Lodowce w kraterach Marsa z klifami sięgającymi na 209 m. Co odkryto koło Alba Mons?

Radosław Kosarzycki
Lodowiec na MarsieLodowiec na Marsie
Źródło zdjęć: © Licencjodawca
Międzynarodowy zespół badaczy natrafił na Marsie na nietypowe lodowce ukryte w kraterach, rozpoznawalne po wysokich i bardzo stromych klifach. Analiza zdjęć z orbity pozwoliła wskazać ich rozmieszczenie w rejonie wulkanu Alba Mons i lepiej zrozumieć, jak mogły wyglądać epizody zlodowacenia Czerwonej Planety.

W okolicach marsjańskiego wulkanu Alba Mons zidentyfikowano charakterystyczne formy terenu o "klifowym" profilu. Na obrazach z sond orbitujących wokół planety naukowcy rozpoznali 29 stromych osadów lodowcowych, które – jak wskazują – mogą skrywać znaczące ilości lodu przykrytego warstwą rumoszu skalnego i pyłu. Większość tych struktur znajduje się wewnątrz kraterów, na stokach zwróconych ku biegunowi, co sprzyja ich długotrwałemu zachowaniu.

Badacze zwracają uwagę, że takie lodowce mogą dostarczyć informacji o dawnych okresach ochłodzenia na Marsie, a jednocześnie wskazywać potencjalne miejsca pozyskania wody dla przyszłych astronautów. Te formacje wyróżniają się rozmiarami: strome zbocza sięgają do 209 metrów wysokości, a długość spadków może dochodzić do 3 kilometrów. Kluczową rolę w ich przetrwaniu ma odgrywać gruba warstwa odłamków skalnych, która stanowi osłonę dla lodu w warunkach marsjańskiej atmosfery.

Do analiz wykorzystano obserwacje zarejestrowane przez Mars Reconnaissance Orbiter oraz ExoMars Trace Gas Orbiter Europejskiej Agencji Kosmicznej. Na podstawie danych z 738 przebadanych kraterów przygotowano trójwymiarowe modele terenu, a następnie zestawiono marsjańskie kształty z podobnymi strukturami skalno-lodowcowymi znanymi z Islandii. Naukowcy podkreślili, że taka morfologia nie była dotąd opisana na Marsie, choć przypomina strome zakończenia części ziemskich lodowców przykrytych rumoszem.


WIDEO
Prof. Mądry nie ma złudzeń. "Matematyka się skończyła"

Z obliczeń wynika, że obserwowane osady lodu mogły tworzyć się relatywnie niedawno – podczas okresów ochłodzenia Marsa i większego nachylenia osi planety. Warstwa skał i pyłu działa jak naturalna izolacja, co ułatwia utrzymywanie lodu pod powierzchnią przez tysiące lat. Jednocześnie wiele klifów nosi ślady obrywania się materiału z obrzeży kraterów; oderwane fragmenty przemieszczają się po stromych zboczach i odkładają u podstawy. Ten mechanizm ma znaczenie przy ocenie, jak dostępny może być lód w przyszłości.

Wyniki są istotne zarówno dla planowania eksploracji Marsa, jak i dla badań jego klimatu. Ustalenie, gdzie znajdują się rezerwy lodu oraz jak skutecznie zabezpiecza je pokrywa odłamków, może ułatwić przygotowanie potencjalnego pozyskiwania wody w ramach przyszłych misji. Zapowiadane dalsze prace mają obejmować szczegółową analizę obrazów z regionu Alba Mons oraz poszukiwanie podobnych struktur w innych częściach planety.

Autorzy wskazują, że o trwałości marsjańskich lodowców współdecydują lokalne uwarunkowania terenu oraz wzajemne oddziaływanie lodu i osadów skalnych. Ich zdaniem to właśnie topografia i procesy zachodzące na styku rumoszu oraz lodu wpływają na utrzymanie i ewolucję osadów bogatych w lód na Marsie. Rezultaty badań opublikowano w czasopiśmie Earth and Planetary Science Letters.

Wybrane dla Ciebie
ZATRZYMAJ SIĘ NA CHWILĘ… TE ARTYKUŁY WARTO PRZECZYTAĆ