Recenzja Radeona RX 7900 XT, czyli technologia chiplet w akcji

Radeon RX 7900 XT jest o $100 tańszy od modelu RX 7900 XTX, co oznacza, że powinien być dostępny poniżej 5000 zł. Niższa cena wiąże się z dosyć znaczącymi cięciami w samym GPU, w tym redukcją ilości chipletów MCD z 6 do 5, co bezpośrednio oznacza zejście do 20 GB GDDR6 oraz 80 MB Infinity Cache.Wydajność rasteryzacji w grach wypada konkurencyjnie względem poprzednich generacji kart obu producentów, ale nie jest to rewolucyjny przyrost (realnie około 30% względem Radeona RX 6900 XT). Model RX 7900 XTX zdaje się oferować lepszy stosunek przyrostu wydajności do swojej ceny. Obecnie nie ma odpowiednika cenowego w nowej generacji kart NVIDII.Wydajność w grach intensywnie korzystających z Ray Tracingu stawia nowego Radeona poniżej GeForce RTX 3080. Jednakże obniżając ustawienia śledzenia promieni lub analizując gry, które korzystają z niego w mniejszym stopniu, obserwujemy wydajność rywalizującą z GeForce RTX 3090 Ti.Radeon RX 7900 XT (podobnie jak model XTX) wyposażono w podwójny enkoder wideo ze sprzętowym wsparciem dla kodeka AV1. W połączeniu z procesorem AMD Ryzen 5000/7000 dostajemy też dostęp do nowej techniki AMD Smart Access Video (dodatkowo zwiększającą wydajność podczas streamowania). Referencyjny model karty AMD Radeon RX 7900 XT jest nieco mniejszy od wersji XTX, a przy tym odczuwalnie cichszy pod obciążeniem. Pod tym względem to całkiem dobra propozycja dla niewielkich obudów – zarówno w nowym PC, jak i na potrzeby rozbudowy istniejącego.

Po testach Radeona RX 7900 XTX – pierwszej z dzisiejszych nowości – przyszła kolej na przedstawienie Wam możliwości, jakie oferuje jego tańszy brat – Radeon RX 7900 XT. Jeżeli ciekawi Was, co nowego wprowadza architektura RDNA 3 (zwana również Navi3), to odsyłamy do wspomnianego testu – tam bardzo dokładnie ją opisaliśmy. W tej publikacji skupimy się głównie na wynikach testów wydajności, ale również na samej konstrukcji modelu referencyjnego. Miłej lektury :)

Wbrew wrażeniu, jakie odnieśliśmy bezpośrednio podczas naszego filmu z rozpakowania Radeonów RX 7900 przesłanych do nas na czas testów, okazuje się, że tańszy z Radeonów jednak znacząco różni się od RX 7900 XTX. I nie mamy na myśli tylko redukcji o 1/8 jednostek obliczeniowych (6144 -> 5376 procesorów strumieniowych, zatem niemalże do poziomu RX 6900 XT, który posiada ich 5120) oraz o 1/6 podsystemu pamięci (cały jeden chiplet MCU został w tym modelu dezaktywowany, redukując vRAM do 20 GB i Cache L3 do 80 MB), ale również fizyczne rozmiary.

Wymiary Radeona RX 7900 XT to 27,6 cm długości, 13,5 cm wysokości oraz 5 cm szerokości (2,5 slotu), co oznacza, że poza szerokością jest o centymetr mniejszy w pozostałych wymiarach od XTX’a. Czyni to z niego praktycznie jedyną kartę nowej generacji, która wysokością nie wystaje poza śledź PCI-E (za wyjątkiem może kart z blokiem od chłodzenia cieczą). Oznacza to, że RX 7900 XT w wersji referencyjnej będzie wystawać poza płytę ATX jedynie o 3,2 cm i bez żadnego problemu powinien zmieścić się nawet w bardzo małych obudowach.

Redukcji uległy również wentylatory – referencyjny model Radeona RX 7900 XT posiada ich, co prawda, trzy (jak XTX), ale ich średnica zmniejszyła się o 5 mm, co oznacza, że wynosi teraz 79 mm. W porównaniu do 115 mm w RTX 4080, albo typowych 100 mm w konstrukcjach autorskich, należy uznać je za bardzo małe, choć jednocześnie mają też do obsłużenia mniejszą powierzchnię radiatora.

Poza oczywiście kwestią rozmiaru, zmianie nie uległ backplate karty – jest schludny, z dużym logo serii Radeon. Poza ochroną elektroniki z tyłu karty nie pełni żadnej funkcję odprowadzania ciepła z karty (nie posiada termopadów łączących go z ciepłymi fragmentami PCB). Dla osób oczekujących bardziej krzykliwych wzorów pozostaje wybór (znacznie większych) konstrukcji autorskich.

Złącza to jedyna nieprzycięta część karty względem RX 7900 XTX – dostajemy ten sam imponujący zestaw składający się z dwóch najnowszych DisplayPortów 2.1 (do 54 Gbps), jednego HDMI 2.1 (do 48 Gbps) oraz jednego USB-C (z obsługą DP 2.1 do 54 Gbps). Oznacza to, że ten model również bez problemu obsłuży kombinację bardzo wysokiego odświeżania, rozdzielczości, 12-bitowej głębi kolorów oraz HDR w monitorach, które niebawem zaczną być produkowane. Jest to zatem inwestycja w przyszłość.

Chłodzenie nowego referencyjnego Radeona 7900 XTX to z pewnością jego największa wada. Nawet bez podkręcania karty ledwo radzi sobie z odprowadzaniem z niej ciepła i jest przy tym bardzo głośne. Tańszy model, co prawda, ma zadowolić się 12% mniejszym poborem energii, ale też posiada analogicznie mniejsze chłodzenie, zatem nie mieliśmy wielkich oczekiwań. Tymczasem spotkało nas pozytywne zaskoczenie.

Ustalmy jedno – karta nie jest bezgłośna, zwłaszcza w kontekście niedawnych premier ogromnych konstrukcji autorskich kart z serii RTX 4000. Jednakże na domyślnych ustawieniach okazuje się być tylko trochę głośniejsza od wyśmienitego w tej kwestii (i 2x większego) RTX 4090 Founders Edition. Utrzymuje przy tym dosyć znośne temperatury samej karty – zwykle 65°C przy 65% dostępnej prędkości obrotowej wentylatora (~1700 RPM).

Mniejszy z nowych Radeonów okazuje się być znacznie bardziej kulturalny podczas pracy!

Nawet po podkręceniu chłodzenia nie dobija do limitów, jak ma to miejsce w RX 7900 XTX, ale i tak robi się już bardzo głośno (osiągając poziom domyślnie taktowanego mocniejszego modelu…). W takich ustawieniach wentylatory balansują w okolicy 85% prędkości obrotowej, a temperatury zbliżają się 75°C na GPU i 90°C dla HotSpot. Po części może być to „zasługa” wyjątkowo niskiego potencjału podkręcania w tym modelu…

Owszem, dochodzimy w zasadzie do poziomu, który można podciągnąć pod margines błędu naszych pomiarów. Pamięci naszego RX’a 7900 XT okazały się mniej podatne na podkręcanie niż w droższym modelu (udało się stabilnie dodać zaledwie 150 MHz), a podkręcanie rdzenia, podobnie jak w RX 7900 XTX, nie przynosi prawie żadnego efektu (mimo teoretycznie podbicia taktowania o ponad 200 MHz, faktyczny zegar w grach podniósł się o średnio 30 MHz). Takie zmiany zwykle nie są w żaden sposób odczuwalne, poza syntetycznymi testami.

Średni przyrost to 5% - nie jest to nic, ale też liczyliśmy na znacznie więcej wobec świeżego procesu technologicznego. Pozostaje mieć nadzieję, że konstrukcje autorskie będą mogły się w tej kwestii bardziej wykazać.

Pomiń ten rozdział -> do testów w grach.

Tańszego z Radeonów testowaliśmy już tylko na naszej standardowej platformie testowej. Jeżeli ciekawią Was różnice wynikające z wykorzystania Smart Access Memory na platformie AM5 w przypadku Radeonów RX 7900, to poświęciliśmy temu cały rozdział pierwszej recenzji Radeona RX 7900 XTX. Proporcje w konkretnych grach będą zachowane również dla modelu XT.

• Procesor: Intel Core i9-12900KS
• Chłodzenie: NZXT Kraken Z73
• Pamięć: Fury Beast 2x16 GB DDR 5 (5600 MHz, CL40, gear 2)
• Płyta główna: ASUS ROG Strix Z690-F
• SSD: Samsung SSD 980 PRO 1 TB (PCI-E 4.0)
• Zasilacz: Corsair RM1000x
• Obudowa: Cooler Master Master Case H500M

Sterowniki, z których korzystaliśmy, to GeForce Game Ready 527.56 w przypadku kart z GPU NVIDII oraz najnowszego w tym momencie dostępnego sterownika dla Radeonów – Adrenaline 22.11.2. Wyjątkiem był nasz główny bohater, który otrzymał sterownik beta dedykowany dla nowych Radeonów (przedpremierowy). System Windows 11 użyty w czasie testów to build 21H2 i wszystkie testy wykonywaliśmy z aktywnym Resizable BAR – zakładamy, że nikt nie będzie kupować nowego RX 7900 XT do komputera bez jego obsługi…

ʚ(*´꒳`*)ɞ

Czego by o testach z grupy 3DMark nie mówić, to wyjątkowo precyzyjnie pozwalają określić różnice w wydajności pomiędzy kartami w ramach jednej architektury, oraz nieco mniej precyzyjnie na tle innych kart. RX 7900 XT w tym przypadku możemy zestawić z mocniejszym RX 7900 XTX oraz starszym RX 6900 XT, a także z obecną generacją GeForce RTX 4000.

Testy w klasycznej rasteryzacji są wyjątkowo łaskawe dla nowego RX 7900 XT, plasując go odczuwalnie ponad RTX 3090 Ti oraz tym bardziej powyżej dosyć podobnie wycenionego RTX 3080 Ti i nieco tańszego obecnie RX 6900 XT. Z kolei podobnie, co RX 6900 XT, tańszy RTX 3080 jest już w zupełnie innej (niższej) lidze.

Testy syntetyczne korzystające ze śledzenia promieni już tak delikatne dla Radeona RX 7900 XT nie były. W obu przypadkach przegrał on z (nadal droższym) RTX 3090 Ti, a w nowszym teście Speed Way konkurentem okazał się podobnie do Radeona wyceniony RTX 3080 Ti. Nowe karty NVIDII są tym razem całkowicie poza zasięgiem – blisko dwukrotnie droższy RTX 4090 uzyskuje analogicznie dwukrotnie wyższe wyniki.

Pomiń ten rozdział -> do testów w zastosowaniach profesjonalnych.

Testów w grach nie będziemy tym razem szczegółowo analizować, jak miało to miejsce we fragmencie recenzji RX 7900 XTX, poświęconym grom. Ponownie procedurę rozszerzyliśmy o świeży tytuł The Callisto Protocol, choć radzimy się nie przyzwyczajać.

Cięcia w tańszym o $100 GPU zdają się przewyższać oszczędność, jaką ta różnica w cenie generuje. Za 11% wyższą kwotę otrzymamy kartę (RX 7900 XTX), która będzie średnio 15% szybsza (w testowanych przez nas grach w rozdzielczości 4K). Tak patrząc, to nowy RX 7900 XT nie rysuje się jako super okazja… Co więcej, często nie radzi sobie nawet z topową kartą poprzedniej generacji NVIDII (RTX 3090 Ti). Ogólnie to znacznie większa różnica niż ta pomiędzy RX 6900 XT a RX 6800 XT w poprzedniej generacji kart AMD.

Radeon RX 7900 XT to kolejna po RTX 4080 nieciekawa pod względem opłacalności premiera tego roku – zwyczajnie nie warto oszczędzać tych $100…

Wyróżnić trzeba kilka wyników – pozytywnie The Callisto Protocol i Far Cry 6, w których mimo aktywnego śledzenia promieni tańszy z Radeonów RX 7900 depcze po piętach RTXowi 4080. Negatywnie natomiast Forzę Horizon 5, w której RX 7900 XT uzyskał niemal bliźniaczy wynik, co RX 6900 XT… Testy ponawialiśmy i nie chciały wyjść inaczej – jedyne uzasadnienie to błąd w optymalizacji sterownika, zatem po premierze na oficjalnym sterowniku jest szansa, że obie nowe karty poprawią w tej grze swoje osiągi.

Warto jednak pamiętać, że wybierając nowego Radeona z RDNA 3 na pokładzie, dostajemy również dostęp do nowego silnika video, którego to wyposażono w dwa enkodery oraz sprzętowe wsparcie dla kodeka AV1. Samo to będzie wystarczającym argumentem dla osób parających się streamingiem, aby dopłacić do nowszego Radeona względem modeli z poprzedniej generacji. Sytuacja staje się jeszcze bardziej atrakcyjna, jeżeli poza nowym Radeonem w naszym komputerze znajdzie się również AMD Ryzen 5000/7000 – oznacza to minimalnie wyższą wydajność za sprawą Smart Access Memmory oraz jeszcze lepszą obsługę streamowania za sprawą Smart Access Video – jeżeli te nowości Was ciekawią, to zapraszamy do fragmentu opisującego SAM i SAV w recenzji Radeona RX 7900 XTX.

Pomiń ten rozdział -> do testów poboru energii.

Poza grami oczywiście karty służą również do pracy – o ile aplikacje, które posiadają ekskluzywnie optymalizacje dla procesorów CUDA, lepiej sprawdzą się z kartami NVIDII (jak pakiet Adobe, z wyjątkiem może Photoshopa, w którym nowe Radeony zrównują się z RTX 4080), to przekonacie się poniżej, że w większości testów Radeony wróciły na szczyt wykresów. Zaczynamy jednak od Blendera, w którym nadal nie ma odpowiednika sprzętowej akceleracji OPTIX, z której od dawien dawna korzysta NVIDIA – ma się to zmienić z wersją 3.5, ale póki co pozostaje klasyczny AMD HIP.

Na koniec, jak zwykle, pakiet testów SPEC w aplikacjach bardziej „projektowych”, ale korzystających często z akceleracji graficznej. Po krótkim okresie dominacji NVIDII oficjalnie czerwony kolor powrócił na szczyt większości wykresów.

Pomiń ten rozdział -> do podsumowania.

Architektura RNDA 3 oferuje całkiem dobry stosunek wydajności do poboru energii – nie aż tak wyśmienity, jak nowe GeForce RTX 4080, ale i tak sporo lepszy względem poprzednich generacji. Nie powinno zatem dziwić, że karta, która przegania RTX 3080 Ti zadowala się ilością energii analogiczną do RTX 3070 Ti. Nieco gorzej sprawa wygląda w przypadku renderingu i szczerze trudno nam powiedzieć, z czego to wynika – ale nawet tam mamy spory postęp, przekraczający 30% dodatkowej wydajności z tej samej ilości energii.

Po ogólnie bardzo dobrym wrażeniu, jakie na nas zrobił układ Navi3 w Radeonie RX 7900 XTX, testowanie modelu RX 7900 XT pozostawiło w nas spory niedosyt. Pewnie – jest szybszy o ponad 30% od swojego poprzednika (RX 6900 XT), a przy tym kosztuje $100 mniej (pomimo szalejącej inflacji!) i oferuje zbliżoną kulturę pracy – gdyby ta premiera odbyła się we wrześniu, to pialibyśmy z zachwytu. Problem w tym, że mamy grudzień i już zdążyły rozpieścić nas premiery RTXów 4000, które nadal pozostają z grubsza niedoścignione, oferując przy tym lepszą efektywność i kulturę pracy. Są też znacznie droższe od nowych Radeonów, ale nie jest to aż tak absurdalna cena, jak sądziliśmy w chwili ich premiery.

Spoglądając na powyższy wykres można odnieść wrażenie, że AMD dobrze wpasowało swoje nowe karty w to, co już pokazała NVIDIA. Jeżeli dodatkowo należymy do grona graczy negujących istnienie śledzenia promieni w grach, to do słupków z Radeonami można dodać spokojnie po 10-15%, czyniąc je wręcz bardzo atrakcyjnymi. Warto tu jednak zaznaczyć, że RX 7900 XT nawet mimo bardziej niż u konkurencji odczuwalnego spadku wydajności po aktywowaniu Ray Tracingu i tak oferuje wystarczającą wydajność, aby w każdy tytuł pograć w takich ustawieniach (przynajmniej w 1440p, z aktywnym FSR).

Względem kart poprzednich generacji, poza oczywistą przewagą wydajności i efektywności, dostajemy również pakiet nowych funkcji, złączy wideo i znacznie lepiej działające streamowanie. W tym modelu dodatkowo realnie za zaletę można uznać rozmiar (przynajmniej wersji referencyjnej), bo nie wpływa aż tak bardzo (jak w XTX) na kulturę pracy, a jednocześnie faktycznie pozwoli taką kartę włożyć do starszej, mniejszej obudowy, bez posiłkowania się szlifierką.

Ostatecznie największym problemem nowego Radeona RX 7900 XT jest nie kto inny, jak Radeon RX 7900 XTX… Nie podoba nam się to, że AMD zdaje się przyklaskiwać NVIDII w promowaniu zakupu droższego modelu, nieco zawyżając wycenę tego słabszego. Co prawda, w tym przypadku sytuacja jest raczej odwrotna - to Radeon RX 7900 XTX został wyjątkowo dobrze wyceniony (za sprawą innowacyjnej technologii chipletów), a nie RX 7900 XT jakoś wybitnie słabo. Jednak przywykliśmy do sytuacji, w której dopłata do flagowej karty danej generacji jest obarczona wzrostem ceny niewspółmiernym do przyrostu wydajności (vide RX 6800 XT za $649 i RX 6900 XT za $999, różniące się w porywach 5-10% wydajności). Tymczasem RX 7900 XT nie tylko nie okazał się być bardziej opłacalny, ale wręcz, precedensowo dla AMD, okazuje się być nieopłacalny względem swojego droższego brata Radeona RX 7900 XTX. Pozostaje mieć nadzieje, że rynek szybko te ceny zrewiduje, i że nie wybierze opcji windowania cen RX 7900 XTX. 

• Wysoka wydajność w klasycznej rasteryzacji – zwykle niewiele poniżej RTX 4080
• zadowalająca wydajność w grach intensywnie korzystających z Ray Tracingu,
• wydajny system enkodowania wideo (jeszcze wydajniejszy dzięki SAV),
• wyśmienita wydajność w zastosowaniach profesjonalnych (zwłaszcza w stosunku do ceny),
• obsługa DisplayPort 2.1,
• przyjazne, stabilne oraz często aktualizowane sterowniki,
• dodatkowy zysk wydajności w połączeniu z AMD Ryzen 5000/7000 (dzięki SAM).

• Nadal duży spadek wydajności po aktywowaniu śledzenia promieni w grach,
• strata wydajności względem RX 7900 XTX większa od różnicy w cenie,
• na ten moment brak odpowiedzi na DLSS 3 NVIDII (do czasu wydania FSR 3.0).

Kartę na czas testów otrzymaliśmy od producenta - AMD.