Sztos pod każdym względem. AMD Ryzen 9 7950X3D pokazuje kto jest królem procesorów

Premiera procesorów AMD Ryzen 7000 już za nami, ale wielu graczy z pewnością czekało na pojawienie się modeli AMD Ryzen 7000X3D – specjalnych jednostek z rewolucyjną technologią 3D V-Cache. Model z poprzedniej serii - AMD Ryzen 7 5800X3D pokazał, że technologia może przynieść znaczącą poprawę osiągów w grach i przyczynić się do ogromnego sukcesu procesora. Czy podobnie będzie i w tym przypadku?

W nasze ręce trafił model AMD Ryzen 9 7950X3D, czyli topowy przedstawiciel nowej generacji. To propozycja z najwyższej półki, która powinna zainteresować najbardziej wymagających użytkowników (nie tylko graczy, ale też twórców treści). Przy okazji jest to także najdroższy model z nowej generacji - w Polsce przyjdzie nam za niego zapłacić blisko 4 tysiące złotych. Mówimy raczej o propozycji dla wąskiego grona odbiorców.

AMD Ryzen 9 7950X3D oferuje bardzo podobną specyfikację do modelu AMD Ryzen 9 7950X. Jest jednak kilka istotnych różnic między obydwoma jednostkami.

Nowy procesor też został wyposażony w 16 rdzeni i 32 wątki na bazie architektury Zen 4, ale pracują one z nieco niższym taktowaniem – bazowa częstotliwość wynosi tutaj 4,2 GHz (-300 MHz), ale w trybie Boost mogą one przyspieszyć do 5,7 GHz.

Producent zastosował w procesorze mechanizm automatycznie podbijający zegary do osiągnięcia temperatury 89 stopni Celsjusza, więc w praktyce częstotliwość będzie zależeć od zastosowanego chłodzenia. W naszym przypadku, na dobrym chłodzeniu AiO 420, przy wielowątkowym obciążeniu, procesor osiągał taktowanie około 4,8 GHz dla pierwszych ośmiu rdzeni (CCD 0) i 5,0 GHz dla drugich ośmiu rdzeni (CCD 1).

Należy również zaznaczyć, że w modelu AMD Ryzen 9 7950X3D zablokowano zmianę mnożnika. Oznacza to, że nie ma tutaj możliwości podkręcania zegarów (a przynajmniej nie w tradycyjny sposób za pomocą zmiany mnożnika - istnieje tylko możliwość modyfikacji Curve Optimizer i zmiany ustawień Precision Boost Overdrive, jednak w praktyce nie dają one zbyt dobrych rezultatów).

AMD Ryzen 9 7950X3D wyróżnia się pod względem dostępnej pamięci podręcznej. Obydwa jądra krzemowe CCD zostały wyposażone w 32 MB pamięci podręcznej trzeciego poziomu, ale na pierwszym jądrze umieszczono jeszcze chiplet 3D V-Cache – to dodatkowe 64 MB pamięci podręcznej trzeciego poziomu (łącznie ma on do dyspozycji aż 96 MB pamięci L3). Drugie jądro pozostało „gołe”, ale za to osiąga nieco wyższe zegary.

Producent postawił na asymetryczną budowę jąder z prostego powodu. System operacyjny będzie mógł wybrać bardziej optymalny scenariusz, co w danym momencie jest ważniejsze – czy wyższe taktowanie, czy właśnie większa pojemność pamięci podręcznej. Takie rozwiązanie powinno przełożyć się na lepsze osiągi w różnych scenariuszach.

Procesor oferuje wsparcie dla dwukanałowych zestawów pamięci DDR5 – natywnie wspierane są moduły o przepustowości 5200 MT/s, ale w praktyce można zdecydować się na zastosowanie szybszych modułów, najlepiej do 6000 MT/s (taka przepustowość jest określana jako tzw. sweetspot, idealna dla nowych procesorów - powyżej tej granicy może być problem ze stabilnością działania komputera). Nie zapomniano też o kontrolerze obsługującym 28 linii PCI-Express 5.0 (z czego 4 linie służą do komunikacji z chipsetem).

Zintegrowany układ graficzny pozostał ten sam - to podstawowa jednostka AMD Radeon z dwoma blokami CU (128 jednostek SP) na bazie architektury RDNA 2. Wbrew początkowym informacjom krążącym w sieci, grafika z modelu AMD Ryzen 9 7950X3D nie ma dostępu do dodatkowej pamięci podręcznej, więc jej wydajność będzie dokładnie taka sama, jak w przypadku standardowego modelu AMD Ryzen 9 7950X. Nie powinniśmy oczekiwać rewelacji. Układ sprawdzi się do wyświetlania obrazu lub ewentualnie grania w starsze gry.

Nowy procesor pracuje z niższym taktowaniem, ale przy okazji cechuje się mniejszymi wymaganiami energetycznymi – współczynnik TDP oszacowano na 120 W (zamiast 170 W). W praktyce powinno się to przełożyć na mniejszy pobór mocy, ale też mniej generowanego ciepła. Chłodzenie trzeba jednak dokupić we własnym zakresie.

AMD Ryzen 9 7950X3D został wyceniony na 3800 zł, więc o 800 zł więcej niż zwykły AMD Ryzen 9 7950X (ten zdążył od premiery mocno potanieć). Procesor powinien zatem konkurować z topowymi modelami Intel Raptor Lake – Intel Core i9-13900K za 3000 zł lub specjalną, przyspieszoną wersją Intel Core i9-13900KS za 3700 zł.

W topowym segmencie koszt pozostałych elementów platformy powinien być zbliżony. Porządna płyta główna AMD X670E i Intel Z790 kosztuje około 2000  - 2500 złotych. Zrozumiałe jest również, że i na platformie AMD i na platformie Intela użytkownicy już raczej będą stosować szybsze zestawy pamięci DDR5 RAM.

Testy procesora AMD Ryzen 9 7950X3D przeprowadziliśmy na nowej platformie, która powinna lepiej wykazać potencjał sprzętu (zwłaszcza w przypadku topowych jednostek). W następnych testach lista procesorów będzie poszerzana o kolejne modele.

• procesor: AMD Ryzen 9 7950X3D
• chłodzenie procesora: Arctic Liquid Freezer II 420
• płyta główna: ASUS ROG Crosshair X670E Hero (BIOS 9922)
• pamięć RAM: G.Skill Trident Z5 Neo 2x 16 GB 6000 MHz CL30
• karta graficzna: Gigabyte GeForce RTX 4090 Gaming OC
• dysk SSD: Corsair Force MP600 1 TB
• zasilacz: be quiet! Dark Power 13 850W

Przy standardowych testach pamięć RAM pracowała z domyślnym zegarem kontrolera wbudowanego w dany procesor i niewyśrubowanymi timingami. Przy podkręconych ustawieniach zwiększyliśmy taktowanie i obniżyliśmy opóźnienia pamięci RAM:

• AMD Ryzen 7000: DDR5-5200 (FCLK 1733 MHz) CL40-40-40-80 / OC DDR5-6000 (FCLK 2000 MHz) CL30-38-38-96
• Intel Core 13000: DDR5-5600 (Gear2) CL40-40-40-80 / OC DDR5-6000 (Gear2) CL30-38-38-96

Testy przeprowadziliśmy pod obsługą systemu Windows 11 22H2, który powinien lepiej wykorzystywać potencjał najnowszych generacji procesorów. W przypadku platformy AMD zainstalowaliśmy też najnowsze sterowniki, które optymalizują działanie układów z pamięcią 3D V-Cache.

Testy procesora AMD Ryzen 9 7950X3D przeprowadziliśmy na odświeżonej procedurze testowej, która obrazuje szerszy zakres wykorzystania komputera (skupiliśmy się na zastosowaniach mocniej obciążających procesor). Wyniki wydajności porównaliśmy do topowych modeli dostępnych na rynku: AMD Ryzen 9 7950X i Intel Core i9-13900K.

AMD Ryzen 9 7950X3D w większości testów oferuje nieco gorszą wydajność wielowątkową względem modelu AMD Ryzen 9 7950X (jest to różnica na poziomie 3-5%). Jednostka bardzo dobrze radzi sobie podczas renderowania i kompresji, ale w testach szyfrowania, emulacji i symulacji jednak już wyraźnie odstaje od konkurencyjnego modelu Intel Core i9-13900K, który bez problemu pokonuje flagowce "czerwonych".

AMD Ryzen 9 7950X3D powinien pokazać pazur w grach. Wybraliśmy kilka nowszych tytułów - testy przeprowadziliśmy w rozdzielczości 1080p, gdzie istotną rolę odgrywa wydajność procesora (w wyższych rozdzielczościach różnice między procesorami powinny się zacierać). Wyniki porównaliśmy do zwykłego modelu AMD Ryzen 9 7950X i konkurencyjnego flagowca Intel Core i9-13900K.

Po prostu szok! Rzeczywiście widać sporą różnicę względem modelu AMD Ryzen 9 7950X - technologia 3D V-Cache przekłada się na znaczącą poprawę osiągów w modelu AMD Ryzen 9 7950X3D. Nowy model w Far Cry 6, Forza Horizon 5 i The Riftbreaker wypada lepiej od konkurencyjnego modelu ze stajni Intela, ale w Marvel's Spider-Man Remastered i Counter-Strike: Global Offensive na prowadzenie wysuwa się Core i9-13900K.

AMD Ryzen 9 7950X3D cechuje się niższym współczynnikiem TDP, co powinno mieć przełożenie na mniejszy pobór mocy względem modelu AMD Ryzen 9 7950X. Jak to wygląda w praktyce? Sprawdziliśmy to dla trzech scenariuszy – spoczynku, wielowątkowego obciążenia procesora (Cinebench R23) i wymagającej gry (Marvel's Spider-Man Remastered).

Niższy współczynnik TDP rzeczywiście ma przełożenie na niższy pobór energii elektrycznej. AMD Ryzen 9 7950X3D okazuje się być dużo bardziej energooszczędny i względem modelu AMD Ryzen 9 7950X i względem Intel Core i9-13900K (tutaj różnica potrafi wynosić nawet 100 W!).

Procesor AMD Ryzen 9 7950X3D ma zablokowany mnożnik, więc nie można go łatwo podkręcić. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby połączyć go z szybszą pamięcią RAM – wykorzystaliśmy tutaj moduły DDR5-6000 o niskich opóźnieniach CL30-38-38-96. Pozostałe modele zostały dodatkowo podkręcone.

Niepodkręcony AMD Ryzen 9 7950X3D jeszcze mocniej oddala się od podkręconego modelu Ryzen 9 7950X - w wielowątkowych testach nastawionych na wydajność procesora jest to około 7-9% różnicy. Nowa jednostka AMD zaczyna też tracić kilka - kilkanaście procent do konkurencyjnego modelu Intel Core i9-13900K.

Czy warto połączyć procesor AMD Ryzen 9 7950X3D z szybkimi pamięciami DDR5? Nowy procesor porównaliśmy do podkręconych modeli AMD Ryzen 9 7950X i Intel Core i9-13900K.

AMD Ryzen 9 7950X3D nadal świetnie wypada w grach (widać znaczną poprawę osiągów względem AMD Ryzen 9 7950X), ale nie widać tutaj zbyt dużego wzrostu wydajności po zastosowaniu szybszych pamięci RAM. Warto również odnotować, że podkręcony Intel Core i9-13900K z szybkimi pamięciami DDR5 potrafi nadrobić zaległości, a często nawet przegonić model X3D.

AMD Ryzen 9 7950X3D nie może być podkręcony, ale można go połączyć z szybkimi pamięciami RAM. Jak to wpływa na pobór mocy całego komputera?

W przypadku modelu AMD Ryzen 9 7950X3D nie odnotowaliśmy dużej różnicy w poborze mocy, więc nadal zachowuje on świetną efektywność energetyczną. Co innego w przypadku modelu Intel Core i9-13900K - różnica jest po prostu kosmiczna, bo konfiguracja z takim procesorem potrafi skonsumować prawie 200 W mocy więcej niż konkurent.

AMD Ryzen 9 7950X3D można nazwać ulepszoną wersją modelu AMD Ryzen 9 7950X. Procesor oferuje bardzo podobną specyfikację i funkcjonalność, ale został wyposażony o tajną broń - pamięć 3D V-Cache. Co ważne, nadal mamy do czynienia z platformą AMD AM5.

W typowo procesorowych zastosowaniach możemy liczyć na świetną wydajność, która jest tylko niewiele niższa od zwykłego modelu AMD Ryzen 9 7950X czy Intel Core i9-13900K. To absolutna czołówka jeśli chodzi o procesory obecnie dostępne na rynku – konstrukcja wymiata nie tylko w zastosowaniach wielowątkowych, ale również podczas zadań wykorzystujących mniejszą liczbę rdzeni.

Dodatkowa pamięć przekłada się na spory wzrost wydajności w grach. Co prawda nie jest to absolutna dominacja, ale AMD Ryzen 9 7950X3D w większości tytułów powinien okazać się wydajniejszy od konkurencyjnego Intel Core i9-13900K. Należy jednak zaznaczyć, że procesor nie zyskuje zbyt dużo na wydajności po zastosowaniu szybszych pamięci RAM, więc łączenie go z takimi modułami nie zawsze musi być dobrym pomysłem.

AMD Ryzen 9 7950X3D może nie jest najwydajniejszy we wszystkich zastosowaniach, ale jego efektywność energetyczna po prostu miażdży system – tak dobra wydajność przy tak niskim poborze mocy, to coś o czym konkurencja na obecną chwilę może tylko pomarzyć. Szkoda jednak, że producent nie zdecydował się na odblokowanie funkcji podkręcania, co pozwoliłoby przyspieszyć jednostkę lub bardziej zoptymalizować jej parametry (co widać chociażby po modelu AMD Ryzen 9 7950X, który jest podatny na tweakowanie).

AMD Ryzen 9 7950X3D kosztuje około 3800 złotych, więc jest jednym z najdroższych konsumenckich modeli dostępnych na rynku. Sprzęt powinien jednak spełnić oczekiwania najbardziej wymagających użytkowników - możemy liczyć na bardzo dobre osiągi w programach, świetną wydajność w grach, a do tego też mocarną platformę AM5, która pozwoli na budowę potężnego PC-ta. Co ważne, platforma  pożyje z nami jeszcze kilka lat, więc w przyszłości Ryzena 9 7950X3D będzie można wymienić na coś lepszego. Po prostu procesor-sztos. Taki z najwyższej półki.