Testy kart graficznych Radeon HD3870 i HD3850

Apetyty graczy na wydajną kartę z segmentu mainstream wzrastały ostatnio lawinowo. Większość osób szukająca takiego produktu miała do tej chwili tylko jeden wybór: GeForce 8800GT. Niestety, obecne ceny tych kart zdają się odstraszać nabywców. Dystrybutorzy tłumaczą całą sytuację zbyt małą ilością kart przeznaczonych na rynek, nie tylko zresztą polski. Wg zapowiedzi, w niedługim czasie sytuacja zacznie się normować, ale abyśmy w ogóle zauważyli  spadek cen potrzeba nie tylko większej partii nowych kart nvidia, ale także, a może przede wszystkim, zdrowej konkurencji ze strony ATI.

Na szczęście w dwa tygodnie po premierze tego znakomitego, jakby nie było, produktu, firma ATI zaprezentowała swoje własne rozwiązania mające konkurować na polu wydajnych "grafik" w segmencie mainstream. Podobnie jak przy serii HD2600/2400 premiera przesuwana była na dalsze terminy, z tym wyjątkiem, że teraz czekać kazano nam o wiele krócej.

Ten "spóźniony desant za linie wroga", tak jak miało to miejsce w przypadku serii X1950PRO/X1650XT, czy ostatnio z HD2600, mógłby spowodować utratę części potencjalnych klientów, nie mogących doczekać się na zakup. Tym razem, pomimo małego opóźnienia, może być inaczej. Dwa tygodnie różnicy pomiędzy wypuszczeniem układu G92 przez nvidię, a RV670, dla świadomego użytkownika nie jest czasem długim, przez co walka na rynku pomiędzy producentami, w tym segmencie zacznie nabierać wreszcie oczekiwanego rozpędu.

W naszych nowościach od ATI/AMD, tak zresztą jak w przypadku nowego GeForce'a, poczynione zmiany w stosunku do kart poprzedniej "generacji" są nie tyle rewolucyjne, co kosmetyczne. Nvidia przy swoim 8800GT usprawniła poprzednią architekturę G80, zmniejszając dodatkowo proces produkcji do 65nm. Dzięki temu mamy nie tylko dosyć wydajną kartę, ale również, dzięki zmniejszeniu kosztów wytwarzania, rozsądną cenę. Z nowymi kartami ATI jest podobnie, z tym, że skoku dokonano z 80nm aż na 55nm. Po za usprawnieniem potoków wykonawczych z R600, shadery są już zdolne do wykonywania instrukcji zgodnych ze standardem ShaderModel 4.1, a więc API DirectX10.1. "Uaktywniono" także uśpioną w R600 jednostkę UVD, czyli sprzętowe wspomaganie materiału HD video.

Oprócz tego, że karty HD3870 i HD3850 zadowalają się już tylko jedną wtyczką dodatkowego zasilania PCI-E 6-pin, układ wyposażono w technikę pracy PowerPlay znaną do tej pory z układów mobilnych. PowerPlay ma za zadanie, w zależności od obciążenia GPU, oszczędzać energię - także w grach 3D - wtedy, kiedy wymagany render sceny jest mniejszy od możliwości przerobowych naszej karty. Dla osób liczących każdy grosz wydany na rachunki za energię może być to zatem przydatne rozwiązanie.

Nowe karty segmentu 'mainstream', zarówno nvidia jak i ATI, wyposażono w 256-bitowy kontroler pamięci, obsługujący do 512MB. Zapowiadane są już także wersje "ekonomiczne" najmocniejszych układów, wyposażone w 256MB ramu. Pomimo niższej przepustowości pamięci od starszych high-endowych konstrukcji, poczynione zmiany wpłynęły bardzo pozytywnie na wydajność tych kart i w rozdzielczości do której mogą być dedykowane (1280x1024 / 1680x1050) możemy liczyć wreszcie na rozsądny komfort grania. Dużym "skokiem" technologicznym jest także wyposażenie nowych  układów, obydwu producentów, w natywną obsługę magistrali szeregowej PCI-Express 2.0. Na chwilę obecną, mimo wszystko, będzie to przerost formy nad treścią, choć w przypadku skorzystania z dobrodziejstw CrossFire-X (kilku kart na jednej płycie), może okazać się bardzo przydatne i na pewno nie można tej możliwości bagatelizować.

Nowe układy nie różnią się znacznie pod względem budowy od układu R600 będącego sercem kart HD2900. Zmiany dotyczą bloków zunifikowanych shaderów (zdolności do wykonywania kodu Shader Model 4.1) oraz węższej o połowę szyny pamięci, pracującej w układzie RingBus. Wszystko upakowano w 666 mln tranzystorów, wykonanych w 55 nanometrowym procesie produkcyjnym. Zmniejszono napięcie zasilające rdzeń, dając karcie nieco "odetchnąć" jeżeli chodzi o wydzielane ciepło. Maksymalne TDP dla Radeona HD3870 wynosi ~105W, a dla HD3850 ~90-95W. To bardzo mało patrząc na pobór mocy poprzednika opartego o R600 180~200W.

Procesor graficzny RV670 ma tyle samo jednostek wykonawczych co HD2900XT, a więc łącznie 16 render back-ends (4 jednostki podzielone na 4 bloki), oraz 16 jednostek teksturujących TMU (adres i filter). Jednostka zunifikowanych shaderów to 64 stream procesory zdolne wykonać do 320 instrukcji na cykl pracy.

Dzięki zmniejszeniu procesu produkcji, a co za tym idzie, zmniejszeniu wydzielanego ciepła, Radeon HD3850 zadowala się jednoslotowym chłodzeniem, podobnie zresztą jak nowy GeForce 8800GT nvidii. Wentylator na produkcie ATI jest jednak nieco cichszy w górnej partii obrotów i wg producenta charakteryzuje się głosnością ~31dB. "Dwuslotowy" HD3870 jest niewiele głośniejszy i jego średnie parametry "odsłuchowe" to 34dB.

Radeon HD3870 jest kartą Radeon HD trzeciej generacji (3), należącym do rodziny układów wydajnych (8), w wariancie "mocniejszym" (70), czyli dawnym odpowiedniku oznaczenia XT. HD3850 zatem to odpowiednik kart znanych jako wariant PRO.

Wprowadzanie w układach graficznych coraz bardziej złożonych bloków odpowiedzialnych za przetwarzanie skomplikowanych obliczeń na shaderach jest chyba najważniejszą dziedziną ich rozwoju w ostatnim czasie. Nie ulega wątpliwości, że dzisiejsze oprogramowanie (w tym głównie gry) nie nadążają za postępem w dziedzinie sprzętu. API DirectX10 wprowadzone wraz z systemem Vista, wywołało u większości graczy mieszane odczucia, a co dla niektórych nawet pewien niesmak. To co miało oznaczać większą wydajność, lepszy obraz, mniejsze obciążenie jednostki centralnej okazało się w znacznej części mrzonką. Już dziś można stwierdzić, że obecne karty segmentu średniego, czy średniego - wyższego nie poradzą sobie w tym trybie na tak zoptymalizowanych programach jakie wypuszczane są do tej pory.

Wprowadzenie poprawionego "dajrekt iksa" w nowych układach ATI RV670, znów wprowadza nieco zamieszania natury "specyfikacyjnej".  To, że karty są nowoczesne, nie ulega wątpliwości, tyle, że na chwilę obecną nic z tego wynikać nie będzie - brak oprogramowania (gier), oraz co ważniejsze odpowiednich bibliotek DX, które ma wprowadzić pierwszy Service Pack do Windows Vista. Wg wstępnych zapowiedzi jednak, nie będzie gier pisanych specjalnie pod to API, a tylko stosowne łatki pozwalające uzyskać wymiernie lepszą jakość obrazu (wyższa precyzja shaderów, wyższa precyzja filtrowania tekstur, czy poprawione custom i adaptive AA).

Warto jednak wiedzieć, jakie korzyści uzyskamy używając kart budowanych w niedalekiej przyszłości, oraz czy warto się nad tym w ogóle zastanawiać.

Czym zatem różni się nowy model cieniowania (SM4.1) od poprzedniego (SM4.0)? Ponieważ to, że ostatnią liczbą po przecinku, raczej wszyscy wiemy ;) Czym ponadto?

Główne zmiany dotyczą zniesienia kilku ograniczeń SM4.0, między innymi precyzji oświetlenia globalnego (global illumination) - miękkie cienie, realistyczne refleksy. W nowym modelu cieniowania programiści mogą już korzystać z większej ilości "cube map" i możliwości shadera geometrii aby tworzyć w/w efekty w czasie rzeczywistym. Technika ta jest także bardziej skalowalna z liczbą zastosowanych układów graficznych (lepsza optymalizacja CrossFireX).

Dużo zmian poczyniono także poprzez zwiększenie precyzji obliczeń (pixel / vertex) shaderowych, co może mieć wymierny wpływ na jakość obrazu przy użyciu gier z obsługą tego API.

Dość znacznym usprawnieniem może poszczycić się także jednostka filtrująca/teksturująca zdolna obecnie do operowania na 32-bitowych danych zmiennoprzecinkowych.

generowanie bardziej realistycznych miękkich cieni, na podstawie specjalnej tekstury, dzięki technice Gather4

(4 próbki koloru, łącznie z blendingiem, pobierane w tym samym czasie)

ATI/AMD ponadto, chwali się poprawioną wydajnością i elastycznością trybów MSAA, w tym CustomAA. W nowym "Shader Modelu" wszystkie bufory próbek anty-aliasingu będą dostępne bezpośrednio z poziomu shaderów. Poprzednio niemożliwym było sięgnąć do bufora głębi dla każdej takiej próbki indywidualnie. Wg. producenta układu daje to programistom większą swobodę przy implementacji CustomAA, odwołując się do hardware'u bezpośrednio poprzez programy shaderowe. Obecnie antyaliasing jest piętą achillesową całej serii Radeon HD, właśnie za sprawą niedopracowanych driverów, ale i wynikających z kilku ograniczeń specyfikacji DirectX10 i jej obsługi przez te układy. Warto zatem poczekać na pierwsze "protezy" DX10.1 dla gier i ocenić czy zmiany wpłyną w jakikolwiek sposób na podniesienie wydajności przy użyciu "bardziej programowalnego" wygładzania krawędzi.

Platforma testowa:

• AMD Athlon64 X2 5600+ 2800MHz, 2MB L2
• MSI K9APlatinum (AMD 580X) CrossFire
• OCZ DDR2-800 2x1GB, CL 4-4-4-15
• Seagate 250 GB Barracuda 7200.10, 16MB, SATAII
• Chieftec CFT-620-A12S
• Windows XP Pro PL SP2
• Windows Vista Home Premium PL

Sterowniki i system operacyjny:

• Windows XP Pro PL SP2
• Windows Vista Home Premium PL
• DirectX November'07 update
• amd: AMD X2 driver 1.3.2.0.53 - WinXP
• amd: AMD dual core optimizer - WinXP
• nvidia: ForceWare 169.09 beta - WinXP / VISTA
• ati: Catalyst 7.11beta (8.43.1.1) Crisis hotfix - WinXP /  VISTA

Karty biorące udział w porównaniu:

• ASUS EN8800GTX (576/1350/1800) 768MB
• XFX GeForce 8800GTS (513/1180/1600) 320MB
• XFX GeForce 8800GT "Alpha Dog Edition" @(600/1500/1800) 512MB
• ASUS EN8600GTS (675/1450/2000) 256MB
• ASUS Radeon HD2900XT (742/1655) 512MB
• HiS Radeon HD2600XT GDDR4 (800/2200) 256MB
• ATi Radeon HD3870 GDDR4 (780/2250) 512MB (referencyjna)
• ATi Radeon HD3850 GDDR3 (670/1655) 256MB (referencyjna)

Model referencyjny Radeona HD3850 to karta bardzo ciekawa. Ważnymi jej cechami są jednoslotowy system chłodzenia, oraz niskie, jak na procesor graficzny o wydajności ponad 400GFlopów, zużycie energii.

"Płaski" i długi radiator schładza także kości pamięci, oraz sekcję zasilania. W odróżnieniu od starszych Radeonów serii HD2900, nowy HD3850 zadowala się już tylko jedną wtyczką zasilania PCI-E 6-pin.

Technika zaawansowanego oszczędzania energii PowerPlay, na obecnych sterownikach wydaje się działać poprawnie; karta przechodzi nie tylko w dwa stany pracy, tak jak miało o miejsce do tej pory (2D/3D), ale przy 50% obciążeniu GPU, zegar przestawiany jest na mniejszą prędkość aniżeli przy pełnym obciążeniu generowaniem grafiki (full load).

Podkręcanie karty najlepiej przeprowadzać za pomocą narzędzia RivaTuner. Najnowsza wersja tego programu radzi sobie z nowymi układami ATI całkiem dobrze. Rdzeń udało nam się podkręcić do stabilnych 770 megaherców, pamięci GDDR3 natomiast aż do 1000MHz (2000 w trybie DDR).

Oczywiście nie każdy model tej karty posiada tak dobre możliwości w zakresie O/C, szczególnie uważajmy więc na pamięci, które na kartach różnych producentów, mogą posiadać słabsze czasy dostępu, a przez to gorsze możliwości i "chęci" na podobny overclocking. 

Do testów otrzymaliśmy także referencyjną kartę ATI Radeon HD3870 z 512MB pamięci GDDR4. Pamięci komunikują się z procesorem graficznym za pomocą 256-bitowej magistrali, a więc o połowę węższej, od tej zastosowanej w kartach HD2900XT/PRO. Na karcie nie robi to większego wrażenia i wyższe taktowanie rdzenia względem układu R600, oraz poczynione usprawnienia plasują ją, jeżeli chodzi o osiąganą wydajność, w tych samych okolicach.

Karta z wyglądu, za sprawą bardzo podobnego, dwuslotowego systemu chłodzenia bardzo przypomina Radeona X1950XTX.

Jak wszystkie nowe produkty ATI, układ RV670 posiada wbudowaną jednostką UVD odciążającą procesor centralny od obliczeń związanych z dekodowaniem strumieni HD video, aż do formatu 1080p.

Obsługa HDMI z dźwiękiem 5.1 to także żaden problem dla kart opartych o RV670. Tu jak zwykle amatorzy video z wysokiej półki nie mogą czuć się zawiedzeni.

Karta zadowala się już tylko pojedynczą wtyczką dodatkowego zasilania PCI-E 6-pin, co dla niektórych może okazać się bardzo ważną informacją. Markowy zasilacz 400-450W bowiem, wystarczy nam w zupełności.

Co bardziej interesuje zaawansowanych użytkowników, to nie tylko wydajność karty z zegarami standardowymi, ale także podatność na overclocking. Nasze testy wykazały, że rdzeń podkręca się do granicy 850MHz, a pamięci do 1250MHz, czyli 2500 w trybie DDR. Rdzeń powyżej tej granicy zachowuje się bardzo niestabilnie, a próba "odpalenia" karty z  zegarem 860MHz kończy się mało lubianym "black screenem". Pewien potencjał overclockerski, karta jednak posiada, a przy tej złożoności rdzenia już nawet 70MHz więcej, da nam także, szczególnie w wysokich rozdzielczościach, zauważalne korzyści.

Nie można nie ocenić kart za pomocą popularnego 3dmark'a. Uszeregujmy zatem karty wg wydajności "syntetycznej" mierzonej w testach HDR tego programu.

Niezaprzeczalnie nowe karty ATI należą do produktów bardzo wydajnych. Pomimo o połowę węższej szyny pamięci, HD3870 dorównuje Radeonom opartym o układ R600. Choć w testach HDR2 (Deep Freeze) GeForce 8800GT ustępuje nieznacznie karcie HD3870, to w "praktyce" proporcje są nieco inne, oczywiście w zależności od tytułu, czy uaktywnionych trybów wygładzania krawędzi.

Stalker - Ten swoisty "Role-playing" FPS, to gra pozwalająca dosyć wiarygodnie ocenić wydajność kart w środowisku DirectX 9c. Do komfortowej rozrywki wymaga jednak kart wyposażonych w minimum 512MB pamięci lokalnej. Szkoda jednak, że w silniku brak jest obsługi sprzętowego wygładzania krawędzi.

Testów dokonaliśmy przy pomocy funkcji demo_play wbudowanej w grę, na uprzednio przygotowanych demach map "Podziemia" oraz "Wysypisko". Gra "spatchowana" do wersji 1.0005.

narzędzie testowe: wbudowane w konsolę (demo_play)


• ustawienia: jakość bardzo wysoka
• render: Pełne Dynamiczne Cienie (Dx9c)
• ustawienia jakości (profil): maksymalne
• szczegółowość tekstur: wysokie (80%)
• filtrowanie anizotropowe: x16

W "podziemiach" dominuje GTX, karta zdecydowanie kładzie na łopatki pozostałe układy. Nasze testowane Radeony wykazują wydajność 320megabajtowego GTS'a. Radeon HD3870 prezentuje się identycznie co jego starszy i równie wydajny protoplasta - HD2900XT.

Demo "wysypisko" to obszar otwartego terenu, stąd wyniki przedstawiają się nieco inaczej. Karty ATI prezentują się tu znacznie lepiej, wyprzedzając 8800GTS 320MB.

Porównując wydajność kart segmentu "średniego" z segmentem mainstream widać jak na dłoni ogromną przepaść dzielącą te produkty.

Half-Life 2 i jego dodatek Episode 1, to gry bardzo dobrze zoptymalizowane. Gdyby wszyscy producenci gier stawiali bardziej na grywalność, aniżeli na efekty graficzne, rynek PC dla gier byłby bardziej przyjaznym środowiskiem. Half-Life serii 2 to niemal ideał jeżeli chodzi o w/w zależność.

narzędzie testowe: FRAPS 2.9.2 (90sec. bench)


• ustawienia: wysokie
• detale modeli: wysokie
• detale tekstur: wysokie
• detale shadera: wysoka
• detale wody: wszystkie refleksy
• detale cieni: wysokie
• color correction: włączone
• tryb antyaliasingu: 4x
• tryb filtrowania anizotropowe: x8
• poczekaj na synchronizację: wyłączone
• high dynamic range (HDR): pełne

Proporcje w obydwu testowych rozdzielczościach podobne, z tym, że przy większym obciążeniu HD3850 odstaje już nieco bardziej od 320MB GTS'a 8800. Grę ze względu na niezbyt wysokie wymagania testowaliśmy z uaktywnionym trybem wygładzania krawędzi. Pomimo tego karty ATI radzą sobie bardzo dobrze i tylko minimalnie ustępują konkurencji spod znaku nvidia.

Kompania braci - wymagający RTS za sprawą efektów specjalnych, rozbudowanej fizyki oraz wysokiego AI przeciwników. Tu także sprawdzimy wydajność w trybie DX10.

Narzędzie testujace: wbudowany benchmark

Jeżeli w DX9c nowe Radeony sprawują się dosyć przyzwoicie, to już pod Vistą widać, że sterowniki nie do końca dopracowano. Całościowo jednak, w tej grze, dosyć dobrze prezentuje się HD3850, który okazuje się być lepszym wyborem od GeForce'a 8800GTS z "tylko" 320megabajtami pamięci. Nowe Radeony HD3800 wciąż jednak cierpią na tę samą przypadłość co seria HD2900/2600, a mianowicie znaczny spadek wydajności po uaktywnieniu anty-aliasingu.

Kompania braci - wymagający RTS za sprawą efektów specjalnych, rozbudowanej fizyki oraz wysokiego AI przeciwników. Tu także sprawdzimy wydajność w trybie DX10.

Narzędzie testujace: wbudowany benchmark

Jeżeli w DX9c nowe Radeony sprawują się dosyć przyzwoicie, to już pod Vistą widać, że sterowniki nie do końca dopracowano. Całościowo jednak, w tej grze, dosyć dobrze prezentuje się HD3850, który okazuje się być lepszym wyborem od GeForce'a 8800GTS z "tylko" 320megabajtami pamięci. Nowe Radeony HD3800 wciąż jednak cierpią na tę samą przypadłość co seria HD2900/2600, a mianowicie znaczny spadek wydajności po uaktywnieniu anty-aliasingu.

Lost Planet to typowa, bardzo grywalna "konsolówka" przeniesiona żywcem z XBOX'a.

Jako, że najbardziej w komfortowej grze przeszkadzają, spowalniające rendering zaawansowane cienie, do testów ustanowiliśmy je na poziomie średnim (Medium), pozostałe opcje ustawiając jak w tabeli, czyli na High (wysokie)

Lost Planet to gra, która preferuje układy nvidia, co widać zresztą "gołym okiem". Nowe Radeony radzą sobie dosyć dobrze w tych niesprzyjających warunkach. Ustępują już jednak znacznie, w środowisku DX10, "okrojonemu" z pamięci GTS'owi.

Po uaktywnieniu AA, "kryzys" kart ATI pogłębia się nadal. Gdybyśmy kart tych nie porównywali do bezpośredniego konkurenta jakim jest 8800GT, wypadły by, mimo wszystko, dosyć przyzwoicie. W naszym przypadku jednak, HD3870 w konfrontacji z nową kartą nvidii, w tej grze, wypada nad wyraz blado.

Bardzo wymagający, dynamiczny RTS, "ogłuszający" niemal ferią graficznych fajerwerków. Gra ze względu na wymagania dla jednych kontrowersyjna, dla innych wyznacznik nowoczesności w dziedzinie strategii czasu rzeczywistego. Jak tu prezentują się nasze nowe Radeony?

Test przeprowadzony wbudowanym narzędziem pomiaru wydajności.

• High : Aniso-x2, AA-x2
  High : Aniso-x4, noAA
  High : Aniso-x4, AA-x4

Pod DX9 (XP) wydajność nowych kart prezentuje się doskonale. W środowisku DX10 jest już znacznie gorzej. GeForce 8800GT nie będzie mieć tu póki co godnego rywala.

Sytuacja podobna w wyższej rozdzielczości. Dodatkowo włączenie wygładzania krawędzi x4 kartom Radeon HD bardzo nie służy; prezentują wydajność "cierpiącego" na zbyt małą ilość pamięci GeForce'a 8800GTS.

DirectX10, wysoka rozdzielczość, anty-aliasing i karty RadeonHD to zdecydowanie nieudane połączenie. Miejmy nadzieję tylko, że jest to wypadek przy pracy nad sterownikami i niebawem doczekamy się lepszej optymalizacji AA dla tych kart.

Nowa, długo wyczekiwana gra twórców mega hitu "FarCry", który swego czasu podbił serca wielu graczy. Crysis to gra, która zaoferuje nam fantastyczną grafikę, pod warunkiem że będziemy dysponować wystarczająco mocnym sprzętem. Niestety na dzień dzisiejszy tryb Very High [dostępny zresztą nie tylko pod Vistą ;) ] wytrzymają jedynie dwie spięte ze sobą karty GeForce 8800GTX. Pojedynczy GTX jest w stanie wygenerować w rozdzielczości 1280x720 niewiele ponad 17 klatek/s.

Pomiarów dokonaliśmy Frapsem, zarówno pod XP (DX9c) jak i Vistą (DX10), wykorzystując gotowe profile jakości: Medium oraz High. Jednak w przypadku uaktywnienia wygładzania krawędzi, silnik automatycznie przełączy shadery na wysoką jakość (High), stąd dodatkowe obciążenie w tym trybie.

Detale ustawione na Medium (średnie) nie sprawiają większych kłopotów naszym testowanym kartom. Mało tego, nowy Radeon okazuje się kartą najwydajniejszą, minimalnie wyprzedzając GTX'a nvidii, a także starszego Radeona HD2900XT. Po uaktywnieniu anty-aliasingu wydajne karty ATI "spadają" w hierarchii poniżej 320MB wersję GeForce 8800. Różnica (5-6kl/s) nie jest może dużą, jednak jest zdecydowanie odczuwalna podczas gry.

Ten sam test pod Vistą (DX10). Tutaj już ATI, głównie za sprawą sterowników, nie może pochwalić się żadnym sukcesem. Jedynym pocieszeniem może być "pokonanie" 320MB GeForce'a 8800.

Testy w Crysisie kończymy na sprawdzeniu wydajności kart przy detalach ustawionych na High (wysokie). Jeżeli w DX9c najmocniejsze "dżiforsy" prezentują się tylko minimalnie lepiej od Radeonów HD3870 i HD2900XT, to już w DX10 różnica jest znacząca na korzyść nvidii.

Reasumując Sterowniki ATI pod Vistę dla Crysis'a wymagają jeszcze trochę pracy, same karty bowiem prezentują się bardzo dobrze pod systemem Windows XP i podobne wyniki pod Vistą są jak najbardziej do osiągnięcia.

Karty z segmentu mainstream powinny były pojawić się na rynku zdecydowanie wcześniej. Oszczędziło by to niejednemu użytkownikowi zastanawiania się, czy wydać mniej na kartę i najnowsze tytuły odłożyć na półkę, czy też pozostać przy grach niejednokrotnie "trącących myszką" i z zakupem czekać do premiery upragnionego modelu. Co by nie mówić, czekać było warto, co widać m.in. po popycie na najnowszy 8800GT od nvidii. Biorąc pod uwagę bardzo konkurencyjną cenę, Radeony z serii HD3800 powinny zostać także docenione na rynku, choć o tytuł "hitu" w konfrontacji z GeForce 8800GT walczyć im będzie bardzo trudno.

Przyglądając się polityce firmy ATI widać, że historia zatacza swoiste koło. Podobną sytuację mieliśmy przecież wraz z premierami kart przeznaczonych w ten sam segment, tj. Radeon X1950PRO po koniec 2006 roku.

Czy nowe karty okażą się godnymi następcami Radeona X1950PRO? Nie ulega wątpliwości, że tak. Początki tamtej serii kart także wiążą się z problematycznymi sterownikami, a jak wygląda ta karta dziś przypominać nikomu nie trzeba. Mamy nadzieję, że po dopracowaniu driverów dla HD3800, karty te również przetrwają próbę czasu, a lokata swoich oszczędności w tych produktach, będzie lokatą trafioną. Za wyborem nowych Radeonów przemawia też możliwość podłączenia drugiej, lub dwóch kolejnych kart i podniesienia wydajności przy użyciu CrossFireX na płycie wykorzystującej np. nowy chipset AMD z serii 790FX.

Na pewno nie są to karty dla posiadaczy Radeonów HD2900, czy GeForce 8800GTS 640MB, to oczywiste. Użytkownicy, którzy zakupili w/w produkty mogą "spać spokojnie", przynajmniej jeszcze przez jakiś czas, ciesząc się przyzwoitą płynnością w swoich ulubionych tytułach.

Nowe Radeony to propozycja dla osób czekających na produkt w segmencie mainstream, a do tej pory z braku takiej karty, pozostawali przy swoim starym i wysłużonym już  układzie. Warto będzie także przesiąść się z kart X1950PRO, czy HD2600 (jeżeli chcielibyśmy pograć w  rozdzielczości 1680x1050 przy rozsądnym poziomie detali). Posiadacze słabszych "dżiforsów", jeżeli nie wybiorą nowej konstrukcji 8800GT lub tańszego już 8800GTS, mogą także pokusić się o nowego Radeona. Szczególnie korzystnie prezentuje się tu HD3850, który niską cenę łączy z dużą podatnością na overclocking, oraz więcej jak zadowalającą wydajnością.

Prezentowana wydajność plasuje nowe Radeony pomiędzy najwydajniejszymi i najdroższymi układami high-end performance (8800 GTX, 8800GT), a middle-endem reprezentowanym przez "kulejące" w wyższych rozdzielczościach HD2600XT czy 8600GT/GTS. Dla niektórych będzie to wystarczający powód do "przesiadki" bez większego zagłębiania się w szczegóły, czy wielogodzinne analizy wykresów wydajności. Radzimy jednak zapoznać się z tym co karty nam zaoferują, np. w ulubionym tytule, aby zaoszczędzić sobie przypadkowych rozczarowań.

Czego byśmy jednak nie wybrali, późna jesień i zima zapowiadają się pod znakiem produktów mainstream, czyli zaspokojenia "głodu" mniej zamożnych, ale nie idących na zbyt dalekie kompromisy graczy. Pozostaje jeszcze tylko poczekać na większe dostawy kart i rozsądniejsze ceny.