Sonda Hera bada układ Didymos–Dimorphos. Tak analizuje planetoidy

Radosław Kosarzycki
Planetoida Didymos okiem sondy HeraPlanetoida Didymos okiem sondy Hera
Źródło zdjęć: © Licencjodawca
Europejska sonda Hera, przygotowana przez Europejską Agencję Kosmiczną, prowadzi szczegółowe obserwacje układu planetoid Didymos–Dimorphos. Dzięki zestawowi wyspecjalizowanych instrumentów naukowcy dostają dane, które pozwalają zajrzeć w strukturę i skład powierzchni znacznie głębiej, niż umożliwia to sam obraz "dla ludzkiego oka".

Hera to bezzałogowy statek kosmiczny Europejskiej Agencji Kosmicznej, który realizuje jedną z najważniejszych europejskich misji związanych z ochroną Ziemi przed potencjalnymi zagrożeniami z kosmosu. Sonda działa w pobliżu układu dwóch planetoid: większego Didymosa oraz krążącego wokół niego mniejszego Dimorphosa. W trakcie zbliżeń zbiera unikatowe pomiary i obrazy, wykorzystując zaawansowane narzędzia obserwacyjne zaprojektowane tak, by wydobywać z powierzchni asteroid detale niedostępne przy standardowej obserwacji.

Największym obiektem obserwacji pozostaje Didymos, wyróżniający się wyraźnym wałem w strefie równikowej. Podczas przelotu w odległości zaledwie 28,5 km Hera zarejestrowała obrazy o rozdzielczości około 2,7 m na piksel. Materiał dostarczyła kamera Asteroid Framing Camera, wykorzystywana nie tylko do nawigacji, ale też do analiz naukowych. Patrick Michel, główny badacz misji Hera i dyrektor ds. badań w CNRS / Observatoire de la Côte d'Azur, wskazuje, że fotografie pozwalają rozpoznawać złożone cechy powierzchni Dimorphosa – w tym obszary zasypane głazami oraz strefy, gdzie widać ślady przemieszczania się materiału w kierunku równika.

Zebrane dane wspierają przypuszczenie, że szybkie wirowanie Didymosa – pełny obrót ma zajmować 2,2 godziny – może sprzyjać migracji materii po powierzchni i w efekcie mieć związek z powstawaniem równikowego wału. Takie powiązanie dynamiki obrotu z procesami geologicznymi pomaga lepiej opisywać, jak na przestrzeni czasu zmieniają się małe ciała Układu Słonecznego.


WIDEO
Prof. Mądry nie ma złudzeń. "Matematyka się skończyła"

W arsenale instrumentów Hery znajduje się też HyperScout H, który umożliwia tworzenie kolorowych obrazów powierzchni asteroid w 25 różnych długościach fali. Zakres obserwacji obejmuje światło od czerwieni widzialnej dla człowieka aż po bliską podczerwień. Dzięki temu możliwe jest wnioskowanie o składzie chemicznym powierzchni oraz zestawianie wyników z danymi laboratoryjnymi dotyczącymi meteorytów i próbek minerałów.

Didymos w 25 różnych pasmach promieniowania
Didymos w 25 różnych pasmach promieniowania © Licencjodawca

Istotną rolę odgrywa również TIRI (Thermal Infrared Imager) – instrument dostarczony i obsługiwany przez japońską agencję JAXA. Urządzenie wykonuje obrazy w podczerwieni termalnej, na których widać, jak poszczególne fragmenty powierzchni różnią się temperaturą. Takie mapy ułatwiają odróżnianie luźnego materiału, większych bloków skalnych i pyłu, co zwiększa dokładność oceny stanu oraz ewolucji zarówno Dimorphosa, jak i Didymosa.

Planetoida Didymos okiem instrumentu TIRI
Planetoida Didymos okiem instrumentu TIRI © Licencjodawca

Szczególną uwagę badaczy przyciąga Dimorphos – niewielka planetoida o średnicy 151 m, która pozostaje niemal stale w ​​cieniu, poza obszarami ujawnianymi dzięki obserwacjom termalnym TIRI. Na 25 listopada zaplanowano publikację jeszcze dokładniejszych zdjęć z bliskich przelotów misji Hera. Naukowcy chcą szczegółowo sprawdzić, jakie zmiany zaszły po eksperymencie NASA z 2022 r., gdy sonda DART uderzyła w Dimorphosa. Zderzenie doprowadziło do zauważalnej zmiany orbity i powstania efektownego obłoku gruzu. W tym ujęciu Hera ma nie tylko poszerzać wiedzę o budowie planetoid, ale też weryfikować rozwiązania technologiczne, które w przyszłości mogą posłużyć do ochrony Ziemi przed zagrożeniami kosmicznymi.

Wybrane dla Ciebie
ZACZEKAJ! ZOBACZ, CO TERAZ JEST NA TOPIE