Podkręcanie w ciszy - HiS Radeon HD 5750 IceQ+

W ciągu trzech miesięcy od premiery serii kart Radeon HD 5700 na rynku zadebiutowało wiele konstrukcji o charakterze autorskim. W przypadku tych opartych na układzie Juniper w wersji Pro (Radeon HD 5750), rozwiązania niereferencyjne stanowią dziś gros sprzedawanych urządzeń.

Testujemy jedną z ciekawszych konstrukcji, która- obok Vapor-X Sapphire'a - powoduje przyspieszone bicie serca graczy wymagających od karty jak najwyższej kultury pracy. Mowa oczywiście o autorskiej serii modeli IceQ marki HiS.

Na łamach serwisu mieliście już możliwość przyjrzeć się bliżej kartom tego typu. Począwszy od wiekowego Radeona 9800, a skończywszy na serii HD4000 (HD4670, HD4850 oraz HD4870). Czy połączenie karty nowej generacji, opartej 40-nanometrowym układzie, z nietuzinkowym i aż nadto wydajnym chłodzeniem IceQ+ będzie mieć swoje uzasadnienie?

Na początek przypomnijmy sobie parametry referencyjnej karty Radeon HD 5750 i spójrzmy, jak w teorii będzie wypadać na tle swoich starszych odpowiedników:

W domyśle Radeon HD 5750 ma stanowić nie tyle uzupełnienie całej linii kart występującej obecnie na rynku, co bardziej zastąpić droższego w produkcji Radona HD 4850. Patrząc na specyfikację możemy dojść do wniosku, że nowa konstrukcja niekoniecznie będzie od niej szybsza w starszych tytułach opartych na API DX10.

Uzasadnieniem niech będzie chociażby mniejsza ilość jednostek wykonawczych SIMD oraz mniejsza liczba (co prawda wydajniejszych dzięki taktowaniu) jednostek teksturujących. Niebagatelne znaczenie, w stosunku do wyżej taktowanych GDDR3-jek, ma również nieco mniejsza prędkość zapisu danych do pamięci.

Na dobrą sprawę nowy układ graficzny ATI/AMD broni się wyższym taktowaniem, nowocześniejszą konstrukcją  rdzenia (silnik Terascale 2), zgodnością z najnowszymi bibliotekami DirectX oraz niższym TDP (szczególnie w idle). Nie można także zapomnieć o elastycznych trybach Eyefinity (obsługa wielu wyświetlaczy) czy ulepszonej o dodatkową funkcjonalność jednostce Enhanced UVD2.

Czy to wystarczy aby przyciągnąć do siebie niezdecydowanego, potencjalnego użytkownika? Sprawdźmy.

W momencie premiery serii kart HD5700, w związku z trudną dostępnością odpowiednich sampli, nie mogliśmy przyjrzeć się referencyjnej konstrukcji słabszego modelu. Od bohatera dzisiejszego testu wizja takiej karty różniła się znacząco przede wszystkim w kwestiach koloru laminatu (dla estetów) oraz zastosowania innego typu modułu schładzającego (tzw. coolera).

Referent opiera się na PCB koloru ciemno brązowego, a jego schładzaniem zajmuje się radiator, którego obudowa ma łezkowaty i chyba nieco kontrowersyjny kształt. Model zaproponowany przez HiS-a znacznie odbiega od tego schematu. Jak zaraz zobaczymy, będzie to niemal klasyczny blower, którego zasada działania polega na wydmuchiwaniu nagrzanego powietrza na zewnątrz obudowy. Ma to według producenta zapewnić około 10 stopni niższe temperatury pracy urządzenia, przy jednocześnie niższym poziomie generowanego hałasu. Plastikowe części obudowy a także sam „wicherek” będą ponadto efektownie świecić w ultrafiolecie (UV-sensitive).

GPU-Z: HiS Radeon HD5750 1GB IceQ+

W modelu IceQ+ zastosowano, podobnie jak w przypadku większości modeli z serii HD5800, moduły pamięci produkcji Samsunga (K4G -HC04). Kostek jest osiem i zostały umieszczone po obu stronach laminatu. Niestety połowa z nich nie została doposażona w radiator rozpraszający gromadzone ciepło. Choć układy te nie wydają się znacząco nagrzewać, to dodatkowy kawałek aluminium mógłby być mile widziany w przypadku chęci podniesienia ich taktowania.

Samo PCB, a więc laminat karty jest krótszy od tego stosowanego w Radeonie HD 5770, co jest związane pośrednio z nieco prostszym układem zasilania. Różnica sięga tu od 2 do 2,6 cm. Rozpiętość „Ajsika” wynosi zatem 18,2 cm w przypadku PCB i równo 20 cm w najdalej wysuniętym punkcie modułu schładzającego. Pod względem gabarytów karta przedstawia się przyzwoicie.

Zestaw wyjść sygnałowych zawiera trzy wyjścia sygnałowe. Na śledziu znajdziemy więc Dual-Link DVI, HDMI 1.3a oraz DisplayPort 1.1. Dodatkowe dwa złącza krawędziowe w górnej części PCB pozwalają na spięcie ze sobą do czterech kart w technologii CrossFireX.

Jak już wspomniałem, zasilanie karty jest nieco prostsze od tego stosowanego w HD 5770. Wyposażono ją w przetwornicę o podziale faz w konfiguracji 3+1. W przypadku dobrej jakości oraz wydolności prądowej zastosowanych elementów okazuje się, że wystarcza to w zupełności nawet do całkiem dobrego overclockingu. Karta wymaga jednak - biorąc pod uwagę jej maksymalne TDP (86W) - dodatkowej 6-pinowej wtyczki zasilającej.

W bardzo estetycznie i solidnie wykonanym pudełku (przypominającym nieco klasyczne acz eleganckie opakowanie do butów) znajdziemy m.in.: przejściówkę zasilania z molex do 6-pin, tasiemkę CrossFire, naklejkę na obudowę, czy też kupon na grę Colin McRae DiRT2.

• Windows VISTA Home Premium SP2 PL
• DirectX august'09 update
• intel INF update utility v9.1.1
• nVIDIA PhysX driver v9.09.08.14

• ati: Catalyst 9.2 (8.582) – Radeon HD4670
• ati: Catalyst 9.3 (8.591) – Radeon HD4000 series
• ati: Catalyst 9.4beta2 (8.60.0) – Radeon HD4770
• ati: Catalyst 9.4 (8.60.09) – Radeon HD4890
• ati: Catalyst 9.6 (8.62.0) – Radeon HD4850 1GB
• ati: Catalyst 9.12 (8.681) – Radeon HD5750/HD5770

• nvidia: ForceWare 181.22 whql – GeForce GTX260-core216
• nvidia: ForceWare 182.06 whql – GeForce 9600GT
• nvidia: ForceWare 182.08 whql – GeForce 9/GTX
• nvidia: ForceWare 186.18 whql – GeForce GTS250

• SiSoft Sandra 2009 SP3
• GPU-Z 0.3.8
• FRAPS 2.9.8
• Fur Stability Benchmark v1.7.0
• AMDGPUClockTool v0.9.26.0

• Sapphire HD4670 (750/2000) 512MB
• HiS Radeon HD4770 (750/3200) 512MB
• Sapphire HD4830 (575/1800) 512MB
• ASUS HD4850 (625/1986) 1GB
• Gigabyte HD4870 (750/3600) 512MB
• Sapphire HD4890 (850/3900) 1GB
• HiS Radeon HD5750 (700/4600) 1GB IceQ+
• HiS Radeon HD5770 (850/4800) 1GB

• EVGA 9600GT (650/1625/1800) 512MB
• Gainward GeForce 9800GT (600/1500/1800) 512MB
• Gigabyte GeForce GTS250 (740/1836/2000) 1GB
• EVGA GeForce GTX260-core192 (576/1242/1998) 896MB

- ** poglądowy schemat rozmieszczenia punktów pomiaru generowanego hałasu [dB]

1.pierwszy punkt pomiarowy - karta

2.drugi punkt pomiarowy - stanowisko

Na początek spróbujmy ocenić kartę pod kątem syntetycznej wydajności w programie 3DMark Vantage. Wydajnościowym odniesieniem dla nowego Radeona jest oczywiście HD4850 wyposażony w 1GB pamięci GDDR3.

Po testach dosyć łatwo zauważyć nieznaczną (od 10 do 14%) przewagę HD5750 nad starszą konstrukcją, na co wpływ ma z jednej strony nowsza wersja sterowników (tu optymalizacje w największym stopniu dotyczą właśnie programów syntetycznych), ale także - co doskonale widać po czystej wydajności układu (testy Fill Rate) - wyższym taktowaniu rdzenia oraz wyższej przepustowości pamięci jaką dysponują moduły GDDR5.

W grach, niestety, nie jest już tak „różowo”. Wydajność HD5750 jest bardzo zbieżna z tym, co prezentuje wiekowy HD4850. Obydwie karty, w zależności od tytułu, można by wręcz stosować zamiennie.

W tym momencie wiele osób może zadać sobie pytanie: jaki sens miało wprowadzanie nowego modelu Radeona, skoro w środowisku DX10/10.1 prezentuje on niemal identyczne osiągi, co jego poprzednik? Odpowiedź wydaje się prosta: wyższa opłacalność produkcji, a dzięki procesowi 40 nm - zgodność z nowszymi standardami, czy też w efekcie zmniejszonej litografii wyższa kultura pracy gotowego produktu (temperatura, pobór prądu itd.).

Jeżeli w dalszym ciągu nie robi to na tobie większego wrażenia, zawsze pozostaje jedna z cech, obok której nie przejdziemy bez zastanowienia. Cechą tą jest oczywiście podatność nowego układu na overclocking (więcej na podstronie o podkręcaniu).

Testy kultury pracy w przypadku rozwiązań autorskich mają z reguły znaczenie nadrzędne. Nie bez powodu. Aby karty odniosły rynkowy sukces, ich specyfika musi opierać się na poprawie właściwości modeli referencyjnych. Jak się zaraz okaże, moduł IceQ+ wraz z przeprojektowanym laminatem nie wyłamują się z tego kanonu. Temperatura generowana przez układ Juniper należy do bardzo niskich. W trybie spoczynku, dzięki efektywnie działającym mechanizmom oszczędzania energii - obniżenie taktowania, dezaktywacja nieużywanych jednostek, obniżenie napięcia zasilającego układ i pamięci - nie przekracza 30 stopni Celsjusza.

Po grze w Crysisa i wygrzewaniu testowego egzemplarza w trybie 3D temperatura rdzenia dobija do 56 stopniC. Przeprowadzony "burn test" pozwolił za to na określenie granicznej temperatury, jaką będziemy mogli uzyskać przy automatycznie dobieranym profilu prędkości wentylatora.

Tu „udało się” osiągnąć zaledwie 68 stopni. Jeżeli otrzymane temperatury porównamy do uzyskanych na referencyjnym egzemplarzu HD5770 (odpowiednio 36, 61, 78 st.) okaże się, że różnica w generowanych temperaturach sięga od 4 do 10 stopni C. Zapowiadana przez producenta 10-stopniowa przewaga chłodzenia IceQ+ nad referencyjnym ma zatem pokrycie w rzeczywistości, ale tylko jeżeli będziemy brać pod uwagę mocniejszy model.

Niska temperatura układu graficznego to tylko jeden z wielu aspektów wartości każdej dobrze zaprojektowanej konstrukcji. Równie ważna, jeżeli nie ważniejsza, będzie sprawa głośności zastosowanej turbinki. W tym przypadku wentylator 70 mm jest niemal zupełnie niesłyszalny (biorąc oczywiście pod uwagę głośność samego tła). Konstrukcja tego typu z powodzeniem może konkurować z kartami o budowie pasywnej, doposażonymi w wolnoobrotowy wentylator.

Ile energii elektrycznej będzie zużywac kompletna platforma wyposażona w Radeona HD5750 w wersji IceQ+? Tu niespodzianki nie będzie. Karta doskonale wręcz korzysta z usprawnień w samym GPU (odłączanie niewykorzystywanych na daną chwilę jednostek wykonawczych oraz bloków TMDS odpowiedzialnych za obsługę wyświetlaczy) oraz potrafi efektywnie zarządzać stanami pracy pamięci GDDR5 najnowszej generacji (MCTC – Memory Clock Temperature Calibration).

W trybie spoczynku karta potrzebuje do efektywnego działania mniej więcej tyle energii co GeForce'y 9500 i GT240, co jest wartością zaledwie o 5 W większą od uzyskanej na Radeonie HD4670. Z kolei zużycie energii podczas odtwarzania materiału wideo wyrównuje się już do bardzo zbliżonej wartości 106-108 W. Jak na kartę średnią pod względem wydajności, zapotrzebowanie na energię jest takie, jak w konstrukcjach budżetowych (segment średni-niski).

W trybie 3D średnie zużycie energii wzrasta do poziomu zbliżonego z Radeonem HD4770 i GeForce'em 9800GT. Na tle referencyjnego HD5770 nie prezentuje się jednak najlepiej. Zaledwie 5 W różnicy - biorąc pod uwagę znacznie wyższy potencjał mocniejszego i zarazem droższego modelu to stanowczo za mało. Sytuacja wraca do normy w przypadku maksymalnego obciążenia obydwu konstrukcji serii HD5700 (burn test). Tu różnica sięga 25 W w stosunku do HD5770 i około 30 W w stosunku do HD4850.

Dobrnęliśmy wreszcie do jednego z najciekawszych testów niniejszego artykułu, a mianowicie podatności karty na podkręcanie. W tym przypadku karta nie rozczarowuje. Sam proces podkręcania, biorąc pod uwagę zbyt wąskie widełki w ATIOverdrive (do 870 MHz), trzeba było przeprowadzić z poziomu aplikacji AMD GPU Clock Tool.

AMD GPU Clock Tool – maksymalne stabilne taktowania HiS Radeon HD5750 1GB IceQ+

Układ Juniper w wersji ze zmniejszoną liczbą jednostek wykonawczych na domyślnym napięciu podkręca się nieco lepiej od XT-ka (Radeon HD5770). W przypadku testowanego HiS-a różnica sięga 20 MHz. I choć z jednej strony wydaje się to niewiele, to w stosunku do wartości bazowej (700 MHz) procentowo podnieśliśmy częstotliwość aż o 33,6%.

Zastosowane moduły pamięci nie wykazywały już tak dużego potencjału, jak w przypadku testowanych do tej pory referencyjnych serii kart HD5770 oraz HD5800. Niemniej na wynik 1278 MHz nie można narzekać. Starsze serie konstrukcji ATI/AMD (HD4000) w przypadku modułów GDDR5 poprzedniej generacji często nie pozwalały nawet i na takie taktowania.

Pod Vantage zysk z dodatkowych megaherców jest widoczny gołym okiem. W przypadku zegarów 935/1278MHz w zależności od profilu, będzie się on wahał od 27,5% (Performance) do nieco ponad 29% (wyższe tryby). Biorąc pod uwagę wyniki konstrukcji bazowej, wzrost wydajności po takiej operacji jest całkiem imponujący. Niestety w grach będzie już nieco słabiej, chociaż w FarCry 2 nikt nie pogardzi zyskiem 20-21%. Podobny wzrost  (21,5%) odnotujemy w Mirror's Edge. W Stalkerze zauważalny i mierzalny zysk oscyluje wokół 25,5 – 26%.

Co równie ważne, po podkręceniu do powyższego poziomu karta bez problemu pokonuje 800-procesorowego Radeona HD5770. Warto jednak pamiętać, że dodatkowe O/C możemy przeprowadzić czasem z różnym powodzeniem, także i na mocniejszym modelu.

W artykule odnoszącym się do nowej, średniopółkowej serii Radeon HD5700 wykazaliśmy, że karty te cechują się mało wyrazistym kontrastem w stosunku do modeli poprzedniej generacji z podobnego przedziału wydajnościowego. Nowe produkty, które pomimo znaczącego usprawnienia w zarządzaniu energią, lepszej podatności na podkręcanie, wsparciu dla API DX11 i wyższej kultury pracy, dla przeciętnego gracza raczej nie mają do zaoferowania czegoś nader rewolucyjnego. Ich kłopotliwą ocenę utrudnia dodatkowo wydajność na poziomie Radeonów HD4870 i HD4850, przy wciąż wysokiej cenie za produkt, który obecnie znajduje się na sklepowej półce.

Biorąc pod uwagę sam współczynnik ceny do wydajności oraz póki co raczej niewielkie zainteresowanie API DX11 wśród producentów gier, zdecydowanie bardziej opłacalnym produktem będzie karta starszej generacji - HD4850. Oliwy do ognia dolać może także fakt, iż aktywowanie zaawansowanych algorytmów odpowiedzialnych za teselację może niemal zupełnie zabić wydajność w nadchodzących tytułach wspierających tego typu kod na karcie tej klasy.

Na „Ajsika” musimy jednak spojrzeć bardziej przez pryzmat kultury pracy. Karta została stworzona pod kątem niemal bezgłośnego działania, wykazując przy tym nadprzeciętne możliwości do dalszego podkręcania zastosowanego układu Juniper.

Zestaw funkcji i technologii wspieranych przez kartę HiS Radeon Hd5750 1GB IceQ+

Jeżeli chodzi o opłacalność zakupu, to w obecnej cenie, czyli za około 550 zł, znajdziemy już Radeona HD4870 1GB, który cechuje się znacznie wyższą wydajnością w środowisku DX10.

Mimo że karty HD5750 wydają się mniej opłacalną inwestycją od modelu HD5770, czasem warto je polecić. Zgadzając się na pewne kompromisy, nad produktem oferowanym przez HiS-a możemy się już bardzo głęboko zastanowić. Pomimo nieco mniejszej wydajnośc, zaoferuje przecież ciszę, znikomy pobór energii w spoczynku, czy też niskie temperatury pracy. Sama karta jest urządzeniem nad wyraz udanym i jako gotowy produkt zdecydowanie wartym polecenia. Niestety w stosunku do konkurencji oraz swoich starszych odpowiedników na dzień dzisiejszy nie przedstawia zbyt wysokiej opłacalności.