UPS Eaton Ellipse Pro 1200 – 750W żywej energii

Z produktami firmy Eaton nie miałem do tej pory bliżej do czynienia. Owszem. Znam, widziałem, słyszałem. Co więcej - gdzieś tam z tyłu głowy plącze się opinia, że jest to dobra firma. Dobra oczywiście poprzez produkty, które są jej dziełem.

W niniejszym tekście, razem z Wami, będę miał okazję zapoznać się bliżej z jednym z jej urządzeń, a dokładniej z zasilaczem awaryjnym Ellipse Pro 1200.

Urządzenie otrzymujemy w pudełku, które wykonane zostało w typowy dla produktów tej klasy sposób. A więc w centralnym punkcie znalazło się zdjęcie urządzenia, zaś po bokach różnego rodzaju, piktogramy. Jeszcze bez rozpakowania urządzenia dowiemy się, że UPS posiada moc 1200VA (750W), jest typu Line Interactive, posiada funkcję oszczędzania energii pozwalającą zaoszczędzić do 20% energii, funkcję AVR, oraz zabezpieczenia przeciwprzepięciowe zgodne z normą IEC 61643-1.

Po wyjęciu urządzenia ukazuje się nam dość niespotykany, jak na tą klasę urządzeń, kształt. UPS jest wąski i raczej wysoki. Na dodatek gniazda zasilające zostały umieszczone nie tylko z tyłu, ale również na górnej jego powierzchni. Tak jest w modelach 1200 i 1600. Modele niższe – 650 i 850 – posiadają gniazda tylko z tylu obudowy.  

Tył to cztery gniazda z podtrzymywaniem bateryjnym wśród których jedno oznaczone zostało jako „Master”. Powiązane jest ono z funkcją ECO (domyślnie wyłączoną), która polega na tym, że gdy np. komputer podłączony do tego gniazda zostanie wyłączony, to UPS odetnie zasilanie do dwóch gniazd oznaczonych „ECO Control” na górze obudowy. Producent sugeruje, aby podłączać do nich urządzenia pozostające w stanie czuwania (np. skaner, drukarka). Dzięki temu, nie musimy pamiętać o odłączaniu ich od prądu po zakończeniu pracy. Zasilacz zrobi to za nas.

Poza gniazdami zasilającymi, z tyłu obudowy umieszczone zostało także gniazdo USB do komunikacji z komputerem, dwa porty RJ-45 do zabezpieczenia linii danych oraz automatyczny bezpiecznik.

Góra obudowy to cztery gniazda z zabezpieczeniem przeciwprzepięciowym. Wśród nich dwa są oznaczone jako „Eco Control”, a ich działanie zostało przed chwilą opisane, natomiast jedno z nich nosi oznaczenie „PLC ready”…

Nie kojarzycie akronimu PLC?. Warto zopoznać się z artykułem na łamach benchmark.pl - Internet z gniazdka elektrycznego - technologia PLC

Technologia Line Interactive zastosowana w Ellipse Pro w życiu codziennym pewnie nie powodowałaby problemów w funkcjonowaniu adapterów PLC, ale już awaria prądu mogłaby ich działanie zakłócić. Dobrze, że producent o tym pomyślał.

Płaski kształt urządzenia to nie tylko "niespotkany" wygląd, ale też korzyści wynikające z tego, że urządzenie jest wąskie i dzięki temu może zostać ustawione w miejscach gdzie szersze modeleby się nie zmieściły. Ponadto – poprzez specjalną przejściówkę o nazwie „ELRACK”– możliwy jest jego montaż w rack (2U), czyniąc w ten sposób ukłon w stronę administratorów posiadających szafy rackowe.  

Wracając do wyglądu - całe urządzenie wykonane zostało z plastiku. Na jego przodzie został umieszczony wyświetlacz LCD podobny do tego, który znajduje w APC Back-UPS Pro 900.

Może on informować użytkownika o:

• poziomie naładowania wewnętrznej baterii,
• mocy pobieranej przez podłączone urządzenia (zarówno w watach, VA, poprzez graficzny pasek jak i w procentach),
• możliwym czasie podtrzymywania podłączonych urządzeń wg aktualnego poziomu pobierania mocy,
• parametrach zasilania wejściowego i wyjściowego (napięcie i częstotliwość).

Pod nim miejsce znalazła niewielka kratka wentylacyjna. Taką samą odnajdziemy na górze urządzenia, jednak tam został za nią schowany niewielki wiatraczek. Włącza się on przy mocniejszym obciążeniu UPS-a oraz w momencie przejścia na pracę z baterii.

Sterowanie urządzenia poprzez przedni panel ograniczone zostało do dwóch przycisków: zasilającego i przełączającego informacje na wyświetlaczu. Przyciskiem służącym do zmiany wyświetlanych wartości można także ustawić kilka poniższych parametrów urządzenia:

• napięcie wyjściowe,
• tolerancja napięcia wejściowego (standardowa: 165-264V i niska: 150-284V),
• tryb ECO,
• włączenie lub wyłączenie alarmu.

Spód urządzenia zawiera w sobie dość dobrze zakamuflowaną klapkę, pod którą umieszczony został moduł akumulatora składający się w testowanym egzemplarzu z dwóch baterii Leoch DJW12-7.0EL. Ich wymiana wymaga odkręcenia trzech śrubek: dwóch na klapce od spodu i jednej z boku urządzenia. Śrubki, ani też sama klapka nie są wyraźnie oznaczone, co osobie niezaznajomionej z mechanizmem może powodować pewne problemy przy pierwszym podejściu.

Nie jest to zbyt wygodne rozwiązanie. Na dodatek boczna śrubka jest jedną z kilku przytrzymujących boczną obudowę, więc trudno – bez zaglądania w instrukcję – domyślić się, że odpowiada także za klapkę od baterii. Bateria z resztą okablowania urządzenia łączona jest przy pomocy plastikowej kostki. Jest to sposób znany z większości zasilaczy.

Mechanizm wymiany akumulatora przypomina rozwiązania znane z domowych UPS-ów firmy APC, jednak tam jest to rozwiązane trochę prościej. Po prostu wysuwa się klapkę (nie ma śrubek), wymienia moduł baterii na zasadzie wysunąć stary i wsunąć w jego miejsce nowy, a na koniec znowu zasuwa się klapkę w obudowie. Bez odkręcania śrubek, czy łączenia kabli. Coś w stylu wymiany baterii w telefonach komórkowych.

Natomiast zdecydowanym plusem rozwiązania Eaton'a jest to, że możemy zamontować tam baterie inne niż zalecane przez producenta - pod warunkiem, aby nie były gorsze parametrami - co może mieć duże znaczenie. 

Przeglądając spis rzeczy dołączanych do UPS-a można było zauważyć brak płyty z oprogramowaniem. Na ulotce odsyłani jesteśmy w tym celu na stronę producenta pod adresem eaton.com/downloads (lub w instrukcji na powerquality.eaton.com).

Jednak tam... trzeba wykazać nieco cierpliwości, aby móc pobrać software do sprzętu, który się kupiło. Najpierw musimy podać e-mail, który należy aktywować. Gdy wydaje nam się, że już, już możemy pobrać oprogramowanie, to okazuje się, że musimy podać całkiem szczegółowe dane dotyczące naszej osoby. Jeżeli ich nie podamy, nie otrzymamy linka.  

Przebrnięcie przez formalności umożliwia nam pobranie dwóch aplikacji:

• Eaton Intelligent Power Protector
• Eaton Intelligent Power Manager

Pierwsza z nich jest aplikacją do lokalnego zarządzania UPS-em, zaś druga służy do zdanego nadzoru.

Eaton Intelligent Power Protector dostępny jest na wiele systemów operacyjnych, jednak na dzień pisania niniejszego tekstu, brakowało wersji dla systemu Windows 10. Nie jest to wielki problem ponieważ wersja dla „ósemki” działa poprawnie.

Po zainstalowaniu dostęp do niej otrzymujemy poprzez przeglądarkę na adresie http://127.0.0.1:4679. Aplikacja, pomimo że całkiem rozbudowana jak na stronę web, poprawnie działa i skaluje się również na smarfonach (poniżej screen z Samsunga Galaxy S5).  

Po zalogowaniu ukazuje się nam wiele informacji, jak np. stan obciążenia, poziom naładowania baterii, czy szacowany czas podtrzymania. Ponadto prawa strona ekranu zawiera rozwijalne zakładki zawierające więcej szczegółów wśród których znajduje się także wykres pokazujący domyślnie napięcie wejściowe, obciążenie oraz pojemność baterii. Wykres można uzupełnić o dodatkowe informacje znajdujące się na screenie poniżej.

Do tej pory zawsze zachwalałem zapisywanie danych do logów z możliwością ich eksportu w postaci pliku *.csv, tak aby możliwa była późniejsza wizualizacja ich danych. Tutaj producent wyszedł niejako naprzeciw tym oczekiwaniom dokonując od razu wizualizacji całkiem pokaźnej ilości parametrów. Z drugiej strony szkoda, że nie można ich wyeksportować, bowiem możliwość wykonania własnego wykresu w arkuszu kalkulacyjnym daje troszkę większe możliwości dostosowania go do swoich potrzeb.

Kolejną funkcją o której warto wspomnieć jest możliwość definiowania wyzwalaczy akcji, mogących powodować wysłanie wiadomości e-mail, wykonanie komendy lub wyświetlenie powiadomienia. Akcja może być zdefiniowana dla czterech poziomów powiadomień:

• informacyjne,
• ostrzeżenie,
• krytyczne,
• brak komunikacji.

Poza rodzajem ostrzeżenia można dokonać wyboru jakie źródło informacji nas interesuje: zasilania, komponentów zasilania, czy obydwu naraz.

Ustawienie akcji powodującej wysłanie wiadomości e-mail może być problematyczne dla niektórych serwerów pocztowych, ponieważ w opcjach ustawienia konta brak jest możliwości zdefiniowania niestandardowego portu serwera SMTP, jak też włączenia autoryzacji. 

Tym samym, jeżeli chcielibyśmy skorzystać z tego typu powiadomień, zmuszeni będziemy do szukania usług pocztowych udostępniających dostęp zgodny z ustawieniami programu.

Powiadomienia powiadomieniami, ale najważniejsze jest, aby UPS działał jak należy, a więc m.in. przy dłuższym braku zasilania prawidłowo wyłączył komputer. Jak to przebiega w rzeczywistości sprawdzone zostanie w dalszej części tekstu, natomiast będąc przy opisie programu warto sprawdzić jakie opcje udostępnia nam on w tym zakresie.

Poza ustawieniami odliczania do zamykania oraz okresu zamykania (czyli ile zasilacz ma dać komputerowi na wyłączenie, przed odcięciem mu zasilania) można ustawić typ zamykania na jeden z poniższych:

• skrypt,
• tryb uśpienia,
• wyłączenie,
• zamykanie.

Użytkownik może określić także kiedy UPS ma sygnalizować niski poziom baterii. Jak widać na screenie powyżej, można nawet ustawić poziom ujemny -100% :) Pomimo, że tego typu oprogramowanie jest raczej obsługiwane przez osoby mające odpowiednią wiedzę, to jednak tego typu błędów warto by było unikać.

Zakładka „System” oferuje m.in. ustawienia języka, formatu daty, czy jednostki temperatury.  

Zakładka „Log” kolekcjonuje zdarzenia dotyczące pracy urządzenia wraz z podziałem na typ. Można je wyczyścić oraz wyeksportować do pliku *.csv. Wyczyszczenie powoduje zapis w dzienniku o treści „Logi wyczyszczone”. Jest to dobry krok w stronę rozliczalności zdarzeń, jednak z uwagi na to, że oprogramowanie może posiadać wielu użytkowników, powinna się tam także znaleźć informacja o osobie dokonującej kasowania zdarzeń.

Jak wspomniałem na początku, informacje dotyczące parametrów pracy UPS-a (napięcia, stan naładowania baterii itd.) są wizualizowane na głównym ekranie aplikacji. Brak osobnego logu przechowującego te parametry, a szkoda.

Ostatnią gałęzią w drzewku ustawień jest „Lista użytkowników”. Osoby mające mieć dostęp do programu można dodawać w ramach dwóch profili:

• administrator,
• użytkownik.

Jak łatwo się domyślić, administrator ma pełnię władzy na aplikacją, natomiast użytkownik nie. Poziom użytkownika nie jest dokładnie określony, ale po kilkuminutowym teście widać, że ma on dostęp do przeglądania wszystkich opcji i eksportu danych, natomiast nie może dokonywać zmian w konfiguracji.

Podobnie jak i poprzednia aplikacja, tak i Eaton Intelligent Power Manager dostępna jest w wersji na kilka systemów w kilkunastu wersjach, niestety również tutaj najnowszą wersją jest ta przeznaczona dla systemu Windows 8.

Również podobnie jak poprzednia aplikacja, dostęp do Intelligent Power Managera otrzymujemy poprzez ten sam adres sieciowy, na tym samym porcie, tj. http://127.0.0.1:4679.

I tutaj zaczynają się problemy. Bo gdy na komputerze zainstalowana jest już poprzednia aplikacja, to tylko ona będzie się otwierała - lepiej więc zainstalować jedną, albo drugą (chociaż zaznaczyć trzeba, że Power Manager zawiera w sobie wcześniejszą aplikację Power Protector)

Intelligent Power Manager służy do zarządzania wieloma urządzeniami w sieci. 

Z zasady ma stanowić centralne miejsce zarządzania zasilaczami awaryjnymi firmy Eaton oraz jednostkami dystrybucji energii (ePDU). Aplikacja ponadto współpracuje ze środowiskami wirtualnymi umożliwiając ich uporządkowane zamykanie w przypadku przedłużającego się braku zasilania. Z racji tego, że adresatem tej aplikacji są administratorzy posiadający kilka zasilaczy firmy Eaton, nie będziemy jej tu bliżej prezentować.

Uzupełnieniem powyższych aplikacji jest program Eaton UPS Companion będący mniejszym ich odpowiednikiem, instalowanym na lokalnym komputerze. 

Udostępnia on podstawowe informacje, umożliwia monitorowanie pracy UPS-a, ale także jego konfigurację. Agent programu umiejscawia się w pasku narzędziowym, czuwając w trybie ciągłym nad stanem zasilania oraz interweniującym w przypadku braku zasilania poprzez bezpiecznym zamknięciem systemu. 

Oczywiście zamknięcie systemu nie odbywa się w sposób losowy, ale całą procedurę można skonfigurować na zakładce Ustawienia. 

W gruncie rzeczy można chyba napisać, że jest to lokalny odpowiednik Eaton Intelligent Power Protectora nie wymagający jednocześnie instalowania na lokalnym komputerze usługi www. 

Jak więc widać do obsługi jednego urządzenia producent udostępnia aż trzy, różnego rodzaju, aplikację. Jest to niewątpliwy atut tego produktu, ponieważ w ten sposób firma Eaton w sposób maksymalny przybliża swoją ofertę do użytkownika końcowego. 

Jeżeli chodzi o zasilacze awaryjne, to chyba nie ma zbyt wielkiego pola do popisu jeśli chodzi o zakres możliwych do wykonania testów. Jednym z nielicznych jest sprawdzenie jak zasilacz zachowuje się po zaniku zasilania, czy prawidłowo zamknie podłączony komputer oraz jakie są czasy podtrzymania na baterii. Postarajmy się zatem to sprawdzić.

Aby uniknąć wahań czasu wynikających z nierównomiernego poboru prądu przez podłączony komputer, był on zasilany z gniazda sieciowego, natomiast UPS zasilał dwie dwudziestopięciowatowe żarówki. Jednocześnie UPS i laptop były spięte kablem USB, tak aby zasilacz „myślał”, że zasila komputer i mógł nim sterować. W laptopie zainstalowane było wcześniej wymienione oprogramowanie Eaton Intelligent Power Protector z ustawieniami domyślnymi.

Na zdjęciu poniżej widać, że UPS sygnalizuje czas 56 minut możliwego podtrzymywania podłączonych żarówek.

Uruchomienie aplikacji do zarządzania zasilaczem w dość szczegółowy sposób informowało o stanie urządzenia, jego obciążeniu, pozostałej pojemności baterii oraz czasie do zamknięcia systemu.  

Czas wyświetlany w programie i na wyświetlaczu LCD okazał się dokładnym czasem wysłania sygnału zamknięcia do systemu, który nastąpił po 57 minutach podtrzymywania na baterii. Dwie minuty później wyłączył się sam zasilacz. Zaraz po tym UPS został uruchomiony ponownie „na zimno”, aby sprawdzić jak długo jeszcze będzie w stanie podtrzymywać świecenie żarówek. Wyświetlacz informował o 12 minutowym czasie, zaś UPS pracował od tego momentu jeszcze przez równe 48 minut! Jeżeli w którąś stronę mają się wyniki nie zgadzać, to lepiej w tą. Lepiej mieć zapas czasu niż jego brak.

Powyższe zdarzenia spisane wg chronologii zdarzeń zostały przedstawione w poniższej tabeli.  

Wiadomo, że UPS pobiera prąd. Część pobiera dla ładowania wewnętrznych baterii, część przekazuje do podłączonych urządzeń (no chyba, że akurat braknie zasilania), natomiast jakiś procent sumarycznego poboru zużywa sam na swoją pracę. Najlepszym sposobem na sprawdzenie ile to jest energii, jest odłączenie od niego wszystkich urządzeń, odłączenie modułu baterii i w takim stanie zmierzenie poboru prądu.

Część z zasilaczy umożliwia takie zabiegi, natomiast część nie. Trudno mi zabrać zdanie na ten temat, czy funkcja pracy bez baterii może się do czegokolwiek przydać poza przeprowadzaniem takich testów, w każdym razie Eaton Ellipse Pro 1200 nie uruchamia się bez podłączonego akumulatora.

Eaton Ellipse Pro 1200 od strony funkcjonalnej przypomina bardzo APC Back-UPS Pro 900. Jest to tak samo UPS typu Line Interactive z technologią wyrównywania napięcia AVR. Tak samo posiada gniazda ECO odłączane po wyłączeniu urządzenia w gnieździe Master, oraz tak samo posiada zabezpieczenia linii danych i zasilających przed przepięciami.

Również kształt napięcia wyjściowego w postaci aproksymowanej sinusoidy jest tutaj wspólnym mianownikiem. Od strony sprzętowej główną różnicą pomiędzy tymi modelami jest deklarowana moc - 1200VA w Eatonie vs 900VA w APC - przy zbliżonej cenie.

Z pewnością UPS wyróżnia się gniazdem umożliwiającym korzystanie z adapterów PLC i być może wśród produktów Eatona jest to normą, ale przyznam szczerze, że nie spotkałem się z tego typu rozwiązaniem u innych producentów. Jest to cecha, która z pewnością powinna być brana pod uwagę przez osoby posiadające sieci oparte o okablowanie elektryczne. Trudno sobie bowiem wyobrazić sytuację, kiedy brakuje prądu i nagle zostajemy odcięci od Internetu… Prąd, prądem, ale Internet musi być – parafrazując wyniki ostatnich badań młodzieży w których wyszło, że Internet jest dla nich ważniejszy niż światło słoneczne…

Będąc na koniec przy temacie gniazd warto zaznaczyć, że urządzenia można kupić pod konkretne wyjścia: FR, DIN, IEC.

Ogólnie Eaton Ellipse Pro 1200 jest UPS-em, który pozwoli  podtrzymać nawet bardziej prądożerne, domowe, zestawy komputerowe, zaś dodatkowe funkcje jak wyłączanie gniazd ECO, czy zabezpieczenia linii danych z pewnością będą działać „in plus” przy wyborze tego modelu.

• gniazda ECO,
• zabezpieczenie linii danych,
• gniazdo PLC
   
• mechanizm wymiany akumulatorów można poprawić