AMD Ryzen i taktowanie pamięci RAM

Procesory AMD Ryzen Summit Ridge (Ryzen 3, 5, i 7) mogą pochwalić się dwukanałowym kontrolerem RAM DDR4-2666. Tuż po premierze większość pamięci RAM na tej platformie udawało się uruchomić właśnie z takim taktowaniem. Jeśli mieliśmy apetyt na uruchomienie RAM z wyższą częstotliwościa należało się zaopatrzyć w pamięci oparte na układach Samsung B-die, bądź... odpowiednią płytę główną, np. ASUS Crosshair VI Hero.

Firma AMD obiecała nową wersję AGESA, która miała rozwiązać problemy z pamięci o wysokim taktowaniu i dość szybko się z tego wywiązała - AGESA 1.0.0.6 pozwala na osiągnięcie znacznie wyższych częstotliwości RAM (np. 3200 MHz) - chociaż platforma Intela ma tu wciąż przewagę.

Wykorzystanie szybkich pamięci RAM na platformie Ryzen jest o tyle istotne, bowiem rdzenie tych procesorów połączone są magistralą Infinity Fabric, która pracuje z takim zegarem jak RAM - a więc wykorzystanie szybszych pamięci skutkuje szybszą komunikacją pomiędzy rdzeniami, jak  i pamięcią podręczną trzeciego poziomu.

Sięgnęliśmy więc po płytę ASUS PRIME X370 PRO oraz pamięci Corsair Vengeance LPX 2 x 8 GB 3600 MHz, by sprawdzić, co realnie przyniesie nam wykorzystanie RAM o wysokim takowaniu.

Na AGESA 1.0.0.4 można było stawać na uszach, ale na tej płycie głównej nasz testowy RAM nie chciał działać z taktowaniem wyższym niż 2666 MHz. Po aktualizacji AGESA do numerku 1.0.0.6 wystarczy włączyć D.O.C.P, wybrać profil XMP, a UEFI BIOS automatycznie ustawi taktowanie pamieci na 3200 MHz przy opóźnieniach 18-19-19-39 (zapisane w profilu XMP dla 3600 MHz). Można zmienić mnożnik na 3333 MHz - komputer również się uruchomi, ale platforma nie będzie całkiem stabilna.

Jeśli więc chcesz pójść wyżej niż 3200 MHz, nie możesz już polegać na automatycznych ustawieniach, ale ręcznie pobawić się w podkręcanie RAM. Ręczna zabawa jest zalecana tak, czy owak - bowiem warto sprawdzić, czy nie da się obniżyć timingów przy zachowaniu wysokiej częstotliwości. W UEFI znajdziemy mnożniki RAM do 4000 MHz. Cóż. Powodzenia bracia oveclockerzy ;-).

Jako, że w większości przypadków górną granicą dla RAM będzie właśnie 3200 MHz (chociaż w niektórych może skończyć się na 2933-3000 MHz), zdecydowaliśmy się przetestować platformę właśnie z takimi ustawieniami i porównać je do pamięci RAM taktowanej 2133 MHz - już na kolejnych stronach!

Nvidia GeForce Game Ready Driver 385.28 WHQL

Testy przeprowadziliśmy w dwóch ustawieniach:

• pamięć RAM 2133 MHz CL 15-15-15-36
• pamięć RAM 3200 MHz CL 18-19-19-39

Ogólnie uzyskujemy ponad 20% większą przepustowość pamięci (więcej w odczycie, mniej w zapisie), ale jakie ma to przełożenie na rzeczywiste testy?

Nowy PC Mark widzi korzyść z szybszego RAM, ale nie przejawia szczególnego entuzjazmu ;-).

Dzięki temu, że podkręcamy równocześnie Infinity Fabric różnicę widać również w programach, które bardziej intensywnie korzystają z pamięci cache niż RAM, takich jak Cinebench. Ok, nie są to powalające wartości, ale zawsze jest trochę szybciej.

Oczywiście nie należy się spodziewać, że wystarczy zastosować szybki RAM, by absolutnie wszystkie operacje uległy (widocznemu) przyśpieszeniu. Tym niemniej zawsze możemy uzyskać co najmniej kilka procent wydajności.

Testy przeprowadziliśmy w dwóch ustawieniach:

• pamięć RAM 2133 MHz CL 15-15-15-36
• pamięć RAM 3200 MHz CL 18-19-19-39

Sytuacja z grami jest na tyle skomplikowana, że niektóry tytuły są znacznie bardziej czułe na wyższe taktowanie, a inne - na szybszy dostęp do pamięci (niższe timingi). Andromeda niespecjalnie przejmuje się szybszym RAM, również w rozdzielczości Full HD (RE 7 w Full HD wykazuje podobny wzrost co w QHD). Oczywiście wiele zależy też od miejsca - te bardziej wykorzystujące procesor mogą pokazać większy wzrost.

Wykorzystanie szybszej pamięci RAM to aktualnie najprostszy sposób na zwiększenie wydajności komputera z procesorem Ryzen. W wielu przypadkach wystarczy po prosty wybrać odpowiedni profil w UEFI BIOS i...tyle. Nie warto równocześnie zaniedbywać timingów - jeśli tylko starczy wam czasu, cierpliwości i umiejętności warto powalczyć o szybszy czas dostępu do pamięci, bowiem opóźnienia w przypadku wysokotaktowanych pamięci DDR4 są duże.

W naszym zestawie testowym profil XMP wymuszał wysokie timingi dla taktowania 3600 MHz - z pewnością przy 3200 MHz uda nam się uzyskać niższe wartości.

Na jaki wzrost wydajności możemy liczyć wykorzystując szybszy RAM na platformie Ryzen? Na podobne jak przy lekkim podkręceniu procesora (kilkaset megaherców) - zwykle jest to od kilku do kilkunastu procent. Oczywiście nie jest to domena wyłącznie platformy AMD - na przyśpieszenie możemy liczyć również na platformie Intela, ta jednak umożliwia aktualnie wykorzystanie RAM o jeszcze wyższych zegarach (pod warunkiem wykorzystania płyt z topowymi układami logiki).

Przy testowaniu różnic na platformie Intela warto dokładnie sprawdzić ustawienia procesora, bowiem załadowanie profilu XMP w UEFI BIOS często automatycznie włącza tryb Enhanced Turbo, które ustawia maksymalny mnożnik CPU (zwykle zarezerwowany dla jednego/dwóch rdzeni) dla wszystkich rdzeni. Różnica wychodzi wtedy spora, ale spowodowana jest błędem procedury pomiarowej.

Najbardziej optymalnym wyborem do platformy Ryzen wydaje się zakup jak najtańszych (około 600+) zestawów pamięci 2 x 8 GB o taktowaniu zbliżonym do 3000 MHz. Jeśli wierzysz w swoje umiejętności jako overclockera można wręcz siegnąć po najtańsze moduły DDR4 2133-2400 MHz i odpowiednio je podkręcić. Szukanie szybkich (jednostronnych) pamięci RAM z układami Samsung B-die, które powinny gwarantować wysokie podkręcanie można porównać do szukania igły w stogu siana, chocaż z pewnością znajdą się entuzjaści którzy podejmą te wyzwanie.