Skład komety 3I/ATLAS zbadał międzynarodowy zespół, korzystając z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego. Z uzyskanych danych wynika, że międzygwiazdowy obiekt najpewniej uformował się na peryferiach dawnego układu gwiezdnego. O jego odmiennym pochodzeniu mają świadczyć nietypowe proporcje izotopów, które mogą oznaczać, że 3I/ATLAS jest znacząco starsza od Słońca.
Komety międzygwiazdowe to ciała, które nie powstały w Układzie Słonecznym, lecz przylatują do niego z przestrzeni między gwiazdami. Gdy taki obiekt "zahacza" o okolice Słońca, naukowcy dostają rzadką szansę, by sprawdzić, jak mogły wyglądać procesy prowadzące do formowania planet w odległych rejonach Galaktyki. Cyrielle Opitom z Uniwersytetu w Edynburgu zwraca uwagę, że to właśnie ta możliwość bezpośredniego wglądu w obce środowiska czyni te ciała wyjątkowymi. Dotąd potwierdzono istnienie zaledwie trzech takich obiektów: 1I/ʻOumuamua, 2I/Borisov oraz 3I/ATLAS.
W przypadku 3I/ATLAS kluczowe znaczenie miała jej wyjątkowa jasność, dzięki której dało się zmierzyć proporcje izotopów w cząsteczkach cyjanowodoru obecnych w gazowej otoczce komety. Zespół wykonał te pomiary przy użyciu urządzenia UVES zainstalowanego na VLT. Wyniki wskazały na nietypowo wysoki udział węgla i azotu — wyraźnie różny od tego, co obserwowano wcześniej w obiektach badanych w obrębie Układu Słonecznego.
Milion satelitów na orbicie? To koniec badań wszechświata
Zbliżone wnioski pojawiły się niezależnie w analizach grupy kierowanej przez Martina Cordinera z NASA Goddard Space Flight Center, która wykorzystała dane z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba. Tam również odnotowano podwyższony poziom izotopów węgla. Dodatkowo badacze zidentyfikowali ciężką odmianę wodoru, czyli deuter, a także charakterystyczne stężenie wody w lodowej powłoce komety.
3I/ATLAS likely formed in the outskirts of an old star system | ESO News
Zestawione wyniki sugerują, że 3I/ATLAS powstała w zewnętrznych partiach układu krążącego wokół tzw. gwiazdy o niskiej metaliczności — zawierającej niewiele pierwiastków cięższych niż hel. Taki sygnał wskazuje na bardzo wczesny etap historii Wszechświata, gdy "ciężkich" pierwiastków było jeszcze mało. Naukowcy oceniają, że początki komety mogły sięgać czasu ponad dwukrotnie wcześniejszego niż narodziny Słońca.
Dodatkowe obserwacje przeprowadzono także z wykorzystaniem radioteleskopu ALMA. Zespoły pracujące na tych danych potwierdziły podwyższony udział tzw. półciężkiej wody w porównaniu z wartościami typowymi dla komet z Układu Słonecznego. To pozwoliło lepiej uporządkować wnioski dotyczące pochodzenia 3I/ATLAS oraz opisać jej wyróżniające cechy chemiczne.
3I/ATLAS stopniowo oddala się od Słońca, przez co jej obserwacje stają się coraz trudniejsze w ramach obecnych możliwości technicznych. Badacze liczą jednak, że powstająca infrastruktura nowych instrumentów — w tym Ekstremalnie Wielki Teleskop — umożliwi dokładniejsze badania kolejnych przybyszów spoza Układu Słonecznego. Eksperci podkreślają, że każde takie odkrycie potrafi zaskoczyć i przypomina, jak wiele pozostaje do zrozumienia w kwestii procesów kształtujących planety daleko poza naszym kosmicznym sąsiedztwem.
