Jaki notebook dla gracza? Mobilny Radeon 4650 vs GeForce GT 240M, oraz Core i7 720QM vs 820QM

Polecamy: Jaki laptop do gier?

Przed graczami, którzy zamierzają zainwestować w notebooka celem zakosztowania rozrywki poza domowymi pieleszami, stoi odwieczny dylemat. Wybrać bardzo dobrego laptopa, czy jeszcze lepszego? Firma Acer zaprezentowała dwóch mobilnych zawodników o oznaczeniach 5940G i 8940G, których możliwości  na pewno wykraczają poza przeciętność.

Acer Aspire 8940G i 5940G

Co szczególnie rzuca się w oczy, to wyposażenie je w mobilne procesory Core i7 z rodziny Clarksfield, co oznacza, że każdy z nich dysponuje 4 rdzeniami i 8 wątkami. Oba laptopy posiadają 4GB pamięci DDR3 1066 MHz. Konstrukcje mimo, że podobne, to jednak różnią się znacząco.

Większy z notebooków wyposażono w ekran o rozdzielczości Full HD 1920x1080, matryca mniejszego umożliwia zaledwie wykorzystanie rozdzielczości 1366x768.

Aspire 5940G posiada układ graficzny firmy ATI Mobility Radeon HD 4650, a Aspire 8940G firmy nVidia GeForce GT 240M. Nie są to najmocniejsze mobilne grafiki dostępne na rynku, ale ich możliwości powinny w zupełności wystarczyć do płynnej rozgrywki w większość produkcji rozrywkowych.

Układy graficzne obu notebooków obsługują biblioteki DirectX 10.1 i na obu laptopach zainstalowano Windows 7 w wersji 64-bit.

Aspire 8940G ma wbudowany napęd Blu-ray, a 5940G jedynie standardowy DVD Super-Multi.

To pojedynek mocnego notebooka z jeszcze silniejszym. Czy do komfortowej rozgrywki wystarczy nam mniejszy laptop z Radeonem, czy też warto zainteresować się większym modelem z GeForcem na pokładzie? Czy mocniejszy sprzęt wyposażony w duży ekran zapewni płynną rozgrywkę w rozdzielczości Full HD?

O ile przy modelu 5940G bez wahania możemy użyć słowa „mobilny” to patrząc na 18 calowy ekran modelu 8940G możemy już mówić o sprzęcie klasy DTR. Gdy zależy nam na mobilności wybór jest oczywisty.

Aspire 5940G i 8940G nie są może wyposażone w absolutnie ekstremalne podzespoły, ale potrafiłyby zaszachować niejeden stacjonarny komputer.

Oba notebooki posiadają identyczny design. Na  pierwszy rzut oka jedyne co je różni to rozmiar i naklejka z logo producenta układu graficznego. Czarny kolor i niebieskie elementy oświetleniowe dobrze ze sobą współgrają i stylizacji nic nie można zarzucić.

Model 8940G ze względu na swoje gabaryty wyposażono w pełnowymiarową klawiaturę. Oba notebooki posiadają jednak identyczny, oddzielny blok przycisków multimedialnych, obok których znajduje się też pokrętło służące do regulacji głośności.

Powszechnie jednak wiadomo, że liczy się wnętrze, więc przyjrzyjmy się bliżej cechom wspólnym obu notebooków, a także elementom, które je od siebie odróżniają.

Nazwa Core i7 zobowiązuje, nawet jeśli mamy do czynienia z procesorami mobilnymi. Oba procesory różnią się jedynie taktowaniami (oczywiście także w trybie Turbo Boost) i ilością pamięci podręcznej trzeciego poziomu (L3). Poza tym wyposażono je we wszelkie udogodnienia tej platformy (wyjąwszy trójkanałową obsługę pamięci oraz QPI).

Żaden z prezentowanych tu Acerów nie ma jednak najmocniejszego mobilnego procesora Core i7 - i7-920XM Extreme Edition, który standardowo taktowany jest zegarem 2GHz, a w trybie Turbo osiąga 3,2 GHz. Jest on jednak niemal dwukrotnie droższy od modelu i7-820QM i prawie trzykrotnie od modelu i7-720QM. 

Core i7-720QM w trybie Turbo

Core i7-820QM w trybie Turbo

Pomiary temperatur procesorów w stanie spoczynku i przy maksymalnym obciążeniu mogą budzić lekkie zdziwienie. Oba procesory mają identyczne TDP, ale wyżej taktowany CPU okazuje się chłodniejszy.  Zapewne dzieje się tak z tego powodu, że jest on umieszczony w znacznie większym notebooku, gdzie podzespoły nie muszą być tak ściśle upakowane, a tym samym chłodzenie jest bardziej skuteczne.

Spód modelu Acer Aspire 5940G

W modelu Aspire 8940G zamontowano GeForce GT240M. Warto zauważyć, że na rynku znajdziemy także ten sam model, ale wyposażony już w znacznie mocniejszego GeForce GTS250M.

GT240M bazuje na mobilnej wersji układu GT216 i jest odpowiednikiem desktopowej karty GeForce GT220. W stosunku do niej, posiada jednak o kilkadziesiąt MHz niższe zegary taktujące. Niższe jest także TDP, którego poziom związany jest z wydajnością prądową samego złącza MXM 3.0 w typie A (32W). GT240M jest pod tym względem kartą bardzo oszczędną; wg producenta pobiera zaledwie 23W.

Aspire 5940G wyposażono w Mobility Radeon HD4650. W stosunku do wytycznych dla modelu referencyjnego Acer podniósł taktowanie rdzenia z 550 do 600MHz. Karta posiada więc parametry bardzo zbliżone do wersji desktopowej o tym samym oznaczeniu. TDP wygląda za to podobnie jak w przypadku GeForce GT240M i jak podaje producent, nie powinno przekraczać 25W. 

Pomimo, że układy obu kart zostały wykonane w różnych procesach produkcyjnych (40-55nm) łączy je niemal identyczny pobór energii, wykorzystanie tego samego, krótkiego złącza MXM 3.0A, oraz wsparcie dla API DirectX10.1.

Porównanie dwóch typów złącza MXM:

(powyżej) – Mobility Radeon HD4650, B

(poniżej) - Mobility Radeon HD4860

Najistotniejsze różnice z punktu widzenia użytkownika, to przede wszystkim implementacja architektury CUDA/PhysX, które można będzie wykorzystać jedynie w przypadku karty nVidii, lub sprzętowe UVD drugiej generacji znajdujące się tylko w Radeon. Nieco prostszy, ale działający równie efektywnie sprzętowy dekoder PureVideo znajdziemy także w GeForce. W obecnej wersji wyposażono go w procesor HD czwartej generacji (VP4). Obie karty poradzą sobie zatem doskonale z dekodowaniem materiału wysokiej rozdzielczości zapisanego w H.264/AVC, (W)VC-1, WMV9 oraz MPEG2.

Radeon wydaje się posiadać mocniejszy układ oraz nieco szybsze pamięci. Cóż, nie jest tak do końca. Jeżeli chodzi o różnice w architekturach tych układów, są one znaczne.

GeForce GT240M posiada 8 potoków renderujących,16 teksturujących i 48 procesorów strumieni SIMD.

Mobility Radeon HD4650 natomiast – 2RBE (8 ropów), 32TMU (jednak o efektywnej wydajności ~24 jednostek) i 64 procesory SP (w tzw. architekturze VLIW będzie ich aż 320 SPu).

Spore różnice w budowach obydwu układów teoretycznie nie mają zasadniczego znaczenia. Testy wykażą jak się to ma do praktyki.

Przed przejściem do testów wydajnościowych sprawdziliśmy dodatkowo jakie temperatury osiągają oba układy. Zmierzyliśmy zarówno średnie temperatury podczas stanu bezczynności, jak i maksymalne temperatury osiągane pod pełnym obciążeniem.

Podobnie jak w przypadku pomiarów temperatur procesorów, większy notebook charakteryzuje się znacznie niższymi temperaturami. Mały rozmiar i gęste upakowanie podzespołów nie sprzyja wydajnemu chłodzeniu w modelu 5940G.

Korzystając z okazji przeprowadziliśmy dodatkowy test. Oba procesory to prawdziwi mobilni mocarze. Są one wyposażone między innymi w technologię Hyper Threading. Chcemy sprawdzić, jak HT wpływa na wydajność całej platformy.

Mniejszego z notebooków przetestowaliśmy więc w dwóch konfiguracjach – z włączonym HT (4 rdzenie/8 wątków) i z wyłączonym (4 rdzenie/4 wątki). Jak wiemy istnieją wersje procesorów z najnowszej rodziny Core pozbawione HT. Czy brak tej technologii znacząco wpływa na wydajność procesorów opartych o mikroarchitekturę Nehalem?

Syntetyczne testy CPU wykazują, że brak HT może wyraźnie wpływać na pracę procesora. Różnica pomiędzy Core i7-820QM i i7-720QM z włączoną obsługą wielu wątków jest wyraźna, ale nie powalająca.  

Różnica pomiędzy dwoma różnymi proceosorami jest widoczna, ale niezbyt duża. Biorąc poprawkę na margines błędu, HT nie ma żadnego wpływu na wyniki w 3D Marku 06.

Dopiero w nowszej wersji 3D Marka i7-820QM pokazuje kto jest królem tego miasta. Różnicy pomiędzy wynikiem i7-720QM z i bez HT, także nie można już tłumaczyć błędem pomiarowym.

GeForce GT 240M pokazuje w końcu pazurki i deklasuje rywala. Czyżby rzeczywiste różnice pomiędzy tymi dwoma układami graficznymy były aż tak duże?

W odróżnieniu od testu SM 2.0 tu różnice są niewielkie. Można wręcz powiedzieć, że Radeon mógłby nawiązać w miarę wyrównaną walkę z układem NVidii.

Ostateczny wynik nie pozostawia wątpliwości. Bezsporne zwycięstwo jest po stronie Aspire 8940G. Mocniejszy Core i7 i GeForce GT 240M triumfują.

Porównanie mocy układów graficznych w DirectX 10 wypada dla Radeona bardzo słabo. Warto sobie także uzmysłowić, że pomimo tego iż moc mobilnych GPU wciąż rośnie, to wciąż nie sposób je porównywać nawet do starszych kart graficznych przeznaczonych dla komputerów stacjonarnych. Jako przykładem posłużymy się leciwym już Radeonem HD 3870, który w podobnej konfiguracji w 3D Mark Vantage osiąga około 4500 punktów w teście graficznym.

3D Mark Vantage jest bezlitosny dla mniejszego z notebooków. Pora przejść do testów praktycznych, gdyż benchmarki Futuremark dają jedyne przybliżone wyobrażenie o rzeczywistych osiągach komputera.

GeForce z pewnością będzie mieć przewagę w tej grze, bowiem postanowiliśmy wykonać testy z włączonym systemem fizyki PhysX.  System fizyki nVidii dodaje wiele drobnych smaczków i uroku tej grze. Na Radeonach momentami staje się mocno utrudniona (wystarczy wymienić etap w którym Faith ucieka przed oddziałem antyterrorystycznym - pociski latają tam na wszystkie strony, a szkło z rozbitych szyb sypie się niemal bez przerwy). Grę testowaliśmy jednak na etapie, na którym wpływ PhysX jest w zasadzie niezauważalny.

GeForce niesamowicie poczyna sobie w niskich rozdzielczościach, gdzie zostawia Radeona daleko w tyle. Szybszy procesor (wyższe taktowanie w Turbo Boost) zapewne także daje tu o sobie znać, bowiem gra dość intensywnie wykorzystuje moc CPU. Jednak im wyższa rozdzielczość, tym różnica coraz bardziej maleje. Przy 1366x768, czyli najwyższej rozdzielczości jaką można uzyskać na mniejszym z laptopów, wynosi już ona jedynie 4 klatki na sekundę. Wpływ HT jest zerowy - wszystkie różnice mieszczą się w granicy błędu pomiarowego.

"Wielki brat" stracił impet przy wykorzystaniu pełnych możliwości matrycy. Żeby komfortowo pograć w Mirror's Edge w naprawdę wysokich rozdzielczościach niezbędne staje się zmniejszenie szczegółowości wyświetlanej grafiki.

Im wyższa rozdzielczość, tym mniejsza różnica w działaniu obu układów. Zmiana rozdzielczości wyraźnie wpływa na wydajność na układzie GeForce, natomiast w dość niewielkim stopniu na Radeonie. Tym niemniej nawet w natywnej rozdzielczości matrycy mniejszego z notebooków różnica jest wyraźna na korzyść układu graficznego NVidii.

Duży ekran i rozdzielczość FullHD w modelu Aspire 8940G najwyraźniej sprawdza się raczej przy oglądaniu filmów. Nie ma co liczyć na to, by najnowsze gry działały płynnie w FullHD na najwyższych detalach.

Przy bardzo wysokich ustawieniach (także fizycznych) Aspire 8940G jest bezkonkurencyjny. Bogate ustawienia konfiguracyjne Far Cry 2 z pewnością pozwolą na rozgrywkę na modelu 5940G, jednak konfiguracja testowa okazała się dla niego za wysoka. Radeonowi nie pomógł nawet całkowicie wyłączony antyaliasing.

 Nawet w najwyższych rozdzielczościach GeForce radzi sobie lepiej niż Radeon w najniższych. Po prawdzie 20 klatek na sekundę to za mało, by w pełni cieszyć się rozgrywką w Far Cry 2, ale przewaga układu NVidii w tej grze jest naprawdę spora.

W tej grze przewaga układu nVidii wraca do normy i nie mamy do czynienia z taką różnicą w szybkości działania jak w Far Cry 2.

Na koniec mamy małą niespodziankę. W najbardziej wymagającym teście SunShafts (zaawansowane efekty oświetleniowe), układ firmy ATI wygrywa z mocniejszym GeForce. Czy ta sytuacja powtórzy się w innych rozdzielczościach?

Pomimo, że silnik S.T.A.L.K.E.R.a nie należy do najnowszych, to jednak wciąż jest modernizowany, a zastosowane w nim efekty także dziś potrafią robić bardzo pozytywne wrażenie. Wyniki z testów w mniejszej rozdzielczości znajdują tu potwierdzenie. Radeon zdecydowanie lepiej sobie radzi z obsługą zaawansowanych efektów świetlnych w Zewie Prypeci.

W takiej rozdzielczości przewaga GeForce nie jest aż tak wyraźna, jednak obie konfiguracje niebezpiecznie zbliżyły się do granicy po przekroczeniu której rozgrywka traci na przyjemności. Radeon wyraźnie triumfuje w teście SunShafts. W przypadku notebooka z układem nVidii rozgrywka momentami może się stawać wręcz niemożliwa. Przy 12 klatkach na sekundę nawet odwrót na z góry zaplanowane pozycje może zakończyć się niepowodzeniem, nie mówiąc już o nawiązaniu równorzędnej walki z przeciwnikiem.

Wysokie rozdzielczości w najnowszej części S.T.A.L.K.E.R.a wyciskają siódme poty z układu GeForce, a etap SunShafts rozkłada go dokumentnie - test kończy się pokazem slajdów z wycieczki po Prypeci.

Od początku wiadomo było, że przewagę ma notebook droższy i lepiej wyposażony. Pytaniem otwartym było to, jak duża jest to przewaga i jak się ona ma do różnicy w cenie obu laptopów. Obecnie na polskim rynku znalazł się jedynie Acer Aspire 5940G. Jego posiadacz musi wyłożyć kwotę około 5000 zł.

Aspire 8940G jest jeszcze niedostępny w naszym kraju, ale przewiduje się, że różnica w cenie może wynosić około 1500 zł. Za taką kwotę można już złożyć naprawdę "wypasiony" komputer stacjonarny o znacznie większych możliwościach. Opłacalność takiego zakupu jest więc dyskusyjna, bo jest to sprzęt po prostu drogi.

Temat Hyper Threadingu wciąż pozostaje otwarty. Dzisiejsze gry nauczyły się już wykorzystywać czterdzeniowe procesory, ale na obsługę 8 wątków najwyraźniej musimy jeszcze poczekać. Korzyść z HT zauważymy głównie w testach syntentycznych. Zapewne zaawansowane aplikacje użytkowe (rendering 3D, wirtualizacja) wykazałyby, że HT się przydaje, jednak niewiele osób wykorzystuje do takich zastosowań komputery przenośne.

Testy te pokazują jak niezwykle wydajnymi maszynkami potrafią być dzisiejsze notebooki. Z drugiej strony widać, że nawet mobilne procesory Core i7 nie potrafią sprawić, by komputery przenośne zbliżyły się do wyników osiąganych przez nowoczesne komputery stacjonarne. Oczywiście można sięgnąć po laptopy wyposażone w jeszcze mocniejsze procesory (mobilny Intel Core i7 Extreme) i układy graficzne (choćby GeForce GT 250M), ale jest to już zabawa dla miłośników ekstremalnych sportów portfelowych.

Jako zamienniki komputerów stacjonarnych oba laptopy Acera powinny sprawdzić się znakomicie. Jeśli chodzi o działanie w podróży jest tu nieco gorzej. Pomijając rozmiar modelu 8940G, są to komputery po prostu łase na energię i ich czas pracy na bateriach nie imponuje.

Wedle producenta maksymalny czas pracy obu modeli na bateriach wynosi około 3 godzin. Przy ich maksymalnym wykorzystaniu czas ten może zmniejszyć się nawet trzykrotnie. Ośmiokomorowa bateria daje delikatną przewagę większemu z notebooków, ale wątpliwe by dodatkowe parę minut więcej zrobiły komukolwiek różnicę. 

Nie omieszkaliśmy także sprawdzić zapotrzebowania na moc obu z laptopów. Testy odbywały się przy wyjętych bateriach. Większy potrzebuje więcej energii, nic w tym dziwnego. Tym niemniej w przypadku obu modeli maksymalny zmierzony pobór energii to około 80W. A jest to przecież pobór energii razem z monitorem. Na polu "energooszczędności" notebooki mają ogromną przewagę nad komputerami stacjonarnymi.

Bogate wyposażenie i naprawdę spora moc obliczeniowa sprawiają, że są to znakomite notebooki dla zastosowań multimedialnych. Osobną kwestią jest cena laptopów tej klasy.

Artykuł przygotowali:

• Marcin Jaskólski
• Sebastian Swarcewicz

Obydwa notebooki zostały wyposażone w 64-bitową wersję systemu Windows 7. Grzechem byłoby nie sprawdzić, czy wystąpią różnice pomiędzy 32-bitową, a 64-bitową wersją PC Marka Vantage.

Całościowy wynik PC Marka Vantage nie przynosi żadnych rewelacji. Szybszy notebook jest... szybszy, 64-bitowe aplikacje górują nad 32-bitowymi, zaś włączenie lub wyłączenie HT, nie ma większego wpływu na sumatyczną wydajność systemu.

Tym niemniej wyniki pojedyńczych testów niekiedy wyraźnie wskazują na najbardziej wydajny sprzęt. Testy między innymi wykazują, że gry wykorzystujące zalety platformy 64-bitowej będą działały wyraźnie szybciej. Niestety, gier które w pełni wykorzystywałyby 64-bitową platformę można ze świecą szukać.

Niektóre z wyników są naprawdę zastanawiające, zwłaszcza te które wykazują przewagę procesorów z włączonym  HT. Pamiętajmy jednak, że różnice w wyniku ogólnym są bardzo niewielkie i bardzo nieprzekonywujące.

Dzięki wyważonemu designowi, Aspire 5940G już na pierwszy rzut oka robi bardzo pozytywne wrażenie. Jest to notebook o standardowych rozmiarach i wadze 3 kg. Jest to nieco zbyt dużo, aby można go było zawsze nosić przy sobie, ale na tyle mało, by uznać go za prawdziwie mobilny multimedialny notebook, który może służyć praktycznie do wszystkiego.

Błyszcząca matryca o przekątnej 15,6 cala umożliwia wykorzystanie maksymalnej rozdzielczości 1366x768. Jakość obrazu podobnie jak w modelu 8940G jest bardzo dobra. Niektórym może nie spodobać się stosunkowo niska rozdzielczość maksymalna, ale dobrano ją dobrze do możliwości układu graficznego. Mobilny Radeon HD 4650 mógłby mieć już niejakie problemy z obsługą gier w wyższych rozdzielczościach.

Z przodu znajdziemy

wloty powietrza, diody są widoczne przy zamkniętej pokrywie

Z tyłu modelu 5940G znajduje się jedynie wylot powietrza

Po lewej stronie znajduje się

blokada Kensington, gniazdo zasilania, port LAN, D-Sub, HDMI, eSATA/USB, 2x USB, oraz porty minijack (słuchawki, mikrofon i line-in)

Po prawej stronie znajdziemy

czytnik kart flash, FireWire, napęd dysków optycznych DVD-Multi, USB i RF (tuner TV)

Klawiatura jest wygodna w użyciu, a dostęp do dodatkowych funkcji jest prosty i intuicyjny

Acer Aspire 8940G ma naprawdę pokaźne rozmiary i waży aż 4,6 kg. Jego widok po prostu robi wrażenie. Wątpliwe, aby ktokolwiek pokusił się o wykorzystanie tej maszyny w podróży. 18 calowy ekran o rozdzielczości FullHD, napęd Blu-ray, tuner telewizyjny, Acer Crystal Eye HD (rozdzielczość 1280x800) oraz wyposażenie w gniazda HDMI i DisplayPort sprawia, że jest to prawdziwy multimedialny potwór.

Model 8940G wyposażony jest w pełnowymiarową klawiaturę

Design modeli serii 40G jest wyważony i wysmakowany. Elegencka czerń ładnie łączy się z niebieskimi elementami oświetleniowymi. Nie znajdziemy tu krzykliwych zdobień, które często można spotkać w notebookach dla graczy. Jakość obrazu podświetlanej diodami LED błyszczącej matrycy o rozdzielczości 1920x1080 nie daje żadnych powodów do narzekań.

Z przodu znajdziemy

duże wloty powietrza, a także czytnik kart flash. Diody sygnalizujące pracę są dobrze widoczne nawet przy zamkniętym notebooku

Uczta kinomana czyli napęd Blu-ray. Dodatkowo znajdują się tu 3 porty USB, gniazdo RF oraz blokada Kensington

Po lewej stronie znajdziemy

gniazdo zasilania, LAN, D-Sub, DisplayPort, HDMI, e-SATA/USB, USB, FireWire i gniazda minijack (słuchawki, mikrofon i line-in)

Z tyłu znajduje się jedynie wylot powietrza

Producent nie omieszkał pochwalić się możliwościami notebooka

Obydwa komputery firmy Acer z zewnątrz prezentują się znakomicie. Oczywistym jest, że model 8940G jest notebookiem o większych możliwościach. Czy jednak każdemu będą odpowiadać jego rozmiary, nie wspominając już o cenie? Skoro laptop o takich gabarytach głównie będzie służył nam w domu, równie dobrze można wykorzystać do takich samych celów komputer stacjonarny.