Jest kozak, nie ma dwóch zdań. Test procesora AMD Ryzen 7 9800X3D

Czekaliśmy, czekaliśmy i w końcu się doczekaliśmy! Firma AMD wprowadziła do swojej oferty procesor Ryzen 7 9800X3D – specjalny model z serii Ryzen 9000, wyposażony w pamięć 3D V-Cache, która ma zapewnić lepsze osiągi w grach. Producent stawia sprawę jasno i twierdzi, że przejmię on koronę króla wydajności w grach.

Oczekiwania są naprawdę spore, bo poprzednie modele z pamięcią 3D V-Cache – Ryzen 7 5800X3D i Ryzen 7 7800X3D – rzeczywiście dawały radę i okazały się hitem wśród graczy. Czy nowy model powtórzy ich sukces? Procesor trafił do naszej redakcji na testy, więc postanowiliśmy sprawdzić go w praktyce.

AMD Ryzen 7 9800X3D to procesor ze średniej półki, zaprojektowany głównie z myślą o wymagających graczach. Warto jednak od razu zaznaczyć, że nie należy oczekiwać od niego wybitnej wydajności w zadaniach czysto procesorowych. Chociaż nadaje się do pracy twórczej, to nie będzie radził sobie tak dobrze, jak inne standardowe modele w podobnym segmencie cenowym.

Producent postawił na konstrukcję bazującą na chipletach, co upraszcza budowę procesora i obniża jego koszt. Podobnie, jak w zwykłych modelach Ryzen 9000, układ wykorzystuje jądro CCD z rdzeniami wykonane w litografii TSMC 4nm FinFET i cIOD z interfejsami wykonane w litografii TSMC 6nm FinFET.

Głównym atutem jest jednak ulepszona pamięć 3D V-Cache (co prawda nadal jest ona produkowana w 7-nanometrowym procesie litograficznym, ale producent określa ją jako 3D V-Cache 2. generacji). W nowym modelu warstwa została umieszczone pod jądrem z rdzeniami, co powinno usprawnić przekazywanie ciepła z rdzeni do odpromiennika ciepła. We wcześniejszych modelach X3D, znajdowało się ona nad jądrem z rdzeniami, co ograniczało odprowadzanie ciepła.

Model Ryzen 7 9800X3D został wyposażony w 8 rdzeni/16 wątków na bazie mikroarchitektury Zen 5. Dzięki przeniesieniu jądra 3D V-Cache, rdzenie mogą pracować z wyższym taktowaniem - bazowa częstotliwość to 4,7 GHz, natomiast w trybie Boost mogą one przyspieszyć maksymalnie do 5,2 GHz.

Dzięki wysokiemu limitowi mocy, procesor przy wielowątkowym obciążeniu osiąga nawet nieco wyższe taktowanie - 5,25 GHz. Nowością jest też odblokowany mnożnik, dzięki któremu można go dodatkowo podkręcić i uzyskać lepszą wydajność (co zweryfikujemy w dalszej części testów).

Modele X3D wyposażono w większą pojemność pamięci podręcznej. Oprócz standardowych 32 MB pamięci trzeciego poziomu, producent dodał jeszcze 64 MB wspomnianej pamięci 3D V-Cache, co daje łącznie aż 96 MB pamięci podręcznej L3 (!).

Procesor współpracuje z 2-kanałowymi zestawami pamięci DDR5 RAM. Co prawda wbudowany kontroler pamięci natywnie wspiera moduły o wydajności do 5600 MT/s, jednak producent poleca tutaj stosowanie szybszych modułów - 6000 MT/s, które można uruchomić w trybie synchronicznym z taktowaniem kontroler pamięci (jeszcze szybsze moduły będą działać w trybie asynchronicznym, przez co wydajność pamięci może być niższa).

Mimo że procesor został zaprojektowany głównie z myślą o graczach i w większości przypadków będzie używany z dedykowaną kartą graficzną, został wyposażony także w zintegrowany układ graficzny Radeon Graphics. To ten sam układ, który był stosowany w modelach Ryzen 7000 i Ryzen 9000. Mówimy o podstawowym układzie z dwoma jednostkami obliczeniowymi (CU) opartymi na architekturze RDNA 2, pracującymi z częstotliwością do 2200 MHz. Zintegrowana grafika sprawdzi się w codziennych zastosowaniach oraz w mniej wymagających grach.

W zestawie z procesorem nie znajdziemy chłodzenia, więc trzeba je dokupić osobno. Przy domyślnych ustawieniach wystarczy dobre chłodzenie powietrzne – z coolerem Endorfy Fortis 5 procesor osiągał temperatury w okolicach 80 stopni Celsjusza. Jeśli jednak planujecie podkręcanie, warto rozważyć chłodzenie wodne. Procesor charakteryzuje się współczynnikiem TDP na poziomie 120 W, ale jego maksymalny limit mocy (PPT – Package Power Tracking) wynosi 162 W.

AMD Ryzen 7 9800X3D został wyceniony na 479 dolarów, co oznacza, że jego cena jest nieco wyższa niż u poprzednika (AMD Ryzen 7 7800X3D debiutował w cenie 449 dolarów). W Polsce podczas premiery można spodziewać się wyceny na poziomie około 2400 zł, co oznacza, że klienci będą musieli liczyć się z dopłatą rzędu 300 zł w porównaniu do starszego modelu. Mówimy o procesorze, który będzie stosowany w najdroższych komputerach do grania za kilka-kilkanaście tys. zł.

Procesor AMD Ryzen 7 9800X3D pasuje do płyt głównych z podstawką AM5. Co ważne, jednostka jest obsługiwana nie tylko przez nowe (i nadal drogie) modele z chipsetami X870 i X870E, ale też starsze konstrukcje z chipsetami B650/B650E i X670/X670E. Oznacza to, że osoby posiadające komputer z tanim procesorem pokroju Ryzen 5 7600 czy Ryzen 5 8600G, mogą przesiąść się na nowy sprzęt bez wymieniania płyty głównej (wystarczy zaktualizować oprogramowanie BIOS). Co więcej, producent deklaruje tutaj wsparcie co najmniej do 2027 r., więc w przyszłości będzie można go wymienić na jeszcze nowszy model.

W ofercie Intela nieco taniej znajdziemy model Core Ultra 7 265K, którego cena wynosi obecnie około 2000 zł. Warto jednak zaznaczyć, że procesor ten wymaga nowej płyty głównej z podstawką LGA 1851 – obecnie dostępne są jedynie modele z chipsetami Z890, których ceny są nieco wyższe w porównaniu do konstrukcji AM5. Najtańsze płyty kosztują około 1000 zł, natomiast za lepsze modele trzeba zapłacić od 1500 do 2000 zł. Nie wiadomo jednak, jak tutaj będzie wyglądać dalsza kompatybilność.

Jak nowy procesor wypada w praktyce? Sprawdźmy to w testach.

• procesor: AMD Ryzen 7 9800X3D (PPT 162W)
• chłodzenie procesora: be quiet! Pure Loop 2 FX 280
• płyta główna: ASUS ROG Crosshair X670E Hero (BIOS 9945 - AGESA Combo AM5 PI 1.2.0.2a Patch A)
• pamięć RAM: G.Skill Trident Z5 Neo 2x 16 GB 6000 MHz CL30
• karta graficzna: Gigabyte GeForce RTX 4090 Gaming OC
• dysk SSD: Lexar NM790 2 TB
• zasilacz: be quiet! Dark Power 13 850W

Platformy działały pod obsługą systemu operacyjnego Windows 11 24H2, a do karty graficznej zainstalowaliśmy sterowniki NVIDIA GeForce Game Ready Driver 565.90 WHQL. Płyta główna korzystała z technologii Resizable BAR.

Aby przedstawić realny obraz konkurencyjnych procesorów, testy modeli AMD Ryzen 9000 oraz Intel Core 14000 i Core Ultra 200 przeprowadziliśmy z najnowszymi aktualizacjami BIOS już pod obsługą systemu operacyjnego Windows 11 24H2.

Procesor AMD Ryzen 7 9800X3D nie jest modelem typowo przeznaczonym do pracy twórczej, jednak sprawdziliśmy, jak sobie radzi w procesorowych zastosowaniach. Testy przeprowadziliśmy przy użyciu skróconej procedury testowej, skupiającej się na najbardziej typowych zadaniach wymagających wysokiej wydajności procesora. Wyniki wydajności porównaliśmy z innymi dostępnymi na rynku procesorami, w tym z poprzednim modelem Ryzen 7 7800X3D oraz konkurencyjnym Core Ultra 7 265K.

AMD Ryzen 7 9800X3D zapewnia konkretny wzrost wydajności względem poprzednika - mówimy tutaj o różnicach na poziomie kilkunastu proc. (czasami nawet jeszcze wyższych). Do konkurencyjnego modelu Core Ultra 7 265K, który oferuje więcej rdzeni, jeszcze jednak mu sporo brakuje.

AMD Ryzen 7 9800X3D to procesor stworzony z myślą o entuzjastach gier. Aby sprawdzić jego wydajność, przetestowaliśmy go w kilku najnowszych tytułach, używając karty graficznej GeForce RTX 4090 oraz ustawiając rozdzielczość na 1080p. Należy jednak podkreślić, że w wyższych rozdzielczościach, takich jak 1440p i 4K, wpływ procesora na wydajność jest mniejszy, co powoduje, że różnice między poszczególnymi modelami stają się mniej zauważalne.

Wyniki wydajności w grach nie pozostawiają złudzeń - AMD Ryzen 7 9800X3D okazuje się jeszcze lepszy od modelu Ryzen 7 7800X3D i przejmuje koronę króla wydajności.

AMD Ryzen 7 9800X3D charakteryzuje się współczynnikiem TDP na poziomie 120 W, ale jego maksymalny limit mocy to 162 W. Jak jednostka wypada pod względem zapotrzebowania na energię elektryczną. Sprawdziliśmy to w trzech scenariuszach: w stanie bezczynności, podczas intensywnego obciążenia wielowątkowego (test w Cinebench 2024) oraz w trakcie grania w wymagającą grę (Cyberpunk 2077). Dodatkowo, obliczyliśmy efektywność energetyczną, analizując liczbę punktów zdobytych w benchmarku Cinebench 2024 w przeliczeniu na każdy wat pobieranej mocy.

AMD Ryzen 7 9800X3D charakteryzuje się takimi samymi limitami mocy, jak poprzedni model AMD Ryzen 7 7800X3D, jednak pobiera więcej mocy - szczególnie widać to w teście mocno obciążającym sam procesor. W grach różnica nie jest aż tak znacząca.

Wyższy pobór mocy oznacza niestety ma też przełożenie na efektywność energetyczną - Ryzen 7 9800X3D, jeśli chodzi o typowo procesorowe zastosowania, niestety nie wypada najlepiej.

Procesor AMD Ryzen 7 9800X3D wyróżnia się odblokowanym mnożnikiem, dzięki czemu można go podkręcić. To nowość, bo do tej pory procesory X3D nie oferowały odblokowanego mnożnika, więc fani overclockingu musieli obejść się smakiem.

Warto jednak zaznaczyć, że do podkręcania procesora wymagana jest płyta główna z chipsetem X870/X870E, B850, X670/X670E lub B650/B650E. W przypadku najtańszych konstrukcji z chipsetami B840 oraz A620, podkręcanie procesora nie jest możliwe.

Zdecydowaliśmy się na podkręcenie procesora za pomocą funkcji Precision Boost Overdrive 2. Po szybkich testach udało nam się uzyskać maksymalne podbicie zegarów o 200 MHz, co skutkuje taktowaniem wszystkich rdzeni na poziomie 5425 MHz. Można jeszcze spróbować ręcznego podkręcania, ale według naszych obserwacji trudno będzie uzyskać znacznie wyższą wartość – maksymalnie należy spodziewać się taktowania na poziomie 5500 MHz.

Podkręcone zegary przełożyły się na niewielki wzrost wydajności – w benchmarku Cinebench 2024 uzyskaliśmy jakieś 3 proc. przyrostu wydajności w zastosowaniach wielordzeniowych i 2 proc. przyrostu w zastosowaniach jednordzeniowych.

Przy okazji spróbowaliśmy nieco obniżyć napięcie zasilające za pomocą funkcji Curve Optimizer – po ustawieniu parametru Magnitude na -30, finalnie uzyskaliśmy wyższą wydajność i nieco niższe napięcie zasilające. Temperatury spadły o jakieś 5 stopni Celsjusza, a pobór mocy z 225 do 210 W. Widać zatem nie tylko niewielki potencjał na podkręcanie, ale też na undervolting.

Trzeba przyznać, że nasze oczekiwania wobec procesora AMD Ryzen 7 9800X3D były bardzo wysokie. Poprzednie modele z pamięcią 3D V-Cache – Ryzen 7 5800X3D i Ryzen 7 7800X3D – wypadły rewelacyjnie. Co więcej, samo AMD podgrzewało atmosferę przed premierą, ujawniając imponujące możliwości nowego układu. Oczekiwania rosły więc do granic możliwości. Na szczęście AMD nie zawiodło – Ryzen 7 9800X3D staje się udanym następcą Ryzena 7 7800X3D i nowym królem wydajności w grach.

Ryzen 7 9800X3D to procesor zaprojektowany z myślą głównie o graczach. Wyposażono go w 8 rdzeni i 16 wątków opartych na nowej architekturze Zen 5, wspieranych przez technologię 3D V-Cache. Dzięki udoskonalonej konstrukcji procesor pracuje z wyższymi zegarami. Co więcej, producent wreszcie odblokował możliwość podkręcania, choć jego potencjał w tej kwestii nie jest wysoki. Zamiast tego bardziej opłaca się eksperymentować z undervoltingiem (aczkolwiek i tak jest to dosyć chłodna jednostka i bez problemu poradzi sobie z nią dobry cooler wieżowy).

Pod względem wydajności w grach, nowy Ryzen 7 9800X3D nie ma sobie równych. To absolutny lider w tej kategorii, który stawia przysłowiową kropkę nad "i" tam, gdzie Ryzen 7 7800X3D czasami jeszcze niedomagał. Konkurencja nie ma żadnych szans (nie mówiąc już, że nowe modele konkurencji często zaliczają regres w grach).

Jeśli planujecie używać nowego procesora do tworzenia treści, oferuje on całkiem niezłe możliwości i można mówić o sporym progresie względem poprzednika. Trzeba jednak liczyć się z tym, że jego wydajność będzie niższa niż w przypadku porównywalnych cenowo modeli z regularnej serii Ryzen 9000 lub konkurencyjnych procesorów Intel Core Ultra 200.

Nie należy tutaj zapominać o samej platformie, która pozwoli na zbudowanie nowoczesnego i funkcjonalnego komputera. Co więcej, producent deklaruje tutaj wsparcie co najmniej do 2027 r., więc w przyszłości będzie można jeszcze wymienić procesor na nowszy model (hipotetyczny Ryzen 7 10800X3D?).

Ryzen 7 9800X3D z pewnością przyciągnie uwagę najbardziej wymagających graczy, również pod względem opłacalności zakupu. Nowy model oferuje znaczną poprawę wydajności w grach i programach, przy stosunkowo niewielkiej dopłacie. To pozytywne zaskoczenie, bo zwykłe modele Ryzen 9000 podczas premiery były po prostu za drogie i na tle poprzedników z serii Ryzen 7000 wypadały mało opłacalnie.

Jeśli składacie wydajny komputer do gier i zastanawiacie się nad wyborem procesora Ryzen 7 7800X3D lub Ryzen 7 9800X3D, na pewno lepiej będzie dopłacić i wybrać nowszy model. Przesiadka ze starszej na nowszą jednostkę jest dyskusyjna (może mieć sens tylko jeśli sprzedacie stary model w dobrej cenie).

Niezależna opinia redakcji. Procesor na test został bezpłatnie wypożyczony od firmy AMD.

W artykule znajdują się linki afiliacyjne, przekierowujące do zewnętrznych stron zawierających produkty i usługi, o których piszemy. Otrzymujemy wynagrodzenie za umieszczenie linków afiliacyjnych, jednakże współpraca z naszymi Partnerami nie ma wpływu na treści zamieszczane przez nas w serwisie, w tym na opinie dotyczące produktów i usług Partnerów.