Windows 7 vs Vista - testy wersji 32 i 64 bit w grach

Większość użytkowników systemów Windows korzysta z wersji 32-bitowych. Są one najczęściej dodawane do zestawów komputerowych, a w większości przypadków ograniczenia sprzętowe czynią przejście na 64 bity nieopłacalnym. 64-bitowe edycje są postrzegane jako systemy dla profesjonalistów, bo tak naprawdę jedynie programy przeznaczone dla tej grupy użytkowników potrafią wykorzystać możliwości tych platform. Przypomnijmy, że pierwszy domowy 64-bitowy procesor trafił pod strzechy w 2003 roku (Athlon 64), a pierwszy Windows, który potrafił wykorzystać jego możliwości (Windows XP Professional x64 Edition) - w roku 2005. W branży komputerowej to całe wieki, a moc 64-bitowych procesorów wciąż jest wykorzystywana jedynie w niewielkim ułamku.

Nadchodząca premiera Windows 7 budzi duże emocje. W sieci znajdziemy już opinie, że Microsoft niepotrzebnie stworzył Windows 7 również w 32-bitowej wersji, hamując w ten sposób rozwój platformy 64-bit. Posunięcie Microsoftu jest jednak jak najbardziej słuszne. Rezygnacja z wersji 32-bit oznaczałoby odcięcie od najnowszego systemu rzeszy użytkowników, których komputery wciąż korzystają z 32-bitowych procesorów. Dodatkowo instalacja 64-bitowego systemu Windows ma sens, jeśli posiadamy 4 lub więcej GB pamięci RAM, albo planujemy rozbudowanie pamięci w najbliższej przyszłości.

Firma Microsoft zadbała, by premiera Windows 7 stała się wydarzeniem znaczącym. System, którego de facto nie ma jeszcze na rynku, już teraz stał się niezwykle popularny dzięki darmowym wersjom beta i RC. Premiera stanowi znakomity moment do przejście na 64-bity. Wiadomo, że aplikacje użytkowe napisane z myślą o systemach 64-bitowych potrafią dać użytkownikom wiele korzyści. Co jednak mają powiedzieć gracze? Jakby nie patrzeć, to właśnie oni mają najszybsze komputery, wyposażone w dużą ilość pamięci RAM. To głównie w ich przypadku przejście na 64-bity powinno być jak najbardziej uzasadnione. Przynajmniej w teorii - w praktyce okazuje się, że 64 bity procesora często leżą odłogiem. W tym przypadku mamy jednak do czynienia nie tyle z lenistwem programistów, co z kwestią marketingową – producentom po prostu nie opłaca się tworzyć oddzielnych wersji aplikacji, wykorzystujących zalety 64-bitowych systemów, bo ich udział w rynku jest znikomy.

Problemy z 64-bitowymi wersjami Windows, o których narosły już legendy, właściwie należą już do przeszłości. Dzięki akcji „Certified for Vista” producenci zobowiązywali się do dostarczenia sterowników do swojego sprzętu zarówno w wersji 32-, jak i 64-bitowej. Oczywiście pewien odsetek sprzętu wciąż nie działa – mowa o starych skanerach czy modemach, których producenci nie pokusili się o stworzenie odpowiednich sterowników. Warto zaznaczyć, że czym innym jest działanie aplikacji pod 64-bitowym systemem (praktycznie każda 32-bitowa aplikacja Windows zadziała pod 64-bit), a czym innym wykorzystywanie możliwości 64-bitowej platformy.

Gry są aplikacjami wyjątkowo pazernymi na zasoby sprzętowe. Gdyby ich producenci zechcieli zwrócić się w stronę technologii 64-bitowej – a wkrótce będą musieli to zrobić – powinno to przynieść wiele korzyści. Granica zapotrzebowania na RAM najnowszych produkcji niepokojąco zbliża się do 4 GB – jest to więcej niż potrafi obsłużyć 32-bitowy system.

Gdybym miał 64-bitowy miecz, już dawno bym cię rozpłatał!

Czy obecnie instalacja 64-bitowego systemu przyniesie graczom jakiekolwiek korzyści? Gier przygotowanych z myślą o 64-bitowych systemach jest jak na lekarstwo - zdecydowana większość produkcji przygotowywanych jest z myślą o 32-bitowych platformach. Postanowiliśmy sprawdzić, jak gry będą sobie radzić na 64-bitowych wersjach Windows. Postanowiliśmy poddać testom aż cztery systemy naraz: 32- i 64-bitową wersję Windows Vista z zainstalowanym pakietem SP2, oraz 32- i 64-bitową wersję Windows 7 RC (build 7100) z zainstalowanymi najnowszymi aktualizacjami.

Testy zostały przeprowadzone na jednym komputerze, wyposażonym w 4 GB pamięci. W przypadku 32-bitowych wersji Windows Vista i Windows 7 system mógł wykorzystać jedynie około 3,2 GB pamięci. Czy nieco więcej pamięci przyczyni się do wzrostu wydajności? Należało w to wątpić, gdyż 32-bitowe aplikacje i tak (w teorii) nie potrafiłyby wykorzystać dodatkowego RAM-u. Nawet jeśli aplikacja nie ma pełnego wsparcia dla 64-bit, to może 64-bitowe sterowniki do karty graficzne przyniosą jakiś wzrost wydajności? Może któryś z producentów pomyślał choć o częściowym wsparciu dla 64-bit i bez zbędnego rozgłosu wyposażył grę w wykrywanie systemu operacyjnego i wykorzystanie odpowiedniego pliku wykonywalnego?

Komponenty użyte do tego testu mają znaczenie drugorzędne. Naszym zadaniem nie było sprawdzenie wydajności procesora czy karty graficznej, ale wyłapanie różnic pomiędzy działaniem aplikacji w różnych środowiskach. Zdecydowaliśmy się na użycie sprzętu ze średniego segmentu. Nie jest to może najnowocześniejsza konstrukcja, ale wciąż dobrze sprawdza się w grach, a o to właśnie nam chodziło.

Jako że nie chcieliśmy, by cokolwiek spowalniało działanie gier i nie pozwalało na pełne wykorzystanie możliwości systemu, sprzęt został podkręcony na potrzeby testu. Komputer użyty w teście:

Na wszystkich systemach operacyjnych zainstalowano sterowniki ATI Catalyst w wersji 9.8.

Większość testów zostało przeprowadzonych w rozdzielczości 1440 x 900, przy co najmniej trzech różnych ustawieniach szczegółowości grafiki (maksymalny, średni i minimalny). Wyjątkiem są aplikacje 3DMark w wersji trial, które pracowały ze standardowymi ustawieniami w rozdzielczości 1280 x 1024. Każdy test przeprowadzany był kilkukrotnie, a w przypadku wątpliwości co do wyniku dokonywano kolejnych, dodatkowych pomiarów. Test koncentruje się na ilości klatek/s.

Zanim przeszliśmy do właściwych testów gier, postanowiliśmy podgrzać nieco atmosferę. Do tego celu posłużył nam doskonale znany 3DMark w wersji 06.

W tym teście nie należało spodziewać się cudów i faktycznie – wszystkie systemy idą łeb w łeb. Może nowsza wersja 3DMarka wykaże jakieś różnice?

3DMark06, mimo że wciąż cieszy się dużą popularnością, jest już produktem leciwym. Oddajmy więc głos jego młodszemu bratu, czyli Vantage.

Niestety, także i w tym przypadku walka jest wyjątkowo wyrównana. Na upartego można by wysunąć teorię, że Windows 7 potrafi lepiej zarządzać mocą procesora od Visty, a 64-bitowe systemy robią to lepiej od 32-bitowych, ale przy tak minimalnych różnicach nie zaryzykujemy takiego stwierdzenia.

Pora przejść do testów praktycznych, z wykorzystaniem gier oraz benchmarków gier. Czy któraś produkcja sprawi nam niespodziankę i udowodni wyższość 64-bitowego systemu operacyjnego?

Chcieliśmy testować przede wszystkim najnowsze tytuły, ale nasz test byłby niekompletny bez wiecznie żywej klasyki, która obecnie zagrywają się miliony graczy na całym świecie.

Nieco już leciwa, ale wciąż na bieżąco łatana gra Blizzarda wykazuje minimalnie większą wydajność na Windows 7 niż na Windows Vista. Nie stwierdzono jakichkolwiek korzyści z faktu wykorzystania 64-bitowych wersji systemów.

Przesuwając się w kierunku coraz nowszych produkcji natknęliśmy się na benchmark gry The Last Remnant. Jest on skrajnie prosty – jedyne co możemy zmienić, to rozdzielczość i sposób wyświetlania (okno lub pełny ekran).

 Niestety nadal nic. Na każdym systemie uzyskany wynik jest niemal identyczny. Czyżby japońscy deweloperzy kręcili nosem na 64-bity?

Tym razem mamy do czynienia z produkcją jak najbardziej świeżą. Gra ma bardzo bogate opcje konfiguracyjne, dzięki czemu praktycznie na każdym w miarę nowoczesnym sprzęcie można ją skonfigurować tak, aby działała płynnie.

Wszystkie systemy radzą sobie doskonale. Wyjątkiem jest 64-bitowa wersja Windows 7, która delikatnie odstaje od peletonu. W praktyce różnica ta jest właściwie bez znaczenia.

Przeraźliwa Alma powraca, ale czy wykorzysta moc 64-bitów do wystraszenia ludzkości na śmierć? Niestety, wszystko wskazuje na to, że tej techniki terroru jeszcze nie opanowała.

Minimalne, niemal niewidocznie, słabsze wyniki 64-bitowej Visty. Cała reszta bez zmian. To już zaczyna robić się nudne.

Lost Planet: Extreme Condition – Colonies Edition, czyli Capcom po raz drugi. Gra potrafi wykorzystać moc wielu rdzeni, trybów SLI/Crossfire i DirectX 10. Produkt jak najbardziej nowoczesny, ale czy pomyślano o wsparciu dla 64-bitowego środowiska? Benchmark wbudowany w grę składa się z dwóch oddzielnych scen. Testy przeprowadziliśmy oddzielnie dla wersji DirectX 9 i DirectX 10.

Tym razem wyróżnił się 32-bitowy Windows 7, uzyskując wyraźnie mniejszą ilość klatek w ustawieniach minimalnych. Czy podobnie będzie w drugiej scenie?

Wyniki drugiego testu nie potwierdzają ułomności 32-bitowego Windows 7. 32-bitowe systemy uzyskały nieco lepsze wyniki przy maksymalnych ustawieniach. Pora na testy przy użyciu DirectX 10.

Ponownie 32-bitowy Windows 7 odstaje w ustawieniach minimalnych w pierwszej scenie i ponownie wyniki w scenie drugiej nie potwierdzają, że ów system sprawuje się gorzej. Zniknęła delikatna przewaga 32-bitowych Windows, która występowała na scenie drugiej w teście DirectX 9.

W ostatnim teście w ustawieniach minimalnych widać różnicę na korzyść systemów 64-bit, ale na tle innych wyników nie jest to przewaga przekonująca. Trudno cokolwiek wywnioskować z tych wyników. Myślę, że śmiało można założyć, że Lost Planet: Colonies niezależnie od tego, czy jest uruchomiony w wersji DirectX9, czy DirectX10, działa w zasadzie identycznie na każdym systemie operacyjnym.

Pierwszy Far Cry był produkcją, która otrzymała wsparcie dla systemów 64-bitowych. Wydawałoby się, że logicznym posunięciem byłoby wyposażenie w podobną opcję części drugiej. Niezwykle bogate możliwości konfiguracyjne gry zmusiły nas do przetestowania Far Cry 2 w czterech różnych ustawieniach. Gra po zakończeniu instalacji automatycznie aktualizowała się do wersji 1.03.

Przy ustawieniach średnich i wysokich niemal wszystkie systemy oferują podobną wydajność. Przy ustawieniach maksymalnych 64-bitowa Vista delikatnie odstaje od konkurentów. Należy zaznaczyć, że ustawienia dla wersji DirectX 9 i DirectX 10 są skrajnie różne. Najniższe ustawienia dla wersji DirectX 10 są w większości (m.in. opcje jakości roślinności, efektów post processing, czy cieniowania) ustawieniami wysokimi dla DirectX 9.

Vista spisuje się minimalnie gorzej przy ustawieniach maksymalnych i wysokich. Reszta testów nie potwierdza jednak przewagi "siódemki", wprowadzając jedynie zamieszanie. Gdy tylko odpaliłem benchmark na Windows 7, mogłem przysiąc, że „na oko” gra działa szybciej. Wyniki pokazują jednak, jak często takie przeświadczenia są złudne. Różnice po prostu są zbyt małe. Wyłonienie zwycięzcy testów nie będzie łatwe.

Gra, której nie mogło zabraknąć w testach. Miła dla oka informacja o istnieniu patcha 64-bit przynosi nadzieję, że w końcu 64-bitowy system wykaże swoją wyższość w sposób bezsporny.

Duże rozczarowanie. Crysis jest z całą pewnością produkcją, której przyda się nawet odrobina dodatkowej mocy. 32-bitowa Vista radzi sobie nieco gorzej w ustawieniach wysokich i bardzo wysokich, ale 32-bitowa "siódemka" niemal nie odstaje od 64-bitowych kolegów. Nie wiemy co też robi ów patch dodający wsparcie dla 64-bitowych systemów, ale na pewno nie pozwala na bardziej płynną rozgrywkę w Crysis: Warhead. 64-bitowe systemy radzą sobie delikatnie gorzej w najniższych ustawieniach.

Jakby tego było mało, wszystko wskazuje na to, że przy użyciu wersji DirectX 10, 32-bitowe systemy radzą sobie po prostu nieco lepiej – w trzech z czterech testów uzyskały lepszy wynik.

Sytuacja graczy chcących przeskoczyć na 64-bity na razie przedstawia się nieciekawie. Owszem, jest kilka tytułów, które otrzymały wsparcie dla 64-bitowych systemów, ale w praktyce nie wiąże się to z tak widocznymi korzyściami, jak zwiększenie szybkości działania silnika gry. Patchowanie niewiele tu pomoże, o ile produkcje nie będą oferować nominalnej obsługi dla 64-bitowych systemów.

Żart, ale niestety prawdziwy. Obecnie produkcji wykorzystujących zalety 64-bitowych wersji Windows jest jak na lekarstwo. Jednak w najbliższej przyszłości sytuacja może się zmienić.