Test procesora AMD Ryzen 9 7900. Najciekawszy model z nowej generacji

AMD wprowadza słabsze wersje procesorów Ryzen 7000. Modele bez dopisku X pracują z niższymi taktowaniami, ale za to cechują się też niższym współczynnikiem TDP.W ofercie producenta pojawiły się trzy nowe procesory: 6-rdzeniowy Ryzen 5 7600, 8-rdzeniowy Ryzen 7 7700 oraz 12-rdzeniowy Ryzen 9 7900. Wszystkie cechują się współczynnikiem TDP na poziomie 65 W.W naszym teście sprawdziliśmy model Ryzen 9 7900, czyli najwydajniejszą jednostkę z nowości przygotowanych przez producenta. Układ oferuje podobną specyfikację do modelu Ryzen 9 7900X, ale realnie jest od niego o 250 złotych tańszy.

AMD poszerza ofertę procesorów Ryzen 7000 - do wydajniejszych modeli Ryzen 7000X, które zadebiutowały pod koniec 2022 roku, dołączyły modele Ryzen 7000 (bez dopisku X). Nowe jednostki oferują słabsze osiągi, ale za to cechują się niższym współczynnikiem TDP, a do tego są dostępne w niższych cenach.

Niedawno mieliśmy okazję sprawdzić Ryzen 5 7600, czyli wolniejszą wersję modelu Ryzen 5 7600X. Niestety też realnie mniej opłacalną. Tym razem mamy coś z wyższej półki – Ryzen 9 7900, zapowiadający się jako bardziej opłacalna wersja modelu Ryzen 9 7900X. Jak będzie w praktyce? Sprawdziliśmy to w szybkim teście procesora.

Tak jak wspomnieliśmy we wstępie, Ryzen 9 7900 oferuje bardzo podobną specyfikację do modelu Ryzen 9 7900X. Jednostka została zaprojektowana z myślą o wymagających użytkownikach, którzy poszukują mocnego i zarazem energooszczędnego procesora.

Do dyspozycji oddano 12 rdzeni i 24 wątki bazujące na architekturze Zen 4. Dla każdego z rdzeni przewidziano 1 MB pamięci podręcznej drugiego poziomu, a każdy z dwóch bloków CCD z sześcioma rdzeniami dysponuje jeszcze 32 MB współdzielonej pamięci podręcznej trzeciego poziomu. 

Różnica między modelem 7900 a 7900X sprowadza się do niższych taktowań. Bazowa częstotliwość wynosi 3,7 GHz (-1000 MHz), a maksymalna wartość w trybie Boost to 5,4 GHz (-200 MHz). Warto jednak zaznaczyć, że procesor ma odblokowany mnożnik, więc istnieje możliwość podkręcenia zegarów.

Pozostała część specyfikacji nie uległa zmianie. Podobnie jak w wydajniejszym modelu, do dyspozycji oddano dwukanałowy kontroler pamięci z natywnym wsparciem dla modułów DDR5-5200. Oczywiście jest też kontroler PCI-Express 5.0 z 28 liniami sygnałowymi.

Ryzen 9 7900 został wyposażony w zintegrowany układ graficzny. To podstawowa jednostka, która wykorzystuje dwa bloki obliczeniowe oparte o architekturę RDNA 2 (łącznie 128 procesorów strumieniowych). Grafika obsługuje interfejsy DisplayPort 2.0 UHBR10 i HDMI 2.1 z FRL.

Niższe taktowania pozwoliły radykalnie obniżyć wymagania energetyczne, bo współczynnik TDP spadł ze 170 W do 65 W (czyli przeszło o 60%!). Zmiany powinny przełożyć się na niższy pobór mocy i mniejsze wymagania odnośnie chłodzenia.

W zestawie producent dorzuca chłodzenie Wraith Prism. Może nie jest to najwydajniejsza konstrukcja, ale przy domyślnych parametrach cooler bez problemu radzi sobie ze schłodzeniem procesora (przy mocnym obciążeniu temperatury nie przekraczają 80 stopni Celsjusza). WOW!

Ryzen 9 7900 został wyceniony na 429 dolarów, co u nas przekłada się na jakieś 2350 złotych. Różnica względem modelu Ryzen 9 7900X jest minimalna Wprawdzie wydajniejsza jednostka debiutowała w cenie 549 dolarów, ale niedawno została przeceniona na 474 dolary i obecnie można ją u nas kupić za 2400 złotych. Realnie mówimy o różnicy tylko na poziomie 50 złotych.

AMD Ryzen 9 7900 teoretycznie powinien walczyć z modelem Intel Core i7-13700K, którego można kupić za jakieś 2200 złotych. Różnica ta jednak będzie jeszcze większa, gdy weźmiemy pod uwagę jeszcze koszt płyty głównej, bo modele Intel Z690 można kupić o jakieś 300 – 400 zł taniej niż odpowiedniki z chipsetem AMD X670. Warto jednak pamiętać, że platforma AMD ma spory atut w postaci dłuższego wsparcia (producent obiecał, że będzie wydawać na nią procesory co najmniej do 2025 roku).

Testy procesora AMD Ryzen 9 7900 przeprowadziliśmy na nowoczesnej platformie, która pozwala wykorzystać pełny potencjał jednostki.

• procesor: AMD Ryzen 9 7900
• chłodzenie procesora: SilentiumPC Fortis 5 ARGB
• płyta główna: ASUS ROG Crosshair X670E Hero (BIOS 0805)
• pamięć RAM: Kingston Fury Beast DDR5 RGB 2x 8 GB 6000 MHz CL40
• karta graficzna: Nvidia GeForce RTX 3080 Founders Edition
• dysk SSD: ADATA XPG Gammix S70 Blade 1 TB
• zasilacz: be quiet! Dark Power 12 750W

Przy standardowych testach pamięć RAM pracowała z domyślnym zegarem kontrolera wbudowanego w dany procesor (dla tj. 5200 MHz - FCLK 1733 MHz). Przy podkręconych ustawieniach zwiększyliśmy też taktowanie pamięci RAM:

• AMD Ryzen 5000: DDR4-3200 CL-16-16-16-36 / OC DDR4-3600 CL16-16-16-36
• Intel Core 12000: DDR5-4800 (Gear4) CL40-40-40-80 / OC DDR5-5200 (Gear4) CL40-40-40-80
• Intel Core 13000: DDR5-5600 (Gear4) CL40-40-40-80 / OC DDR5-6000 (Gear4) CL40-40-40-80
• AMD Ryzen 7000: DDR5-5200 (FCLK 1733 MHz) CL40-40-40-80 / OC DDR5-6000 (FCLK 2000 MHz) CL-40-40-40-80

Testy procesorów AMD Ryzen 5000 przeprowadziliśmy pod systemem Windows 10. W nowszych modelach Intel Core 12000/13000 i AMD Ryzen 7000 postawiliśmy system Windows 11, który powinien lepiej wykorzystywać potencjał nowych układów.

Na pierwszy ogień kilka testów w popularnych benchmarkach. Wybrane testy dobrze wykorzystują potencjał nowoczesnych procesorów, więc też dobrze widać różnice między poszczególnymi jednostkami.

Różnica między modelami Ryzen 9 7900 i Ryzen 9 7900X jest znacząca - w procesorowych zastosowaniach można mówić o kilkunastu procentach przewagi modelu z dopiskiem X. Co prawda nie mieliśmy do porównania modelu Core i7-13700K, ale, patrząc na możliwości modeli Core i9-12900K (też 8 rdzeni P i 8 rdzeni E) i Core i5-13600K, nowy procesor AMD powinien oferować tutaj gorsze osiągi.

Procesory Ryzen 7000X zaskoczyły świetną wydajnością w grach. Jak będzie w przypadku modelu Ryzen 9 7900, który pracuje z niższymi taktowaniami?

Okazuje się, że Ryzen 9 7900 w grach znacząco nie odstaje od wydajniejszego modelu Ryzen 9 7900X - właściwie mówimy o różnicy kilku %, więc różnice nie będą tutaj zbytnio odczuwalne. W porównaniu do Core i5-13600K musimy liczyć na wyraźnie słabsze osiągi.

Ryzen 9 7900 cechuje się mniejszym współczynnikiem TDP (65 W zamiast 170 W), co powinno przełożyć się na niższe zapotrzebowanie na energię elektryczną. Czy tak jest w rzeczywistości? Testy przeprowadziliśmy dla dwóch kluczowych scenariuszy: mocnego obciążenia procesora w wielowątkowym programie (Cinebench R23) i wymagającej grze (Cyberpunk 2077). 

Po prostu przepaść! Platforma z procesorem Ryzen 9 7900 w procesorowych zastosowaniach pobiera o ponad 100 W mniej energii niż ta sama konfiguracja z procesorem Ryzen 9 7900X. W grach różnica nie jest aż tak znacząca, ale też widać tutaj minimalny spadek poboru mocy.

Procesor AMD Ryzen 9 7900 oferuje odblokowany mnożnik, więc istnieje możliwość jego podkręcenia. W takiej sytuacji warto jednak już zaopatrzyć się w wydajniejsze chłodzenie, bo dodawany cooler Wraith Prism będzie niewystarczający do mocnego overclockingu. My posłużyliśmy się chłodzeniem Arctic Liquid Freezer II 420, czyli topowym zestawem AiO.

Nową jednostkę podkręciliśmy za pomocą funkcji Dynamic OC Switcher dostępnej w płycie głównej ASUS ROG Crosshair X670E Hero. Połączyliśmy opcję Precision Boost Overdrive (PBO Scalar 8x), funkcję Curve Optimizer (-5) dla wszystkich rdzeni i lekkie podbicie taktowania (CCX0: 5,325 GHz; CCX1 5,125 GHz). Ustawienia wymagały zwiększenia poziomu Load-Line Calibration do LLC5, podbicia napięcia zasilającego w trybie offset +0,020 i OCVID do 1,273 V.

Procesor przy obciążeniu jednego rdzenia nadal osiągał 5450 MHz...

...ale przy obciążeniu wielordzeniowym jego taktowanie dochodziło do 5325 MHz dla 6 rdzeni z pierwszego jądra CCD i 5125 MHz dla 6 rdzeni z drugiego jądra CCD

Realnie udało się uzyskać podobne ustawienia, jak w przypadku modelu Ryzen 9 7900X. Procesor przy jednowątkowym obciążeniu utrzymywał taktowanie 5450 MHz (niżej niż 7900X), ale przy wielordzeniowym zegary wzrastały do 5325 MHz dla pierwszych 6 rdzeni (+825 MHz) i 5125 MHz dla drugich 6 rdzeni (+625 MHz). Przy takich nastawach procesor przy mocnym obciążeniu osiągał temperatury przekraczające 80 stopni Celsjusza.

Jak podkręcenie zegarów przekłada się na osiągi? Na pierwszy ogień sprawdziliśmy to na przykładzie programów - przetaktowanego Ryzena 5 7600 porównaliśmy do innych modeli po OC (jeśli oficjalnie nie można ich podkręcić, pozostaliśmy tylko przy szybszej pamięci RAM).

Wyniki po podkręceniu dla nikogo nie powinny być zaskoczeniem - Ryzen 9 7900 w wielowątkowych zastosowaniach wypada tutaj praktycznie tak samo jak Ryzen 9 7900X. Przetaktowanie jednostki przełożyło się tutaj na jakieś 15-20% wzrostu wydajności. Wydajność pojedynczego wątku jest niższa, niż u wydajniejszego "brata", ale to nadal bardzo mocna propozycja w tej kategorii. Pamiętajmy jednak, że modele konkurencji też da się nieźle podkręcić.

Przy okazji sprawdziliśmy, jak podkręcenie procesora i zastosowanie szybszych pamięci wpływa na wydajność w grach. Podobnie jak przy standardowych ustawieniach, testy przeprowadziliśmy w rozdzielczości 1080p (gdzie nadal istotne znaczenie ma procesor). W wyższych rozdzielczościach należy spodziewać się mniejszych różnic między poszczególnymi modelami.

Tutaj też bez większego zaskoczenia - podkręcony Ryzen 9 7900 oferuje bardzo bliżone osiągi do podkręconego modelu Ryzen 9 7900X. Mówimy o bardzo wydajnym procesorze do grania.

Jak podkręcenie i zastosowanie szybszych pamięci RAM przekłada się na pobór mocy? Testy przeprowadziliśmy dla dwóch kluczowych scenariuszy: mocnego obciążenia procesora w wielowątkowym programie (Cinebench R23) i wymagającej grze (Cyberpunk 2077).

Cóż, cudów nie ma. Podkręcony Ryzen 9 7900 znacząco przyspiesza, ale też pobiera dużo więcej energii elektrycznej - to już zbliżony poziom do modelu Ryzen 9 7900X.

AMD Ryzen 9 7900 to zdecydowanie jeden z najciekawszych procesorów, jakie ostatnio przyszło nam testować. Jednostka łączy przyzwoite osiągi i bardzo dobrą efektywność energetyczną, a przy tym wyróżnia się wysokim potencjałem na podkręcanie. Cena może nie wydaje się mocno atrakcyjna, zwłaszcza jeśli dodamy do tego koszt platformy, ale producent punktuje lepszą funkcjonalnością i dłuższym wsparciem podstawki.

AMD Ryzen 9 7900 oferuje podobną specyfikację do modelu AMD Ryzen 9 7900X. Możemy liczyć na bardzo dobrą wydajność, jednak nie można mówić o topowych osiągach w tym segmencie. W testach typowo procesorowych Ryzen 9 7900 jest słabszy od modelu Ryzen 9 7900X o jakieś 12-15%. W grach oczywiście ta różnica będzie mniejsza. W porównaniu do konkurencyjnego Intel Core i7-13700K też raczej będziemy musieli liczyć się z gorszymi osiągami, zarówno w grach, jak i programach. Pod tym względem jest dobrze, ale szału nie ma.

Procesor ma jednak dużą przewagę jeśli spojrzymy na efektywność energetyczną – patrząc na stosunek oferowanej wydajności do pobieranej mocy, to zdecydowanie jeden z najlepszych modeli, jakie obecnie są dostępne na rynku, zwłaszcza jeśli zależy nam na czymś wydajniejszym. Ryzen 9 7900 pobiera praktycznie tyle prądu co 6-rdzeniowe jednostki, ale jest od nich dużo potężniejszy.

Mało tego! W razie potrzeby istnieje możliwość podkręcenia jednostki i możemy tutaj liczyć na spory przyrost wydajności. Nasz Ryzen 9 7900 podkręcił się praktycznie tak samo jak Ryzen 9 7900X, co oznacza przyrost mniej więcej na poziomie 20% (!). Przetaktowanie oczywiście odbywa się kosztem mocnego zwiększenia zapotrzebowania na energię. Nie obejdzie się też bez bardzo dobrego chłodzenia.

Czy warto kupić procesor Ryzen 9 7900? Sprawa nie jest to końca przesądzona. Jednostka obecnie jest sprzedawana u nas za jakieś 2350 złotych, czyli 50 złotych taniej niż Ryzen 9 7900X (a warto dodać, że w zestawie otrzymujemy też przyzwoite chłodzenie, więc dla niepodkręcających odpada dodatkowy koszt). 

Konkurencja jednak też ma niezłą ofertę. Jeśli zależy wam na czystej wydajności, lepszym wyborem mimo wszystko wydaje się Core i7-13700K, którego można kupić jakieś 200 złotych taniej, a kolejne kilka stówek da się zaoszczędzić na tańszej płycie głównej Z690. Otrzymamy wydajniejszy i tańszy sprzęt.

Jednostka AMD wydaje się jednak bardziej przyszłościową propozycją. Procesor współpracuje z bardziej funkcjonalną platformą AM5, która będzie utrzymywana przy życiu co najmniej do 2025 roku (platforma Intela zostanie zmieniona wcześniej). Jednostka broni się też dużo niższym poborem mocy, co przełoży się na niższe koszta eksploatacji w przyszłości. W razie potrzeby można ją przetaktować i uzyskać spory przyrost mocy.

Co wybierzecie? To już będzie zależało od Waszych oczekiwań i wymagań względem sprzętu. Ryzen 9 7900 na pewno jest propozycją godną rozważenia w segmencie za około 2500 złotych.