz całkowicie nowe układy graficzne Vega 8 i Vega 11 (512/704 jednostek cieniujących, GCN 5.0).

Tak, nowe APU będą działać z aktualnymi płytami z podstawką AM4, ale konieczna jest aktualizacja UEFI BIOS. Listę płyt, które dostały już taką aktualizacją znajdziecie w naszym newsie.

Różnice w stosunku do pierwszej generacji procesorów Ryzen (oprócz zastosowania zintegrowanej grafiki) to przede wszystkim wyższe taktowanie przy niezmienionym TDP oraz zastosowanie szybszego kontrolera RAM. Ryzeny serii 2xxxG mają jedynie połowę pamięci L3 swoich poprzedników, a liczba linii PCIe również uległa zmniejszeniu (x8 w stosunku do x16). 

Więcej o zintegrowanych układach graficznych Vega 8 i Vega 11 (cyfry oznaczają równocześnie liczbę CU) powie nam poniższa tabela:

AMD zaznacza, że Vegi obsługują zarówno HDR, jak i HDCP 1.4/2.2. Czy w najbliższej przyszłości firmie AMD uda się "upchnąć" w zintegrowanej Vedze jeszcze większa liczbę jednostek cieniujących? Na razie za wcześnie by o tym mówić - cieszmy się więc nowymi zabawkami ;-).

W odróżnieniu od Bristol Ridge, mamy tu odblokowane mnożniki i możemy podkręcać wedle woli. Zintegrowana Vega to nie wyśrubowane do granic możliwości karty zewnętrzne, więc i tutaj można sporo ugrać. Podkręcamy klasycznie za pomocą opcji w UEFI BIOS, bądź za pomocą oprogramowania (swoją drogą całkiem niezłego) o nazwie Ryzen Master.

RAM: Wysokie taktowanie RAM to pierwszy i najważniejszy krok w kierunku osiągnięcia przez nowe APU większej wydajności. Mowa tu nie tylko o GPU, ale i CPU. Wykorzystanie szybkich pamięci RAM na platformie Ryzen jest o tyle istotne, bowiem rdzenie tych procesorów połączone są magistralą Infinity Fabric, która pracuje z takim zegarem jak RAM - a więc wykorzystanie szybszych pamięci skutkuje szybszą komunikacją pomiędzy rdzeniami, jak i pamięcią podręczną trzeciego poziomu. Oczywiście ceny RAM poszły w górę, ale zawsze można podkręcać. Przypomnijmy, że pamięci GoodRAM IRDM DDR4 udało nam się podkręcić z bazowych 2400 MHz do 2933 MHz.

Kontroler RAM zastosowany w Ryzenach 2xxxG pracuje z częstotliwością 2933 MHz i warto, żeby taktowanie RAM było do niego zbliżone. Wbijąjąc na wyższą częstotliwość RAM nie można zapomnieć o opóźnieniach (timingach). Nasze testy wykazały, że zestawy 3333 MHz 18-18-19 i 3000 MHz 14-14-14 pozwalały na osiągnięcie na APU bardzo zbliżonej wydajności.

iGPU: Zintegrowany układ graficzny Vega 11 udało nam się podkręcić do 1500 MHz, przy zasilaniu 1,185V. Platforma wstawała również przy 1600 MHz, ale jedna z gier (Andromeda) odmawiała już współpracy.

Do układu graficznego (podobnie jak w poprzednich generacjach APU) można przypisać do 2 GB VRAM, ale ponoć ma się to wkrótce zmienić. Niby to wystarcza do układu graficznego tej klasy, ale już poprzednicy mogli to zrobić, więc czemu w tym przypadku nie dać większych możliwości?

CPU: Podkręcamy już przez zastosowanie szybszego RAM. Jeśli nie chcemy na tym poprzestać warto zaopatrzyć się w bardziej wydajne chłodzenie procesora. Cudów - podobnie jak w pierwszej generacji Ryzenów - nie ma. 4 GHz można uznać za dobry wynik. Podkręcaniu CPU przyjrzymy się bliżej w kolejnej publikacji.

Dobra, tyle tytułem wstępu i możemy zabrać się za testy wydajnościowe - już na kolejnych stronach!

Testy przeprowadziliśmy na następujących platformach:

• zintegrowane układy Vega 11 i Vega 8 (Ryzen 5 2400G i Ryzen 3 2200G z pamięciami DDR4 2400, 3000 i 3200 MHz - CL 14-14-14) również w wariancie z GPU podkręconym do 1500 MHz
• zintegrowane układy graficzne UHD 630 (Core i5 8600K z pamięciami DDR4 3000 MHz), HD 630 (Core i3 7100 z pamięciami DDR4 2400 i 3000 MHz), Radeon R7 (A10-7870K z pamięciami DDR3 1866 MHz i 2400 MHz) oraz Radeon R7 po raz drugi (A12-9800E z pamięciami DDR4 2400 MHz)
• zewnętrzne karty graficzne - sprawdziliśmy dwie tanie karty graficzne, a konkretnie Sapphire Pulse RX 550 i RX 560 (obie w wersjach 2 GB) z procesorem Pentium G4560

Prognozy są po prostu świetne. Wynik układu graficznego Ryzen 5 2400G jest nieco niższy od Radeona RX 550, ale po podkręceniu udaje się go wyprzedzić. Wątpliwe jednak, by w rzeczywistych zastosowaniach (grach) ta przewaga się utrzymała. Zewnętrzne Radeon RX wyposażone w pamięć GDDR5 na 128-bitowej magistrali po prostu muszą być szybsze.

A co jeśli zastosujemy naprawdę szybką pamięć DDR4, np. 4000 MHz i więcej? Na razie takie taktowanie RAM na Ryzenie to pobożne życzenia (dobry wynik to 3333-3500 MHz). Nie wątpimy jednak, że AMD będzie nad tym pracować.

Tylko w teście rdzeni procesora lepszy okazuje się 6-rdzeniowy Core i5 Coffee Lake, ale kosztuje on równocześnie ponad 1000 zł. Wkrótce zestawienie uzupełnimy o model Core i3 8350K.

Testy przeprowadziliśmy na następujących platformach:

• zintegrowane układy Vega 8 i Vega 11 (Ryzen 5 2400G i Ryzen 3 2200G z pamięciami DDR4 2400, 3000 i 3200 MHz - CL 14-14-14) również w wariancie z GPU podkręconym do 1500 MHz
• zintegrowane układy graficzne UHD 630 (Core i5 8600K z pamięciami DDR4 3000 MHz), HD 630 (Core i3 7100 z pamięciami DDR4 2400 i 3000 MHz), Radeon R7 (A10-7870K z pamięciami DDR3 1866 MHz i 2400 MHz) oraz Radeon R7 po raz drugi (A12-9800E z pamięciami DDR4 2400 MHz)
• zewnętrzne karty graficzne - sprawdziliśmy dwie tanie karty graficzne, a konkretnie Sapphire Pulse RX 550 i RX 560 (obie w wersjach 2 GB) z procesorem Pentium G4560

Wszystkie inne desktopowe zintegrowane grafiki zostają daleko w tyle. ALE - nawet podkręcona Vega 11 w Ryzenie 2400G nie pozwala na doścignięcie zestawu Pentium + Radeon RX 550. Tym niemniej - prawie 100 klatek na sekundę w FHD to rewelacyjny wynik.

Ryzen 3 2200G z szybkimi pamięciami zapewnia podobną szybkość jak Ryzen 5 2400G z wolnymi pamięciami RAM (zdecydowanie nie polecamy takiego połączenia).

Prey jest bardziej wymagającą grą, uzyskujemy niższe framerate, ale wciąż wystarczający do spokojnej rozgrywki nawet w najtańszej opcji. Wystarczy podkręcić RAM/zastosować szybsze pamięci by Ryzen 3 2200G zapewnił nam średnio 40 klatek na sekundę.

Różnica pomiędzy Ryzen 5 2400G z pamięciami 3000 MHz, a zestawem Pentium + RX 550 to tylko około 10 klatek na sekundę.

Testy przeprowadziliśmy na następujących platformach:

• zintegrowane układy Vega 8 i Vega 11 (Ryzen 5 2400G i Ryzen 3 2200G z pamięciami DDR4 2400, 3000 i 3200 MHz - CL 14-14-14) również w wariancie z GPU podkręconym do 1500 MHz
• zintegrowane układy graficzne UHD 630 (Core i5 8600K z pamięciami DDR4 3000 MHz), HD 630 (Core i3 7100 z pamięciami DDR4 2400 i 3000 MHz), Radeon R7 (A10-7870K z pamięciami DDR3 1866 MHz i 2400 MHz) oraz Radeon R7 po raz drugi (A12-9800E z pamięciami DDR4 2400 MHz)
• zewnętrzne karty graficzne - sprawdziliśmy dwie tanie karty graficzne, a konkretnie Sapphire Pulse RX 550 i RX 560 (obie w wersjach 2 GB) z procesorem Pentium G4560

Dotychczas żadna zintegrowana grafika nie potrafiła zaoferować w tej grze wyniku 30+ fps.

Ryzen 3 2200G z pamięciami 3000 MHz pozwala na 40, a podkręcony Ryzen 5 2400G dobija do 50.

Tak, Andromeda też jest w zasięgu ręki gracza z zintegrowaną grafiką. Warto zauważyć, że podkręcony Ryzen 5 2400G wprawdzie nie osiągnął wyniku duetu Pentium + RX 550 w średnich klatkach na sekundę (zabrakło 4), ale przebił go w minimalnych klatkach na sekundę (o 3).

Możliwości samych CPU w zasadzie znamy. Ryzen 3 2200G będzie wydajniejszy od Ryzen 3 1200, a Ryzen 5 2400G od Ryzen 5 1400. Możliwości OC rdzeni procesora również będą podobne - za udane podkręcanie należy uznać, gdy uda nam się sięgnąć 4 GHz.

Oczywiście najprostszym i efektywnym podkręceniem procesora będzie w przypadku Ryzenów po prostu zastosowanie szybkiej pamięci RAM - warto pamiętać, że w przypadku tych CPU szybka pamięć ma wpływ również na możliwości ich rdzeni procesora.

Porównanie do pierwszej generacji Ryzen i... Wow. 400 MHz więcej taktowania bazowego + 300 MHz więcej turbo naprawdę robi różnice (przy niezmienionych TDP!) - zwłaszcza w przypadku testów wielordzeniowych. Od czasu premiery pierwszych Ryzenów firma AMD również nie musi się wstydzić wydajności jednego wątka, chociaż Intel nadal wiedzie tu prymat.

Do listy dorzuciliśmy Core i7 7700K, aby mieć wgląd na możliwości 4-rdzeniowej/8-wątkowej konstrukcji Intela. Wypada ona najlepiej w tym zestawieniu, ale kosztuje 1200-1300 zł i to właściwie zamyka temat. Wkrótce uzupełnimy wyniki o model Core i3-8350K (4C/4T).

Przy porównaniu poboru  mocy musicie pamiętać, że różne platformy korzystały z różnych płyt głównych. Nie jest więc specjalnie precyzyjne, tym niemniej można sobie wyrobić osąd co energooszczędności konkretnych rozwiązań.

Cóż - jest bardzo dobrze, a dla osób, które zechciałyby poświęcić nieco wydajności kosztem poboru mocy jest jeszcze opcja zmiejszenie TDP do 45W - przyjrzymy się temu w kolejnych publikacjach. Wkrótce uzupełnimy wyniki również o model Core i3-8350K (4C/4T).

Po bardzo udanych procesorach Ryzen pierwszej generacji, otrzymaliśmy teraz bardzo udaną nową generację APU. Bez dwóch zdań - dobra robota. Wymagające gry stają się grywalne w rozdzielczości 1920 x 1080, czego do tej pory nie zapewniała żadna desktopowa zintegrowana grafika.

Podstawowe pytania: Czy rdzenie procesora 2200G i 2400G są wyraźnie szybsze od swoich odpowiedników w Ryzenach pierwszej generacji (pozbawionych iGPU)? Tak. Czy zintegrowana Vega jest dwukrotnie szybsza niż "integry" poprzedniej generacji (Radeon R7)? Nie. Ale niewiele jej brakuje. Można powiedzieć, że Ryzen 5 2400G i Ryzen 3 2200G zastępują Ryzen 5 1400 i Ryzen 3 1200 debiutując na rynku w tych samych albo nieco niższych cenach sugerowanych

Wedle otrzymanych przez nas informacji Ryzen 3 2200G ma kosztować około 390-410 zł, a Ryzen 5 2400G około 680-700 zł Pora na trochę rachunków.

Pentium G4560 to jakieś 250 zł, natomiast budżetowe karty graficzne to (w zależności od wersji)... GeForce GT 1030 (64-bitowa magistrala) 2 GB to jakieś 300-370 zł, natomiast Radeon RX 550 (128-bitowa magistrala) 2 GB to jakieś 420-480 zł. Sens inwestycji w GeForce GT 1030 jest... dyskusyjny, bowiem jest to karta nieco mniej wydajna od Radeona RX 550 - ale przynajmniej cena jest zachęcająca. RX 550 jest nadal kiepsko wyceniony. Generalnie wszyscy jak tu jesteśmy, gdy słyszymy o cenach kart graficznych to mamy ochotę komuś przyłożyć.

Spójrzmy jeszcze raz na wyniki w grach - coś mniej wydajnego od Radeona RX 550 będzie już w zasadzie w zasięgu możliwości Raven Ridge. A dostajemy razem naprawdę fajne rdzenie CPU, niższy pobór energii, mniej grzejących się podzespołów (istotne przy budowie niewielkiego PC) i garść ciekawych technologii, jak choćby FreeSync.

Ale zwolennicy rozwiązania Intel + zewnętrzna karta graficzna stracili właśnie solidny argument. Zniknęła bowiem jedna z większych niedogodności platformy AMD z zintegrowaną grafiką, która korzystała z całkowicie innej podstawki, czyli FM2+. Zestawy Pentium + tania karta graficzna można było więc w przyszłości łatwo rozbudować, natomiast te oparte na FM2+ już nie. Teraz mamy AM4, możemy w przyszłości z łatwością wymienić procesor nawet na model 8-rdzeniowy/16-wątkowy z zewnętrzną kartą graficzną, a cykl życia tej podstawki będzie znacznie dłuższy niż rozwiązania Intela. Kupując w tym momencie zestaw na Pentiumie G4560 mamy pewność, że jeśli będziemy chcieli sięgnąć po procesor kolejnej generacji, to czeka nas wymiana płyty głównej.

Tak. To pierwsza zintegrowana grafika, na której można spokojnie pograć w "Wieśka" w rozdzielczości Full HD. Ryzen 5 2400G w opcji z pamięciami 3200 MHz oraz układem graficznym podkręconym do 1500 MHz generował minimalnie 34 klatki na sekundę, a zwykle było to powyżej 40. Zestaw bez OC i z pamięciami pracującymi w okolicach 3000 MHz spokojnie zapewni nam ponad 30 klatek na sekundę.

Cena jest trochę wygórowana, ale jako miłośnik nowych technologii jestem zachwycony. Wydajne 4-rdzenie/8-wątków CPU i naprawdę fajna Vega 11 na pokładzie. Żadnych większych uwag co do temperatur i poboru mocy (oczywiście dotyczy to również tańszego modelu). Konfigurowalne TDP. Dołączany w standardzie cooler charakteryzuje się dobrą kulturą pracy i daje radę nawet przy rozsądnym OC.

Świetny stosunek ceny do możliwości. 4 rdzenie i 4 wątki CPU sprawdzą się przy mniej zaawansowanych zastosowaniach, a Vega 8 po dołożeniu szybkiego RAM będzie doganiać mocniejszy model. Zwracamy jeszcze raz uwagę, że procesory te wyposażono w kontroler pamięci 2933 MHz. Stosowanie słabszej pamięci po prostu nie pozwoli na pokazanie pełnego potencjału CPU i GPU. Ceny RAM nie zachwycają, zwłaszcza modeli o wyższych częstotliwościach? Prawda. Ale chyba nie zapomnieliście jak się podkręca? ;-)

Oczywiście to nie koniec publikacji o APU Raven Ridge. Zostało nam jeszcze dużo roboty (między innymi dlatego, że platforma testowa wymagała dwukrotnego łatania UEFI BIOS płyty głównej, zanim zaczęła sensownie działać), a i Wy zadajecie dużo pytań, jak choćby o możliwość stworzenia pasywnie chłodzonego zestawu opartego na Ryzenach 2xxxG. Sprawdzimy to już wkrótce, tymczasem pozostawiamy was z opinią, że nowe APU nabijąją kolejne punkty dla AMD.

• bardzo dobry stosunek ceny do możliwości
• ulepszony proces technologiczny 14-nm+
• cztery wątki CPU i wydajny układ graficzny Vega 8
• przyszłościowa podstawka AM4
• przyzwoite możliwości OC
• kontroler RAM 2933 MHz
• obsługa technologii FreeSync


• brak poważniejszych minusów

• najwydajniejszy procesor ze zintegrowaną grafiką na rynku
• ulepszony proces technologiczny 14-nm+
• 8 wątków CPU i bardzo wydajny układ graficzny Vega 11
• przyszłościowa podstawka AM4
• przyzwoite możliwości OC
• kontroler RAM 2933 MHz
• obsługa technologii FreeSync


• nieco wygórowana cena