Procesor na powietrzu
Przetestowaliśmy 16 coolerów, które mogą współpracować zarówno z procesorami Intel, jak i AMD. Kosztują od 65 do niemal 300 zł. Ich ceny są zróżnicowane, podobnie jak wydajność. Jeśli interesujesz się podkręcaniem i chciałbyś zwiększyć wydajność procesora, dobrej jakości chłodzenie to podstawa.
Z naszych testów wynika, że różnice w osiąganych temperaturach są bardzo duże - w przypadku niektórych coolerów wynoszą do 25 stopni C. Oznacza to, że system chłodzenia jest równie ważny jak wybór płyty głównej do podkręcania, czy też pamięci RAM.
Nierzadko osoby zamierzające kupić chłodzenie na procesor zadają sobie pytanie: czy warto dopłacić kilkanaście lub kilkadziesiąt złotych do innego modelu? Z tego testu dowiecie się, że "droższy" nie zawsze oznacza "lepszy". Warto mądrze gospodarować swoją gotówką i zastanowić się, czy np. za 1-2 stopnie Celsjusza mniej chcemy płacić 100 zł więcej.
Testy początkowo chcieliśmy wykonać z zastosowaniem identycznych wentylatorów, niemniej musieliśmy zrezygnować z takiego rozwiązania. Niektóre konstrukcje nie pozwalały na montaż innego wentylatora niż fabryczny, poza tym wiele z nich różniło się rozmiarami. Kupując nowe chłodzenie na ogół nie chcemy ponosić dodatkowych nakładów finansowych, dlatego uznaliśmy, że zaprezentujemy test coolerów, który pokaże co dokładnie otrzymacie w zamian za zaufanie, jakim obdarzycie producenta i gotówkę, jaką zasilicie jego konto.
Co znajdziecie w pudełku oprócz samej jednostki chłodzącej? Czy warto wydawać fortunę na chłodzenie procesora powietrzem? Przekonajmy się.
Coolery przetestowane w tym artykule: -
Warunki
Każdy test przeprowadzany był w klimatyzowanym pomieszczeniu o stałej temperaturze 20 st. Celsjusza. Platforma testowa zamknięta była w obudowie typu "Full Tower" Cooler Master HAF 932, wyposażonej w cztery bardzo wydajne wentylatory mające zapewnić odpowiedni obieg powietrza w obudowie. Obudowa podczas każdego pomiaru była chłodzona przez wentylatory ustawione na maksymalną prędkość.
Wszystkie coolery zorientowane były tak, aby wentylator zamontowany na radiatorze nawiewał powietrze w stronę tyłu obudowy. Nie zauważyliśmy zmian w temperaturze przy próbie zmienienia orientacji radiatora, a tym samym zmiany kierunku wydmuchiwania powietrza. W przypadku systemów o orientacji horyzontalnej powietrze nawiewane było zawsze w stronę procesora.
Procedura
Tak jak zaznaczyliśmy na wstępie, zupełnie zrezygnowaliśmy z pomiarów z wentylatorami niereferencyjnymi, chcąc pokazać wam na co dokładnie możecie liczyć po zakupie danego coolera.
Każdy cooler był testowany w 2 stanach aktywności i 2 ustawieniach procesora. Zawsze podczas jego spoczynku ustawiane były najmniejsze możliwe obroty wentylatora, natomiast podczas obciążenia największe. Tryb turbo i funkcje oszczędzania energii Intel Core i5 750 były każdorazowo wyłączone.
Pasta termoprzewodząca
Do testów użyliśmy pasty Zalman STG-2, będącej obecnie jedną z najczęściej polecanych i najwydajniejszych na rynku. Warto też wiedzieć, że jest to jedna z tych past, które nie wymagają wygrzewania.
Tabela ustawień
| Zegar CPU | Aktywność | Napięcia [V] | Wentylator |
| @2,66 GHz | spoczynek | CPU 1,20 IMC 1,1 RAM 1,5 | najniższe obroty |
| @2,66 GHz | obciążenie | CPU 1,20 IMC 1,1 RAM 1,5 | najwyższe obroty |
| @4,0 GHz | spoczynek | CPU 1,35 IMC 1,2375 RAM 1,65 | najniższe obroty |
| @4,0 GHz | obciążenie | CPU 1,35 IMC 1,2375 RAM 1,65 | najwyższe obroty |
Podane temperatury to maksymalne temperatury na rdzeniach zarejestrowane przez program Core Temp 0.99.7.10. Korzystaliśmy również z programu CPUID HW Monitor, który odczytywał obroty wentylatorów. Wszystkie pomiary były przeprowadzane dwukrotnie dla osiągnięcia wiarygodnego wyniku.
Test w spoczynku polegał na odczytaniu maksymalnej temperatury zarejestrowanej podczas 30-minutowej bezczynności systemu.
Test pod obciążeniem to 30 minut obciążenia procesora w 100% za pomocą programu OCCT przy ustawieniach "Large data set" i priorytecie wysokim.
Corsair A50
Corsair A50 nie ma ambicji mierzenia się z konstrukcjami high-endowymi. Została zaprojektowana w bardzo podstawowy sposób (wystarczy spojrzeć na wygląd radiatora). Corsair nie jest producentem, który odnosiłby wielkie sukcesy w dziedzinie chłodzenia procesorów, a mimo to A50 to model udany.
Klatka montażowa na wentylator ma gumowe podkładki – nie musimy więc martwić się o drgania przenoszone na resztę układu chłodzenia. Dodatkowo, w celu jeszcze skuteczniejszego wyciszenia, dołączony wentylator przytwierdzany jest do klatki gumowymi kołkami.
Produkt zaskakuje od momentu otwarcia pudełka – bardzo estetyczne opakowanie, schludnie upakowane części wewnątrz. System montażu, mimo tego że wymaga użycia narzędzi, jest bardzo intuicyjny i nie sprawia absolutnie żadnych problemów. Sam sposób zakładania wentylatora w klatce na radiator powinien stanowić wzór dla innych producentów. Nabywca nie będzie musiał siłować się z zapinkami, podobnie jak ma to miejsce w przypadku większości innych coolerów. Klatka zatrzaskuje się na żeberkach nie stawiając dużego oporu.
Wydajność jest niezła, szczególnie jeśli rzucimy okiem na niewielkie wymiary radiatora. Patrząc jednak na cenę wypada nieco gorzej od konkurencji. Minusem jest brak kontroli PWM, co sprawia, że wentylator pracuje zawsze na najwyższych obrotach. Rozwiązaniem może być zakup kontrolera bądź wymiana wentylatora. Maksymalne obroty wiążą się również z emisją hałasu, który na dłuższą metę może być irytujący. Nie przeszkadza on jednak zupełnie w trakcie gry, czy też podczas słuchania muzyki.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Corsair A50 | ||
| plusy: • bardzo łatwy montaż • prostota zamontowania wentylatora na radiator • niewielkie wymiary • niezła wydajność | ||
| minusy: • brak kontroli PWM • dołączony wentylator jest głośny • cena | ||
Scythe Big Shuriken
Jest to jedyna niskoprofilowa konstrukcja w zestawieniu. Gorącymi jej zwolennikami będą zapewne osoby zamykające swój sprzęt w niewielkich, wąskich obudowach, dla których liczy się każdy centymetr przestrzeni. Jednym słowem to chłodzenie jest wręcz stworzone dla komputerów HTPC.
Podstawka, w której możemy się przejrzeć niczym w lusterku i beznarzędziowy montaż to cecha charakterystyczna wszystkich coolerów Scythe. W wypadku Big Shurikena druga z nich jest przekleństwem. Radiator umieszczony jest bardzo nisko nad powierzchnią płyty głównej. Uniemożliwia to wygodne i dokładne wciśnięcie zatrzasków, szczególnie jeśli masz duże dłonie.
Niestety niewielka wysokość radiatora wiąże się z niewielką wydajnością coolera w momencie podniesienia napięcia na procesorze. O ile przy taktowaniu domyślnym radzi sobie nieźle, to temperatury po podkręcaniu były już niebezpieczne dla procesora. Z kolei wentylator Scythe pracując nawet na najwyższych obrotach pozostawał bezgłośny.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Scythe Big Shuriken | ||
| plusy: • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • bardzo niski • wentylator cichy nawet na wysokich obrotach | ||
| minusy: • fatalny montaż – radiator zasłania zapinki • wyklucza jeden slot RAM z użycia • nie nadaje się do wysokiego podkręcania • cena | ||
Coolink Corator DS
Firmę Coolink znamy głównie z bardzo dobrej jakości wentylatorów. Czy ma ona szansę zdobyć zaufanie społeczności overclockerów oraz osób, które nie wyciskają siódmych potów ze swoich procesorów? Cechami charakterystycznymi Coolink Corator DS są na pewno grube rurki cieplne o średnicy 8 mm oraz dwa radiatory.
Dołączony wentylator wsunięty jest pomiędzy żeberka. Nie ma na szczęście problemów z montażem innego, jeśli tylko fabryczny by nam nie odpowiadał. Na maksymalnych obrotach jest bowiem niemiłosiernie głośny i niestety jest jednym z bardziej hałaśliwych, o ile nie najgłośniejszym w całym teście.
Zawartość pudełka robi bardzo dobre wrażenie. Części są wysokiej jakości i widać, że zostały wykonane solidnie. Również instrukcja obsługi drukowana jest w kolorze, na dobrej jakości papierze. Sam montaż jest intuicyjny, więc także osoby zaczynające przygodę z komputerami będą zachwycone.
Coolink Corator DS oferuje nadspodziewanie wysoką wydajność głównie wtedy, gdy procesor porządnie obciążymy. Wystarczy powiedzieć, że okazał się lepszy od Mugena 2, a dorównywał systemom Noctua.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Coolink Corator DS | ||
| plusy: • zawartość pudełka (jakość części, porządna instrukcja montażu) • prostota montażu • bardzo dobra wydajność | ||
| minusy: • bardzo głośny wentylator na maksymalnych obrotach | ||
NOCTUA NH-D14
Podobnie jak w przypadku Coolinka Corator DS, tak i tu producent zdecydował się na asymetryczną konstrukcję dwóch radiatorów. Umożliwiło to montaż drugiego wentylatora pomiędzy dwoma wieżami finów. Ciepło z podstawki odprowadza 6 rurek cieplnych. Ta z kolei jest bardzo dobrze wypolerowana i rewelacyjnie przylega do procesora. Nie znajdziemy na niej żadnych nierówności i niedoskonałości.
Szybki rzut oka do pudełka i już widzimy za co trzeba zapłacić tak wiele. W zestawie, podobnie jak w przypadku pozostałych produktów Noctua, znajdują się 2 wysokiej klasy wentylatory odpowiedzialne za nawiewanie powietrza – NF-P12 oraz NF-P14. Wewnątrz znajdziemy także kilka przejściówek i przedłużek, rewelacyjną pastę NT-H1, a nawet śrubokręt. Trzeba przyznać, że dbałość producenta o zadowolenie klienta robi wrażenie. Pytanie, czy za 295 zł nie można było zaskoczyć czymś jeszcze?
Montaż nie sprawia absolutnie żadnych problemów. Poziom i jakość wykonania instrukcji są bardzo wysokie. Wentylatory, mimo faktu podpięcia ich do płyty za pomocą wtyczki 3-pin pracują bardzo cicho nawet na najwyższych obrotach. W zasadzie brak PWM i cena to jedyne wady Noctua NH-D14. Za najwyższą wydajność trzeba jednak zawsze słono płacić.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| NOCTUA NH-D14 | ||
| plusy: • bardzo dobrze wypolerowana podstawka • 2 wentylatory w zestawie • bogate wyposażenie (przejściówki do wentylatorów, świetna pasta i śrubokręt w zestawie!) • prostota montażu • cicha praca nawet na najwyższych obrotach | ||
| minusy: • brak PWM • cena | ||
Scythe Mugen 2 Rev. B
Scythe Mugen 2 to bardzo popularny cooler. Masywnie zbudowany, wyposażony w 5 rurek cieplnych i kompatybilny z praktycznie każdym dostępnym na rynku gniazdem. Niegdyś najczęściej polecany cooler na naszym forum.
Świetnie wypolerowana podstawka jest jednym ze znaków firmowych Scythe, podobnie jak beznarzędziowy montaż chłodzenia na płycie głównej. Uwagę, podobnie jak w wypadku zawartości opakowania Scythe Big Shurikena, zwraca nieład w częściach oraz pasta w woreczku, trudna w nakładaniu.
Tym co łączy Scythe Mugena 2 z Big Shurikenem jest też niestety niezbyt wygodny montaż. Ogromny radiator utrudnia efektywne wciśnięcie zapinek do płyty głównej. Jeśli znajdują się na niej dodatkowo radiatory sekcji zasilania procesora, to z zaskoczeniem stwierdzimy, że prawidłowe dociśnięcie coolera może graniczyć z cudem. Niestety na minus należy policzyć również fakt, że po założeniu wentylatora w orientacji użytej w teście pożegnamy się z dwoma slotami pamięci RAM. Niemożnością będzie włożenie do nich pamięci, zwłaszcza tych wyposażonych w radiatory.
Tutaj jednak kończą się słowa krytyki. Za niewygórowaną kwotę otrzymujemy chłodzenie o naprawdę dobrej wydajności, które śmiało może konkurować z dużo droższymi modelami. W zestawie dołączony jest także wentylator, który po ustawieniu na 150 obrotów na minutę będzie kompletnie niesłyszalny. Na najwyższych obrotach pozostaje cichy.
Wykres temperatur
Wykres obrotów
| Scythe Mugen 2 Rev. B | ||
| plusy: • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • możliwość ustawienia 150 RPM = kompletna cisza • wysoka wydajność | ||
| minusy: • uciążliwy montaż • duże rozmiary • wyklucza jeden slot RAM z użycia | ||
Scythe Katana 3
Katana 3, jak nietrudno się domyślić jest kolejnym coolerem z serii Katana, która nie odnosiła na rynku spektakularnych sukcesów w kwestii sprzedaży. Katana 3 wydaje się ciekawym rozwiązaniem, jeśli nie planujemy wyciskać z procesorów maksimum ich potencjału. Jest jednak relatywnie drogi, biorąc pod uwagę możliwości.
Wyposażenie dodatkowe leży raczej bezładnie rozrzucone w pudełeczku i nie ma oddzielnych opakowań. W zestawie jest też pasta w woreczku, znana z innych coolerów Scythe. W przypadku Scythe Katana 3 beznarzędziowy montaż jest sporą zaletą, a radiator nie zasłania elementów, które musimy wcisnąć do otworów w płycie głównej.
Wydajność na maksymalnych obrotach wentylatora jest przeciętna, nawet jeśli brać pod uwagę rozmiar coolera. Współczynnik wydajność/cena jest tu bardzo niski. Sporym minusem jest fakt, że wentylator 92 mm na wysokich obrotach wytwarza spory hałas.
Wykres temperatur
Wykres obrotów
| Scythe Katana 3 | ||
| plusy: • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • niewielkie rozmiary • łatwy montaż | ||
| minusy: • na maksymalnych obrotach dość głośny wentylator • niski stosunek wydajności do ceny | ||
NOCTUA NH-U9B
Wysoki jedynie na 125 mm cooler zmieści się w każdej obudowie Midi-Tower. Jak przystało na high-endowy produkt, wykonany został z dbałością o najmniejsze szczegóły. Rurki cieplne są odlane bardzo dokładnie, nie ma na nich żadnej skazy, a podstawka została wypolerowana na "lusterko". Nie można się w niej wprawdzie przejrzeć, ale nie zmienia to faktu, że jest idealnie gładka.
W opakowaniu, podobnie jak w przypadku reszty produktów od Austriaków: 2 wentylatory (tym razem dwie sztuki 92 mm NF-B9), pasta Noctua NT-H1, masa przejściówek, świetna instrukcja montażu i śrubokręt. Instalacja chłodzenia przebiega bezproblemowo, radiator niczego nie zasłania bez względu na jego orientację.
Na poczet wad należy zaliczyć brak PWM, bo w stanie spoczynku procesora wystarczyłby raczej delikatny zefirek, a mamy huragan. Nie jest to problematyczne o tyle, że wentylatory Noctua słyną z cichej pracy. NF-B9 są nieco głośniejsze od większych braci, jednak hałas jaki emitują mieści się w normie i nie będzie irytował nawet wybrednych.
Noctua to jeden z mniejszych coolerów w teście. Nie dajcie się jednak zwieść niepozornemu wyglądowi. Jest to jedna z najwydajniejszych, o ile nie najwydajniejsza konstrukcja o tych rozmiarach dostępna na rynku. Dość powiedzieć, że efektywnością dorównuje dużo większemu Scythe Mugenowi 2.
Wykres temperatur
Wykres obrotów
| NOCTUA NH-U9B | ||
| plusy: • 2 wentylatory w zestawie • kompaktowe wymiary • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • bogate wyposażenie (przejściówki do wentylatorów, świetna pasta i śrubokręt w zestawie) • prostota montażu | ||
| minusy: • brak PWM • cena | ||
Zalman CNPS10X Quiet
Popularność firmy Zalman w zakresie coolerów w ostatnim czasie drastycznie wzrosła. Bardzo dobry Zalman Flex stał się rozwiązaniem często wybieranym przez overclockerów, podobnie Zalman Performa. W teście zagościł nieco droższy model – Quiet. Jest to chłodzenie high-endowe, które ma łączyć wysoką wydajność w parze z ciszą. Już teraz zaznaczamy, że nieźle sobie radzi ze spełnianiem obu tych założeń.
Sam radiator prezentuje się bardzo ładnie. W oczy rzuca się niebieski pas przebiegający w połowie jego wysokości. Jest to miła odmiana od standardowego srebrnego koloru i na pewno ciekawostka dla osób składających komputer pod kolor niebieski. Z konstrukcją wiąże się też niestety spora wada. Jest nią możliwość montażu jedynie jednego wentylatora. Podstawa jest bardzo dobrze wypolerowana. Kontakt rurek cieplnych z podstawą mógłby być jednak lepszy, w oczy uderza niedbałe wykonanie okolic ich styku z procesorem.
Wśród akcesoriów znajduje się prosty kontroler obrotów, co jest niewątpliwie zaletą. Oprócz niego otrzymamy także pastę Zalman STG-2. Te dodatki po części tłumaczą dość wysoką cenę coolera. Tłumaczy ją także niezła wydajność utrzymana na poziomie Scythe Mugena 2, który jest jednym z głównych konkurentów Zalmana Quiet. Nazwa zobowiązuje i faktycznie dołączony wentylator gwarantuje niemalże stuprocentową ciszę, nawet podczas pracy na najwyższych obrotach.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Zalman CNPS10X Quiet | ||
| plusy: • pasta Zalman STG-2 w zestawie • kontroler obrotów w zestawie • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • cicha praca na najwyższych obrotach | ||
| minusy: • słaby kontakt rurek cieplnych z podstawą (niedbałe wykonanie) • możliwość montażu tylko jednego wentylatora • cena | ||
SilentiumPC Fortis HE1225
SilentiumPC to polska firma, która przebojem weszła na rynek systemów chłodzących procesory ze swoimi dwoma produktami: HE923 Spartan i HE1225 Fortis. My mieliśmy przyjemność sprawdzić wydajność i jakość tego drugiego, który zawojować ma średni segment. Cooler działanie swe opiera na technologii Direct Touch, dzięki której ciepło z procesora odprowadzane jest prosto do rurek cieplnych stykających się z jego powierzchnią.
Szlif podstawy coolera nie rzuca na kolana (moneta odbija się w niej niewyraźnie), jednak został wykonany w sposób przyzwoity. Podstawa nie miała żadnych niedoskonałości.
Pudełko jest bardzo estetyczne, w środku znajdziemy woreczki z częściami do montażu Fortisa na procesorach od AMD oraz Intela. Do zestawu dołączono także pastę o przeciętnej acz wystarczającej w większości przypadków jakości. Problemy zaczynają się w momencie montażu wentylatora. Ten trzeba założyć na gumowych kołkach i nie da się tego zrobić w inny sposób. Przeciąganie owych kołków przez dziurki na rogach wentylatora stanowi nie lada wyzwanie, szczególnie gdy są one już wsunięte w rowki na radiatorze. Gdy natomiast zechcielibyśmy najpierw załatwić kwestię kołków i wentylatora, a następnie wziąć się za montaż całości na radiatorze, mogłoby się to okazać niemożliwe.
Wszystkie wcześniejsze wady wydaje się rekompensować wydajność i jej rewelacyjny stosunek do niskiej ceny. Fortis HE 1225 zasłużył na słowa uznania, gdyż zachowując umiarkowaną ciszę był jedynie nieznaczny gorszy od dużo droższej konkurencji.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| SilentiumPC Fortis HE1225 | ||
| plusy: • cicha praca nawet na najwyższych obrotach • świetny stosunek wydajności do ceny • niezła wydajność | ||
| minusy: • problematyczny montaż wentylatora (gumowe kołki) | ||
Cooler Master Hyper TX3
Cooler Master TX 3 to jedna ze sław naszego forum. Ten niskobudżetowy cooler był często polecany na równi z SilentiumPC Spartanem HE923 dla niewymagających osób szukających alternatywy dla fatalnego chłodzenia boksowego. W przypadku TX 3 nie ma sensu łudzić się, że podstawka będzie w rewelacyjny sposób wyszlifowana.
Jest to typowa konstrukcja low-endowa. W opakowaniu poza samym coolerem nie znajdziemy niczego oprócz papierowego pudełka z niewielką ilością akcesoriów montażowych oraz instrukcją obsługi.
Najmniejszy z testowanych przez nas coolerków doskonale spełni swoje zadanie w kwestii chłodzenia procesorów o taktowaniu fabrycznym. Można pokusić się przy nim nawet o niewielkie podkręcanie. Po zmianie napięć jednak może zajść potrzeba dokupienia stoperów do uszu. Przy 3013 obrotów wentylatorek 92 mm wydaje z siebie dźwięki budzące lęk i trwogę.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Cooler Master Hyper TX3 | ||
| plusy: • łatwy montaż • atrakcyjna cena • kompaktowe rozmiary • niezła wydajność • wysoki stosunek wydajności do ceny | ||
| minusy: • bardzo głośny na najwyższych obrotach | ||
Arctic Cooling Freezer Pro 7 Rev. 2
Nazwa chłodzenia Freezer Pro 7 powinna obligować do osiągania rewelacyjnych rezultatów w zakresie schładzania procesora. Czy jednak układ o tak niewielkich wymiarach jest w stanie poradzić sobie z wysokim napięciem i częstotliwością pracy?
Od razu zwróciliśmy uwagę na kiepskiej jakości rurki cieplne, które były nieco zdeformowane. Nie ma wątpliwości, że ten fakt może źle wpłynąć na wydajność całości układu chłodzącego. Montaż naprzykrza również problemów, głównie za sprawą metody przekładania kołków rozporowych na drugą stronę płyty. Prawdziwą sztuką jest także ich wyjęcie w razie chęci demontażu, po uprzednim ich solidnym wciśnięciu. Elementy, za które trzeba pociągnąć są za krótkie, co na szczęście poprawiono we Freezerze Xtreme.
Niestety podmiana wentylatorka fabrycznego na inny jest niemożliwa. Jeśli jednak nie zależy ci na podkręcaniu, zapewne nie zechcesz go zamieniać, bo jego kultura pracy stoi na wysokim poziomie – na najwyższych obrotach (a te sięgają blisko 2000 obr./s.) jest niesłyszalny. Na jego niekorzyść przemawia to, że jest zbyt mało wydajny po podniesieniu taktowania oraz napięć. Nawet gdybyśmy chcieli nieco poprawić jego osiągi, to drugiego wentylatora niestety nie zamontujemy, gdyż producent nie przewidział takiej opcji.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Arctic Cooling Freezer Pro 7 Rev. 2 | ||
| plusy: • niewielkie rozmiary • wentylator cichy nawet na najwyższych obrotach • niska cena | ||
| minusy: • brak możliwości wymiany wentylatora • rurki cieplne kiepskiej jakości • uciążliwy montaż • brak możliwości montażu drugiego wentylatora • niska wydajność | ||
Arctic Cooling Freezer Xtreme Rev. 2
Arctic Cooling Freezer Xtreme to, w porównaniu do Freezera Pro 7, produkt skierowany na rynek mainstream. Nazwa sugeruje ekstremalną wydajność – czy jest tak w rzeczywistości? Podstawce w kwestii wypolerowania daleko raczej do produktów Scythe czy Noctua.
Z kartonowego opakowania zrezygnowano na rzecz blistera, który nie kojarzy się raczej z niesamowicie wydajnymi produktami (vide TX 3, Freezer Pro 7). Po wyjęciu coolera uwagę zwraca efektowny wygląd, głównie za sprawą czarnych elementów po bokach radiatora, będącymi osłoną dla wentylatora. Tego niestety nie będzie można wymienić na inny, co jest poważną wadą, podobnie jak brak możliwości zamontowania drugiego takiego urządzenia. Na całe szczęście nie powtórzono błędu z Freezera 7 Pro i przedłużono kołki, za które musimy pociągnąć, aby zdjąć układ chłodzenia z procesora.
Na ciekawym wyglądzie i cichej pracy wentylatora na maksymalnych obrotach w zasadzie kończą się zalety Freezera Xtreme. Jak na tej wielkości i tej budowy konstrukcję powinien osiągać dużo lepsze wyniki. W tej cenie znajdziemy lepsze coolery.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Arctic Cooling Freezer Xtreme Rev. 2 | ||
| plusy: • efektowny wygląd • niesłyszalny wentylator na maksymalnych obrotach | ||
| minusy: • brak możliwości wymiany wentylatora • brak możliwości montażu drugiego wentylatora • niski stosunek wydajności do ceny | ||
Noctua NH-U12P SE2
Przedstawiamy kolejny cooler o świetnej wydajności, za którą przyjdzie jednak zapłacić bardzo wysoką cenę. Jest nim Noctua NH-U12P SE2. Oczywiście podobnie jak w przypadku reszty produktów austriackiej marki, w zamian za wydane pieniądze otrzymamy całkiem sporo akcesoriów. Pasta NT-H1, dwa wentylatory (NF-P12) oraz przedłużki na pewno poprawią humor każdemu, kto zdecyduje się na zakup. Podstawa jest bardzo dobrze wypolerowana i nie można mieć do niej żadnych zastrzeżeń.
Wentylatory NF-P12 pracują bardzo cicho nawet przy prędkości 1406 obrotów na minutę, która była maksymalną, jaką udało się osiągnąć. Wydajność jest naprawdę świetna, szczególnie jeśli wziąć pod uwagę niewielką długość radiatora. Wprawdzie zdjęcie jednego wentylatora powodowało wzrost temperatury o 1 stopień, ale w dalszym ciągu osiągany wynik był świetny.
Brak kontroli obrotów to w przypadku wentylatorów Noctua mały problem, jeśli wziąć pod uwagę ich bezgłośne działanie. Średnia cena w wysokości 255 zł odstrasza. Są jednak ludzie, którzy zapłacą każdą cenę za choć jeden stopień Celsjusza mniej. Do nich głównie kierowana jest oferta coolerów Noctua.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Noctua NH-U12P SE2 | ||
| plusy: • 2 wentylatory w zestawie • wentylatory ciche nawet na najwyższych obrotach • stosunkowo niewielkie rozmiary • bogate wyposażenie (przejściówki do wentylatorów, świetna pasta i śrubokręt w zestawie!) • bardzo dobrze wypolerowana podstawa | ||
| minusy: • cena • brak PWM | ||
Scythe Samurai ZZ
Samurai ZZ to cooler o względnie kompaktowym rozmiarze, który powinien zainteresować posiadaczy obudów z małą ilością miejsca wewnątrz. Jest to chłodzenie o zorientowaniu horyzontalnym, co oznacza, że wentylator funkcjonuje w płaszczyźnie prostopadłej do procesora. Montaż jest taki sam jak w wypadku innych coolerów Scythe – chłodzenie zakładamy podobnie jak to w wersji BOX. Gdy w domu przypadkiem stłucze się jedyne lusterko, podstawa Samuraia ZZ godnie je zastąpi. ;-)
Horyzontalny układ chłodzenia wiąże się z negatywną dla wydajności sytuacją, w której wentylator wydmuchuje ciepłe powietrze z finów radiatora z powrotem na podstawę. Wydaje się to mieć wpływ na końcową wydajność produktu z kraju Kwitnącej Wiśni – wystarczy spojrzeć na jego wynik w trakcie obciążenia procesora po podkręcaniu.
Kolejnym następstwem takiego rodzaju konstrukcji jest brak możliwości poprawy wydajności poprzez dołączenie drugiego wentylatora, na który po prostu nie znajdziemy miejsca.
Poziom hałasu wentylatora, jak to bywa w przypadku konstrukcji 92 mm, jest duży. Pomaga zmniejszenie jego obrotów na 2/3 wartości, co wiąże się ze wzrostem temperatury, która i tak nie jest najniższa. Scythe Samurai ZZ radzi sobie dobrze chłodząc procesory pracujące z domyślnym napięciem.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Scythe Samurai ZZ | ||
| plusy: • niewielkie rozmiary • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • prostota montażu | ||
| minusy: • głośny wentylator na najwyższych obrotach • nie nadaje się do wysokiego podkręcania • brak możliwości montażu drugiego wentylatora • niski stosunek wydajności do ceny | ||
Scythe Rasetsu
Rasetsu wyglądem przypomina obróconego o 90 stopni Scythe Yasya. Jest to kolejny po Samurai ZZ cooler o orientacji horyzontalnej. Oferuje jednak o wiele większą wydajność, choć trzeba przyznać, że kosztuje też odpowiednio więcej. Pokryta niklem miedziana podstawka została wypolerowana wzorowo.
W cenie 179 złotych oprócz standardowego wyposażenia dostaniemy także kontroler obrotów. Z przykrością jednak stwierdzamy, że jest on niepraktyczny. Pokrętło do regulacji umieszczono na śledziu PCI, a więc znajdować się będzie siłą rzeczy z tyłu obudowy.
Mimo konstrukcji wymuszającej nawiew ciepłego powietrza na podstawę wydajność jest bardzo dobra i dorównuje Scythe Mugenowi 2. Niestety wentylator przy prędkości 2100 obr./min. jest nie do zniesienia, a nawet przy ustawieniu go na 50% emituje spory hałas. Doskwiera także brak możliwości montażu drugiego wentylatora, taki jest jednak urok tego typu konstrukcji
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Scythe Rasetsu | ||
| plusy: • dołączony kontroler obrotów • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • dobra wydajność | ||
| minusy: • kontroler obrotów znajduje się na śledziu PCI, co jest niepraktycznym rozwiązaniem • już na połowie obrotów wentylator jest niesamowicie głośny • brak możliwości montażu drugiego wentylatora • cena | ||
Scythe Yasya
Scythe Yasya jest świetną alternatywą dla Scythe Mugena 2. Jest dużo mniejszy, kompatybilny ze sporą liczbą gniazd i przede wszystkim: niesamowicie wydajny! Oryginalna konstrukcja radiatora w połączeniu z sześcioma rurkami cieplnymi powoduje, że ciepło z procesora jest bardzo sprawnie przenoszone na finy i łatwe do rozproszenia. Rzut oka na podstawkę charakterystyczną dla produktów Scythe.
Jest to najwydajniejsza konstrukcja spośród tych chłodzonych jednym wentylatorem. Cena nie wydaje się więc przesadnie wygórowana. Dodatkowo w zestawie, podobnie jak w przypadku Scythe Rasetsu, otrzymujemy niestety niepraktyczny kontroler obrotów na śledziu PCI. W zestawie jest również pasta w woreczku.
Przy 2109 obrotach na minutę wentylator pracował bardzo głośno, jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby zmienić wartość na 3/4 i dorzucić drugi wentylator wyciągający powietrze z radiatora. Jest to oczywiście dodatkowy wydatek, gdyż w zestawie znajdziemy tylko jeden Scythe Slip Stream o średnicy 120 mm.
Temperatury [°C]
Obroty wentylatora [obr./min]
| Scythe Yasya | ||
| plusy: • dołączony kontroler obrotów • bardzo dobrze wypolerowana podstawa • najwyższa wydajność spośród urządzeń z 1 wentylatorem | ||
| minusy: • kontroler obrotów znajduje się na śledziu PCI, co jest niepraktycznym rozwiązaniem • wentylator bardzo głośny na maksymalnych obrotach | ||
Testy @2,66 GHz spoczynek
Temperatury spoczynek [°C] - Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V] - [mniej=lepiej]
Obroty wentylatora spoczynek [obr./min] - Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V]
Najwydajniejszymi coolerami w momencie spoczynku okazały się 3 coolery Noctua. Głównym powodem tego stanu rzeczy jest zastosowanie dwóch wentylatorów. W przypadku gdy jeden z nich był zdjęty, temperatury rosły o 1 stopień Celsjusza. Nie zmieniłoby to więc i tak układu sił w czołówce. Wentylatory bez PWM pracowały na maksymalnych obrotach podpięte pod wyjście CPU_fan 12V na płycie.
Stawce coolerów z jednym wentylatorem przewodził Zalman Quiet, który faktycznie przy 680 obrotach pracował cichutko. Aż 5 coolerów osiągnęło temperaturę 29 stopni C. Stawkę zamyka zaś Scythe Samurai ZZ, z wynikiem 37 stopni Celsjusza. Wyniki w stanie spoczynku nie są jednak aż tak istotne, jak te w momencie obciążenia.
Testy @2,66 GHz obciążenie
Temperatury obciążenie [°C] - Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V]
[mniej=lepiej]
Obroty wentylatora obciążenie [obr./min]
Intel Core i5 750 @2,66 GHz
Vcore 1,20 IMC 1,10 Ram 1,50 [V]
Wszystkie wentylatory do testów pod obciążeniem ustawiliśmy na 100% ich możliwości. Z niektórych, zwłaszcza mniejszych konstrukcji, do uszu dochodziły niepokojąco głośne dźwięki. Rekordzista to wentylator CM TX 3, który kręcił się z prędkością 3013 obr./min. Nie przełożyło się to jednak na jego wydajność - znalazł się blisko końca stawki. Na ostatnie miejsce spadł Scythe Big Shuriken, którego radiator ma po prostu zbyt małą powierzchnię do przyjmowania ciepła z procesora.
Pierwsze miejsce zajęły trzy coolery Noctua oraz Scythe Yasya, zapewniając temperaturę na poziomie 40 stopni. Różnica pomiędzy nimi a kolejnym chłodzeniem w stawce wyniosła 2 stopnie. Uwagę przykuwa bardzo dobra wydajność taniego SPC Fortisa, który chłodzi tak samo skutecznie jak Scythe Mugen 2 przy nieco większych obrotach wentylatora.
Testy @4,0 GHz 1,35 V spoczynek
Temperatury spoczynek [°C] - Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V] - [mniej=lepiej]
Obroty wentylatora spoczynek [obr./min]
Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V]
Po podniesieniu napięcia najlepiej z rozproszeniem emitowanego w stanie spoczynku ciepła radziła sobie Noctua NH-D14. Na podium tuż za nią znalazł się Zalman Quiet oraz druga Noctua - NH-U12P SE2. Różnica między najlepszym a najgorszym chłodzeniem w teście wyniosła aż 13 stopni Celsjusza, co w przypadku zerowego obciążenia procesora jest ogromną różnicą i pokazuje jak wielkie znaczenie ma konstrukcja radiatora.
Testy @4,0 GHz 1,35 V obciążenie
Temperatury obciążenie [°C] - Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V] - [mniej=lepiej]
Obroty wentylatora obciążenie [obr./min] - Intel Core i5 750 @4,0 GHz
Vcore 1,35 IMC 1,2475 Ram 1,65 [V]
W najważniejszym z testów wygrał cooler Noctua NH-D14 - 56 stopni przy napięciu 1,35 V oraz częstotliwości pracy procesora na poziomie 4 GHz to naprawdę rewelacyjny wynik. Cena może i zwala z nóg, ale widać przynajmniej, że nie płaci się za nic.
Świetnie spisały się też Coolink Corator DS oraz Scythe Yasya, które poradziły sobie tak samo dobrze jak droższa Noctua NH-U12P SE2 z dwoma wentylatorami. Scythe Mugen 2 trzyma się nieźle, ale powinien stracić tytuł najbardziej opłacalnego coolera dla wymagających na rzecz dwóch wymienionych wcześniej. Cenowo różnią się one bowiem nieznacznie, a 2 stopnie różnicy to dość sporo w opinii entuzjastów.
Cieszy wysoka pozycja polskiego produktu, jakim jest SilentiumPC Fortis. 61 stopni to także niezły wynik - niewiele odstaje od czołówki, a jego wydajność można porównać z mniejszą Noctuą NH-U9B.
Zdecydowanie najsłabsze okazały się Scythe Samurai ZZ, Arctic Cooling Freezer Pro 7 Rev. 2 oraz Scythe Big Shuriken. Szczególnie tego ostatniego zdecydowanie nie polecamy jako coolera do chłodzenia podkręconej platformy.
Wysokość i waga coolerów
Waga [g]
Podane na wykresie wartości zawierają w sobie masę radiatorów wraz z dołączonymi do nich wentylatorami. Aby uzyskać masę bez wentylatorów wystarczy odjąć ok. 90 g od każdego coolera.
Zdecydowanie najcięższą konstrukcją jest Noctua NH-D14. Waży 1,24 kg wraz zamontowanymi dwoma wentylatorami i jest ponad 3 razy cięższa od najlżejszego Scythe Big Shurikena. Co ciekawe wydajna Noctua NH-U9B waży zaledwie 550 g z dwoma wentylatorami, jest też lżejsza i mniejsza od dużo gorszego AC Freezera Xtreme. Ilość użytego do konstrukcji materiału nie zawsze musi przekładać się na jakość.
Wysokość [mm]
Jeśli nie jesteście pewni co do szerokości posiadanej przez was obudowy, a jest to obudowa Midi Tower, to spokojnie możecie sięgać po konstrukcje niższe od Scythe Katana 3. Cooler ten zmieści się bez problemów do każdej obudowy dostępnej na rynku, za wyjątkiem tych przeznaczonych do komputerów HTPC.
Problemy mogą zacząć się w przypadku systemów większych od Scythe Mugena 2. Ten ledwie mieści się w popularnym SilentiumPC Gladiusie, zatem jeśli interesuje was któreś z wyższych chłodzeń nie zapomnijcie zmierzyć czy od powierzchni procesora do bocznej pokrywy znajdzie się co najmniej 16 centymetrów przestrzeni.
Podsumowanie
| Polecamy: |
| • Aktualności na temat systemów chłodzenia |
Czytając zalety i wady każdego coolera oraz porównując ich wydajność macie okazję zastanowić się, czego tak naprawdę oczekujecie od systemu chłodzenia. Jeśli kompaktowych rozmiarów, to nie powinniście przesadnie wybrzydzać w kwestii wydajności. Tego typu modele są świetną alternatywą dla chłodzenia w wersji Box, które rzadko kiedy utrzymuje satysfakcjonujące temperatury.
Większość coolerów na rynku należy do segmentu mainstream. Te z kolei kosztem miejsca w obudowie zapewniają radość z możliwości podkręcenia procesora wraz z podniesieniem jego napięcia. Konstrukcje ze średniej półki to dobre wyjście dla osób pragnących wycisnąć sporo ze swojego sprzętu, a jednocześnie nie sięgać bardzo głęboko do kieszeni.
Najdroższe pokazane w teście coolery to gratka dla prawdziwych entuzjastów, którzy nie zawahają się wydać większych pieniędzy za kolejne 2 stopnie na rdzeniach mniej. Coraz większe grono osób rezygnuje z zakupu urządzeń z tego segmentu na rzecz chłodzenia wodnego.
Jeśli pragniecie ciszy, powinniście rozejrzeć się raczej za konstrukcją, na której zamontować można wentylator 120 mm. Ten przy sporo mniejszych obrotach niż wentylator 92 mm zapewni odpowiedni przepływ powietrza.
Decydując się na zakup trzeba też sprawdzić czy istnieje możliwość wymiany wentylatora na inny niż referencyjny. W razie braku takowej możesz zostać skazany na hałas, którego na pewno każdy chce uniknąć.
Mamy nadzieję, że artykuł okaże się pomocny i dzięki niemu będziecie jeszcze lepiej rozeznani w obecnie dostępnych na rynku rozwiązaniach. Oprócz interpretowania wyników testów wydajnościowych warto zwrócić uwagę na takie rzeczy jak choćby wyposażenie dodatkowe, które otrzymacie wraz z zakupionym sprzętem. Często dzięki dodatkowemu wentylatorowi czy też paście łatwiej będzie przymknąć oko na pewnego rodzaju niedociągnięcia.
Coolery nagrodzone w teście: -
Dziękujemy firmie ADMAX za wypożyczenie coolerów Noctua.
Dziękujemy firmie Cooling.pl za wypożyczenie coolera SilentiumPC.
Dziękujemy firmie Listan za wypożyczenie coolerów Scythe.