Wprowadzenie, specyfikacja
Premiery najnowszych kart graficznych "Zielonych" czyli GeForce GTX 970 i GeForce GTX 980 wymusiły na firmie AMD dwa posunięcia: szybką obniżkę dwóch topowych modeli R9 290X i R290 oraz odświeżenie swojej oferty. Spadek cen dało się szybko zauważyć, bo w przypadku Radeona R9 290X można liczyć na nawet kilkaset złotych mniej, niż jeszcze 1,5-2 miesiące temu. Obecnie nawet autorskie konstrukcje kupimy już od ok. 1550 zł.
Niemniej jednak największym pragnieniem fanów AMD oraz rzecz jasna graczy jest wprowadzenie nowej rodziny karty graficznych, w które przyniosą lepszą wydajność oraz spadek poboru prądu. "Czerwoni" aby przeczekać trochę ciężkie chwile wprowadzają model karty graficznej Radeon R9 290X wyposażony w dwukrotnie większą pojemność pamięci operacyjnej - 8 GB.
Zanim popędzimy do sklepu po Radeona R9 290X z 8 GB pamięci zadajmy sobie pytanie: czy aż tyle jest nam faktycznie potrzebne? W jakie gry gramy? W jakich ustawieniach? Do tej pory akceleratory wyposażone w 3 lub 4 GB pamięci operacyjnej w zupełności dawały sobie radę w grach w rozdzielczości 1920x1080 i wyższych. Częściej, to właśnie zbyt niska wydajność układu graficznego stanowiła hamulec, aniżeli zbyt mała pojemność RAM.
W nasze ręce trafił Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X, który jest jednym z kilku, w jakim będzie stosowane 8 GB RAM. Jego wydajność porównaliśmy na tle innych kart graficznych, jak również zestawiliśmy go z kartą graficzną Radeon R9 290X wyposażoną w 4 GB o identycznym taktowaniu.
| Karta | Sapphire 290X Vapor-X 8GB | GeForce GTX 780 Ti | GeForce GTX 970 | GeForce GTX 980 |
| Rdzeń | Hawai XT | GK110 | GM204-200 | GM204-400 |
| Proces technologiczny | 28 nm | 28 nm | 28 nm | 28 nm |
| Liczba tranzystorów | 6,2 mld | 7,1 mld | 5,2 mld | 5,2 mld |
| Taktowanie | 1030/1375 MHz | 875/1750 MHz | 1050/1750 MHz | 1126/1750 MHz |
| Procesory strumieniowe | 2816 | 2880 | 1664 | 2048 |
| Jednostki rasteryzujące | 64 | 48 | 64 | 64 |
| Jednostki teksturujące | 176 | 240 | 104 | 128 |
| Pamięć RAM | 8192 MB 512-bit | 3072 MB 384-bit | 4096 MB 256-bit | 4096 MB 256-bit |
| Przepustowość pamięci RAM | 359 GB/s | 336 GB/s | 224 GB/s | 224 GB/s |
Tytułową kartę graficzną przetestowaliśmy w dwóch trybach. Pierwszy, to sprawdzenie wydajności na standardowych parametrach pracy akceleratora, czyli 1030/1375 MHz. W drugiej części artykułu sprawdziliśmy, czy dodatkowa pamięć przyniosła jakiś wzrost wydajności. W tym celu ustawiliśmy częstotliwość taktowania na takim poziomie, jak w Sapphire Radeon R9 290X (1000/1250 MHz).
Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB
Akcelerator mieści się w pudełku o raczej standardowych wymiarach. Kolorystyka jaką obrał producent, to połączenie barw niebieskiej i czarnej. Częstotliwość taktowania została ustanowiona na poziomie 1030/1375 MHz.
Zawartość pudełka:
- karta graficzna
- sterowniki
- instrukcja obsługi
- przewody zasilające
- długi przewód HDMI
- podkładka pod mysz
Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB, to karta graficzna o dużych gabarytach. Pierwsze co się zauważa po wyjęciu z pudełka, to jej ciężar. Układ chłodzenia Vapor-X waży wyraźnie więcej, niż na innych (wolniejszych) kartach graficznych firmy Sapphire. Długość konstrukcji wynosi 30 cm, a na płycie głównej zajmuje nieco więcej, niż dwa sloty.
Całość sprawia pozytywne wrażenie. Zwłaszcza rewers karty graficznej, gdzie zastosowano backplate i dodatkowe elementy odprowadzające ciepło z elektroniki.
Ciekawą funkcją wydaje się być system diod podświetlających logo producenta na krawędzi karty graficznej. W zależności od obciążenia, przybiera one kolor niebieski, zielony lub czerwony. Efekt będzie jednak widoczny tylko w obudowach z przezroczystym bokiem wykonanym np. z pleksi.
Układ chłodzący, to dobrze znany Vapor-X. W tym przypadku dość mocno rozrośnięty, bo jak wiadomo, chipy graficzne Hawaii wydzielają duże ilości ciepła. Dlatego też na pokładzie opisywanego Radeona pracują trzy wentylatory oraz umieszczono pięć grubych rurek cieplnych. Dodatkowo na całej długości konstrukcji przyklejony został radiator. Ciepło odbierane jest zarówno z rdzenia graficznego, jak i wszystkich elementów sekcji zasilającej oraz modułów pamięci RAM.
Kilka słów na temat kultury pracy i wydajności układu chłodzącego. Vapor-X na tle referencyjnego Radeona R9 290X wypada wręcz rewelacyjnie, ale w porównaniu do innych autorskich R9 290X jest raczej podobnie. Szum powietrza staje się wyraźniejszy po podkręceniu.
Temperatura rdzenia w grach wynosiła maksymalnie 74 stopnie, zaś w trybie spoczynku spaść do 45 stopni.
Dostępne złącza na karcie graficznej:
- 2x DVI
- HDMI
- Display Port
- zasilanie 8+8 pin
Platforma testowa, metodyka
Sterowniki, system operacyjny i programy:
- Windows 7 64-bit
- Program do mierzenia kl./s - Fraps
- Asus GeForce GTX 760/770 DCUII OC - ForceWare 340.52 WHQL
- Nvidia GeForce GTX 980 - ForceWare 344.07
- Zotac GeForce GTX 970 AMP! - ForceWare 344.07
- Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X - Catalyst 14.7 beta
- Sapphire Radeon R9 290 Tri-X - Catalyst 14.9
- Zotac GeForce GTX 780 Ti AMP! - ForceWare 340.52
- Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB - Catalyst 14.9
Metodologia testowa:
•3DMark
Tryb:
- Fire Strike, 1920x1080 – Ogólny wynik
•Battlefield 4
Tryby:
- 1920x1080 MSAA x4, AFx16
- 2560x1600 MSAA x4, AFx16
•Crysis 3
Tryby:
- 1920x1080 SMAA 2TX, AFx16
- 2560x1600 SMAA 2TX, AFx16
Maksymalne detale graficzne. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności polegał na liczeniu kl./s podczas przejścia z punktu A do punktu B.
•Grid 2
Tryby:
- 1920x1080 MSAA x4, AFx16
- 2560x1600 MSAA x4, AFx16
Detale jakości grafiki: Ultra + SAO. Środowisko testowe: DirectX 11. Pomiar wydajności był dokonywany na wyznaczonym odcinku trasy.
•Max Payne 3
Tryby:
- 1920x1080 AFx16
- 2560x1600 AFx16
Detale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11. Test polegał na przejściu z punktu A do punktu B, zawsze w identyczny sposób. Pomiar ilości klatek/s dokonywaliśmy za pomocą Frapsa.
•Metro: Last Light
Tryby:
- 1920x1080 AF x16
- 2560x1600 AFx16
Detale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11. Test polegał na przejściu z punktu A do punktu B, zawsze w identyczny sposób. Pomiar ilości klatek/s dokonywaliśmy za pomocą Frapsa.
•Tomb Raider
Tryby:
- 1920x1080 FXAA / AF x16
- 2560x1600 FXAA / AF x16
Jednym z najbardziej obciążających miejsc dla kart graficznych jest las w czasie padającego deszczu. W takich warunkach notowaliśmy jedne z najniższych wartości wyświetlanych kl./s, stąd też obraliśmy je za miejsce testowe. Przechodziliśmy z punktu A, do punktu B.
•Thief
Tryby:
- 1920x1080 FXAA / AF x16
- 2560x1600 FXAA / AF x16
Detale jakości grafiki: Najwyższe. Środowisko testowe: DirectX 11.
3DMark FireStrike
3DMark - Fire Strike
Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X wyposażony w 8 GB zdołał przekroczyć barierę 10 tys. punktów. Przewaga nad modelem z 4 GB pamięci operacyjnej jest jednak niewielka, przy czym należy wziąć pod uwagę wyższe taktowanie modelu z większą ilością pamięci operacyjnej.
Battlefield 4 - 2560x1600, Maks. Detale, SMAA 2TX, AF x16
Battlefield 4 nie zareagował w jakiś szczególny sposób na większą ilość pamięci RAM w Radeonie R9 290X. Wydajność jak w modelu z 4 GB.
Crysis 3
Crysis 3 - DX11 - 2560x1600, Maks. Detale, SMAA 2TX, AF x16
Podobna sytuacja w Crysis 3, który jest jednym z bardziej wymagających shooterów.
Grid 2
Grid 2 - DX11 - 2560x1600 - Ultra, MSAA x4, SAO On, AF x16
W tej grze wyścigowej odnotowaliśmy niewielką przewagę nad modelem, choć podejrzewamy, że wynikła ona ze względu na wyższe taktowanie. Wydajność oczywiście na bardzo wysokim poziomie. W rodzielczości 2560x1600 Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB był najwydajniejszym, jaki przyszło nam testować.
Max Payne 3
Max Payne 3 - DX11 - 2560x1600, Maks. Detale, AF x16
Tytułowy akcelerator osiągał dobre rezultaty, bez względu na rozdzielczość. Płynna rozgrywka w trybie 2560x1600 daje naprawdę sporo radości. Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB oferował w takich warunkach średnie 68 kl./s.
Metro: Last Light, Tomb Raider, Thief
Metro: Last Light - 2560x1600 - Najwyższe, SSAA X2, AF x16
W trybie Full HD bohater artykułu pozwalał nam na bezproblemowe granie bez nieprzyjemnych przycięć obrazu. Podniesienie poprzeczki i przejście do trybu 2560x1600 sprawiło, że praktycznie ciężko się przechodzi przez kolejne misje. A na pewno w momentach ostrej wymiany ognia z wrogiem.
Tomb Raider - 2560x1600, Najwyższe, TressFX, FXAA, AF x16
Zbliżone wnioski, jak w poprzednim teście. Tryb Full HD jest naprawdę płynny, zaś uruchomienie gry w rozdzielczości 2560x1600 sprawia, że w niektórych momentach brakuje płynności obrazu.
Thief - 2560x1600 - Najwyższe, FXAA, AF x16
Pozostaje jeszcze ocena wydajności w najnowszej odsłonie gry Thief. Niższa rozdzielczość nie stanowi absolutnie żadnego wyzwania. Uruchomienie bardziej wymagającego trybu sprawia, że liczba kl./s spada prawie o połowę. Mimo wszystko przy ok. 50 kl./s można całkiem przyjemnie przechodzić kolejne etapy gry.
Podkręcanie
Do podkręcania użyliśmy aplikacji EVGA Precision. Akcelerator pracował z maksymalnym przetaktowaniem, przy którym na ekranie nie pojawiały się jeszcze artefakty, bądź zawieszenia.
Nasze próby
Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB już standardowo ma podniesioną częstotliwość do poziomu 1030/1375 MHz. Z GPU udało się wycisnąć maksymalnie 1100 MHz. Jeśli chodzi o pamięć operacyjną zapas był niewielki - maksimum w przypadku testowego egzemplarza to 1420 MHz.
Tomb Raider - 2560x1600, Najwyższe, TressFX, FXAA, AF x16
Podkręcenie przyniosło kilka kl./s więcej w najwyższej rozdzielczości obsługiwanej przez nasz monitor. W Crysis 3 i Tomb Raider bohater artykułu zdołał osiągnąć lekko wyższą wydajność, niż standardowy GeForce GTX 980.
Pobór prądu
Pobór prądu - Obciążenie + OC - Crysis 3 [W]
Niestety pobór prądu nie jest mocną stroną chipów graficznych Hawaii. Pod obciążeniem, Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X wraz z pozostałymi komponentami komputera pobierał ok. 384 W. Na szczęście w trybie spoczynku akcelerator jest równie oszczędny, co inne z podobnego segmentu wydajnościowego/cenowego.
Pomiarów dokonywaliśmy pod obciążeniem w zapętlonym teście w grze Crysis 3 oraz w trybie spoczynku, czyli w systemie operacyjnym. Podajemy maksymalne temperatury do jakich udało się rozgrzać rdzeń karty graficznej.
Temperatura GPU - Obciążenie - Crysis 3 [°C]
Temperatura karty graficznej Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB nie odbiega od brata z podobnym chłodzeniu z 4 GB RAM. W grach rdzeń graficzny osiągał 74 stopnie Celsjusza, po podkręceniu o ok. 2 stopnie więcej.
Podsumowanie
Pod względem wydajności Sapphire Radeon R9 290X Vapor-X 8 GB wypada naprawdę dobrze. Pozwala na granie w nowe i wymagające gry przy uwzględnieniu wysokich ustawień graficznych. Jakość wykonania, precyzja, system chłodzący są najwyższych lotów. Dodatkowo zostało zainstalowane 8 GB pamięci operacyjnej... która jest zarówno zaletą, jak i wadą.
Biorąc pod uwagę różnicę w cenie pomiędzy 4 a 8 GB, czyli ok. 300-400 zł, dopłata według nas jest zupełnie bezpodstawna. Chyba, że ktoś kupuje kartę graficzną na następne 3-4 lata. Pytanie jednak, czy po upływie tego czasu moc obliczeniowa Radeona R9 290X wystarczy, aby płynnie grać w trybach wyższych, niż Full HD?
Być może mylimy się i za rok lub dwa pojawią się tytuły, które będą lepiej wykorzystywać tak duże ilości pamięci operacyjnej. Na razie nawet w rozdzielczości 2560x1600 nie zdołaliśmy zauważyć większych różnic. Mogą być one większe przy wykorzystaniu 4K / Ultra HD, jednak obecnie z takimi rozdzielczościami ledwie radzą sobie dopiero karty dwuprocesorowe, takie jak Radeon R9 295X2. Trudno więc polecać z czystym sercem komuś Radeona R9 290X z dwukrotnie większą pojemnością pamięci operacyjnej, gdy nie przynosi ona widocznego wzrostu wydajności, zaś różnica w cenie jest bardzo wysoka. Sam produkt opracowany przez firmę Sapphire jest natomiast najwyższych lotów. W dodatku z ciekawym wyposażeniem w postaci podkładki pod mysz i długiego przewodu HDMI.