Trochę prądu w zapasie - UPS EVER

W naszym 'Rzucie okiem' opisujemy dwa zasilacze UPS wyprodukowane przez firmę EVER. Modele Duo Pro CDS 500 oraz ECO Pro CDS 1000 przeznaczone są dla odmiennych grup użytkowników, mają różne ceny i cechy. Trudno więc porównywać te modele do siebie, ale po przeczytaniu naszego artykułu każdy potencjalny użytkownik będzie mógł zorientować się, na który ewentualnie model powinien zwrócić uwagę. A UPS to bardzo przydatne rozwiązanie, szczególnie w okresie letnich burz, zaników prądu, gwałtownych wzrostów napięcia sieciowego...

Chyba każdy użytkownik komputera, raz na jakiś czas doświadczył na własnej skórze przykrych skutków zaniku prądu, podczas komputerowej pracy lub zabawy. Stracony dokument, niezapisany stan gry, błędy na twardym dysku albo nawet uszkodzony sprzęt - marnujemy swój czas, energię, pieniądze.

Można zapobiec takim niespodziankom stosując UPS-y, czyli awaryjne zasilacze z bateryjnym podtrzymywaniem mocy. Dodatkową i równie ważną cechą UPS-ów jest skuteczne zabezpieczenie sprzętu komputerowego przed sieciowymi spięciami, przeciążeniami, spadkami napięcia. Popularne i tanie komputerowe listwy zasilające mają co prawda filtry przeciwzakłóceniowe oraz bezpieczniki, ale nie stanowią kompletnego zabezpieczenia w bardzo wielu przypadkach. Znamy nawet sytuację, kiedy podczas burzy uszkodzeniu uległ drogi laptop, podłączony do zwykłej listwy zasilającej - podczas gdy sama listwa wyszła z tego bez szwanku (!).

Korzyści wynikające z zastosowania zasilacza UPS są więc oczywiste, jednak na przeszkodzie w ich upowszechnieniu stoi zazwyczaj wysoka dla przeciętnego użytkownika cena. Obserwując jednak politykę cenową firmy EVER dochodzimy do wniosku, że UPS dla domowego użytkownika wcale nie musi być taki drogi, ponieważ model Ever Duo 350 kosztuje niespełna 230 złotych, a dedykowany jest do zapewnienia bezpieczeństwa zwykłym, domowym systemom komputerowym.

Bardziej zaawansowani użytkownicy, którym szczególnie zależy na bezpieczeństwie danych i sprzętu, powinni zainteresować się droższym modelem ECO Pro CDS 1000. Jeszcze do niedawna podobne urządzenia kosztowały grubo ponad 1000 złotych. Cena tego modelu (700 złotych) wydaje się być do zaakceptowania przez spore grono właścicieli domowych i firmowych serwerów obsługujących osiedlowe sieci lokalne i wszelakie usługi internetowe lub coraz większe grono osób pracujących online.

• "Zimny start"
  Przy braku napięcia sieciowego można uruchomić zasilacz do pracy bateryjnej i zasilać podłączone do niego urządzenie do czasu pojawienia się napięcia sieciowego lub do wyczerpania się baterii.
  
• PFC - Power Factor Corrector
  Jest to układ korekcji współczynnika mocy - (power factor corrector). Ponieważ zasilacze impulsowe (m. in. wbudowane w komputery i zasilacze typu on-line) mają współczynnik mocy rzędu 0,65, układ ten podwyższa go do wartości około 0,99. Niski współczynnik mocy jest zjawiskiem niekorzystnym.
  
  Układ PFC (Elektroniczny Układ Korekcji Współczynnika Mocy) jest dodatkowym, aktywnym układem filtru wejściowego, którego zadaniem jest ograniczenie zakłóceń wprowadzanych do sieci energetycznej przez zasilacze różnego typu urządzeń elektrycznych (nie tylko wykorzystywanych w sprzęcie komputerowym).
  
  Filtr ten koryguje kształt pobieranego prądu dopasowując go do sinusoidy zgodnej w fazie z napięciem zewnętrznego zasilania. Stosowanie układów PFC w niektórych modelach sprzętu jest wymuszone m.in. przez wprowadzoną już w 2001 r. europejską normę EN61000-3-2. Dotyczy ona wymagań ochrony sieci energetycznych przed zakłóceniami przez ograniczenie wprowadzania harmonicznych prądu przez zasilane z niej urządzenia i ma zastosowanie do wszystkich zasilaczy sieciowych o mocach w zakresie od 75 W do 1000 W, a więc również takich, które są stosowane w zdecydowanej większości serwerów i komputerów PC.
  
• DPC - Digital Power Control
  DPC jest unikalnym, inteligentnym systemem zarządzania i kontroli procesów zachodzących w linii zasilającej chronione urządzenie. Istotą systemu DPC jest całkowite przejęcie kontroli nad przyłączonym urządzeniem za pośrednictwem precyzyjnie opracowanego oprogramowania, którego zainicjowanie następuje z chwilą załączenia zasilania. Dzięki zastosowaniu tego systemu wzrasta niezawodność urządzenia oraz uzyskujemy gwarancję stabilności parametrów pracy zasilacza.
  
• AVR - Automatic Voltage Regulation
  Jest to układ automatycznej regulacji napięcia (ang. automatic voltage regulation). W zasilaczach typu line-interactive pozwala na poprawienie wartości napięcia bez konieczności czerpania energii z akumulatora.
  
• CDS - Clear Digital Sinus
  CDS jest nowym, opracowanym przez firmę Ever, cyfrowym systemem sprzętowym, który umożliwia generację na wyjściu zasilacza UPS napięcia wyjściowego o czystym, sinusoidalnym kształcie sygnału. Dotyczy to sytuacji, gdy urządzenie pracuje w trybie zasilania awaryjnego przy wykorzystaniu energii zgromadzonej w akumulatorach zainstalowanych w zasilaczu UPS. Tego typu rozwiązanie stosowane było dotąd wyłącznie w drogich, specjalizowanych modelach zasilaczy awaryjnych przeznaczonych głównie do ochrony sprzętu szczególnie wrażliwego na kształt napięcia (np. urządzeń medycznych, telekomunikacyjnych lub laboratoryjnych).
  
  Zastosowanie systemu Clear Digital Sinus pozwala na ochronę zasilania urządzeń czułych na kształt napięcia zasilającego, a także znacząco wpływa na poprawę jakości i niezawodności pracy samych zasilaczy UPS. Standardowe UPS generujące prostokątne impulsy napięcia mogą źle, a czasem nawet w ogóle nie współpracować z komputerami wyposażonymi w najnowszej generacji zasilacze sieciowe z układami obsługującymi tzw. Funkcję PFC. Niektóre z takich nowych modeli serwerów lub stacji roboczych w ogóle nie tolerują innego napięcia na wejściu niż sinusoidalne. Dlatego też ochrona ich zasilania nie jest praktycznie możliwa przy wykorzystaniu zasilaczy awaryjnych generujących na wyjściu napięcie o kształcie sygnału zbliżonym do prostokątnego.
  
• CBC - Cool Battery Charging
  to szybki i sprawny układ ładowania, który powoduje skrócenie czasu ładowania oraz wydłużenie okresu eksploatacji akumulatora zasilacza awaryjnego. Obecnie system CBC jest unikatowym rozwiązaniem dostępnym na rynku w tej klasie urządzeń.

Z lewej większy EVER ECO Pro CDS 1000, z prawej mniejszy i czarny EVER DUO Pro CDS 500

Sprawdzając jakość wykonania obydwu UPS-ów nie natrafiliśmy na żadne przykre niespodzianki. Zasilacze zbudowane są solidnie, przełączniki i lampki działają prawidłowo. Plastikowa obudowa tańszego modelu DUO 500 Pro trzeszczy nieco i ugina się pod naciskiem palców, natomiast gruba blacha modelu ECO CDS 1000 Pro to prawdziwie stalowa, nienaruszalna osłona.

Ważące 5 kg, czarne, podłużne pudełko wygląda nowocześnie, kryje w środku jeden akumulator o pojemności 5Ah oraz systemy stabilizujące i zabezpieczające.

Urządzenie podzielone jest na dwie części: strona lewa (patrząc od przodu) to filtr, mający dwa gniazda wyjściowe bez podtrzymania napięcia, strona prawa to filtr+podtrzymanie napięcia. W praktyce takie rozwiązanie świetnie się sprawdza, do gniazdek filtra możemy podłączyć na przykład drukarkę lub ładowarkę telefonu, do gniazd z podtrzymaniem wpinamy komputer i monitor.

Przedni panel to tylko wyłącznik główny oraz dwie diody sygnalizacyjne, z tyłu mieszczą się gniazda wyjściowe, sloty bezpieczników topikowych, zabezpieczone gniazdka telefon/modem oraz gniazdko RS232 służące do połączenia UPS-a z komputerem. W przypadku nowych laptopów pozbawionych interfejsu szeregowego takie połączenie może okazać się niemożliwe - bardziej uniwersalne byłoby niewątpliwie połączenie za pomocą USB.

Spodobało nam się dokładne opisanie na nalepce informacyjnej komunikatów przekazywanych przez diody sygnalizacyjne - zawsze wiadomo, co UPS do nas 'mówi'.

W skład wyposażenia wchodzi kabelek RS232 (kabel sieciowy podłączony jest do UPS-a na stałe), płytka z oprogramowaniem sterującym, instrukcja obsługi (PL) i karta gwarancyjna.

UPS znacznie większy i cięższy od DUO Pro CDS500 - waga 10 kg w przypadku relatywnie niewielkiego pudełka może być zaskoczeniem. Jednak taka waga zapowiada, że w środku znajdują się pojemne i wydajne akumulatory, które przecież muszą swoje ważyć.

Przód CDS 1000 to wyłącznik główny oraz cztery diody sygnalizujące stan urządzenia. Z tyłu mieszczą się dwa gniazda wyjściowe, wymienne bezpieczniki, gniazdka do przyłączenia telefonu i modemu oraz gniazdko USB. 

Prosta budowa to cecha charakterystyczna zasilaczy UPS - ich miejsce jest przecież gdzieś na podłodze pod biurkiem - podłączamy odpowiednie kabelki i zapominamy o sprawie, ciesząc się pełnym bezpieczeństwem sprzętu.

Nalepka nad przednim panelem opisuje komunikaty przekazywane użytkownikowi przez 4 diody sygnalizacyjne.

Wyposażenie dodatkowe nie jest wcale bogatsze, niż w przypadku o wiele tańszego modelu DUO Pro CDS 500 - mamy kabelek USB, płytkę z oprogramowaniem, krótką instrukcję (PL) i gwarancję.

Wraz z zakupionym sprzętem otrzymujemy płytkę CD, na której znajdziemy przydatny program PowerSoft Plus, służący do monitorowania parametrów pracy zasilacza UPS z poziomu Windows. Jest też wersja PowerSoft dla systemu Linux, często używanego w niewielkich serwerach.

Wielki plus należy się firmie EVER za umieszczenie na płytce tutoriala, wyjaśniającego sposób uruchomienia komunikacji przez USB zasilacza z komputerem.

Oprócz tego na stronie można znaleźć sporo przydatnych informacji, nie tylko o produktach EVER, ale także ogólnie o zasilaczach UPS.

Po zainstalowaniu oraz poprawnym skonfigurowaniu komunikacji mamy dostęp do panelu głównego programu PowerSoft Plus. Znajdziemy tam kila przydatnych informacji oraz bieżący monitoring trybu pracy.

Konfiguracja parametrów zadowoli nawet wymagającego użytkownika, PowerSoft oferuje sporo opcji, łącznie z powiadamianiem przez pocztę elektroniczną.

W przypadku zaniku napięcia w sieci zasilacz UPS powinien umożliwić bezproblemowe zakończenie pracy na komputerze, zapisanie otwartych dokumentów i prawidłowe zamknięcie systemu. Powinien też podtrzymać stabilne napięcie podczas krótkich, sekundowych zaników, częstych w naszej sieci energetycznej.

Sprawdziliśmy, jak poradzą sobie obydwa UPS-y w takich awaryjnych sytuacjach, zmierzyliśmy też czas podtrzymania zasilania przy różnym poziomie obciążenia.

Gdy uruchomiony jest program monitorujący PowerSoft, wówczas po zadanym przez użytkownika czasie (domyślnie 5 minut) następuje hibernacja systemu, a następnie automatyczne wyłączenie komputera.

Nasze testy przeprowadziliśmy na średnio rozbudowanym, ale pożerającym stosunkowo dużo mocy komputerze domowym: Pentium 3 GHz, 1 GB pamięci RAM, karta GF 6600, karta muzyczna, dysk twardy, dwa napędy optyczne oraz kilka wentylatorów i urządzeń peryferyjnych. Komplet uzupełniał 19-calowy monitor LCD.

Test pierwszy polegał na zmierzeniu czasu podtrzymania zasilania podczas pracy na minimalnie obciążonym komputerze. Uruchomiona przeglądarka internetowa, Winamp, GG, w tle antywirus i firewall - obciążenie procesora około 4 - 5%. Łączny pobór mocy (komputer i monitor) oscylował w granicach 170 - 180W, czyli dla UPS-a żaden wysiłek.

W drugim teście zmuszeni byliśmy wprowadzić dwa różne poziomy obciążeń - odpowiednio 280W dla modelu słabszego oraz około 520W dla ECO Pro CDS 1000.

Pozbawiony monitoringu PowerSoft zasilacz UPS po całkowitym wyczerpaniu akumulatorów odcina zasilanie komputera i monitora, bez wyłączenia systemu czy też hibernacji.

Testy polegające na krótkotrwałym odcięciu zasilania testowane UPS-y przeszły bez zastrzeżeń, przełączając w locie zasilanie z sieci na baterie, a następnie grzecznie wracając do poboru prądu z sieci. Dla komputera i monitora taka operacja pozostawała praktycznie niezauważalna.

Obydwa zasilacze UPS EVER zrobiły na nas dobre wrażenie. Zwarta budowa, solidne wykonanie, funkcjonalne oprogramowanie, do tego niskie na tle konkurencji ceny zachęcają do zakupu. Właściwe nowoczesnym UPS-om zabezpieczenia pozwolą użytkownikom zachować cenne dane na dyskach i zabezpieczyć wartościowy sprzęt przed uszkodzeniem.  Długi czas pracy na bateriach zapewnia bezstresowe zakończenie pracy lub rozrywki i wyłączenie sprzętu. Nie bez znaczenia jest też możliwość włączenia komputera w czasie przerwy w dostawach energii - co prawda na krótko, ale zdążymy w tym czasie sprawdzić pocztę albo skopiować kilka plików na pendrive'a.

Na koniec wypada jeszcze raz wspomnieć o bardzo ważnej cesze nowych UPSów z funkcją CDS (Clear Digital Sinus). Bez problemów współpracują one z komputerami wyposażonymi w zasilacze ATX z funkcją PFC.