Podkręcanie w praktyce (RivaTuner)

Jeżeli karta graficzna jest już gotowa do programowego podniesienia wydajności (odpowiednie chłodzenie newralgicznych elementów), możemy zabrać się za overclocking.

Warto zdać sobie sprawę, że podatna na podwyższoną częstotliwość pracy karta, oraz dobry program do podkręcania, to klucz do sukcesu. Ze względu na dobrze dopracowany interfejs i wsparcie dla niemal każdego układu GeForce czy Radeon występujących na rynku, operację nadtaktowywania przeprowadzimy z poziomu aplikacji RivaTuner. Polecamy ją także naszym czytelnikom.

Po uruchomieniu programu zaczynamy od wybrania małego przycisku znajdującego się obok danych technicznych karty (Customize...) - dla kart Radeon, a w przypadku GeForce'a kliknięciu na przycisk obok numeru wersji sterownika.

Radeon – opcje podkręcania znajdziemy w rozwijanym menu (Low-level system settings)

GeForce – zakładkę 'podkręcanie' znajdziemy w menu 'system settings' (customize... obok wersji sterownika)

Po wybraniu odpowiedniej opcji ukaże się okno z zakładkami Overclocking (podkręcanie) i Fan (kontrola pracy wentylatora). W obu przypadkach (karty NVIDII i AMD) będziemy mieć nieco inne możliwości nastaw.

Warto zauważyć, że układy GeForce mają niezależnie taktowaną jednostkę SIMD (shader-cores). Takiego suwaka nie znajdziemy za to przy kartach Radeon. Tu zegary taktujące zarówno dla domen RBE/ROP, TMU jak i SIMD będą identyczne.

Restart jest co prawda zalecany, ale w naszym przypadku nie będzie konieczny

Następnie zaznaczamy pole „Enable low-level hardware overclocking” i klikamy na Zastosuj. Wyświetli się okienko informujące o konieczności ponownego rozruchu komputera. Ignorujemy je klikając na „Detect Now”.

Regulacji zegarów taktujących dokonujemy poprzez przesunięcie suwaków dla Core Clock, Memory Clock oraz w przypadku kart NVIDII - także i Shader Clock.

Część kart GeForce pozwala na ustawienie różnych poziomów taktowania zależnie od trybu pracy

Opcja „Link clocks” służy do zsynchronizowania ze sobą zegarów Core oraz Shader Clock. Karty GeForce wykazują znacznie wyższy potencjał w sferze taktowania potoków renderujących, znacznie mniejszy natomiast w przypadku shaderów. Aby nie ograniczać tego potencjału warto więc te zegary od siebie odseparować.

Maksymalne stabilne taktowania dla Gigabyte GeForce 9800GT SilentCell

Częstotliwość pracy zwiększamy dla porządku co 5 MHz, a następnie klikamy na Zastosuj. Nie robimy jednak tego jednocześnie dla każdej z domen - po to, aby wiedzieć w którym miejscu następuje kres możliwości naszego sprzętu.

Polecam zacząć od taktowania rdzenia (Core Clock), podnosząc sukcesywnie częstotliwość o kolejne 5 MHz, aż do pojawienia się pierwszego pojedynczego artefaktu w programie testującym. W tym momencie zmniejszamy częstotliwość do ostatniej stabilnej i sprawdzamy ponownie. Jeżeli wszystko idzie po naszej myśli, spisujemy/zapamiętujemy sobie tę wartość i powracamy do ustawień bazowych. W identyczny sposób robimy to dla pozostałych zegarów (Shader oraz Memory Clock). Znalezione maksymalne (z grubsza stabilne wartości graniczne) ustawiamy teraz jednocześnie. W przypadku pojawienia się artefaktów bądź zawieszenia się programu testującego, restartujemy komputer i zdejmujemy po kilka MHz z każdej nastawy. W moim przypadku zegary testowego HD 4870 trzeba było obniżyć o 5 i 10 MHz odpowiednio dla układu oraz pamięci.

Maksymalne stabilne ustawienia zegarów dla Gigabyte Radeon HD4870 Zalman VF830 przy standardowym napięciu

Według mojego doświadczenia pierwsze błędy w generowanej grafice pojawiają się w czasie od 0 do około 4 minut (dotyczy sytuacji kiedy karta jest już wystarczająco nagrzana). Warto jednak przetestować grafikę w nieco dłuższym okresie - przez 20 minut.

Dobre narzędzie do sprawdzania występujących artefaktów i stabilności karty to ATI Tool (opcja Scan for Artifacts).

Pojawienie się pojedynczych jednopikselowych kropek może świadczyć o przekroczeniu stabilnego zegara ROP lub pamięci. Duże trójkąty oraz kwadraty to problemy ze stabilnością jednostki shader (blok SIMD), małe kwadraciki to natomiast przetaktowanie pamięci DRAM.

Dobry, trzyczęściowy i bardzo obszerny poradnik obsługi programu RivaTuner (autorstwa Andrzeja Michalskiego) znajdziecie również w dziale mini-recenzje. Polecam zapoznać się z zawartym tam materiałem.

• Riva Tuner Poradnik cz. I
• Riva Tuner Poradnik cz. II
• Riva Tuner Poradnik cz. III Podkrecamy karte graficzna

Wracając do naszych testów, jeżeli zegary są już z grubsza ustalone, warto sprawdzić ich stabilność w programie 3DMark06 lub 3DMark Vantage. Szczególnie ten pierwszy okazuje się narzędziem niejednokrotnie bardziej wymagającym od popularnych testerów stabilności (ATiTool, FurMark, Video Card Stability Tester). W benchmarku warto uaktywnić także antyaliasing i zapuścić go w trybie zapętlenia na kilka przebiegów - oczywiście jeżeli karta przejdzie pierwszy z nich.

Pamiętajmy jednak, overclocking przeprowadzony w powyższy sposób wymaga sporej dozy cierpliwości. Uzyskane taktowanie trzeba też traktować jako graniczne i na co dzień nie pracować z takimi ustawieniami. Jeżeli nie jesteśmy więc maniakami bicia rekordów w programach typu 3DMark, odejmijmy od wyszukanego poziomu po około 15-20 MHz. Sprzęt według założeń będzie nadal podkręcony, a w dłuższym okresie czasu nie sprawi przykrej niespodzianki w postaci utraty stabilności czy też błędów w grafice, popularnie nazywanych artefaktami.