Serwer NAS - poradnik jak wybrać

Wystarczy kilka kliknięć i możemy kupić film w jednym ze sklepów. Równie łatwo można zakupić muzykę, którą następnie kopiujemy do przenośnego odtwarzacza. Gdzie przechowujemy te dane? Często jest to jeden lub jedyny komputer domowy i jeden duży dysk. Mało miejsca na dysku? Kupujemy kolejny - większy. Kopie zapasowe? A po co? Przy pierwszej lepszej awarii zmieniamy zdanie i zastanawiamy się, jak przeorganizować, magazynować i zabezpieczać nie tylko dane multimedialne, ale także wrażliwe dane - często pliki poufne. Utrata plików MP3 nie będzie tak bolesna, jak np. strata ważnych dokumentów czy zdjęć z wakacji marzeń.

Kolejna kopia zapasowa tego samego folderu na dwóch różnych dyskach, te same zdjęcia w kilku miejscach, kopie filmów rozsiane na profilach użytkowników komputerów. To tylko niektóre przykłady, które w rzeczywistości stawiają nas przed problemem organizacji i porządków danych w sieci lokalnej, czy na komputerach domowych.

Zatem kto powinien wybrać serwer NAS? Na początek warto zdefiniować swoje potrzeby i spróbować odpowiedzieć na kilka pytań:

• Czy przechowuję na dysku komputera dużą kolekcję muzyki?
• Czy przechowuję na dysku zdigitalizowane kopie filmów DVD lub materiałów HD?
• Czy przechowuję na dysku zdjęcia?
• Czy udostępniam swoje dane multimedialne w sieci lokalnej lub innym użytkownikom/domownikom?
• Czy środowisko sieciowe jest środowiskiem heterogenicznym (różnorodne) i czy każdy ma prosty dostęp do danych?
• Czy chciałbym mieć dostęp do danych z dowolnego urządzenia w sieci lub z internetu?
• Czy tworzę kopie zapasowe komputerów i urządzeń przenośnych i gromadzę je na dyskach komputerów?
• Czy mam problem z przechowywaniem kopii zapasowych?

Z podobnymi pytaniami spotkać się można w przypadku sieci lokalnych w niewielkich biurach lub firmach, choć w tym przypadku rzadko można spotkać się przechowywaniem materiałów multimedialnych. W sektorze MŚP (małe i średnia przedsiębiorstwa) większym problemem jest odpowiednie zabezpieczenie danych serwerów, aplikacji oraz komputerów klienckich. W tym przypadku również można postawić sobie wiele pytań:

• Czy użytkownicy wykonują kopie zapasowe swoich danych z komputerów lokalnych?
• Czy użytkownicy udostępniają swoje dane i współdzielą je z innymi użytkownikami?
• Czy dostęp do udostępnionych danych jest odpowiednio zabezpieczony poprzez nadawanie uprawnień?
• Czy w firmie występuje środowisko heterogeniczne i czy każdy ma prosty dostęp do danych?
• Czy rozbudowując infrastrukturę informatyczną w firmie dokonujemy zakupu kolejnych maszyn fizycznych, czy stawiamy na wirtualizację?
• Czy w firmie wdrażane są dodatkowe usługi chmurowe, intranetowe, aplikacyjne?

Nowoczesne serwery NAS są urządzeniami, które w lokalnej sieci LAN oferują nie tylko scentralizowany dostęp do danych. To także doskonałe rozwiązania wyposażone w dodatkowe możliwości tworzenia kopii zapasowych, synchronizacji plików, funkcji multimedialnych oraz zabezpieczających.

W przeglądzie pominęliśmy rozwiązania do samodzielnego montażu, ponieważ ich złożoność, a także wiele aspektów związanych z doborem platform sprzętowych i systemowych, jest materiałem do osobnej publikacji. 

Załóżmy, że podjęliśmy decyzję: chcemy kupić serwer NAS do domu. Na co należy zwrócić uwagę podczas wyboru urządzenia? Jakie parametry powinien mieć wydajny sieciowy serwer plików? Co będzie potrzebne by poprawnie podłączyć serwer?

By móc wykorzystać możliwości serwera warto mieć router lub przełącznik sieciowy, komputer oraz podłączenie do internetu (choć nie jest ono niezbędne do poprawnej pracy urządzenia).

W przypadku prostych serwerów NAS (o czym powiemy za chwilę) wystarczy, że podłączymy go do switcha lub routera/punktu dostępowego wyposażonego w gniazda sieciowe o prędkości 10/100 Mbps. Warto jednak pamiętać, że domowe serwery NAS są wyposażone w gniazda gigabitowe, a co za tym idzie - podłączanie ich do wolniejszego przełącznika zmniejszy prędkość transmisji co najmniej 8-krotnie.

Istotne jest też połączenie komputerów z routerem. Praca routera Wi-Fi w standardzie 802.11bg (11-54 Mbps) będzie oferować teoretyczne maksymalne transfery na poziomie 4-5 MB/s. Będzie to zupełne minimum do sprawnej komunikacji z serwerem NAS i służyć jedynie wymianie lub pracy z niewielkimi plikami lub tworzeniu niewielkich kopii zapasowych.

Warto także sprawdzić bezprzewodową kartę sieciową Wi-Fi w notebooku czy komputerze - tu również zupełną podstawą jest karta pracująca w standardzie 802.11g.

By wykorzystać maksymalnie możliwości serwera NAS warto mieć:

• router lub przełącznik sieciowy z gigabitowymi portami LAN (np. router bezprzewodowy TP-Link TL-WR1043ND)
   
• komputer z gigabitową kartą sieciową (w większości przypadków nawet kilkuletnie komputery oraz laptopy mają wbudowaną kartę pracującą z prędkością 10/100/1000 Mbps)
   
• w przypadku łączności bezprzewodowej karta sieciowa Wi-Fi pracująca w standardzie 802.11n i oferująca prędkości do 300 Mbps. Jeśli wbudowana karta nie oferuje tej prędkości, możemy skorzystać z modelu na USB, np. TP-Link TL-WN821NC lub do komputera stacjonarnego na złączu PCI TL-WDN4800

Oprócz możliwości udostępniania plików serwer stanowi o wiele bardziej potężniejsze narzędzie pozwalające na uruchamianie aplikacji, wspólną pracę nad projektami, komunikację mail czy poprzez komunikatory, współdzielenie kalendarzy, zadań. Serwery w biurze lub firmie mogą także pełnić rolę platform do aplikacji CMS, CRM, WWW, eCommerce, itd, itd.

Rozwiązaniem może być przeniesienie całego biura do chmury. Na tym etapie niewiele firm - nie tylko z technicznego, ale równeiż ekonomicznego punktu - nie może pozwolić sobie na taki krok. Dlatego uruchomienie fizycznych serwerów w biurze lub firmie jest nieodzownym elementem jej poprawnego funkcjonowania.

Rola serwera w zastosowaniach SMB (Small Business) nie skupia się na gromadzeniu zasobów multimedialnych. W firmie liczy się wysoka wydajność, bezpieczeństwo danych, skalowalna infrastruktura pozwalająca na rozbudowę serwera niewielkim kosztem.

Kolejny czynnik to zakres ról jakie powinien pełnić serwer firmowy. Scenariuszy wykorzystania serwera będzie tyle ile biur czy firm. Każda z nich będzie stawiała przed serwerem inne wymagania. Jednak pewne role można z góry założyć i będą one wykorzystywane w niemal każdej firmie.

Pomijając role usług katalogowych, które zazwyczaj przejmowane są przez serwery pracujące pod kontrolą Windows, niemal każda firma potrzebuje miejsca na dane. Czyli rola serwera plików. Będąc przy plikach - firma z pewnością będzie chciała wykorzystać system kopii zapasowych. Większe firmy mogą pozwolić sobie na budową systemu backupu opartą o biblioteki taśmowe.

Dla małych firm koszt 10.000 złotych wydanych na taki mechanizm kopii serwera może być wydatkiem nie do przełknięcia. Warto podkreślić, że zanim firma wyda złotówkę, patrzy na nią po kilka razy, obraca i analizuje, by w końcu wybrać rozwiązanie, które zapewni nie tylko system kopii zapasowych i miejsce na dane, ale będzie mieć dodatkowe funkcje, a przy okazji nie zrujnuje budżetu firmy.

Dlatego dużo rozsądniejszym krokiem będzie wybór odpowiedniego serwera pamięci masowej NAS. Są to rozwiązania przede wszystkim dużo tańsze niż wybór typowych sprzętowych serwerów i instalacji na nich systemów serwerowych. Po drugie rozwiązania NAS są gotowe do pracy zaraz po wyjęciu z pudełka.

Mówiąc o rozwiązaniach dla SMB i małych biur skupiamy się na urządzeniach, które obsługują dyski SATA. Oferują one bardzo dobry stosunek pojemności do ceny - czyli są bardzo tanimi nośnikami danych. Kolejny argument, który z pewnością powinien przemówić do kieszeni każdego głównego księgowego - to olbrzymie możliwości dodatkowe za stosunkowo niewielką cenę.

Oczywiście nie zastąpią one w 100% typowych serwerów aplikacyjnych a będą stanowiły dla nich uzupełnienie w sieci firmowej. Zatem jakie rozwiązania wybrać? Przedstawimy kilka propozycji mniej i bardziej zaawansowanych konstrukcji, które powinny sprostać wymaganiom stawianym przed serwerami NAS oferując jednocześnie dodatkowe możliwości.

Wybierając serwer NAS do domu należy odpowiedzieć sobie na pytanie co będziemy na nim przechowywać, jakiego stopnia bezpieczeństwa danych oczekujemy oraz jakich protokołów sieciowych będziemy używać (jakie komputery w sieci pracują) - to trzy główne czynniki decydujące o dobrej współpracy NAS-a w naszej sieci.

Uwzględniając te wymagania powinniśmy wybrać z pewnością urządzenie wydajne także pod względem sieciowym. Jeśli w domu posiadamy kilka komputerów to na pewno powinniśmy skupić się na urządzeniach z gigabitową kartą sieciową. Dodatkowo należy zwrócić uwagą na to o czym mówiliśmy na początku - infrastruktura sieciowa również powinna zostać dostosowana pod kątem jej maksymalnej wydajności. Pozwoli to na osiąganie wysokich prędkości kopiowania (powyżej 25 MB/s). Jednocześnie nie będzie dochodzić do zapychania się sieci w przypadku jednoczesnego wykorzystywania NAS-a przez kilka terminali.

Serwer NAS jest urządzeniem, którego głównym zadaniem jest udostępnianie plików w sieci lokalnej. Stanowi on centralne miejsce w sieci, do którego mogą podłączać się użytkownicy przy pomocy terminali lub komputerów. Warto jednak pamiętać, że systemy operacyjne w różny sposób mogą współpracować z serwerami udostępniającymi dane.

Najpopularniejszym sposobem jest komunikacja przy użyciu protokołu CIFS/SMB. Jest ona wspierana w systemach Windows, również komputery z systemem Mac OS oraz Linux będą potrafiły skomunikować się z zasobami udostępnionymi przy użyciu SMB. Jeśli jednak w sieci wykorzystujemy w większości przypadków komputer Apple lub stacje z Linuxem to dużo lepiej będzie wykorzystać protokoły AFP, a dla Linuxa NFS.

Dodatkową możliwością obsługi i udostępniania plików jest protokół WebDAV. Jest to usługa oparta o protokół HTTP i pozwala na edycję i zarządzanie plikami na serwerze zdalnym. Obsługa plików odbywa się wprost z natywnego menadżera plików systemu operacyjnego.

Szybki i scentralizowany dostęp do danych serwera NAS to z pewnością jeden z największych atutów sieciowych pamięci masowych. Duża powierzchnia na dane, szybkie transfery oraz dostępność plików z każdego komputera. Takie zalety przy braku odpowiednich zabezpieczeń mogą stać się ogromną wadą rozwiązania.

Udostępnianie danych w domowej sieci lokalnej jest procesem, do którego powinniśmy podejść w taki sam sposób jak do dostępu osób do naszego mieszkania. Niektóre osoby blisko z nami spokrewnione mogą otrzymać do naszego domu klucze, znajomi lub koledzy przychodząc czasami z wizytą ale nie mają możliwości zerknięcia do naszej sypialni czy osobistej toalety.

Pomimo bliskiej współpracy czy też gromadzenia wspólnych danych z członkami rodziny każdy z nich posiada piki, które chciałby zachować dla siebie. Dlatego też serwer NAS powinien posiadać możliwość tworzenia kont użytkowników, grup i przydziału uprawnień dla określonych folderów udostępnionych.

Taki sposób konfiguracji zasobów pozwoli na odpowiedni przydział uprawnień do poszczególnych folderów. Można przydzielić np. udziały tylko do odczytu dla biblioteki multimedialnej. Dzięki temu tylko administrator będzie miał możliwość do dodawania filmów, muzyki i zdjęć a pozostali użytkownicy będą mogli czytać tylko te zasoby.

Stojąc przed wyborem zakupu serwera NAS zastanawiamy się jakie urządzenie będzie dla nas odpowiednie. Wybrać model z jednym, dwoma, czterema czy większą liczbą dysków. Serwery NAS należą do grupy urządzeń, których zakup nie należy do najmniejszych wydatków dlatego odpowiednie podejście do zakupu pozwoli uniknąć dalszych rozczarowań.

Wybór jedno-dyskowego NAS-a to dobra decyzja dla osób, które chcą wykorzystać urządzenie np. na potrzeby kopii zapasowych innych urządzeń. Można na nim przechowywać także mniej ważne pliki czy dokumenty, które w niedalekiej przyszłości trafią do kosza lub ich utrata nie stanowi dla nas zagrożenia.

Serwer NAS z jednym dyskiem to możliwość utworzenia maksymalnie 4-terabajtowej powierzchni danych bez możliwości utworzenia macierzy RAID. Taką funkcjonalność, która pozwoli na zapewnienie jeszcze większej powierzchni (RAID 0, JBOD) lub zwiększenia odporności na awarie dysków (RAID 1) stanowią rozwiązania dwu lub więcej dyskowe.

NAS-y wielo-dyskowe będą odpowiednie dla użytkowników przechowujących bardzo duże ilości danych (powierzchnie wewnętrznych dysków od 8-16 TB). Są to rozwiązania przeznaczone do przechowywania ważniejszych danych a także dużej ilości kopii zapasowych. Struktura NAS-a może zostać podzielona na odpowiednie wolumeny, które będą pełniły rolę odpowiedniech magazynów sieciowych.

W przypadku zastosowania macierzy RAID 1 uszkodzenie jednego dysku nie spowoduje utraty danych. Warto jednak pamiętać, że stosowanie RAID 1, RAID 5 czy RAID 6, 10 nie jest sposobem na kopie zapasowe/backup. Są to jedynie mechanizmy zabezpieczające przed utratą danych spowodowanych uszkodzeniem dysku twardego.

Wykorzystując powierzchnię serwera NAS możemy przekształcić go w centralny magazyn kopii zapasowych. Dlatego w przypadku wyboru serwera do użytku domowego warto sprawdzić czy dany model posiada dedykowane oprogramowania do tworzenia kopii zapasowych z lokalnych komputerów.

Zazwyczaj są to aplikacje sygnowane przez producentów znanych systemów tworzenia kopii zapasowych. Oprogramowanie jest zazwyczaj odpowiednio dostosowane do serwera NAS i potrafi komunikować się z zasobami udostępnionymi na potrzeby kopii.

W przypadku komputerów Apple sprawdźmy czy system NAS obsługuje protokół AFP oraz posiada obsługę Time Machine. Dzięki temu będziemy mogli tworzyć kopie zapasowe Time Machine bezpośrednio na dysk sieciowy.

A co zrobić jeśli chcemy wykonać kopię zapasową serwera NAS? Producenci mają i na to rozwiązanie, a właściwie kilka rozwiązań. Wykorzystując porty USB wbudowane w NAS możemy tworzyć jego kopie na nośnik zewnętrzny. Jeśli w sieci występuję inny serwer możemy skorzystać z mechanizmów sieciowej kopii zapasowej lub protokołu rsync. Większość serwerów NAS posiada także opcję tworzenia kopii zapasowej w chmurze.

Decydując się na zakup serwera NAS z pewnością chcielibyśmy mieć dostęp do danych nie tylko z sieci lokalnej ale również z dowolnego miejsca na świecie. Tu z pomocą przychodzą aplikacje dostępne w interfejsie zarządzającym NAS.

Bardzo często producenci dołączają możliwość zarządzania plikami poprzez przeglądarkę internetową. Funkcjonalność tą możemy wykorzystać konfigurując ustawienia swojej sieci (menadżer plików jest usługa pracującą na określonym porcie) w taki sposób by uzyskać dostęp do menadżera prosto z internetu. Menadżer pozwala na wykonywanie prostych operacji plikowych a także wgrywanie danych z komputera lokalnego.

Od kilku lat dużą popularnością cieszą się także usługi chmurowe. Pozwalają one na gromadzenie informacji, plików, materiałów multimedialnych w sieci internetowej i dostęp do nich przy użyciu przeglądarki internetowej lub specjalnych aplikacji. Większość tego typu usług jest płatna choć posiada darmowe wersje zawierające niewielkie ograniczenia.

Tu po raz kolejny z pomocą może przyjść serwer NAS. Wykorzystując funkcję chmury prywatnej jaką oferują niektóre serwery NAS możemy przekształcić nasze własne urządzenie w gigantyczną chmurę. I to bez ponoszenia dodatkowych kosztów.

Po doinstalowaniu do systemu operacyjnego klienta obsługującego chmurę będziemy mogli w niezwykle prosty sposób gromadzić i synchronizować pliki bezpośrednio z naszym serwerem NAS z każdego miejsca w internecie.

Niewątpliwą zaletą niektórych nowoczesnych serwerów nas są pakiety dodatkowe. Są to specjalne aplikacje, które można uruchomić na serwerze NAS. Rozszerzają one możliwości urządzenia o dodatkowe funkcje. Wśród aplikacji znajdziemy narzędzia:

• do zarządzania zdjęciami muzyką, filmami
• serwery DLNA/UPnP
• serwer iTunes
• serwer kopii zapasowych NAS-a
• serwer VPN oraz pocztowy
• oprogramowanie służące uruchomieniu rejestratora NVR
• kilkanaście pozycji aplikacji webowych do różnych zastosowań (CRM, CMS, blogi, bazy danych).

Dodatkowo można spróbować zainstalować dodatkowe pakiety za pomocą menadżera pakietów optware. To narzędzie wiersza poleceń i warto pamiętać, że jego konfiguracja oraz użytkowanie może nastręczać trudności mniej doświadczonym osobom.

Nieco inne cechy serwerów NAS będą ważne w przypadku urządzeń przeznaczonych do zastosowań w biurach i MSP. Tu niekoniecznie będą liczyć się funkcje multimedialne czy ładny wygląd. Cechy, które przedstawiliśmy powyżej będą także ważne w przypadku NAS-ów biznesowych, jednak oprócz nich przy wyborze serwera NAS warto zwrócić uwagę jeszcze na kilka dodatkowych szczegółów.

Nie są one warunkiem koniecznym by uznać dane rozwiązanie za idealne. Jedna w dłuższej perspektywie mogą one ułatwić pracę administratora sieci i serwerów oraz ograniczać powstawanie wąskich gardeł związanych z przepustowością czy ciągłością pracy systemu.

Wykorzystanie pojedynczego interfejsu gigabitowego w serwerze NAS w domowej sieci LAN pozwoli bez trudu obsłużyć kilka komputerów. Urządzenie dzięki wysokiej wydajności poradzi sobie z jednoczesnym wysyłaniem streamu multimedialnego przy pomocy DLNA, odtwarzaniem muzyki na drugim komputerze, tworzenie kopii zapasowych czy kopiowaniem plików.

Nieco inaczej wygląda sytuacja z użytkownikami biznesowymi. Jeśli serwer NAS stanowi centralny magazyn danych to żądanie jednoczesnego dostępu do plików będzie generowane przez kilkunastu czy kilkudziesięciu użytkowników. W tym czasie system powinien działać nie tylko wydajnie ale i stabilnie bez przerw.

Dlatego też profesjonalne rozwiązania SMB posiadają nie jeden a dwa interfejsy sieciowe, które są wyposażone w dwie technologie. Jedna z nich to fail-over - rozwiązanie pozwalające na podłączenie dwóch kabli ethernet do tej samej sieci LAN. W przypadku awarii jednego z łącz jego rolę przejmuje drugi interfejs.

Z kolei link aggregation umożliwia zwiększenie niezawodności oraz prędkości przesyłania danych. Tu należy jednak pamiętać, że funkcja wymaga podłączenia NAS-a do przełącznika sieciowego obsługującego protokół 802.3ad.

Nieprzerwana praca serwerów to jedno z zadań, które stawia się przed tego typu urządzeniami. Jest to ważny element nie tylko w przypadku usług sieciowych ale także zwykłych serwerów plikowych czy usług intranetowych. O ile zabezpieczymy odpowiednio łącze LAN oraz skonfigurujemy odpowiednio mechanizm RAID o tyle wyłączanie systemu NAS w celach administracyjnych (np. wymiana dysków) w czasie pracy firmy nie jest najlepszym rozwiązaniem.

Dlatego wybierając serwer NAS dla firmy wybierajmy modele, które obsługują nie tylko RAID 1, RAID 5, RAID 6 czy 10 a także te modele, które umożliwiają wymianę dysków twardych na gorąco bez konieczności wyłączania zasilania. By wymienić dysk po prostu wyciągamy szufladę, wkręcamy nowy dysk a następnie wkładamy szufladę do zatoki. Pozostanie kliknięcie przycisku odbudowywania lub naprawy i kilka godzin oczekiwania.

Kilka terabajtów powierzchni dyskowej, mnóstwo projektów, plików, danych, kopii zapasowych i nagle okazuje się, że nasz serwer NAS nie posiada miejsca na dyskach. Co w takim wypadku zrobić? Wymiana dysków na większe? Jest to możliwe i dość proste jeśli skonfigurowaliśmy macierz RAID to możemy rozszerzyć powierzchnię bez wyłączania serwera.

Proces wymiany i rozszerzania macierzy będzie niemożliwy jeśli posiadamy dyski o maksymalnej pojemności. W takim przypadku pozostają dwa rozwiązania. Jedno z nich to podłączenie do serwera NAS dodatkowych dysków USB lub eSATA. I tu sprawdzi się zakup pamięci masowej z portami USB 3.0 i kilkoma portami eSATA co pozwoli na szybki transfer danych.

Wykorzystanie eSATA umożliwi rozbudowę NAS-a o specjalne stacje rozszerzające. Są to dodatkowe moduły z kilkoma zatokami dyskowymi, które po podłączeniu do serwera NAS mogą stanowić dodatkową powierzchnię i możliwość rozszerzenia zbyt małych wolumenów.

Podłączenie serwera NAS do zasilacza UPS oraz skonfigurowanie jego zachowania w przypadku zaniku zasilania jest tylko połową sukcesu. Zabezpieczenie bateryjne nie uchroni nas przed dłuższą przerwą w dostawie energii. Może być to ważny czynnik w momencie gdy serwer NAS pełni funkcję nie tylko serwera plików ale również np. serwera VPN czy serwera mail.

Przerwanie ciągłości pracy może skutecznie unieruchomić niektóre elementy firmy. Można oczywiście wyposażyć serwerownię w pojemny zasilacz UPS lub agregat, który będzie w stanie podtrzymać zasilanie przez kilka godzin. Jednak nie zabezpieczy nas to przed uszkodzeniem zasilacza serwera NAS. W takim przypadku przerwa w dostępie do usług może być dużo dłuższa.

Mając na uwadze powyższe czynniki przy zakupie NAS-a warto rozważyć wybór modelu z redundantnym zasilaniem. W zależności od konstrukcji serwera zasilacz może mieć funkcję wymienialnego modułu wewnętrznego lub zewnętrznego elementu, który może być opcjonalnym zakupem.

Usługa Active Directory to element sieci Microsoft Windows pozwalająca na łatwe zarządzanie komputerami, użytkownikami, systemami druku oraz zasobami sieciowymi i udostępnionymi. Centralizacja systemu zarządzania zasobami pozwala w szybki sposób konfigurować i stosować odpowiednie ustawienia w sieci lokalnej.

Wdrażając serwer NAS do środowiska AD warto jest podłączyć go do domeny. Pozwoli to na zintegrowanie grupy i użytkowników oraz dostosowanie zabezpieczeń i ułatwi zarządzanie uprawnieniami do zasobów udostępnionych serwera NAS.

Protokół iSCSI jest systemem komunikacji i wykonywania operacji dyskowych na komputerze serwerze poprzez protokół TCP/IP. Komunikacja odbywa się przy wykorzystaniu tzw. inicjatora iSCSI oraz celu iSCSI. Celem iSCSI jest zazwyczaj serwer, który udostępnia powierzchnię danych i posiada skonfigurowane jednostki logiczne LUN, które mogą obejmować różne powierzchnie serwera NAS.

Używając protokołu iSCSI możemy w prosty sposób tworzyć dodatkowe powierzchnie dyskowe i wolumeny na komputerach inicjatorach iSCSI. Będą one widoczne przez system jako standardowe jednostki dyskowe.

Usługę iSCSI na biznesowych serwerach NAS warto wykorzystać w inny sposób. Kupując serwer NAS należy zwrócić uwagę czy jest on zgodny z systemami wirtualizacji. Dzięki temu po instalacji na serwerze środowiska wirtualizacji, np. Hyper-V będziemy mogli użyć iSCSI oraz serwera NAS w celu skonfigurowania wolumenów dla każdej z maszyn fizycznych.

Na co jeszcze warto zwrócić uwagę przy zakupie serwera NAS dla biznesu? Przede wszystkim na dodatkowe funkcje sieciowe i administracyjne. Warto by serwer NAS oprócz udostępniania plików poprzez protokół SMB,, AFP, NFS następujące cechy:

• serwer FTP
• serwer DHCP
• obsługę protokołu SNMP - umożliwia monitorowanie serwera przy użyciu narzędzie zarządzających siecią
• serwer VPN z obsługą popularnych protokołów (PPTP, L2TP, OpenVPN)
• serwer Syslog - pozwala scentralizować logi systemowe z różnych urządzeń lub stacji roboczych w sieci
• rozbudowany system powiadomień - nie tylko mail ale również poprzez komunikatory czy urządzenia mobilne 
• dodatkowe pakiety biznesowe i sieciowe - MySQL, PHP, serwer WWW, systemy CMS, platformy programistyczne, systemy ERP, narzędzia do pracy grupowej

Są to dodatkowe niewielkie funkcje, które mogą ułatwić administrację serwerem.

Przed zakupem serwer NAS lu chwilę po jego dokonaniu pojawia się bardzo wiele pytań dotyczących różnych aspektów pracy urządzenia lub wyposażenia go w dodatkowe funkcje. Przedstawiamy kilka zagadnień w formie najczęściej pojawiających się pytań

W przypadku dysków mechanicznych nie ma znaczenia jakiej firmy będzie dysk. Najlepiej wybrać dysk, który jest kompatybilny z danym serwerem NAS. Oznacza to tyle, że został on przetestowany pod kątem zgodności i poprawnej współpracy z danym urządzeniem. Listę kompatybilności można znaleźć na stronie producentów serwerów NAS. Np. dla Synology

Od razu warto uprzedzić, że nie oznacza to, że dysk nie jest kompatybilny z danym serwerem NAS. Na 99,99% będzie działał poprawnie. Jeśli posiadamy już dyski twarde to warto wykorzystywać te modele, które posiadają wysoką niezawodność MTBF. Warto także stosować dyski z NCQ. Na rynku można znaleźć rozwiązania do zastosowań typowo serwerowych a ostatnio Western Digital wprowadził na rynek serię WD Red dedykowaną serwerom NAS.

Nic nie stoi na przeszkodzie by zastosować dyski SSD jako powierzchnię na dane. W przypadku serwerów NAS gdzie liczy się jak największa powierzchnia stosowanie stosunkowo drogich dysków SSD będzie nieopłacalne. Poza tym dyski SSD charakteryzują się ograniczoną liczbą cykli zapisu/odczytu danych. W przypadku urządzeń NAS, które znajdują się w dość obciążonym środowisku stosowanie dysków SSD może nieść za sobą więcej szkód niż pożytku.

Tu również warto odwołać się do listy kompatybilności producenta serwera NAS. Bardzo rozbudowaną stronę dotyczącą urządzeń ma QNAP

Możemy na niej znaleźć nie tylko prawidłowo działające dyski ale także karty sieciowe, tunery TV, drukarki, zasilacze UPS i odtwarzacze multimedialne. Podobna bogata baza urządzeń znajduje się na stronie Synology

W przypadku uszkodzenia jednego z dysków twardych w macierzy RAID w interfejsie konfiguracyjnym serwera pojawi się odpowiedni komunikat. Dodatkowo serwer może powiadomić nas o tym dźwiękiem lub powiadomieniem mail.

Jeśli serwer NAS umożliwia wymianę dysków hot-swap to możemy w tym momencie wykorzystać tę funkcję. Po prostu wyjmujemy uszkodzony dysk twardy z serwera i wkładamy nowy. Następnie w interfejsie konfiguracyjnym uruchamiamy procedurę naprawy macierzy i synchronizacji.

Mając skonfigurowany gotowy system NAS z macierzą RAID czasami może zajść potrzeba przekonfigurowania macierzy RAID na inny typ.

Możemy wykonać ten proces bez utraty danych. Po zalogowaniu się do interfejsu konfiguracyjnego wybieramy skonfigurowany wolumen z RAID-em, klikając Zarządzaj by następnie pojawił się kreator, który przeprowadzi nas przez proces zmiany typu RAID. Warto pamiętać, że zmiana macierzy RAID 1 na np. RAID 5 będzie wymagała dołączenia dodatkowego dysku. Nowo dołączany dysk zostanie sformatowany.

Bardzo często zachodzi potrzeba dostępu do dysku sieciowego spoza sieci LAN. W takim wypadku powinniśmy skonfigurować przekierowanie portów. Dla przykładu w rozwiązaniach Synology interfejs zarządzający komunikuje się na porcie 5000. Dlatego po pierwsze powinniśmy posiadać publiczny adres IP pozwalający na bezpośredni dostęp do naszego routera. Po drugie logując się do naszego routera w sekcji Port Forwarding lub Virtual Server i ustawiamy przekierowanie portu 5000 na wewnętrzny adres IP komputera.

Jeśli posiadamy zmienne publiczne IP możemy dodatkowo wykorzystać usługę DDNS by móc korzystać z dostępu do NAS-a z zewnątrz poprzez nazwę DNS a nie adres IP

Na serwerach NAS nie ma możliwości zainstalowania maszyn wirtualnych. Maszyny wirtualne powinny zostać zainstalowane w na oddzielnym serwerze jako platforma wirtualizacyjna (np. Hyper-V, Citrix, VMware vSphere). Serwer NAS przy wykorzystaniu protokołu iSCSI może służyć jako powierzchnia do tworzenia wolumenów dyskowych dla maszyn wirtualnych. 

Wykorzystując serwer NAS nawet do użytku domowego spotykamy się z nowymi pojęciami i definicjami. Poniżej prezentujemy kilka z nich z krótkim wyjaśnieniem.

- RAID - macierz dyskowa, to zestaw dwóch lub więcej dysków skonfigurowanych w odpowiedni sposób by zapewnić bezpieczeństwo lub zwiększyć szybkość odczytu. W zależności od konfiguracji w serwerach NAS stosuje się najczęściej macierz RAID 0 - system operacyjny widzi dyski twarde jako jedną przestrzeń, RAID 1 - dane jednego dysku są dublowane na drugi dysk. W przypadku awarii jednego z nich dane są bezpieczne. RAID 5 - zapewnia dużą odporność na awarie. Dane dzielone są na bloki i zapisywane na co najmniej 3 dyskach z sumą kontrolną. Pozostałe ważniejsze typy macierzy RAID: 5+spare, 6, 10, 50, 60.

- NVR - network video recorder. Sieciowy rejestrator wideo. Najczęściej odpowiednie oprogramowanie stosowane do nagrywania obrazu z sieciowych kamer IP.

- Hot spare - w niektórych konfiguracjach RAID stosuję się macierz dyskową z tzw. dyskiem nadmiarowym. W przypadku rozbudowanych macierzy awaria jednego z dysków prowadzi do utraty bezpieczeństwa zapisu danych. W takich przypadkach stosuje się dyski hot spare, które pozwalają na szybkie przełączenie dysku w tryb pracy. Gdy macierz RAID pracuje prawidłowo dyski hot spare nie są używane.

- Load balancing - zarządzanie ruchem/równoważenie obciążenia. W przypadku serwerów NAS polega na rozłożeniu obciążenia łącza na dwa interfejsy sieci LAN. Dzięki temu przy wysokim obciążeniu jednego interfejsu i dużej liczbie zapytań serwer będzie mógł transmitować dane z wykorzystaniem dwóch interfejsów.

- Link aggregation - łączenie kilku interfejsów LAN. Dwa lub więcej interfejsów sieciowych zapewniają większą prędkość przesyłania a dodatkowo zwiększoną niezawodność. Warto pamiętać, że agregacja linków będzie działać poprawnie w przypadku gdy infrastruktura sieciowa wspiera standard IEEE 802.3ad. Dodatkowo połączenia muszą być o tej samej prędkości oraz pracować w trybie full duplex.

- Fail-over / network fault tolerance - zabezpieczenie łącza przed awarią. Polega na podłączeniu urządzenia posiadającego 2 lub więcej interfejsów sieciowych do infrastruktury sieci LAN. W przypadku awarii jednego z łącz jego funkcję przejmuje kolejne.

Nowoczesne systemy NAS to nie tylko urządzenia do udostępniania plików. W porównaniu z urządzeniami sprzed kilku lat, które były nie lada wyzwaniem w zakresie konfiguracji i zarządzania obecne systemy są dużo bardziej intuicyjne i zawierają bardziej rozbudowane funkcje. Kilku-dyskowe serwery pamięci masowej są zazwyczaj konfigurowane w postaci macierzy RAID. Wiąże się to jednak (szczególnie w przypadku RAIDU-u poziomu 5 i wyższych) z dużą stratą powierzchni danych. Dlatego też producenci serwerów NAS starają sie opracować własne autorskie rozwiązania, które mają maksymalizować powierzchnie danych bez utraty wysokiego bezpieczeństwa. Takim rozwiązaniem jest Synology Hybrid RAID. Technologia SHR dzieli każdy z dysków twardych na mniejsze części tworząc nadmiarową powierzchnię. Rozwiązanie SHR doskonale sprawdza się w przypadku stosowania dysków macierzy o różnych pojemnościach. W jaki sposób SHR organizuje powierzchnię dyskową w porównaniu do klasycznego systemu RAID możemy się przekonać odwiedzając stronę  i testując różne ustawień dyskowych.

Usługę którą możemy spotkać w rozwiązaniach Synology oraz QNAP są tzw. centra pakietów. To zintegrowane z serwerem NAS specjalnie przygotowane aplikacje i narzędzia, które możemy zainstalować na serwerze w zależności od potrzeb użytkowników. Pakiety aplikacji są stale rozszerzane. W chwili obecnej na sererach Synology możemy liczyć na ponad 30 różnego rodzaju aplikacji.

Wbudowane pakiety pozwalają przekształcić serwer NAS np. w stację audio odtwarzającą muzykę znajdującą się na dysku serwera NAS. Takie rozwiązanie nie wymaga instalacji i konfiguracji dodatkowych odtwarzaczy muzycznych w systemie operacyjnym. Audio Station posiada niemal wszystkie te same funkcje co standardowe odtwarzacze muzyczne. Możemy sortować muzykę, wyświetlać według okreśłonego artysty czy gatunku.

Stacja pozwala także na tworzenie własnych list odtwarzania oraz słuchania i definiowania własnych stacji radiowych nadających swój stream w internecie.

Podobną funkcjonalnością może pochwalić się stacja zdjęć. Oprócz wyświetlania zdjęć, tworzenia pokazu slajdów możemy udostępniać zdjęcia w serwisie Facebook, Twitter, Picasa oraz Plurk.

Bardzo przydatną usługą, którą oferują niektóre urządzenia NAS jest uruchomienie serwera VPN. Wirtualne sieć prywatna sprawdza się idealnie nie tylko w przypadku dostępu pracowników w firmie. To także doskonałe narzędzie ułatwiające dostęp do domowych zasobów spoza naszej sieci lokalnej. Uniwersalność usługi oraz obsługa kilku protokołów komunikacji pozwala na zestawienie połączenia nie tylko przy pomocy komputera. Możemy je także wykonać np. przy użyciu smartfona.

Omawiając poszczególne dyski sieciowe wspominaliśmy, że umożliwiają one tworzenie kopii zapasowych na nośniki USB, zdalne serwery a także na inne kompatybilne serwery lub wolumeny. Synology opracował do tego celu specjalna aplikację wchodzącą w skład systemu NAS. To Synology Time Backup. Narzędzie pozwala na tworzenie kopii zapasowych folderów współdzielonych. System tworzy migawki systemu danego wolumenu, dzięki czemu kopie zajmują bardzo mało czasu i nie obciążają systemu podczas pracy. Wykonywanie wielu migawek pozwala na zapis i tworzenie kopii wersji dokumentów. Synology Time Backup zachowuje cogodzinne kopie zapasowe z ostatniej doby, codzienne kopie zapasowe z ostatniego miesiąca oraz cotygodniowe kopie wszystkich danych starszych niż miesiąc. Dane mogą być szybko przywracane dzięki bardzo ciekawemu interfejsowi graficznemu aplikacji.

Na koniec warto wspomnieć o ciekawej funkcji obsługi przez serwer NAS sieci bezprzewodowej. Podłączając do portu USB urządzenia bezprzewodową kartę sieciową możemy stworzyć z niego podręczny punkt WiFi.

Dodatkowo wykorzystując adapter sieciowy będziemy mogli przyłączyć serwer NAS poprzez łącze sieci bezprzewodowej.