Przewodnik po mobilnych układach graficznych

Podczas zakupu laptopa nasza wiedza dotycząca układu graficznego może przyjąć dwa warianty:

• Gdy wpadł nam już w oko pewien laptop (lub nawet już go kupiliśmy) i chcemy dowiedzieć się co potrafi, czego możemy oczekiwać od układu graficznego, w który jest wyposażony
   
• Gdy mamy konkretne oczekiwania od karty graficznej w laptopie - w takim przypadku głównie chodzi o wydajność 3D, czyli gry

Ze względu na przeznacznie, układy graficzne w laptopach możemy podzielić na cztery główne grupy:

• Podstawowe - od których nie oczekujemy nic więcej niż wyświetlanie obrazu na ekranie. Na takich układach graficznych można uruchamiać aplikacje i gry 3D, ale ich wydajność nie zapewni komfortowej pracy lub rozrywki.
  Główne zalety: niskie zużycie energii, dłuższy czas pracy na baterii, mniejsze wydzielanie ciepła.
  
   
• Ekonomiczne - karty oferujące wyższą wydajność 2D i 3D niż rozwiązania podstawowe, umożliwiają uruchamianie gier 3D, ale w przypadku bardziej wymagajacych gier nadal nie zapewnią komfortowej rozrywki.
  Jak sama nazwa wskazuje, takie układy graficzne spotkamy w laptopach cechujących się przede wszystkim atrakcyjną ceną.
  
   
• Dla graczy - układy graficzne o zwiększonej wydajności 3D, umożliwiające bardziej komfortową rozrywkę. Tak samo jak tradycyjne karty graficzne do komputerów PC, również i te oferują dużą rozpiętość wydajności 3D, w zależności o typu zastosowanego układu. Z kolei wydajność układu 3D ma wpływ na cenę laptopa. Na kolejnej stronie prezentujemy wykresy wydajności, dzięki którym dowiesz się, które układy są wydajniejsze.
  
   
• Dla bardzo wymagających graczy - instalowane w laptopach, których głównym przeznaczeniem jest gaming. Laptopy z takimi kartami graficznymi mogą graczowi zastąpić komputer stacjonarny.

Są także laptopy wyposażone w dwa układy graficzne, korzystające z systemu NVIDIA Optimus - w czasie pracy można liczyć na dłuższe działanie na baterii, a w grach na wydajniejszy układ, który zapewnia większą płynność animacji. Więcej na temat technologii Optimus przeczytasz w tym artykule.

Warto wiedzieć

Obecnie większość laptopów ma złącze HDMI. Przy zakupie warto się upewnić, czy interesujący cię model oferuje takie złącze. To z kolei jest bardzo przydatne podczas podłączania komputera do telewizora - za pomocą jednego kabla przesyła zarówno sygnał audio, jak i wideo.

• Karty ułożyliśmy wg oferowanej wydajności 3D - najszybsze na samej górze, najwolniejsze na dole
   
• Gdy klikniesz na nazwę układu graficznego, zobaczysz przykładowy, przetestowany w naszej redakcji laptop z tym układem graficznym
   
• Gdy przejdziesz do pełnego zestawienia kart graficznych, będziesz mógł porównać wydajność 3D tych układów do standardowych kart graficznych dla komputerów stacjonarnych.

Warto wiedzieć

Ze względu na wyświetlacz LCD, laptop oferuje najlepszy obraz tylko w rozdzielczości nominalnej - domyślnej. Jeśli chcesz grać w gry w rozdzielczości nominalnej, weź pod uwagę układ graficzny. Im wyższa rozdzielczość, tym układ powinien być wydajniejszy.

Układy graficzne z segmentu "Wydajne" powinny zapewnić zadowalającą wydajność w rozdzielczości 1600 x 900.

Jeśli decydujesz się na zakup laptopa z myślą o grach lub wymagających aplikacjach 3D, najważniejszy będzie dla ciebie poniższy wykres. Zaprezentowaliśmy na nim orientacyjną wydajność układów graficznych stosowanych w laptopach.

Mając do wyboru kilka laptopów w określonym przedziale cenowym, będziesz mógł wybrać ten model, którego grafika oferuje najwyższe osiągi, a więc zapewni w grach najlepszą płynność animacji.

• sprawdź jaki typ układu graficznego mają notebooki, które chcesz kupić
• porównaj ich wydajność na poniższym wykresie i wybierz możliwie najlepszy

Wyniki testu 3DMark 06, rozdzielczość 1024x768 pikseli

Warto wiedzieć

W zasadzie każdy obecnie dostępny laptop może odtwarzać płynnie film HD. Jeśli jednak lubisz i często oglądasz filmy w wysokiej rozdzielczości, przyda ci się układ graficzny oferujący technologię wspomagającą odtwarzanie filmów (AVIVO HD, UVD, NVIDIA PureVideo HD). Technologie te nie tylko poprawiają płynność animacji, ale także polepszają obraz, pozbawiając go wszelkich zakłóceń czy zniekształceń.

Ten układ graficzny jest jednym z najczęściej spotykanych w niedrogich komputerach przenośnych. Obsługuje DirectX 10, ale trudno go polecić do gier. Sprawdzi się natomiast w domowych warunkach, gdy jedyne wymogi dla notebooka to przeglądanie stron internetowych bądź pisanie prac np. w MS Word. Daje sobi również radę przy odtwarzaniu filmów HD.

Zobacz wyniki testów laptopów z tym układem graficznym:

Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem pod względem gier będzie układ graficzny NVIDIA GeForce 310M. Ma obsługę DirectX 10.1 i jest akceleratorem pozwalającym na grę w niskich ustawieniach graficznych. Polecamy użytkownikom niewymagającym.

Sprawdź wyniki testów laptopów z tym układem graficznym:

Propozycja AMD wygląda nieco ciekawiej od strony technologicznej. Obsługuje nowsze biblioteki DirectX - wersję 11. Podobnie jak akcelerator NVIDII, mobilny Radeon 5470 pozwala na grywalny tryb 1280x720 przy zachowaniu najniższych detali graficznych. Dzięki silnikowi UVD możemy sobie pozwolić na oglądanie filmów w jakości Full HD.

Sprawdź wyniki testów laptopów z tym układem graficznym:

Dobry układ graficzny, który swoją popularność zdobył u wielu producentów komputerów przenośnych.  Z odpowiednio wydajnym procesorem układ Mobility Radeon 4650 pozwoli na granie w takie tytuły jak RaceDriver: Grid.

Sprawdź wyniki testów laptopów z tym układem graficznym:

Następca mobilnego modelu Radeon 4650. Dzięki niezłej wydajności (przy najniższych ustawieniach graficznych w trybie 1280x720 można pograć w Crysis) znajduje zastosowanie w wielu notebookach z przeznaczeniem nie tylko do pracy, ale i do niezbyt wymagających gier. Układ 5650 stanowi rozwinięcie poprzednika, oferując m.in. DirectX 11 i jeśli tylko macie możliwość nabycia w dobrej cenie notebooka właśnie z tą kartą graficzną, to jest to dobry wybór.

Sprawdź wyniki testów laptopów z tym układem graficznym:

Konkurencyjnym akceleratorem o niewiele niższej wydajności do powyższych Radeonów jest GeForce GT240M. Podobnie jak konkurencja, pozwala na granie w starsze gry w niskich detalach.

Sprawdź wyniki testów laptopów z tym układem graficznym:

Alternatywą dla mobilnych i wyżej opisanych układów graficznych GeForce może być AMD Mobility Radeon 5730. Ma  stosunkowo niewielki pobór energii (na poziomie 26 W), co pozwoli na dłuższe użytkowanie notebooka na baterii. Mobility Radeon 5730 oferuje wystarczającą wydajność by sprostać takim grom jak Resident Evil 5, Stalker: Zew Prypeci lub DiRT2 w średnich detalach graficznych. W starszych lub mniej wymagających grach pozwoli na zabawę w rozdzielczościach wyższych, np. 1600 x 900.

Sprawdź wyniki testów laptopów z tym układem graficznym:

Jedną z największych różnic mobilnego Radeona 5770 do wyżej opisanego modelu 5730 jest rodzaj montowanej pamięci. W przypadku układu graficznego Radeon 5770 zostały zastosowane moduły GDDR5, zamiast GDDR3. Wpływa to na znacznie większą przepustowość pamięci, a więc i podwyższa wydajność w grach. W zasadzie rozdzielczość 1280 x 720 dla mobilnego Radeona 5770 nie jest dużym wyzwaniem, zwłaszcza w rocznych lub jeszcze starszych tytułach. Na uwagę zasługują również niewielki pobór energii (na poziomie 30 W) i relatywnie niska temperatura pracy układu graficznego.

Już dość stary układ graficzny, ale nadal dostępny w kilku notebookach dla graczy. Swego czasu komputery przenośne z właśnie tym akceleratorem należały do ścisłej czołówki. Niech was jednak nie zmyli oznaczenie: GeForce GTX 260M to nie to samo co desktopowy odpowiednik o nazwie GeForce GTX 260. Różnice w architekturze są bardzo duże: mobilny akcelerator jest wyraźnie mniej wydajny. Jego przewagą jest natomiast obsługa bibliotek DirectX 10.1. Ponadto wydajność GeForce’a GTX 260M jest już na tyle spora, że możemy sobie pozwolić na włączenie efektów PhysX w grach. Notebook z taką kartą graficzną nie powinien mieć większych problemów z wydajnością w grach DX9 i DX10. Zapewnić powinien odpowiednią wydajność w rozdzielczościach 1280x720 i 1600x900.

Sprawdź wyniki testów laptopa z tym układem graficznym:

Jedna z najszybszych mobilnych kart generacji GeForce GTX 200. W porównaniu z np. GeForce GTX 260M powinniśmy odczuć wyższą wydajność, zwłaszcza w bardziej wymagających grach lub wysokich detalach graficznych. GeForce GTX 285M nie jest tym samym akceleratorem co stacjonarny odpowiednik GeForce GTX 285 - jest od niego wolniejszy. Obsługuje technologię CUDA, PhysX i DirectX 10. Z tą kartą graficzną powinniśmy pograć sobie w wymagającego pod względem sprzętowym Crysisa lub najnowszą część Stalkera: Zew Prypeci w rozdzielczości wyższej niż 1280x720. GeForce'a GTX 285 możemy polecić fanom gier komputerowym.

Sprawdź wyniki testów laptopa z tym układem graficznym:

W odróżnieniu od wyżej wymienionych mobilnych kart graficznych GeForce, model GTX 445M to jedna z najnowszych konstrukcji NVIDII. Układ jest bardziej energooszczędny od starszych braci. Wydajność w grach jest niższa niż w np. GTX 260M lub GTX 285M, ale za to mamy obsługę możliwie najnowszych technologii przetwarzania obrazu. Możemy pograć w gry z obsługą DirectX 11, których pojawia się coraz więcej.

Mobilna wersja świetnego desktopowego GeForce’a GTX 460. Jesteśmy ciekawi, czy w świecie komputerów przenośnych przyjmie się równie dobrze, co w komputerach stacjonarnych. GeForce GTX 460M pozwoli na beztroskie granie w niższych rozdzielczościach z włączoną większością dostępnych ustawień graficznych lub wyższych trybach - np. 1600 x 900 - ale wtedy już bez niektórych efektów, takich jak wygładzanie krawędzi lub wysoka jakość tekstur. Akcelerator w stanie spoczynku wydziela niewielkie ilości ciepła i jest energooszczędny. Ponadto dzięki silnikowi PureVideo mamy pełne wsparcie dla dekodowania materiału wideo w wysokiej rozdzielczości.

GeForce GTX 470M stanowi nie lada gratkę dla fanów najnowszych gier. Notebook z takim akceleratorem pozwoli na komfortową grę w wysokich rozdzielczościach i z włączonymi wysokimi detalami. Dodatkowo można liczyć na pełnoekranowe wygładzanie krawędzi, filtrowanie anizotropowe i efekty cząsteczkowe PhysX. GeForce GTX 470M rozwinie skrzydła w połączeniu z większymi ekranami. Warunkiem jest jednak zasobny portfel - notebook z GeForce GTX 470M do tanich z pewnością nie należy.

To jeden z najwydajniejszych obecnie jednordzeniowych akceleratorów graficznych z przeznaczeniem do notebooków. Oferuje bezkompromisową wydajność nawet w najnowszych grach, przy możliwie najwyższych ustawieniach graficznych. Podobnie jak wolniejszy brat GeForce GTX 470M, także i ten układ pozwoli na grę przez przynajmniej półtora roku w wyżyłowanych trybach graficznych. Minusem jest niestety dość duże zapotrzebowanie na energię elektryczną i ilości wydzielanego ciepła. Może to się wiązać z większym hałasem zainstalowanego systemu chłodzącego oraz krótką pracą baterii.

Dla wymagających graczy polecamy m.in. mobilnego Radeona 5850. Najnowsze części Call of Duty, Medal Of Honor, Stalker czy Need For Speed będą działały na laptopie z tym akceleratorem bez najmniejszych zgrzytów. Mimo że karta nie powinna w bardzo dużym stopniu skracać czasu pracy na baterii, warto wiedzieć, że generuje dość spore ilości ciepła i nagrzewa cały komputer.

Zobacz wyniki testów laptopa z tym układem graficznym:

Jak dotąd najszybsza jednoukładowa karta graficzna AMD dla komputerów przenośnych. Oferuje bardzo wysoką wydajność w wysokich ustawieniach graficznych. To akcelerator dla fanów gier. Obsługuje DirectX 11, a więc pozwala podziwiać jakość grafiki z wykorzystaniem najnowocześniejszych technologii przetwarzania obrazu. Mając laptopa z tym układem graficznym trzeba liczyć się z większym poborem energii, dość sporymi ilościami wydzielającego się ciepła i końcową cenę za cały komputer. Niemniej jednak jeśli ktoś wymaga maksymalnej wydajności w 3D, śmiało może wybrać mobilnego Radeona 5870.

Od czasu do czasu pojawiają się notebooki z dwoma układami graficznymi. Podobnie jak w przypadku komputerów stacjonarnych, w notebooku również można stosować technologię polegającą na łączeniu dwóch akceleratorów graficznych. W przypadku firmy AMD jest to CrossFire, a u NVIDII – SLI. Takie urządzenia są bardzo drogie i zazwyczaj słabo dostępne na naszym rynku. Przeznaczone są dla entuzjastów, którzy nie zamierzają ustawiać w grach innych detali niż maksymalne, z wygładzaniem krawędzi włącznie i wysoką rozdzielczością.

Oferowany był m.in. w notebooku Deviltech HellMachine. Dwa Radeony 5870, gdzie każdy ma do dyspozycji po 1 GB pamięci operacyjnej i łącznie 1600 zunifikowanych jednostek cieniujących, zapewniały wydajność wystarczającą do grania na maksymalnych detalach w Crysis, BattleField: Bad Company 2 lub Metro 2033. Nie pytajcie o pobór energii – jest po prostu ogromny! Bateria wystarcza na niespełna godziną grania.

Kolejny super zestaw z dwoma mobilnymi akceleratorami graficznymi. Wprawdzie GeForce’a GTX 285M cechuje już stara architektura chipu graficznego, to jednak w trybie SLI oferują bardzo wysoką wydajność. Takie gry jak NFS; Shift, Risen, BattleField: Bad Company i FEAR 2 działają z najwyższą płynnością animacji. Jeśli kogoś nie przeraża wysoki pobór energii, duże ilości wydzielającego się ciepła i cena – polecamy. Dwa mobilne GeForce’y GTX 285M można znaleźć np. w notebooku Aristo Vision i785-G24L55. My z kolei testowaliśmy model z zestawem GeForce GTX280M SLI.

Najszybsza mobilna karta graficzna NVIDII w tandemie? Oczywiście! GeForce GTX 480M SLI znalazł się w laptopie Deviltech HellMachine DTX. Bez problemu możemy go zabrać w podróż bądź pochwalić się u znajomych ilością wyświetlanych kl./s w Crysis. Dwa mobilne GeForce’y GTX 480M w jednej obudowie laptopa nadadzą się do praktycznie każdej gry, jaką możecie dziś zakupić, włącznie z wymagającym Metro 2033 czy popularnym Crysisem. Jakieś minusy takiej platformy do gier? Oprócz ceny to chyba tylko głośność pracy chłodzenia i czas pracy pod obciążeniem wynoszący ok. 40 minut.

Co to jest? Co to znaczy? - czyli przewodnik pod terminach i cechach mobilnych układów graficznych

• ATI PowerPlay

Technologia zarządzająca mająca wpływ na pobór energii. Akcelerator graficzny, gdy nie wymagamy od niego dużej wydajności, ma obniżane parametry pracy, a dokładnie częstotliwość taktowania. W ten sposób obniżane są ilości wydzielanego się ciepła z akceleratora oraz jego pobór energii.

• CUDA

Opracowana przez firmę NVIDIA technologia CUDA jest równoległą architekturą obliczeniową. W określonych warunkach powoduje wzrost wydajności obliczeń dzięki wykorzystaniu mocy układu graficznego. Nawet średniej wydajności karty graficzne na bazie GeForce GTX 260, czy GeForce GTS 450 są znacznie szybsze w określonych obliczeniach od najnowocześniejszych procesorów (CPU). Istnieje zatem możliwość wykorzystania układu graficznego do przetwarzania obliczeń wideo, fizyki, biologii, chemii, symulacji dynamiki płynów, rekonstrukcji obrazu w tomografii komputerowej, analizy sejsmicznej i wielu innej. CUDA zainteresuje więc użytkowników zajmujących się bardziej skomplikowanymi zajęciami, niż granie, czy słuchanie muzyki. Sama technologia jest dostępna w kartach graficznych GeForce od kilku generacji i nabywając w zasadzie jakikolwiek notebook z akceleratorem mamy zagwarantowaną obsługę CUDA. Więcej na ten temat pisaliśmy w artykułach: Test GPGPU: NVIDIA Fermi vs ATI Evergreen oraz NVIDIA CUDA i ATI Stream. Wykorzystać moc GPU

• Częstotliwość taktowania

Taktowanie jest to sposób sterowania pracą układów cyfrowych, polegający na dostarczeniu przez zegar sygnału elektrycznego o określonej częstotliwości. W naszych komputerach, układ graficzny, jego pamięć operacyjna pracują z okręśloną częstotliwością taktowania. Im jest ono wyższe, tym dane urządzenie może uzyskiwać lepszą wydajność. Ze wzrostem częstotliwości taktowania wzrasta także pobór energii i ilość wydzielanego się ciepła.

• DirectX

„Pomost” pomiędzy sprzętem komputerowym (np. karta graficzna), a oprogramowaniem (np. gra komputerowa). Jest to zestaw funkcji wspomagających wyświetlanie grafiki, zarówno w dwu-, jak i trójwymiarowej. Wraz z kolejnymi wersjami oznaczanymi coraz wyższym numerem wzrasta stopień jakości grafiki. Choć nie zawsze, nowsza wersja DirectX umożliwia programistom łatwiejsze pisanie kodu gry. Generalnie, im wyższy numerek, tym odwzorowanie jakości wyświetlanej grafiki powinno być lepsze. Najnowszą wersją jest DirectX 11.

Cyfrowy port coraz częściej stosowany w kartach graficznych, który przypomina HDMI. W odróżnieniu od HDMI, który ma zastosowanie multimedialne, Display Port jest złączem typowo pod układ graficzny. Producenci akceleratorów coraz częściej stosują DP, bo jest to otwarty standard i nie podlega żadnym opłatom licencyjnym, tak jak HDMI