Europejski teleskop kosmiczny Euclid wskazał 31 starożytnych kwazarów, których źródłem mocy są supermasywne czarne dziury. Wśród tej grupy szczególną uwagę przykuwają dwa obiekty widziane tak, jak wyglądały w epoce, gdy kosmos liczył zaledwie 670 mln lat — czyli około 5 proc. swojego obecnego wieku, zaznaczają badacze.
Same kwazary to wyjątkowo jasne centra galaktyk. W krótkim etapie aktywności pochłaniają ogromne ilości materii, a w zamian emitują potężną energię. Bywa, że ich blask jest nawet tysiące razy większy niż jasność całych galaktyk, dlatego obserwacje tych obiektów pomagają odtwarzać procesy związane z narodzinami pierwszych galaktyk oraz czarnych dziur.
Badania najstarszych kwazarów prowadzone są od dziesięcioleci, bo każdy taki obiekt stanowi wgląd w obraz Wszechświata z jego wczesnego okresu. Do tej pory udawało się jednak wskazywać głównie pojedyncze, wyjątkowo jasne źródła. Euclid umożliwił zidentyfikowanie wyraźnie większej populacji — i to nie ograniczonej wyłącznie do najbardziej świecących egzemplarzy.
Milion satelitów na orbicie? To koniec badań wszechświata
Zespół informuje, że odkryte kwazary mają przesunięcie ku czerwieni równe 7 lub większe, co oznacza, iż powstały najpóźniej 770 mln lat po Wielkim Wybuchu. Dwa najbardziej odległe obiekty — EUCL J172902.75+641018.1 oraz EUCL J125308.55+705432.3 — wyznaczają nowy punkt odniesienia dla takich poszukiwań i znajdują się ponad 13 mld lat świetlnych od Ziemi.
Daming Yang z zespołu Euclida zwraca uwagę, że tak wczesne kwazary pochodzą z okresu, który można porównać do "dzieciństwa" kosmosu. Jak podkreśla, ich analiza ma pomóc lepiej zrozumieć, w jaki sposób te ogromne układy się formowały i rosły — co pozostaje jednym z kluczowych problemów współczesnej astrofizyki.
Wykryte przez Euclida obiekty łączą się także z obrazem epoki rejonizacji, która na pewien czas rozświetliła przestrzeń kosmiczną i wpłynęła na kształtowanie się obecnej struktury Wszechświata. Z opisu wynika, że na sukces złożyło się zarówno zaplecze technologiczne teleskopu, jak i praca tysięcy naukowców, którzy przetwarzają ogromne zbiory danych, by wyłuskać niezwykle rzadkie sygnały z bardzo dalekich rejonów kosmosu.
