Czarny koń dysków SSD PCIe 5.0? Test WD Black SN8100

Dyski SSD pod PCI-Express 5.0 powoli zadomawiają się na rynku i praktycznie wszyscy więksi producenci zaprezentowali swoje konstrukcje. Co ciekawe, do tej pory nie było wśród nich firmy Sandisk (właściciela marki WD), czyli jednego z głównych graczy na rynku nośników półprzewodnikowych.

Producent w końcu nadrobił zaległości i zaprezentował serię WD Black SN8100. Od razu uderzył z grubej rury – parametry dysków wskazują, że mają one przyciągnąć uwagę najbardziej wymagających użytkowników. Sprzęt trafił w moje ręce i sprawdziłem, jak wypada w porównaniu z modelami innych producentów.

Dyski WD Black SN8100 początkowo będą dostępne w wersjach o pojemności 1 TB, 2 TB i 4 TB, ale w późniejszym terminie w tym roku ma do nich połączyć wariant 8 TB. Nowe modele mają zapewniać bardzo dobre transfery sekwencyjne i liczbę operacji losowych. Teoretycznie mówimy o topowym segmencie wydajnościowym. Poniżej znajdziecie porównanie specyfikacji dysków oraz konkurencyjnych modeli dostępnych na rynku. 

Według informacji przekazanych przez producenta, modele WD Black SN8100 zostały wycenione następująco (jesienią do sprzedaży trafią również warianty z fabrycznie zamontowanym radiatorem):

• WD Black SN8100 1 TB – 775 zł (864 zł z radiatorem)
• WD Black SN8100 2 TB – 1177 zł (1266 zł z radiatorem)
• WD Black SN8100 4 TB – 2153 zł (2242 zł z radiatorem)

Co ciekawe, producent zaproponował tutaj wyraźnie niższe ceny niż w przypadku bliźniaczych modeli Kingston Fury Renegade G5, choć nadal są one stosunkowo wysokie — nawet jak na topowy dysk obsługujący interfejs PCI-Express 5.0.

Sandisk udostępnił mi dysk WD Black SN8100 o pojemności 2 TB. Taki model bez problemu pomieści system operacyjny, programy i bogatą bibliotekę gier. Jeśli jednak zajmujecie się tworzeniem treści i macie dużo materiału źródłowego, warto rozważyć zakup modeli o pojemności 4 lub poczekać na wersję 8 TB.

Na pokładzie znajduje się 8-kanałowy kontroler oparty na układzie Silicon Motion SM2508 z autorsko zmodyfikowanym oprogramowaniem oraz kości pamięci Sandisk BiCS8 TLC 3D NAND – układy opracowane we współpracy z firmą Kioxia. Całość wspiera 2 GB pamięci Micron LPDDR4X. Warto dodać, że podobną konstrukcję zastosowano m.in. w modelu Kingston Fury Renegade G5.

Standardowa wersja dysku nie jest wyposażona w żadne dodatkowe chłodzenie, dlatego należy bezwzględnie montować ją w slocie z radiatorem — podczas intensywnego obciążenia temperatury potrafią przekroczyć 80°C, co prowadzi do przegrzewania i spadku wydajności. Na szczęście większość płyt głównych z obsługą M.2 PCI-Express 5.0 oferuje fabryczne chłodzenie, więc nie stanowi to poważnej wady.

Jak udało mi się ustalić, producent planuje wprowadzenie do sprzedaży też wersji z fabrycznie zainstalowanym radiatorem z podświetleniem RGB LED — takie wersje mają pojawić się w ciągu kilku miesięcy i będą droższe o około 90 zł.

Producent udziela na dyski 5-letniej gwarancji, która została ograniczona współczynnikiem TBW. Dla wersji o pojemności 2 TB wynosi on 1200 TB, czyli nieco mniej niż w konkurencyjnych modelach. Nadal jest to wysoki limit, który trudno będzie wykorzystać przy codziennym użytkowaniu komputera (dla lepszego zobrazowania – pozwala on codziennie zapisywać ponad 650 GB danych). 

Na jaką wydajność możemy liczyć? Według specyfikacji producenta, wersja o pojemności 2 TB ma oferować transfery sekwencyjne sięgające 14 900 MB/s przy odczycie i 14 000 MB/s przy zapisie. Liczba operacji losowych sięga 2,3 mln IOPS przy odczycie i 2,4 mln IOPS przy zapisie. W teorii mówimy więc o jednym z najwydajniejszych modeli pod PCI-Express 5.0. Jak będzie w praktyce? Sprawdzę to w testach. 

• Procesor: AMD Ryzen 7 7700X
• Płyta główna: ASUS ROG Crosshair X670E Hero
• Pamięć RAM: G.Skill Trident Z5 Neo 2x 16 GB 6000 MHz CL30
• Karta graficzna: AMD Radeon (zintegrowany)
• Dysk systemowy: Kingston KC3000 1TB
• Zasilacz: be quiet! Dark Power 13 850W

Wydajność dysku porównałem do innych modeli pod PCI-Express 5.0, w tym flagowych modeli Samsung 9100 PRO czy Kingston Fury Renegade G5. Na wykresach umieściłem również inne modele pod PCI-Express 4.0, co pozwoli też zobrazować różnicę między starą a nową generacją nośników.

CrystalDiskMark to syntetyczny benchmark służący do pomiaru maksymalnej, teoretycznej wydajności dysków. Testy przeprowadziłem w bardziej wymagającym trybie NVMe, który mierzy prędkości odczytu i zapisu przy zwiększonej głębokości kolejki.

CrystalDiskMark potwierdza znakomite osiągi dysku WD Black SN8100 – oferuje on nie tylko bardzo wysokie prędkości transferów sekwencyjnych, lecz także rewelacyjne wyniki w testach losowych, często wyraźnie przewyższające konkurencyjne modele z interfejsem PCIe 5.0.

Test PCMark 10 sprawdza wydajność dysku pod kątem typowego użytkowania komputera. Wykorzystałem tryb Full System Drive Benchmark, który wykorzystuje szeroki zestaw zadań i aplikacji.

WD Black SN8100 bardzo dobrze wypadł również w teście symulującym rzeczywiste użytkowanie komputera – uzyskany wynik okazał się lepszy niż w przypadku modeli Lexar NM1090 PRO i Kingston Fury Renegade G5 i tylko nieznacznie gorszy od Samsunga 9100 PRO.

3DMark Storage Benchmark to pakiet testów, który symuluje wykorzystanie dysku już typowo pod kątem gamingowego komputera – benchmark sprawdza szybkość ładowania gier, instalowania gry, zapisywania postępów w grze, strumieniowania rozgrywki czy po prostu kopiowania plików gry.

WD Black SN8100 bardzo dobrze poradził sobie również w teście symulującym wykorzystanie dysku w zastosowaniach gamingowych. Wydajność nośnika przewyższa konkurencyjne modele Samsung 9100 PRO i Lexar NM1090 PRO, oferując wydajność porównywalną z Kingston Fury Renegade G5.

Na koniec przeprowadziłem test kopiowania plików w obrębie testowanego dysku. Wykorzystałem tutaj folder z 103 731 plikami o łącznej wadze 205 GB (może on symulować np. katalog ze ściągniętymi grami). Ze względu na nową bazę wyników, w teście porównałem tylko dyski pod PCI-Express 5.0.

Kopiowanie wielu małych plików to jeden z nielicznych słabszych punktów WD Black SN8100 – w tym scenariuszu dysk osiągnął jeden z najniższych wyników spośród testowanych modeli z interfejsem PCI-Express 5.0, wyprzedzając jedynie Lexara NM1090 PRO.

WD Black SN8100 oferuje bardzo wysokie prędkości transferów sekwencyjnych, jednak w praktyce dotyczą one głównie operacji realizowanych w obrębie szybkiego bufora pSLC. W typowych zastosowaniach faktycznie można liczyć na imponujące osiągi, jednak sytuacja zmienia się przy kopiowaniu bardzo dużych plików. Aby ocenić realną wydajność nośnika, przeprowadziłem test kopiowania pliku o wielkości około 410 GB – a więc znacznie przekraczającego pojemność bufora.

Początkowy transfer wynosił około 4,3–3,7 GB/s, jednak po zapisaniu około 350 GB spadł do poziomu około 2,2 GB/s. Widać więc, że producent zadbał o utrzymanie wysokiej wydajności także podczas kopiowania bardzo dużych plików.

Przy okazji sprawdziłem, jak nośnik radzi sobie przy dużym zapełnieniu – około 80% całkowitej pojemności. Tego typu test pozwala ocenić, jak dysk będzie się sprawdzał w dłuższej perspektywie, gdy zgromadzimy na nim większą ilość danych. W tym przypadku skopiowałem pojedynczy plik o wielkości 210 GB.

W takim scenariuszu nowy WD Black prezentuje się zauważalnie słabiej – początkowy transfer na poziomie ok. 4,0 GB/s szybko obniżał się do 2,0 GB/s. Wyraźnie widać, że duże zapełnienie nośnika ma istotny wpływ na spadek wydajności.

Długo musieliśmy czekać na pojawienie się dysku SSD PCIe 5.0 od firmy Sandisk (WD), ale zdecydowanie było warto. WD Black SN8100 to czarny koń zawodów i bez wątpienia jeden z najlepszych nośników nowej generacji. Niestety też bardzo drogi.

Dysk oferuje znakomite transfery zarówno sekwencyjne, jak i losowe, co przekłada się na wysoką wydajność w codziennym użytkowaniu, a także w wymagających zastosowaniach gamingowych. Niestety, przy dużym zapełnieniu nośnika wydajność wyraźnie spada, co może być odczuwalne w dłuższej perspektywie.

Warto również pamiętać o odpowiednim chłodzeniu – choć wiele nowoczesnych płyt głównych posiada już zintegrowane radiatory, producent planuje także wersje z fabrycznie zamontowanym systemem chłodzenia.

WD Black SN8100 to propozycja dla najbardziej wymagających użytkowników. Oferuje znakomitą wydajność, ale jego cena jest stosunkowo wysoka – model o pojemności 2 TB w polskich sklepach kosztuje około 1180 zł. Niestety, to spora kwota, szczególnie dla przeciętnego użytkownika, który prawdopodobnie zdecyduje się na tańszy dysk z poprzedniej generacji (PCIe 4.0), który wciąż spełni większość codziennych potrzeb.

Produkt do przeprowadzenia testu został użyczony przez firmę Sandisk. Firma użyczająca nie miała wpływu na treść ani wglądu w nią przed publikacją. Jest to niezależna recenzja dziennikarska.