Więcej Radeonów HD 4850: Palit Sonic i ASUS 1GB

Po całej serii stosunkowo tanich modeli referencyjnych przyszedł czas aby rynek zaznajomił się z konstrukcjami bardziej autorskimi.

Jedną z takich konstrukcji prezentuje Palit, który od kilku lat serwuje nam swoje produkty w bardzo niskich cenach. Producent często wyciąga rękę do mniej zamożnych użytkowników, dając im szansę posiadania często szybszego od konkurencji rdzenia, niekiedy kosztem jakości wykonania (tańsze, uproszczone PCB), w cenie kart ze słabszym układem produkcji bardziej "renomowanej" firmy. 

Sytuacja ta nie dotyczy jednak wersji fabrycznie podkręconych, których przydomek "Sonic", mówi nie tylko o cichej pracy urządzenia, ale także definiuje konstrukcje podkręcone tej firmy, skierowane do nieco bardziej wymagających użytkowników.

Do testów dotarła karta Palita wyposażona w układ RV770(pro), o nazwie HD4850 Sonic.

(*) temperatury odczytywane z  GPU-Z v0.2.7 / RT Hardware Monitor 2.10

(**) maksymalne stabilne taktowanie odszukane przy pomocy ATi Overdrive, RT2.10, AtiTool 0.27b4 / Artifact Scanner, Fur Stability Benchmark

Palit HD4850 Sonic - informacje z GPU-Z

Przyglądając się autorskiemu PCB Palita, rzuca się w oczy skrócona płyta oraz zmodyfikowane zasilanie. Karta posiada fazy zasilające układ i pamięci GDDR3 w systemie 3+1.

Centralne miejsce na płycie zajmuje oczywiście moduł chłodzenia wyposażony w miedziane heat-pipe'y. Dobrze ożebrowana aluminiowa konstrukcja "bloku" wspomagana jest ponadto przez cichy w 2D, ale już  dający się nieco we znaki w 3D wentylator. Całość jednak prezentuje się bardzo solidnie i w kwestii wykonania nie można jej tu nic zarzucić. Niestety, jak wynika po  testach, nie będzie to założenie do końca słuszne, ale o tym za chwilę.

Producent wyposażył swój produkt w dodatkowe, 8-pinowe gniazdo zasilania. W zestawie dostaniemy stosowną przejściówkę, stąd problemu z jej zasileniem raczej mieć nie powinniśmy.

Jak na "Sonica" przystało, oprócz wymiernie cichego wentylatora, kartę "napędzają" podniesione zegary w stosunku do modeli referencyjnych, których na rynku jest już bez liku. Rdzeń taktowany jest tu częstotliwością aż 685MHz, podczas gdy pamięci  - produkcji Samsunga - "napędzane" są tylko nieznacznie wyższym zegarem od typowych referentów. 1000MHz (2GHz w trybie DDR), to taktowanie o jedynie 7MHz wyższe od standardowych modeli z jednoslotowym systemem chłodzenia, które od dłuższego czasu okupują segment mainstream.

Generowane przez "Sonica" temperatury prezentują się po prostu znakomicie. W spoczynku karta nagrzewa rdzeń tylko do około 38°C

    Palit HD4850 Sonic - temperatura karty w spoczynku

Podczas pracy wartość ta wzrasta mniej więcej o 12-13°. Jest ona jednak stosunkowo trudna do oszacowania gdyż akcelerator podczas intensywnych testów ma tendencje do resetowania.

Zastosowany moduł chłodzenia jest, pomimo wszystko, nie tylko bardzo wydajny przy odbieraniu nadmiaru energii z powierzchni układu, ale również świetnie oddaje to ciepło do otoczenia.

Palit jak zwykle nie rozpieszcza swoich klientów wyposażeniem dodatkowym. Zawartość pudełka wygląda dosyć ascetycznie. Nie zabraknie jednak akcesoriów "pierwszej potrzeby", takich jak przejściówka DVI-Dsub, sterowniki czy kabel zasilający, a właściwie przelotka 6-to-8 pin jaką producent przewidział do zastosowania przy "sonicznej" wersji HD4850.

Overclocking karty fabrycznie już podkręconej, jest oczywiście możliwy, choć potencjał do takiej operacji nie będzie już zbyt duży. Zegar rdzenia udało się podnieść (przy pomocy RiveTuner 2.10) do niestabilnych niestety 720MHz. Problemem wydają się być nie tyle możliwości samego rdzenia w tym zakresie, a bardziej sama stabilność zastosowanego rozwiązania zasilania tej karty.

ATi Overdrive pozwala na podkręcenie karty Sonic do 735MHz

Jeżeli chodzi o pojemność pamięci montowanej na kartach graficznych, 512MB jest dziś standardem w segmentach od średniego po mainstream. Biorąc pod uwagę wymagania dzisiejszych gier, nie należy się temu wcale dziwić. Jest to ilość wystarczająca do grania w rozdzielczościach, które oferują najbardziej popularne i dostępne dla większości użytkowników monitory (1280x1024 / 1680x1050).

Część producentów wypuszcza jednak co jakiś czas konstrukcje wyposażone w całe 1GB pamięci, po części dając upust swoim marketingowym "zacięciom". W przypadku kart segmentu średniego (jak GeForce 9600GSO/GT, czy Radeon HD38x0) taka ilość wydaje się zupełnie niepotrzebna i z reguły będzie po prostu niewykorzystana. Jak na tym tle prezentował by się nowy Radeon HD serii 4850? Nie ma co ukrywać, jest to bardzo ciekawe i nurtujące wiele osób pytanie.

Do testów dotarła karta produkcji ASUSa wyposażona w 1GB pamięci lokalnej RAM. Referencyjne zegary 625/1986MHz, bardzo wydajny i jednocześnie cichy system chłodzenia o nazwie "Glaciator".

(*) temperatury odczytywane z  GPU-Z v0.2.7 / RT Hardware Monitor 2.10

(**) maksymalne stabilne taktowanie odszukane przy pomocy ATi Overdrive, RT2.10, AtiTool 0.27b4 / Artifact Scanner, Fur Stability Benchmark

Konstrukcja ASUS'a wykorzystuje zasilanie w układzie faz 4 + 1. Daje to, przynajmniej w założeniu, lepszą stabilność podczas pracy oraz teoretycznie większe możliwości podkręcania.

W rzeczywistości zastosowane moduły GDDR3 produkcji Qimonda, nie oferują w tym zakresie jakiegoś oszałamiającego potencjału. Częstotliwość tych modułów podnieść można zaledwie o 51 MHz (102 w trybie DDR), podczas gdy rdzeń kręci się już znacznie lepiej. W zależności od egzemplarza powinniśmy skutecznie podkręcić RV770(pro) do 720-740MHz. W porównaniu do jednoslotowych modeli referencyjnych jest to od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu MHz więcej.

    RivaTuner 2.10 pozwala już na swobodne podkręcanie oraz kontrolę wentylatora na RV770

z poziomu ATi Overdrive, ASUS pozwala podkręcać się niemal bez ograniczeń

Temperatura rdzenia, dzięki miedziano-aluminiowemu Glaciatorowi w trybie 2D, czyli w spoczynku, osiąga wartość 40°C. Jest to wynik bardzo przyzwoity, i to nawet biorąc pod uwagę prędkość procentową wentylatora (50%). Przy takiej szybkości pracy jednak, wentylator wydaje się być zupełnie niesłyszalnym.

   ASUS HD4850 1GB - temperatura karty w spoczynku

Po przełączeniu się do środowiska 3D jest już nieco gorzej, choć maksymalna zanotowana na rdzeniu temperatura - 60-62°C, stawia zastosowanego Glaciatora raczej w świetle pozytywnym.

ASUS HD4850 1GB - temperatura karty podczas pracy

Wyposażenie karty stanowi dosyć rozbudowany w akcesoria BOX. Dostaniemy zatem wszelkie potrzebne przejściówki, kable a także sterowniki Catalyst dostarczone na płycie CD. Przydatnym dodatkiem jest także oprogramowanie ASUSa, w skład którego wchodzą GamerOSD, VideoSecurity, oraz SmartDoctor. Ten ostatni program może zainteresować mniej wybrednych overclockerów. Znajdą tu podstawowe, ale bardzo przydatne informacje na temat stanu pracy karty, a także stosowne suwaki, których użyć można rzecz jasna do niezbyt wybrednego podkręcania.

       SmartDoctor to autorska aplikacja ASUS'a służąca do podkręcania

• procesor: AMD Phenom 8650 2200MHz @ 2900MHz
• płyta główna: MSI K9A2 Platinum rev1 (AMD 790FX) CrossFireX sAM2+ 
  (bios v1.33beta)
• chłodzenie: Coolermaster Hyper TX2 sAM2
• pamięć RAM: Kingston HyperX DDR2-1066 2x1GB CL 5-5-5-18 CMD 2T unganged mode
• dysk twardy: Seagate 250GB 7200.10 ST3250410AS 16MBcache NCQ
• monitor: iiyama ProLite E2403WS 24”
• obudowa: Chieftec CH-03-PA MIDI Tower
• zasilacz: Chieftec CFT-620-A12S 620W 
  (+12V1 – 16A, +12V2 – 25A, +12V3 – 17A) – max 500W
  (+5V – 30A, +3,3V – 28A) – max 180W

• Windows XP Professional SP3 PL
• Windows VISTA Home Premium SP1 PL
   
• DirectX March'08 update
• amd: AMD X2 driver 1.3.2.0.53 - XP
   
• nvidia: ForceWare 174.74 beta - GeForce 8 series - XP
• nvidia: ForceWare 175.12 beta/.16 whql - GeForce 8/9 series - Vista/XP
• nvidia: ForceWare 177.26 beta - GeForce GTX 280 (ref) - Vista/XP
• nvidia: ForceWare 177.41 beta - Gigabyte GeForce GTX 280/260 - Vista/XP
• nvidia: ForceWare 177.79/83 beta - GeForce 9800GTX+ - Vista/XP
   
• ati: Catalyst 8.6 (8.501.1) hotfix - Radeon HD4xx0- Vista/XP
• ati: Catalyst 8.6 (8.501.1) RC5/hotfix - CrossFireX - Vista/XP
• ati: Catalyst 8.7 (8.52) - Sapphire HD4870X2 - Vista/XP
• ati: Catalyst 8.8 (8.522) - ASUS HD4850 1GB / Palit Sonic HD4850 - Vista/XP
   
• GPU-Z 0.2.7
• FRAPS 2.9.4
• RivaTuner 2.10
• Fur Stability Benchmark
• AtiTool 0.27b4

• Gigabyte GeForce GTX 280 (602/1296/2214) 1GB
• nvidia GeForce GTX 280 (602/1296/2214) 1GB (wersja referencyjna)
• Gigabyte GeForce GTX 260 (576/1242/1998) 896MB
• ASUS GeForce 9800GX2 (602/1500/2000) 1GB
• EVGA GeForce 9800GTX+ (740/1836/2200) 512MB
• ASUS GeForce 9800GTX (675/1688/2200) 512MB
• Gigabyte GeForce 9800GT (600/1500/1800) 512MB
• ASUS GeForce 8800GTS (650/1625/1950) 512MB
• BFG GeForce 8800GT (625/1560/1800) 512MB OC
• Gigabyte GeForce 9600GT (650/1750/1800) 512MB Zalman
   
• Sapphire Radeon HD4870 X2 GDDR5 (750/3600) 2GB
• ASUS Radeon HD4870 GDDR5 (815/3700) 512MB TOP
• ASUS Radeon HD4870 GDDR5 (750/3600) 512MB
• MSI Radeon HD4870 GDDR5 (750/3600) 512MB
• ASUS Radeon HD4850 GDDR3 (625/1986) 1GB
• Palit Radeon  HD4850 Sonic GDDR3 (685/2000) 512MB
• Powercolor Radeon HD4850 GDDR3 (625/1986) 512MB
• MSI Radeon HD4850 GDDR3 (625/1986) 512MB
• Gigabyte Radeon HD4850 GDDR3 (625/1983) 512MB
• ASUS Radeon HD3870X2 GDDR3 (825/1800) 1GB

W 3dmark'06 jednogigowy Radeon HD4850 ASUS'a prezentuje się nieco słabiej od wersji z 512MB pamięci. Różnica wynika najpewniej z rodzaju zastosowanych kości GDDR3 (Qimonda vs Samsung). Fabrycznie podkręcony Palit posiada już wydajność zbliżoną do również mocno podkręconej karty GeForce 9800GT. W teście z aktywowanym wygładzaniem krawędzi karcie udaje się pokonać nawet 9800GTX+, która to została poddana znacznemu overclockingu.

Pod Vantage różnice pomiędzy kartą wyposażoną w 1GB pamięci, a 512-megówką jest już widoczna. Jest to jednak zaledwie 200punktów, które odrobić można poprzez dodatkowe O/C niemal każdego "referenta" wyposażonego w mniejszą ilość pamięci lokalnej. Palit ponownie wypada lepiej od podkręconego 9800GTX+.

Jeżeli gdziekolwiek 1GB pamięci miałoby się przydać, byłby to na pewno "Stalker". Gra przechowuje w pamięci karty bardzo dużą ilość danych - nawet powyżej 500MB (w większości przypadków niezależnie od ustawień).

Jak widać po testach, brak jakichkolowiek pozytywnych oznak większej ilości pamięci zamontowanej na karcie ASUSa. "Sonic" Palita na poziomie leciwego, ale wciąż poczciwego przecież GeForce 8800GTX.

Znikomy wpływ na wydajność powiększonej ilości pamięci HD4850 potwierdza się w kolejnych testach bez uaktywnionego antyaliasingu. Jedynie w "NFS ProStreet" jednogigowy ASUS osiąga jedną klatkę przewagi nad kartą 512-to megabajtową. Testowany ASUS nie tylko dzięki przebudowanej sekcji zasilania, ale także dzięki "Glaciatorowi" podkręca się dosyć dobrze. Przekłada się to bezpośrednio na wyniki, i choć nie pozwala mu się zbliżyć zanadto do HD4870, to już podkręcone 9800GTX+ w większości przypadków, mówiąc kolokwialnie, leży na łopatkach.

Słowo uwagi należy się także Palitowi. Karta tak jak już wspominałem przy opisie, na domyślnych zegarach często potrafiła zaskoczyć czarnym ekranem. W przypadku dodatkowego podkręcenia kończyło się niestety totalną zwieszką, choć tak naprawdę wszystkie częstotliwości powinny być w 100% stabilne. Takich wykresów zatem (po O/C) dla tej karty nie byłem w stanie wykonać.

Po uaktywnieniu wygładzania krawędzi, karta HD4850 wyposażona w 1GB pamięci uzyskuje minimalną przewagę, jeżeli można w ogóle o takiej mówić, w dwóch czy trzech tytułach na poziomie 1-3klatek/s. Taka ilość ramu będzie więc zupełnie nieodczuwalna, za wyjątkiem  dużo szybszej zmiany ustawień (przeładowanie zasobów) jakie można było zanotować pod "Crysisem" oraz "World In Conflict". Karta Palita natomiast pomimo tylko 512MB pamięci, dzięki wysokim zegarom (jak na HD4850) oferuje niekiedy nawet nieco lepszy framerate od GTX 260 (Crysis AA-x4), ale pomimo to, przy takich ustawieniach o grywalności niestety nie może być mowy na żadnej z kart.

Przy AA-x8 przewaga nad wersją 512 megabajtową HD4850 testowanej jednogigówki wynosi około 1kl/s w "ETQW" oraz "Lost Planet Extreme Condition". W "Half Life'ie" jest nawet o tę jedną klatkę słabiej. Dowodzi to tylko tego, iż nie warto obecnie inwestować w karty segmentu mainstream wyposażone w tak dużą ilość pamięci. Lepszym i tańszym wyborem wydają się wersje podkręcone, posiadające wydajniejsze chłodzenie, oraz wyższy od modeli referencyjnych potencjał overclockerski.

Kwestią czasu było, gdy producenci "odważą" się zaproponować użytkownikom niereferencyjne i podkręcone przy tym wersje kart opartych o HD4850. Niezbyt chlubne jednoslotowe chłodzenie montowane na w/w HD-kach przysparzało bowiem wielu problemów nie tyle w kwestii generowanego hałasu, co właśnie odprowadzania nagromadzonego ciepła.

Pojawienie się konstrukcji autorskich to dobry moment na zakupy dla bardziej wymagających użytkowników. Karty takie nie tylko posiadają wydajniejsze i mniej hałasujące wentylatory, ale również poprzez zastosowanie przebudowanego systemu zasilania posiadać będą lepszy potencjał overclockerski.

Nasze dwa testowane produkty Palit Sonic oraz "gigowy" ASUS, niestety nie zasługują na 100% rekomendację. Ten pierwszy wydaje się stosunkowo mało udanym produktem, ten drugi "oszałamia", ale niestety - tylko swoją ceną :/

Udając się na zakupy, lepiej będzie zatem zaoszczędzić nieco grosza kupując "referenta" wyposażonego w standardowe 512MB pamięci i z czasem doposażyć go w dedykowane wydajne chłodzenie w ramach własnoręcznych modyfikacji. Całkowite koszty będą podobne do tych jakie ponieślibyśmy na kupno wersji fabrycznie podkręconej, jednak będzie to opcja (przy założeniu posiadanej wprawy przy "majsterkowaniu"), chyba jednak bardziej bezpieczna. 

Karta Palita, gdyby nie niestabilność, byłaby produktem godnym polecenia. Ciekawią mnie opinie użytkowników tej karty. Być może nam trafiła się do testów tzw sztuka "trafiona" i jakiekolwiek wnioski wyciągane na podstawie takich doświadczeń będą po prostu błędne.

Oprócz prezentowanego w tym artykule Sonica, bardzo ciekawe konstrukcje proponują Gigabyte (wersja z Zalmanem), ASUS (wersja TOP), a także Sapphire (wersja "toksyczna"). Rzut okiem na dwie ostatnie karty już niebawem na łamach serwisu. Notabene ta ostatnia wydaje się propozycją szczególnie wartą uwagi, nie tylko ze względu na atrakcyjną cenę, ale także równie ciekawy jak w ASUSie czy Palicie system chłodzenia. Czy będzie jednak równie wydajne, przekonamy się już niebawem po stosownych testach tej konstrukcji.

Podsumowując, karta Palita była by bardzo dobrym wyborem, gdyby nie niestabilność w grach nawet na domyślnych zegarach. Jednogigowy ASUS, pomimo dwóch zauważalnych korzyści (szybkie przełączanie trybów w "WiC" i "Crysis") ze względu na niewiele niższą cenę od Radeona HD4870 512MB, jest produktem na dzień dzisiejszy zupełnie nietrafionym. W przyszłości taka ilość ramu przyda się na pewno, jednak gry będą wymagać także mocniejszych układów. Wniosek jest więc taki, że z czasem i tak będziemy  zmuszeni do wymiany karty na mocniejszą. 1GB pamięci zatem zdecydowanie tak (np. tryby AA  w "Stalker Clear Sky"), ale raczej już nie dla kart pokroju HD4850, czy 9800GTX+.

orientacyjna cena kart w chwili publikacji testu:
• Palit Radeon HD 4850 512MB Sonic: do 550 zł
• ASUS Radeon HD 4850 1GB: do 700 zł
   

Podziękowania dla firmy Komputronik za wypożyczenie kart do testów