Taki system mikro 4/3 mi się podoba - Olympus OM-D E-M5 Mark III

Bezlusterkowiec Olympus OM-D E-M5 Mark III to moje fotograficzne odkrycie roku. Zwolennikom najstarszego systemu bezlusterkowego, czyli mikro 4/3, takie stwierdzenie wyda się nieszczególnie oryginalne, ale dla osoby, która od lat fotografuje przede wszystkim lustrzankami, zauroczenie takim aparatem to prawie jak fotograficzna apostazja od pełnej klatki. Ten aparat prawdopodobnie znajdzie się w naszym kolejnym zestawieniu najlepszych polecanych aparatów.

Moim podstawowym narzędziem fotograficznym w wolnym czasie jest smartfon i nie wstydzę się tego, podobnie jak tego że w zawodowej pracy sięgam po lustrzanki. Aparaty, które nie mają pewnego trudnego do przełknięcia feleru smartfonów. Są przewidywalne w swoich efektach, w przeciwieństwie do urządzeń mobilnych, które potrafią tak samo zaskoczyć superefektami jak i zirytować gdy wymóg sytuacji przekroczy ich możliwości.

Tak. Dobra lustrzanka, nawet niedroga, to niezawodny sprzęt, lecz też sprzęt duży szczególnie gdy jest to pełna klatka. I to biorąc pod uwagę postępującą miniaturyzację komponentów fotograficznych. Są chwile gdy myślę o czymś co mogłoby spełnić podobną rolę co lustrzanka, ale przy znacznie mniejszych rozmiarach. Kompakty z sensorami typu 1 cal mają niezły potencjał, ale to wciąż kompakty z ograniczeniami. Bezlusterkowce są dobrą opcją, ale w wersji pełnoklatkowej to wciąż spore zabawki. To może format 4/3 w wydaniu Mikro.

Przyznam, że mimo iż przez moje ręce przewinęło się wiele aparatów tego systemu, jakoś nie widziałem dla nich nadziei. Wideo to inna rzecz, ale nie będę się tu nad nim rozwodził. Miałem okazję fotografować Olympusem OM-D E-M1X, ale to wbrew rozmiarowi zastosowanego sensora, potężny korpus. Możliwości personalizacji choćby trybu AF robiły wrażenie, ale to nie było to.

Owszem seria OM-D to także mniejsze korpusy, ale w moim przypadku trzeba było dużego samozaparcia, by sięgnąć po jeden z nich nie tylko w celach czysto recenzenckich. I tak w moje ręce wpadł Olympus OM-D E-M5 Mark III. To już trzecia generacja tego aparatu, pokazana ponad 4 lata po Mark II, która czerpie technologie z bardziej wyrafinowanego modelu OM-D E-M1 Mark II.

Teoria teorią, informacja o produkcie musi być maksymalnie obiektywna, ale gdy przychodzi do recenzji, każdy fotografujący wkłada w nią szczyptę subiektywizmu. W poniższym opisie Olympusa OM-D E-M5 Mark III jest go nawet pełna garść, ale aparat ten w pełni zasługuje na pozytywną opinię.

Olympus OM-D E-M5 Mark III używałem z obiektywem 12-40mm f/2.8 Pro (dostępny w zestawie z korpusem). Jego ekwiwalent ogniskowej to 24-80 mm co oznacza, że trafiła mi się ulubiona konfiguracja. Bo uniwersalna, przydatna zarówno w pracy jak i w prywatnej fotografii. W lustrzankach mamy obiektywy 24-70 f/2.8 czyli prawie to samo. Te 10 mm na dłuższym końcu nie zmienia sytuacji diametralnie.

Jasność f/2.8 w takim zoomie pozwala wyzbyć się wielu ograniczeń. Ten obiektyw nie ma wbudowanej stabilizacji, ale w tym przypadku nie jest to problemem - aparat ma świetną stabilizację.

• sensor: 20 Mpix
• rozdzielczość zdjęć: 20 Mpix (80 Mpix w trybie wysokiej rozdzielczości i w formacie RAW)
• system: mikro 4/3
• stabilizacja: wbudowana 5-osiowa (skuteczność od 5,5 do 6,5 EV)
• autofokus: hybrydowy 121 punktów detekcji
• pomiar światła: od -2 do 20 EV
• czułość: 200 do 25600 ISO (rozszerzane w dół do 64 ISO)
• tryb seryjny: do 10 kl/s z AF-C, 30 kl/s maksymalnie
• podgląd zdjęć: ekran LCD 3 cale, 1040 tys punktów
• wizjer: elektroniczny OLED, powiększenie 0,68x
• zapis zdjęć: karty SD/SDHC/SDXC (UHS-II)
• akumulator: dedykowany, wydajność 310 zdjęć
• wymiary i waga (z akumulatorem i kartą): 125,3 x 85,2 x 49,7 mm i 414 gramów

Dokładniejszy opis aparatu, wraz z porównaniem z poprzednikiem znajdziecie w premierowym newsie.

Pierwsze wrażenie - jaki on jest mały, czy to na pewno bezlusterkowiec, który zapewni mi profesjonalne rezultaty foto (zwracam uwagę, że to jakie uzyskamy zdjęcia nie musi mieć związku z profesjonalizmem puszki czyli korpusu aparatu).

Różnicę pomiędzy pełną klatką i Mikro 4/3 doskonale obrazuje powyższe porównanie dwóch obiektywów. To pełnoklatkowy Nikkor 24-70mm f/2.8 i 12-40 f/2.8 Olympusa. Sam obiektyw pełnoklatkowy waży tyle co obiektyw i rzeczony Olympus. Jeśli pamiętacie opis plecaka Thule, w którym wyrażałem wątpliwości co do wygody transportowania lustrzanki ze szkłem 24-70mm f/2.8, to znikają one w przypadku kompletu Olympusa. Ten aparat z obiektywem można zmieścić nawet w większej fotograficznej wersji saszetki na biodra. Obędziemy się bez plecaka.

Powiem więcej, nawet gdy będzie nam potrzebna podstawowa lampa błyskowa, wymóg co do przestrzeni transportowej wiele się nie zmieni. Tu niespodzianka, bo nie chodzi mi o mocną lampę wbudowaną. Nasz Olympus może korzystać jedynie z lampy zewnętrznej. Kiedyś do takich aparatów dołączano miniaturowe lampy, których potencjał był mizerny. Oczywiście i dziś dużej mocy lampa będzie miała spore rozmiary, ale maleństwo dostarczane przez Olympusa w komplecie to użyteczny drobiazg.

Za sprawą odchylanego i obrotowego palnika, który pozwala kreować oświetlenie w większym stopniu niż tylko błysk na wprost. Patrząc się na to akcesorium przypomina się mi miniaturowa lampka, którą Nikon proponował kiedyś jako akcesorium do swoich bezlusterkowców serii 1.

Lampa błyskowa wywarła pozytywne wrażenie, ale nie o nią tu chodzi. Ba nawet nie o obiektyw, choć gra on ważną rolę. Lecz o niewielki korpus aparatu.

Niewielkie rozmiary Olympusa OM-D E-M5 Mark III czynią go nawet z jasnym obiektywem zoom, bardzo wygodnym w transporcie (czasem wrzucałem go wprost do plecaka bez jakiegokolwiek zabezpieczenia), co doceni każdy fotograf, który chce mieć pod ręką dobry aparat, ale też nie chce wciąż czuć się jak w pracy.

Spacer z tym Olympusem to faktycznie fotospacer i śmiem powiedzieć, że chwilami czułem się podobnie jak ze smartfonem. Podnosiłem aparat do oka by wykonać zdjęcie, a potem pozwalałem mu spokojnie zwisać na szyi. Smartfon raczej włożymy do kieszeni, ale chodzi o fakt, że zarówno smartfon jak i Olympus pozwalają o sobie prawie zapomnieć, gdy z nich nie korzystamy.

Zaawansowany fotograf wie, że duża waga wcale nie musi być problemem bo poprawia stabilność uchwytu. To właśnie lekkość smartfonów potrafi stać się ich największym wrogiem gdy nie mają do dyspozycji stabilizacji obrazu. Olympus OM-D E-M5 Mark III należy do lżejszych aparatów i również może budzić obawy. Na szczęście nie pierwszy już raz okazuje się, że wbudowana 5-osiowa stabilizacja uratuje nas z największych nawet opresji. W moim przypadku oznaczało to szanse na ostre zdjęcie nawet przy czasie ekspozycji 1/5 sekundy.

Mały rozmiar może stać się też problemem gdy jesteśmy osobami o dużych dłoniach, gdy chcemy mieć wygodny dostęp do każdego pokrętła i przycisku. Olympus OM-D E-M5 III istotnie ma rozmiary, które mogą stworzyć takie kłopoty, ale w moim odczuciu producentowi udało się zachować wysoką ergonomię nie powodując dyskomfortu.

Nie przepadam za małymi korpusami zaawansowanych kompaktów, ale wiele tu nie da się zdziałać. Za to Olympus przypadł mi do gustu, choć początkowo krzywo patrzyłem się na dwa spore, jak na rozmiar obudowy, pokrętła kontrolne. Można je skonfigurować, podobnie jak pierścień kontrolny na tubusie obiektywu, co daje spore możliwości personalizacji aparatu. A na tym się nie kończy. Również ciasno rozmieszczonym przyciskom na tylnej ściance i wypustce nad podkładką pod kciuk, daje się przypisać rożne funkcje. Zgodne z naszymi oczekiwaniami.

Do wybieraka wielokierunkowego i przycisków tylnej ścianki szybko się przyzwyczaiłem. Również dźwignie (są dwie) okiełznałem, a dźwignia włączania bardzo się przydała gdy chciałem włączyć aparat „w ciemno”, trzymając go w plecaku, po to by przesłać zdjęcia do smartfona. Aplikacja mobilna Olympusa, OI. Share, mimo swych ograniczeń pozwala momentalnie zgrać zdjęcia i podzielić się nimi tak jakby były one wykonane smartfonem. Oczywiście mowa tu o szybkości, a nie jakości obrazu.

Żeby jednak nie było idealnie, jest pewien mankament. Przycisk ISO (i jego lokalizacja), z którym niejednokrotnie walczyłem. Tutaj już miniaturyzacja daje solidnie o sobie znać. Być może innym fotografującym nie sprawi on problemu, dla mnie był powodem irytacji. Uratowała mnie wspomniana personalizacja funkcji.

Olympus od swoich najwcześniejszych bezlusterkowych chwil odstraszał mnie liczbą funkcji i zagmatwanym menu użytkownika. Gwoli ścisłości, mamy tu do dyspozycji panel dotykowy, co ma swoje oczywiste zalety, ale przy przekątnej jedynie 3 cali rodzi też zrozumiałe problemy.

Ale wracając do kwestii menu. Również tym razem nie jest doskonale. Ja na szczęście poradziłem sobie odpowiednio personalizując korpus, ale w chwilach gdy trzeba było sięgnąć po rzadsze ustawienie do menu robiło się niewygodnie. Często nie byłem pewien czy jestem w menu nadrzędnym czy już w podmenu itd. Komfort konfigurowania jest owszem lepszy niż kiedyś, ale menu to wciąż element, który Olympus musi dopracować. Na szczęście ergonomia korpusu zasługuje na pochwałę.

Niewielki wydawałoby się wizjer to w ostatecznym rozrachunku mocny element aparatu. Olympus OM-D E-M5 Mark III choć to bezlusterkowiec z uchylno-obrotowym, czyli bardzo praktycznym, ekranem podglądu, najczęściej używałem trzymając przy oku tak jak to robię fotografując lustrzanką.

Zanim przejdę do kwestii jakości zdjęć, kilka słów należy się też innym komponentom aparatu. Slot na kartę jest pojedynczy, wspiera szybkie nośniki UHS-II - mnie to nie było potrzebne. Aparat dostarczany jest w zestawie z ładowarką. Akumulator naładujemy też nie wyjmując go z aparatu poprzez port USB. Wydajność źródła energii według danych CIPA nie rzuca na kolana (to tylko około 310 zdjęć) i faktycznie o rozładowującym się akumulatorze trzeba pamiętać. Lecz nie jest to moim zdaniem, aż tak duży problem. W praktyce udało mi się wykonać nawet o ponad 100 więcej zdjęć niż wspomina producent - problem bardziej doskwiera gdy zdecydujemy się na filmowanie. Fotografowałem w dość sprzyjających warunkach, bo koniec jesieni w tym roku rozpieszczał nas temperaturowo.

Olympus OM-D E-M5 Mark III wykorzystuje hybrydowy AF z detekcją fazy i kontrastu. Mamy do dyspozycji 121 krzyżowych punktów detekcji. Działa on sprawnie w znakomitej większości przypadków, byłem wręcz zaskoczony jego pracą, ale w pewnym momencie dostrzegłem pewną jego słabość.

Jest nią dynamiczna akcja (a tu przydaje się śledzenie) i mocno kontrastowe sceny w bardzo słabym oświetleniu. Ten ostatni przypadek być może jest indcydentalny, ale zdarzyło się, że podczas fotografowania architektury nocą AF zaczął mi wariować. Były to chwile mojego największego zwątpienia w ten aparat.

Na szczęście szybko o nich zapomniałem, bo pozytywy przeważają nad ewentualnymi negatywami, a wątpliwości rozpływają się w oceanie korzyści. Przekonacie się o tym z następnej strony recenzji.

Wysoka jakość wykonania korpusu aparatu, poczucie (ostatecznie), że fotografuję zaawansowanym w swojej klasie sprzętem, nie oznaczały, że do sesji fotograficznych podszedłem bez obaw i wątpliwości co do jakości ostatecznych rezultatów. Nauczony doświadczeniem, że to co widać na ekranie podglądu może być mylące, czekałem na przegląd zdjęć na ekranie komputera.

I tu czekała mnie miła niespodzianka. Olympus OM-D E-M5 Mark III zaserwował mi bardzo dobrze wyglądające zdjęcia. Z ładnymi kolorami i szczegółowo, ale też gładko przedstawionymi detalami, co pozytywnie odbija się na odbiorze zdjęć skalowanych i kadrowanych.

Rozmiar sensora, pomimo sporego zakresu dynamicznego zdjęć, niesie oczywiście swoje ograniczenia. Podkreślają to często oponenci bezlusterkowców jak i aparatów innych niż pełnoklatkowe czy APS-C. Nie przeczę temu, ale problem jest dużo mniejszy niż mogłoby się to wydawać osobie, która nie miała w ręce aparatu takiego jak Olympus.

Często nie musiałem nawet jakkolwiek edytować zdjęć, by być z nich zadowolonym. Dla przykładu, zdjęcia w recenzji foto Motorola One Zoom wykonane są właśnie tym Olympusem i nie były edytowane.

Teoretycznie JPEG jest pochodną RAWa i nie powinno być pomiędzy nimi większej różnicy poza efektem kompresji. W praktyce nie tylko potrzeba zachowania rozsądnego rozmiaru pliku, ale też indywidualna predylekcja oprogramowania, a tym samym aparatu, wpływa na to czy JPEG nam wystarczy, czy bezwzględnie musimy sięgnąć po RAWy i je przekonwertować. Od tego zależy czy dany sprzęt przypadnie nam do gustu. To nie jest kwestia tylko zaawansowania użytkownika, ale też osobistych preferencji.

Olympus OM-D E-M5 Mark III pokazał, że w formacie RAW ilość informacji jest istotnie większa niż w JPEGu prosto z aparatu. Ten ostatni poddawany jest widocznemu na powiększeniu postprocessingowi nawet przy niskich czułościach, ale zarazem jest on bardzo sprawnie zrealizowany.

W większości przypadków detaliczność i kolory JPEGa będą w pełni satysfakcjonujące, a to oznacza że odpowiedź na powyższe pytanie jest oczywista.

Olympus OM-D E-M5 Mark III to dobry aparat, gdy chcemy mieć od razu ładne zdjęcia w formacie JPEG

Nie oznacza to, że nie warto sięgać po RAWy. Zaawansowani użytkownicy balansujący ze swoimi kadrami na granicy rozdzielczości motywu, którzy trafiają na sceny o szerokiej rozpiętości dynamicznej, docenią ten format zapisu.

Przetworzony RAW z wyciagniętymi z cieni detalami

Z RAWa w Olympusie OM-D E-M5 Mark III można wyciągnąć naprawdę wiele. Można nawet zapomnieć, że to format Mikro 4/3.

Domyślnie fotografowałem w trybie kolorów Naturalny. Gdy jednak chcemy dostać wprost z aparatu JPEG o innym charakterze barw czy nawet z efektami ograniczonej głębi pola, to nic nie stoi na przeszkodzie. W menu znajdziemy kilkanaście opcji, różnego wykończenia sceny, od zabaw z kolorem po podkręcenie kontrastu i detali w trybie dynamicznej sceny. Te zdjęcia czasem przypominają nieudane HDRy, ale potrafią też zaskoczyć klimatem. Moim zdaniem te tryby to bardziej forma zabawy z fotografią i bajer.

Użyteczne czułości mieszczą się w zakresie od ISO 200 do 1600 (w dobrych warunkach także 3200), a to spory zakres. Na zdjęciach wyświetlonych bez skalowania różnice nie będą zwracać większej uwagi. Jest też czułość obniżona, odpowiednik ISO około 64. W wymagających sytuacjach możemy sięgnąć po ISO 6400, ale tu trzeba już liczyć się z szybko postępującą degradacją obrazu. Jeszcze wyższe czułości, czyli ISO 12800 i 25600 mają sens tylko wtedy, gdy nie ma już szans na podbicie cieni w niedoświetlonym zdjęciu wykonanym z niższą czułością lub gdy wymaga tego specyfika ujęcia. Poniżej przykładowe JPEGi z aparatu z ISO 64, a potem 200, 400, 800, 1600, 3200, 6400, 12800 i 25600.

Fotografowanie po zmierzchu/nocą przy pomocy Olympusa OM-D E-M5 Mark III było dużą przyjemnością. Załączone przykłady pokazują oryginalne JPEGi i pliki, które są przetworzonymi RAWami. Sposób edycji jest tutaj moim wyborem i ma przede wszystkim pokazać możliwości aparatu. Prawda jest taka, że nawet oryginały, które być może wydadzą się z perspektywy smartfonowego nocnego fotografa zbyt ciemne, oferują wystarczająco dużo by zadowolić.

Sprawna stabilizacja sprawiła, że w mieście nawet po zmroku nie musiałem mocno śrubować czułości. ISO 4000 przy którym zaczyna poważnie zwracać uwagę szum, dał mi szanse na uchwycenie całkiem jasnych kadrów, a często nie przekraczałem ISO 2000.

Nawet gdy trafiłem na motywy zatopione w cieniu to szum po rozjaśnieniu kadru nie straszył mnie wielobarwnymi łatami. W Olympusie OM-D E-M5 Mark III daje się on co prawda we znaki, ale też ma charakter monochromatyczny co czyni go przyjemnym w odbiorze. Poza tym można go osłabić na etapie edycji pliku RAW jeśli domyślny JPEG nam nie wystarczy.

Ta funkcja sprawia, że aparat wykonuje sekwencję 8 ujęć, które są nieznacznie względem siebie przesunięte. Te zdjęcia są potem składane w jedno o rozdzielczości 50 Mpix w przypadku pliku JPEG i 80 Mpix dla pliku RAW.

Wzrost detaliczności jest ewidentny. Ta korzyść, czyli podbicie domyślnej rozdzielczości 20 Mpix nawet 4-krotnie, ma swoją cenę. W trakcie wykonywania takich zdjęć musimy bardzo dobrze ustabilizować aparat. I to nie stabilnym uchwytem w dłoni, ale umieszczając go na statywie. Poza tym, zwłoka pomiędzy składowymi ujęciami, czyni ten tryb nienajlepszym w przypadku ruchomych obiektów. Nawet osoba siedząca na ławce i w naturalny sposób zmieniająca pozycję nie będzie ostra.

Poniżej porównanie fragmentów powyższego kadru, które wykonałem z domyślną rozdzielczością 20 Mpix oraz w trybie 50 Mpix dla bazowej czułości 200 ISO. Oba zdjęcia to przetworzone JPEG prosto z aparatu.

Teraz to samo, ale dla wywołanych plików RAW - czyli 20 i 80 Mpix.

By dobitniej podkreślić różnice jeszcze jedno porównanie kadru ze zdjęcia 80 Mpix przy powiększeniu 100% i przeskalowanego do 200% kadru ze zdjęcia 20 Mpix. A poniżej pełne zdjęcie dla uzmysłowienia skali.

Jest jeszcze jeden mankament tego trybu fotografowania - poza koniecznością stosowania statywu, musimy także cierpliwie odczekać kilka sekund zanim finalne zdjęcie zostanie przetworzone i zapisane. Mimo to wspomniany tryb rejestracji zdjęć nie jest tylko bajerem. To bardzo pożyteczna funkcja jeśli fotografujemy statyczne obiekty. I nie wymaga komputera.

W tekście dałem do zrozumienia, że Olympus OM-D E-M5 Mark III to fajny aparat, a mimo to trudno było mi wskazać cechę, która czyni go szczególnie wyjątkowym na tle konkurencyjnych bezlusterkowców. Bo i może takiej cechy nie ma, a na pewno jest nią cena wynosząca około 5300 złotych za korpus. W tej cenie można kupić już świetną pełna klatkę.

Olympus OM-D E-M5 Mark III bardzo dobrze oddaje ducha klasycznego niewielkiego bezlusterkowca

Wiem jednak, że trafił w moje ręce aparat solidnie wykonany, oferujący co najmniej dobrą jakość zdjęć, spore możliwości edycji zdjęć RAW. Ale i obciążony wadami, wśród których najbardziej dały mi się we znaki problemy z AF w dynamicznych scenach. Nie przypadło mi do gustu też menu, ale to powtarzam od zawsze gdy biorę w dłoń jakikolwiek aparat marki Olympus. Podobno wypadałoby wliczyć do wad też czas pracy na akumulatorze. Mnie chyba Olek polubił, bo ani razu nie rozładował się w trakcie fotografowania, ale też nie nadwyrężałem go przesadnie.

Skoro jednak spodobało mi się fotografowanie tym aparatem to coś musiało zaskoczyć i wpłynąć na mój subiektywny poniekąd osąd. Tym czymś jest kompaktowość konstrukcji przy zarazem wysokiej ergonomii użytkowania korpusu. Być może początkujący fotograf amator zachłyśnie się wizją dźwigania ciężkiego sprzętu przy każdej okazji, ale w końcu przychodzi refleksja. By czasem odpocząć od ciężkiego sprzętu i sięgnąć po aparat, który daje „prawie” to samo, ale w jakże wygodnej formie.

Olympus OM-D E-M5 Mark III - mały ale wariat

Oto dlaczego Olympus OM-D E-M5 Mark III tak mnie mile zaskoczył - to aparat, który świetnie nadaje się do codziennego fotografowania. Mimo ograniczeń sprawił mi radość w trakcie wykonywania zdjęć jak i przy ich przeglądaniu. Spodobała mi się jego dyskretność (czułem na sobie mniej spojrzeń niż wędrując z lustrzanką) i klasyczny wygląd korpusu.

Taki aparat poleciłbym każdemu, kto w wolnym czasie, po pracy, podczas spaceru, na wakacjach, nie chce nadwyrężać nadgarstków. Ale też nie chce zwracać uwagi lekkim, ale typowo amatorskim korpusem i liczy na wspomnienia w postaci fotografii o jakości nieosiągalnej dla jakiegokolwiek smartfona.

• dobra jakość zdjęć w większości sytuacji fotograficznych (za dnia jak i nocą)
• spory potencjał plików RAW z aparatu
• ładne JPEGi, które zadowolą kolorami bez dodatkowej edycji
• przydatny tryb wysokiej rozdzielczości
• doskonała wbudowana stabilizacja obrazu
• wysoka jakość wykonania korpusu, w tym uszczelnienia
• atrakcyjny, klasycznie fotograficzny wygląd
• ergonomia użytkowania korpusu
• duże możliwości personalizacji aparatu
• dobry kompromis pomiędzy rozmiarem a osiągami
   
• wciąż niezbyt wygodne menu
• dla niektórych użytkowników może być za mały
• nie sprawdzi się przy fotografii akcji