Jak podkręcić procesor?

typ tekstu: poradnik

Podkręcanie (z ang. Overclocking), stał sie już bardzo popularny. Podkręcamy procesory, pamięci, karty graficzne. Minęły czasy kiedy to BIOS płyty głównej oferował małe możliwości zmiany jakichkolwiek parametrów, nie mówiąc już o dostępie do takich funkcji jak zmiana FSB, częstotliwości pamięci czy innych parametrów, dających możliwość uzyskania większej wydajności komputera.

Obecnie coraz więcej osób podkręca procesor. Jednak wciąż jest wiele takich, którzy tego nie robią, bo nie potrzebują dodatkowych megaherców lub nie wiedzą jak to zrobić. I ten poniższy poradnik jest właśnie dla tych osób, które nigdy tego nie robiły, ale chciałyby podkręcić swój procesor.

Istnieje wiele programów, które pozwalają zwiększyć taktowanie procesora. Większość producentów płyt głównych dołącza do swoich produktów łatwy i szybki w obsłudze program umożliwiający zmianę taktowania bezpośrednio w oknie Windows, jak na przykład Easy Tune dołączany do płyt głównych Gigabyte.

Ja jednak nie będę opisywał żadnego z programów, lecz przedstawię, jak tego dokonać bezpośrednio w Biosie naszej płyty głównej.

Każdy bios w obecnie dostępnych płytach głównych (wykluczam te w laptopach, nie wiem również jak jest z biosami w płytach głównych montowanych w tak zwanych gotowych zestawach sprzedawanych w supermarketach typu MediaMarkt), pozwala na chociażby minimalne możliwości zmiany paramentów wpływających na wydajność komputera. Należy jednak pamiętać, że nie na każdej płycie głównej osiągniemy takie same lub nawet podobne wyniki. Tańsze płyty do tak zwanych komputerów biurkowych z pewnością nie dadzą nam takich możliwości jak płyty z górnej półki. Tańsze płyty główne charakteryzuje również mniejsza stabilność pracy całego zestawu po jakichkolwiek dokonanych zmianach w biosie.

Podkręcanie może się troszkę różnić w zależności od posiadanego procesora. Mam na myśli tutaj różnego producenta. Jak wiemy na rynku jest dwóch dominujących producentów procesorów do komputerów stacjonarnych. Intel oraz AMD (Advanced Micro Diveces - Zaawansowane Micro Urządzenia). W przypadku procesorów AMD sytuacja staje się prostsza o tyle, że jeśli zamierzamy kupić procesor i wiemy już, że będziemy go podkręcać, to możemy sie zaopatrzyć w wersję BE, czyli Black Edition, co znaczy, że takie modele mają odblokowany mnożnik, co znacznie ułatwia ich podkręcanie. W przypadku procesorów Intela, niewiele jest egzemplarzy z odblokowanym mnożnikiem. Te, które go posiadają należą do serii EE, Extreme Edition i są najdroższe. Tak więc jeśli chodzi o Intela jedyną opcją jaka nam zostaje jest podkręcanie poprzez zwiększanie taktowania szyny FSB.

Ja w tym poradniku wykorzystam procesor Intel Pentium Dual Core e6300 (posiadam AMD Athlon 64X2 5400BE, ale nie mam aktualnie do niego płyty głównej), płytę główną ASUS P5E na chipsecie x38 oraz pamięci 2x2GB DDR2 OCZ Reaper 1066MHz.

Specyfikacja wykorzystanych podzespołów .

Płyta Główna

Model Płyty
Producent	ASUS
Model	P5E
Procesor
Gniazdo	LGA 775
Obsługa procesorów	Quad-core / Core 2 Extreme / Core 2 Duo / Pentium EE / Pentium D / Pentium 4
FSB	1600/1333MHz
Chipset
North Bridge (mostek północny)	Intel X38
South Bridge (mostek południowy)	Intel ICH9R
Pamięć
Ilość slotów pamięci	4×240pin
Rodzaj obsługiwanej pamięci	DDR2 667, 800, 1066, 1200
Maksymalna ilość pamięci	8GB
Tryb	Single lub Dual Channel
Dodatkowe sloty
PCI Express 2.0 x16	2
PCI Express x1	3
PCI Slot	2

Procesor

Model
Producent	Intel
Typ Procesora	Desktop
Model	BX80571E6300
Typ gniazda	LGA 775
Specyfikacja
Nazwa kodowa	Wolfdale
Ilośc rdzeni	Dual-Core
Nazwa	Pentium Dual-Core E6300
Częstotliwość	2.8GHz
FSB	1066MHz
L2 Cache	2MB
Proces technologiczny	45 nm
Voltage	0.85V – 1.3625V
TDP	65 W
64 bit	Tak

Warto jest znać specyfikację naszego procesora jeśli zamierzamy go podkręcać. Śmiało powiem, że dla mnie zakres napięcia dopuszczalnego dla procesora ma największe znaczenie. Jeśli jesteś początkującym, nie powinieneś podnosić napięcia powyżej dopuszczalnej podanej przez producenta wartości. Dlatego zanim zaczniesz dokonywać jakichkolwiek zmian, upewnij się jakie jest dopuszczalne napięcie dla twojego procesora. W przypadku mojego procesora jest to 1.3625V.

O czym musimy pamiętać zanim podkręcimy procesor?

- Każdy podkręca swój procesor na włąsną odpowiedzialność. Jeśli nie jesteś pewien tego co i jak robisz, to lepiej tego nie rób.

- Każda próba przetaktowania naszego procesora może się skończyć jego uszkodzeniem, a nawet uszkodzeniem płyty głównej.

- Podczas podnoszenia szyny FSB procesora (w większości dostępnych płyt głównych), jednocześnie zmienia się taktowanie pamięci i w niektórych przypadkach także częstotliwość taktowania szyny AGP lub PCI Express.

- Nie ma żadnej gwarancji, że z naszym egzemplarzem procesora uda się osiągnąć wysokie taktowanie.

- Musimy zapewnić dobre chłodzenie procesora instalując na nim wydajniejszy cooler. Dobrze też jeśli nasza obudowa będzie miała dobry przepływ powietrza. Najlepiej to zrobić instalując wentylatorki w naszej obudowie.

- Nasz zasilacz musi zapewnić wystarczający dopływ napięcia do naszej płyty. Obecnie zalecane zasilacze (jeśli posiadamy kartę grafiki pokroju Radeon 4850, GTX260 lub mocniejsze), powinny być o mocy co najmniej 550 Watt lub więcej. I najlepiej jeśli będą to zasilacze znanych firm. Jeśli posiadamy słabsze karty graficzne jak 8800GT czy Radeon 3870, to i tak nasz zasilacz nie powinien (nie jest zalecane), być słabszy niż 500 Watt. Nie wystarczająca ilość napięcia dostarczanego do płyty głównej, procesora czy karty graficznej jest jedną z najczęstszych przyczyn uszkodzeń.

- Niezbędny będzie program do sprawdzenia stabilności podkręconego procesora. Możemy użyć popularnego programu Orthos, dostępnego tutaj. Musimy też zainstalować program, który pozwoli nam kontrolować temperatury. W moim przypadku będzie, to ASUS PC Probe. Jeśli ktoś posiada płytę Gigabyte, to może użyć Easy Tune. Jest on głównie przeznaczony do zmiany taktowania procesora i karty graficznej z poziomu systemu Windows, jednak zawiera on również zakładkę, która pozwala na śledzenie na bieżąco temperatur podzespołów w komputerze.

Większość producentów dołącza podobne oprogramowanie do swoich płyt, które można znaleźć na dołączonym CD.

Orthos - Program, który można wykorzystać do sprawdzenia stabilności przetaktowanego procesora.

PC Probe dołączany do płyt głównych ASUS

Easy Tune 6 dołączany do płyt głównych Gigabyte

Co warto wiedzieć zanim zaczniemy podkręcać nasz procesor?

Jak zresetować bios? - Bios możemy zresetować (przywrócić do domyślnych ustawień) na dwa sposoby. Poprzez zworkę na naszej płycie głównej (czytaj w instrukcji do płyty), lub poprzez wyciągnięcie baterii na kilka minut. Pamiętajmy, że przed każdą próbą zresetowania biosu należy odłączyć kabel zasilający od zasilacza.

FSB - Front Side Bus. Magistrala łącząca procesor z kontrolerem pamięci.

BIOS - (z ang. Basic Input Output System). Podstawowy system wejścia wyjścia, zapisany w pamięci ROM płyty głównej jak i innych urządzeń, jak karta graficzna. Bios po włączeniu komputera przeprowadza tak zwany POST, co znaczy, że jako pierwszy przeprowadza krótki test podzespołów w komputerze (wykrywa dyski twarde, napędy, kartę graficzną itp.), oraz inicjuje uruchomienie systemu operacyjnego

Hyper Transport - Opracowana przez AMD magistrala systemowa zajmująca się komunikacją pomiędzy komputerem a innymi komponentami płyty głównej, jak: PCI Express, USB itp. Hyper Transport znajdziemy na płytach głównych, które obsługują procesory z wbudowanym kontrolerem pamięci, czyli procesory od AMD.

Mostek północny - Element chipsetu,za pomocą którego odbywa się komunikacja pomiędzy procesorem, pamięcią ram, magistralą AGP lub PCI Express oraz mostkiem południowym.

Mostek południowy - Element chipsetu, za pomocą którego odbywa się komunikacja z elementami płyty głównej, jak:

-napędy dysków (złącza IDE, SATA itp).

-Magistrala ISA, PCI

Skoro mamy już podstawowe informacje, wiemy wszystko co powinniśmy wiedzieć o naszym procesorze, płycie głównej, to myślę, że czas przystąpić do podkręcania.

Każdy z pewnością wie jak wygląda uruchamiający się bios.

Należy wtedy wcisnąć (jak podpowiada nam informacja na ekranie oznaczona w czerwonej ramce), klawisz delete na klawiaturze. Niestety w niektórych płytach różnych producentów może to być inny klawisz. Spotkałem się już, że klawiszem umożliwiającym wejście do ustawień biosu był F2. Najlepiej sprawdzić w instrukcji.

Niekiedy ukaże się nam nie ekran uruchamiającego się biosu lecz...

Jest to tak zwane (w przypadku mojej płyty), Full Logo screen. Mimo wszystko na ekranie wciąż możemy zobaczyć, który klawisz umożliwia nam wejście do biosu. Logo screen możemy w prosty sposób wyłączyć w biosie. Chyba, że ktoś tak lubi, to może zostawić tak jak jest. Jednak na czas podkręcania zalecam jego wyłączenie. Aby wyłączyć logo, należy w biosie odszukać (oznaczone strzałkami)

Najczęściej znajdziemy w zakładce BOOT SETTINGS. Jak widzimy na zdjęciu opcja ta jest włączona (enabled). Aby logo zostało wyłączone ustawiamy na disabled.

Przechodzimy do zakładki Exit, wybieramy Exit & Save Changes (zapisz ustawienia i wyidź),

lub wciskamy F10,

potwierdzamy zmiany klawiszem Enter i czekamy na ponowne uruchomienie komputera.

Gdy wyłączyliśmy już logo i komputer uruchamia się już ponownie, możemy ponownie wejść do biosu, aby rozpocząć podkręcanie naszego procesora. Gdy już się to nam uda, musimy odszukać zakładkę, w której znajdziemy wszystkie opcje umożliwiające zmianę parametrów nas interesujących. W moim przypadku jest to Extreme tweaker. Mogą być one również ukryte pod zakładką Advanced Chipset Features w biosach Phoenix,

lub Chipset Features Setup, Z pewnością rozpoznamy po nazwach dostępnych tam funkcji jak FSB czy DRAM Frequency. Na pewno większość funkcji w większości płyt będzie oznaczone tak samo lub podobnie jak na zdjęciu poniżej. I to na nich będziemy dokonywać zmian.

Jak widzimy wszystkie opcje ustawione są domyślnie na AUTO. Pierwszą najważniejszą opcją, którą musimy zmienić aby mieć możliwość zmiany pozostałych jest Ai Overclock Tuner. Z Auto Ustawiamy na Manual.

I od razu możemy zauważyć, że mamy dostęp do FSB Frequency, czyli częstotliwości szyny FSB, która nas interesuje najbardziej, oraz PCIE Frequency (częstotliwość taktowania szyny PCI Express). Jednak, ta druga nas kompletnie nie obchodzi i jej nie będziemy zmieniać.

Kolejną rzeczą, którą musimy zmienić jest DRAM Freuqency. Podobnie jak w poprzedniej sytuacji przechodzimy strzałkami w dół na DRAM Freuqency, wciskamy enter i wybieramy wartość, która pasuje do naszej pamięci. W moim przypadku będzie to 1066MHZ, gdyż taka jest szybkość z jaką moja pamięć może pracować. Jeśli posiadamy pamięci 800MHz, to oczywiście ustawiamy 800.

Na niektórych płytach głównych opcja zmiany taktowania pamięci może się troszkę różnić

Możemy również spotkać coś takiego.

W takim przypadku najlepiej ustawić opcję Memory Clock Mode na Unlinked (zdjęcie powyżej). Oznacza to, że nasza pamięć będzie niezależna od szybkości taktowania FSB. Jeśli raz ustawimy pamięć na np: 800MHz, to po podniesieniu FSB do góry, szybkość RAM nie ulegnie zmianie i dopóki nie zmienimy tego sami, pozostanie na 800MHz.

Niestety nie wszystkie biosy posiadają tę funkcję. A jest ona naprawdę przydatna, gdyż nie musimy za każdym razem pamiętać o obniżaniu taktowania RAM, po podniesieniu szyny FSB.

Pozostała nam jeszcze jedna rzecz, którą będziemy musieli ustawić aby nasze podkręcanie zakończyło się sukcesem. Mowa o napięciach procesora.

Jeśli obawiasz się, że zmiana napięć uszkodzi twój komputer, to lepiej tego nie robić. Pozostaw wszystko na Auto.

Wracamy do naszego FSB i zmieniamy wartość z 266 w moim przypadku (może to być również 200 lub 333, w zależności od modelu naszego procesora), na 276.

Nie jest zalecane wykonywać "skoków" większych podczas podkręcania niż 10MHz. Sprawdzamy o ile zwiększyło się taktowanie pamięci.

Jak widzimy taktowanie zwiększyło się o 40MHz i wynosi teraz 1106MHz. To dużo więcej, dlatego zalecane jest zmniejszyć je poniżej wartości domyślnej. W tym przypadku będzie to 920MHz. Nie ma co się martwić, że jest to tak nisko poniżej standardowego, które w moim przypadku wynosi 1066MHz. Z pewnością po kilku kolejnych skokach do góry FSB, Taktowanie pamięci wróci do normy. Teraz pozostaje nam zapisać zmiany wybierając jedną z metod opisanych wcześniej i poczekać, aż komputer uruchomi się ponownie.

Jak możemy zauważyć po zapisaniu zmian w biosie i ponownym uruchomieniu komputera, częstotliwość procesora zwiększyła się do 2.91GHz. O 110MHz więcej (10MHz szybsze FSB razy 10.5 mnożnik mojego procesora).

Gdy Windows załaduje się poprawnie uruchamiamy wcześniej zainstalowany program Orthos na kilka minut i sprawdzamy stabilność. Jednocześnie również wcześniej zainstalowanym programem kontrolujemy temperatury procesora. Jeśli w ciągu kilku minut komputer się nie zawiesi, nie zrestartuje lub nie zauważymy jakichkolwiek innych objawów nieprawidłowego działania, to możemy zrestartować komputer i przystąpić do kolejnej zmiany FSB o kolejne 10MHz. Pamiętajmy, aby po każdej zmianie Taktowania uruchomić ponownie komputer i uruchomić program Orthos na kilka minut a także o częstotliwości pamięci, aby nie przekroczyła ona zbyt mocno domyślnego taktowania. Cały czas również kontrolujemy temperatury procesora. Im mniejsze, tym lepiej.

Jeśli temperatura procesora podczas pracy programu Orthos przekroczy 70 stopni, zalecam natychmiastowe zaprzestanie dalszych prób podkręcania oraz przywrócenie wszystkich zmienionych parametrów w biosie na domyślne ustawiając je na AUTO.

Jeśli dojdziemy do momentu, kiedy komputer nam się nie uruchomi po kolejnej zmianie FSB, to należy go wyłączyć, odłączyć zasilanie od zasilacza i zresetować bios. Kiedy ten zabieg się uda, włączamy ponownie komputer, przechodzimy do biosu, ustawiamy wartość FSB do poprzedniej wartości (tej przy której komputer się nie włączył), i teraz możemy podnieść napięcie dla procesora. Pamiętajmy jednak, aby napięcie podnosić o najmniejszą wartość jaka jest dostępna w biosie. Najczęściej jest to skok co 0.025V. Zapisujemy zmiany (F10) i uruchamiamy ponownie komputer. Jeśli komputer ponownie się nie uruchomi, spróbujmy podnieść napięcie o kolejne 0.025V. Pamiętajmy, aby nie przekroczyć dopuszczalnej wartości napięcia dla naszego procesora.

Wykonujemy wszystkie kroki po kolei,(podnoszenie FSB i napięcia), aż dojdziemy do momentu, w którym osiągniemy maksymalną wartość napięcia a mimo tego nasz komputer się nie włącza. Wtedy konieczny jest ponowny reset biosu, uruchomienie komputera i obniżenie wartości FSB o 10 MHz. Zapisujemy zmiany i sprawdzamy czy komputer się uruchomi. Sprawdzamy stabilność, tym razem przez dłuższy czas. Możemy również pograć w wymagającą grę. Jeśli komputer sam się zrestartuje lub zawiesi, to konieczne będzie ponowne obniżenie taktowania FSB. Robimy, to tak długo, aż będziemy mieli pewność, że nasz komputer działa stabilnie.

Niestety jest to czasochłonne "zajęcie" i czasem po dwóch czy trzech dniach, kiedy już sądzimy, że wszystko jest w porządku, nasz PC może się ponownie zawiesić.

Korzyści jakie można uzyskać z wyniku podkręconego procesora są naprawdę bardzo duże. Tym bardziej, że cała seria procesorów Core 2 Duo, Quad Core czy Core i7 podkręcają się rewelacyjnie. Jeśli chodzi o procesory AMD, to już jest troszkę gorzej. Nie jest już możliwe osiągnięcie takich częstotliwości jak w przypadku procesorów Intel-a, mimo, że większość z nich ma odblokowane mnożniki oraz pozwalają na większe ustawienie napięcia. Nowe procesory Phenom II mogą pracować przy napięciu do 1.5V. Znajdziemy jednak egzemplarze, które bez problemów dochodzą do wartości 3.8GHz czy nawet 4Ghz. Jednak, aby to osiągnąć, musimy posiadać naprawdę dobrą, stabilną płytę główną.

pikn94

0 + - 2009-09-03 20:30

fajny poradnik akurat dla mnie daje 5 za wkład pracy :)

edward_-_acki

0 + - 2009-09-03 20:35

Fajny poradnik, na pewno przyda się początkującym do których jest skierowany ten poradnik :P

Ode mnie piąteczka za wkład pracy :D

entuzjasta789

0 + - 2009-09-03 20:39

recka ok daję 5/5
ale coś mi się nie klei:" Każda próba przetaktowania naszego procesora może się skończyć jego uszkodzeniem, a nawet uszkodzeniem płyty głównej." chyba powinno być tak:
Każda próba przetaktowania naszego procesora może się skończyć jego uszkodzeniem lub uszkodzeniem płyty głównej...:D Pozdrawiam

tjntjntjn

0 + - 2009-09-03 23:25

Masz rację entuzjasta789. Brzmi o wiele lepiej.

kubbak

0 + - 2009-09-03 21:47

Zapomniałeś o kilku ważnych sprawach (m.in. najważniejsze przy OC niczego nie zostawiamy na AUTO). Nie wyjaśniłeś też za co odpowiadają poszczególne opcje/napięcia.
Ogólny pomysł jest dobry, wykonanie już gorzej ale na zachętę 4.

PS. Tryb "Unlinked" występuje tylko i wyłącznie w płytach z chipsetami nVidii.

kubbak

0 + - 2009-09-03 21:50

Aha, mało bym nie zapomniał. 70*C to nic dla obecnych procesorów (bynajmniej Intela bo z informacji otrzymanych od mICh@eL'a wynika, że procesory AMD nie mogą przekraczać 65*C).

tjntjntjn

0 + - 2009-09-03 23:32

Poradnik skierowany jest raczej dla kogoś, kto nigdy tego nie robił, lub robił to bardzo dawno i nie pamięta co i jak. Dlatego uważam, że granica 70 stopni jest jak najbardziej odpowiednia, aby zakończyć podkręcanie.

Co do napięć, o których pisałeś w poprzednim poście, to podobna sprawa. Jesli, ktoś podkręca pierwszy raz, lepiej żeby za dużo z napięciami nie "szalał". Zmiana napięcia dla procesora wystarczy w zupełności.

ironreiker

0 + - 2009-09-03 22:18

mój kręcony e2160 osiąga 80 stopni i nic mu nie jest. te cpu miały max dopuszczalne 90. sprawa inaczej wygląda przy prockach 45 nm tam max to 80.
co do amd to tez spokojnie pracują przy temp 70 st. ja wprawdzie nigdy nie dotarłem do tej granicy jak miałem platformę amd ale znajomy śmiga na boxie przy sporym oc od długiego czasu i jest oki ( dotyczy to cpu z 65 nm wymiarze).

ironreiker

0 + - 2009-09-03 22:21

cały czas sie mi wydawało ze dobre płyty do kręcenia amd są znacznie tańsze od dobrych płyt do kręcenia intelów.

miggi

0 + - 2009-09-04 09:24

Trochę brakuje samego aspektu sprzętowego tzn. wymiana wentylatorów, przegląd jak prowadzone są kable w budzie, czy nie dochodzi do niepotrzebnego dmuchania zimnym powietrzem na coś co sięwcale nie grzeje.
Pamiętam czasy podkręcania PII i blokowanie pinu B21 (chyba) w calu odblokowania mnożnika. Albo czasy MMX'ów gdy z procka 166MHz wyciągało się 233MHz i komputer śmigał aż miło. W owych czasach układ chłodzenia był troszkę większy od pudełka zapałek :]

the_bart123

0 + - 2009-09-04 10:30

kazdy cymbal potrafi podkrecic proca w PC - powiedz mi jak podktecic procesor w Thinkpad T61

tjntjntjn

0 + - 2009-09-04 11:30

Tu sie z toba nie zgodze.
Nie kazdy wie, jak to zrobic. Wiele osob pewnie zapytanych o BIOS (co to jest?), nie umialoby Ci odpowiedziec.

kubbak

0 + - 2009-09-04 14:00

Sprawdź czy SetFSB da radę (jednak np. dla mojego Asusie nie ma clock generatora).

b1tzz

0 + - 2009-09-05 14:17

Ja umiem u siebie Nokii N93 podkręcić xD Ale nie dużo, max 20MHz, więcej nic się nie dzieje.

Dawid_M

0 + - 2011-04-23 20:35

Jest + :). Jak by nie wiedział jak się podkręca CPU, a bym przeczytał ten poradnik to na pewno wszystko bym wiedział.
Pozdrawiam :)

damiaan91

0 + - 2012-10-07 11:31

Naprawdę świetny artykuł, nigdy nie podkręcałem procka i nie wiedziałem od czego tak naprawdę zacząć :) mój core 2 duo E4600 2.4GHz na standardowym lecz jeszcze tym dużym chłodzeniu wykręciłem 3.1GHz, nie grzeje i bardzo stabilnie pracuje, a nowe gierki wraz z podkręconą kartą graficzną MSI HD 4850 1GB DDR 256bit chodzą jak malina ;) Teraz mam na celu kupno dobrego chłodzenia i bawić się dalej w podkręcanie :) jeszcze raz wielkie dzięki za artykuł :)