Zakładasz start-up? Zadbaj o odpowiednio skonstruowaną umowę założycielską! Na czym polega Founders Agreement?
Technologie i Firma

Zakładasz start-up? Zadbaj o odpowiednio skonstruowaną umowę założycielską! Na czym polega Founders Agreement?

przeczytasz w 4 min.

Czy zakładając start-up trzeba się odpowiednio zabezpieczyć i spisać umowę ze swoimi współpracownikami? Oczywiście, że tak! Co powinna regulować taka umowa? Już tłumaczymy!

Start-up to niezwykle popularna forma, a nawet pewien styl prowadzenia działalności gospodarczej. Choć powszechnie wiadomo, że charakteryzuje ją mniejsza formalizacja niż w klasycznym modelu biznesowym, niewiele osób wie, że zakładając start-up należy zadbać o spisanie umowy założycielskiej. Sprawdźmy zatem, na czym polega Founders Agreement i jakie niesie ze sobą implikacje?

Transparentny obraz przedsiębiorstwa i wyeliminowanie sporów

Umowa założycielska, czyli Founders Agreement to porozumienie wspólników - founderów, które ustala główny cel projektu, podział obowiązków i praw, a także typ i wartość wkładów wnoszonych do tworzonego przedsięwzięcia - zakładanego start-up`u. Każdy ze wspólników podpisujących umowę założycielską powinien mieć na celu uzyskanie transparentnego obrazu tworzonego start-up`u, co sprawi, że w dającej się przewidzieć przyszłości nie dojdzie między wspólnikami do problemów bądź nieporozumień (a jeżeli tak, będa one łagodzone mechanizmami włąśnie z takiej umowy). Innymi słowy, Founders Agreement reguluje całościowy obraz powstającej firmy, nie zostawiając niedomówień generujących biznesowe konflikty.

Podpisanie umowy założycielskiej okazuje swoją przydatność w sytuacji sporu między wspólnikami, których wykluczające się racje i interesy umiejscawiają ich po skrajnych stronach konfliktu. Jest ona tym istotniejsza, im większe nakłady wspólnicy wprowadzają do zakładanej firmy, zwłaszcza w kwestiach stricte finansowych.

Wyróżniamy dwa rodzaje umów założycielskich:

  • pre-formation founders: umowy zawierane na wstępnym etapie wspólnego projektu, bez zawiązanej spółki i sformalizowanej działalności gospodarczej,
  • shareholders agreement: umowy między założycielami, którzy zawarli już ze sobą spółkę i zamierzają poddać wspólną inicjatywę, rozwijaną w ramach owej spółki, odpowiednim regulacjom.

Co musi znaleźć się w umowie założycielskiej, kto i kiedy może ją sporządzić?

Właściwie sporządzona umowa założycielska musi regulować i uwzględniać poniższe kwestie:

  • podział udziałów,
  • podział zysków,
  • cele biznesowe,
  • udziały w stracie oraz dofinansowanie spółki,
  • role, prawa, zadania i obowiązki poszczególnych wspólników,
  • vesting i reverse vesting (zasady obejmowania udziałów),
  • udziały dla pracowników,
  • wejście inwestora,
  • prawa autorskie i własność intelektualna,
  • exit plan.

Founders Agreement może zawrzeć każda osoba będąca wspólnikiem spółki. Co ciekawe, mimo, iż dotyczy ona jedynie założycieli to często uwzględnia również wspólników, którzy stają się członkami spółki na późniejszych etapach działalności. W praktyce zatem umowa założycielska nie różni się drastycznie od umowy inwestycyjnej - obie są umowami tej samej kategorii, będąc niejawnymi porozumieniami między grupą osób prowadzącą wspólnie działalność gospodarczą.

Kiedy warto bądź należy zawrzeć umowę założycielską? Najlepszym momentem jest chwila zdecydowania się na wspólne działanie i ustalenie głównych założeń tworzonego start-up`u. Rzecz jasna nie zawsze się to udaje, czasem emocje i ambitne plany biorą górę nad rozsądkiem, dlatego warto pamiętać, że w przypadku sporządzenia Founders Agreement obowiązuje zasada - im szybciej, tym lepiej. Im szybciej bowiem uregulowane zostaną wszelkie kwestie, tym powstanie mniejsze ryzyko wystąpienia nierozwiązywalnych konfliktów w przyszłości. Co ciekawe, istnieje również możliwość, by umowę założycielską sporządzić w już istniejącej i działającej na rynku spółce, niemniej będzie ona musiała różnić się nieco od umowy tworzonej na początku wspólnej biznesowej przygody.

Forma umowy i możliwość aktualizacji jej postanowień

Jeśli chodzi o formę umowy założycielskiej, reguluje ją rzeczywistość prawna obowiązująca w naszym kraju. Jeśli podpisać zamierzają ją podmioty tworzące spółkę z o.o. to właściwym rozwiązaniem będzie umowa z podpisami poświadczonymi notarialnie. Większość osób ogranicza się jednak to zwykłej formy pisemnej takiej umowy, która jest ważna, ale ma jedną kluczową wadę - na jej podstawie niemożliwe jest skuteczne rozporządzanie udziałami. W myśl kodeksu spółek handlowych, rozporządzanie udziałami wymaga notarialnie poświadczonych podpisów i dlatego warto zdecydować się na takie rozwiązanie.

Ciekawym wątkiem jest również możliwość wprowadzania zmian oraz aktualizacji umowy założycielskiej. W czasie trwającej już, uregulowanej współpracy, na pewno wystąpi wiele czynników wpływających na kształt firmy oraz jej model biznesowy, które wygenerują konieczność zaktualizowania zapisów umowy założycielskiej. Warto dbać o bieżące regulacje, o to, by oddawały stan faktyczny i sporządzać odpowiednie aktualizacje systematycznie, a tym samym usuwać nieaktualne zapisy oraz uwzględniać w umowie nowe, obowiązujące ustalenia. Oczywiście to za porozumieniem wszystkich stron umowy.

Umowa założycielska a umowa spółki

Oto kluczowa kwestia, która często bywa mylona i błędnie interpretowana. Wyjaśnijmy zatem wprost, że Founders Agreement nie jest umową spółki i wymaga podpisania osobnej umowy, która będzie zgodna z przepisami kodeksu spółek handlowych, jak i samą umową spółki. Należy zatem zadbać nie tylko o umowę chroniącą wspólników, ale również o formalizację tworzonego biznesu w zgodzie z prawem.

Co ciekawe, jeśli prowadzimy działalność o cechach działalności gospodarczej bez zawiązanej spółki, instytucje skarbowe mogą próbować wykazać, że istnieje między nami a naszym wspólnikiem bądź wspólnikami spółka cywilna. Takie sytuacje dzieją się, rzecz jasna, bez woli i wiedzy wspólników, dlatego warto zadbać o założenie spółki niezwłocznie po zawarciu umowy założycielskiej.

Co bezwzględnie warto wiedzieć zawierając umowę założycielską?

W przypadku Founders Agreement warto przyswoić sobie kilka praktyk. Poniższa lista dobrze ilustruje ten temat:

  • spółka cywilna - zdarza się, że treść umowy założycielskiej może skutkować zawarciem między wspólnikami umowy spółki cywilnej, co ma swoje (niebagatelne) konsekwencje prawne. Dobrą praktyką jest zatem zawarcie w umowie założycielskiej postanowienia wyłączające stosowanie przepisów o spółce cywilnej do tej konkretnej umowy;
  • wrogie nastawienie założycieli - występuje kiedy wspólnicy dążą do wykreowania sytuacji, w której wiele postanowień umowy było obwarowane karami umownymi bądź też żądają, by umowa w pełni określała proces decyzyjny w rygorystyczny sposób. Pamiętajmy, że zaufanie w biznesie to podstawa, a wrogie nastawienie, zaufanie to potrafi skutecznie nadszarpnąć;
  • brak umowy przedwstępnej - zawierając umowę założycielską warto zadbać o to, by znalazły się w niej postanowienia dotyczące zobowiązań do zawarcia w przyszłości umowy spółki i przeniesienia na ową spółkę wypracowanego IP;
  • brak obowiązku aktywnego działania - umowa założycielska w wielu przypadkach nie określa wystarczająco charakteru aktywności wspólników oraz sankcji w stosunku do tych wspólników, którzy wykazywali się będą biernością w działaniu. Samo określenie udziałów w przedsięwzięciu to niestety błąd.

Na koniec warto zaznaczyć, że sporządzając Founders Agreement najlepiej ograniczyć nieco przyszłościowy ogląd na biznesowe kwestie. Nie skupiać się wyłącznie na postanowieniach dotyczących podziału zysku oraz możliwości odsprzedaży udziałów, ale skupić się na zabezpieczeniu IP oraz podziale obowiązków pomiędzy wspólników. Tym samym tworzymy podwaliny do aktywnego rozwoju biznesu, czyli coś, co jest z definicji wpisane w charakter start-up`ów.

autor publikacji:
Marcin Staniszewski,
Kancelaria Prawna RPMS Staniszewski & Wspólnicy

Marcin Staniszewski

Komentarze

1
Zaloguj się, aby skomentować
avatar
Komentowanie dostępne jest tylko dla zarejestrowanych użytkowników serwisu.
  • avatar
    Ahura
    0
    aha