Bestia nie procesor. Test AMD Ryzen 9 9950X3D

AMD nie zwalnia tempa i kontynuuje premiery procesorów dla graczy. Po udanym, typowo gamingowym modelu Ryzen 7 9800X3D producent wprowadził dwie kolejne jednostki, tym razem z wyższego segmentu wydajnościowego: Ryzen 9 9900X3D i Ryzen 9 9950X3D. Nowe procesory mają przyciągnąć uwagę nie tylko graczy, ale także twórców treści.

Do moich rąk trafił Ryzen 9 9950X3D – absolutnie topowy procesor ze stajni „czerwonych”. Co więcej, jest to najdroższy konsumencki układ na rynku, którego cena ma wynosić ponad 3000 zł. Sprawdziłem, czy rzeczywiście jest warty swojej ceny i jak wypada na tle konkurencji.

AMD Ryzen 9 9950X3D to następca modelu AMD Ryzen 9 7950X3D. Jak już wspomniałem we wstępie, jest to jednostka zaprojektowana z myślą o wymagających graczach, którzy oczekują również możliwie najlepszej wydajności w zastosowaniach użytkowych.

Procesor wyposażono w 16 rdzeni i 32 wątki opartych na architekturze Zen 5. W przeciwieństwie do standardowego modelu Ryzen 9 9950X, wersja 3D została wzbogacona o 64 MB pamięci 3D V-Cache (drugiej generacji). Ta dodatkowa pamięć podręczna ma zapewnić lepszą wydajność w grach. 

Tradycyjnie mamy do czynienia z konstrukcją opartą na chipletach. Podobnie jak w starszym modelu Ryzen 9 7950X3D, jądro 3D V-Cache zostało dodane do jednego chipletu — z dodatkowej pamięci podęcznej może korzystać tylko połowa rdzeni. Warto jednak zaznaczyć, że tym razem mamy do czynienia z drugą generacją tej technologii 3D V-cache. Dodatkowe jądro umieszczono pod jądrem CCD, co powinno pozytywnie wpływać na efektywność odprowadzania ciepła.

Producent deklaruje, że bazowe taktowanie procesora wynosi 4,3 GHz, a w trybie Boost może ono wzrosnąć nawet do 5,7 GHz. W odróżnieniu od poprzednika, jednostka oferuje odblokowany mnożnik, więc można ją dodatkowo podkręcić (co też później zweryfikuję w praktyce). 

W praktyce taktowanie procesora zależy od obciążenia. Przy wykorzystaniu pojedynczego wątku jednostka osiąga nieco ponad 5700 MHz, natomiast przy obciążeniu wielowątkowym standardowe rdzenie pracują z częstotliwością około 5150 MHz, a te z pamięcią 3D Cache – około 5100 MHz.

Nowa generacja procesorów Ryzen 9000 obsługuje dwukanałowe pamięci DDR5 RAM, natywnie wspierając moduły DDR5-5600. Oczywiście możliwe jest zastosowanie szybszych modułów – przy synchronicznym taktowaniu kontrolera pamięci optymalnym wyborem będą DDR5-6000. Warto tutaj mieć świadomość, że w przypadku jeszcze szybszych modułów kontroler przechodzi w tryb asynchroniczny, co może negatywnie wpłynąć na osiągi pamięci operacyjnej.

W ramach kronikarskiego obowiązku należy także wspomnieć, że procesor wyposażono w zintegrowany układ graficzny. Absolutnie nie jest to jednak grafika przeznaczona do grania. Producent zastosował podstawowy chip graficzny z dwoma blokami CU (128 procesorów strumieniowych), który umożliwia wykonywanie jedynie bardzo podstawowych zadań.

W porównaniu do poprzednika zwiększono także limity energetyczne. Ryzen 9 9950X3D charakteryzuje się współczynnikiem TDP na poziomie 170 W, ale maksymalny limit mocy PPT wynosi tylko 200 W (czyli nieco mniej niż w zwykłym 9950X). W zestawie z procesorem nie znajdziemy chłodzenia, ale producent zaleca użycie zestawu AiO z chłodnicą o rozmiarze 240 lub 280 mm.

Sprawdziłem to w praktyce i okazało się, że procesor można skutecznie schłodzić nawet dobrym chłodzeniem wieżowym. Na modelu be quiet! Dark Rock 5, przy mocnym obciążeniu, uzyskałem temperatury na poziomie około 85 stopni Celsjusza. Do testów wykorzystałem jednak chłodzenie AiO z potężnym radiatorem w rozmiarze 420 mm.

Ryzen 9 9950X3D na premierę został wyceniony na 699 dolarów, czyli tak samo jak poprzedni model Ryzen 9 7950X3D (chociaż starszy model zdażył już nieco potanieć). W Polsce jego cena ma wynosić ok. 3300 zł, co czyni go jednym z najdroższych procesorów dla komputerów osobistych. Dla porównania, topowy model konkurencji – Intel Core Ultra 9 285K – jest dużo tańszy i obecnie można go kupić za ok. 2600 zł.

Warto jednak zwrócić uwagę na koszt całej platformy, ponieważ procesor jest kompatybilny z płytami głównymi AM5, które są nieco tańsze od konkurencyjnych modeli Intel LGA 1851 (sensowne modele można znaleźć już w cenie 600-800 zł). Warto również dodać, że jednostka działa także na starszych i tańszych modelach płyt głównych, takich jak X670/X670E, B650/B650E i B620 (po aktualizacji BIOS-u). To duży atut w porównaniu do najnowszych modeli konkurencji, gdzie konieczna jest również wymiana płyty głównej. Dzięki temu Ryzen 9 9950X3D może stanowić atrakcyjną opcję dla osób planujących modernizację komputera.

Jak nowy procesor wypada w praktyce? Sprawdźmy to w testach.

• procesor: AMD Ryzen 9 9950X3D (PPT 200 W)
• chłodzenie procesora: Arctic Liquid Freezer II 420
• płyta główna: Gigabyte X870E Aorus Master (BIOS N10 - AGESA PI 1.2.0.3 PatchA)
• pamięć RAM: G.Skill Trident Z5 Neo 2x 16 GB 6000 MHz CL30
• karta graficzna: Gigabyte GeForce RTX 4090 Gaming OC
• dysk SSD: Lexar NM790 2 TB
• zasilacz: be quiet! Dark Power 13 850W

Podczas testów zauważyłem, że płyta główna Gigabyte X870E Aorus Master pozwala nieco bardziej podbić zegary procesora, co wpływa na minimalnie lepszą wydajność oraz wyższe zapotrzebowanie na energię elektryczną.

Wyniki wcześniejszych modeli AMD Ryzen 9000 oraz Intel Core 14000 i Core Ultra 200 pochodzą z wcześniejszych testów (do bazy dodałem jedynie model Ryzen 9 7950X3D, który został przetestowany na tej samej platformie). Platformy działały z systemem operacyjnym Windows 11 24H2, a do karty graficznej zainstalowałem sterowniki NVIDIA GeForce Game Ready Driver 565.90 WHQL. Płyta główna wykorzystywała technologię Resizable BAR.

Wykorzystałem też najnowsze sterowniki do chipsetu, które lepiej radzą sobie z doborem odpowiednich rdzeni oraz optymalizacją taktowania i limitów mocy pod kątem gier. Co istotne, nowe sterowniki automatycznie wykrywają zamontowany procesor, więc zmiana konfiguracji (np. ze starszego modelu Ryzen 7 7800X3D na nowy Ryzen 9 9950X3D) nie wymaga już ponownej instalacji całego systemu.

Procesor AMD Ryzen 9 9950X3D to model przeznaczony głównie do pracy twórczej, dlatego postanowiłem sprawdzić, jak radzi sobie w zastosowaniach procesorowych. Testy zostały przeprowadzone przy użyciu skróconej procedury testowej, która koncentrowała się na najczęściej spotykanych zadaniach wymagających wysokiej wydajności CPU. Wyniki wydajności zostały porównane z innymi modelami dostępnymi na rynku, w tym z poprzednią generacją Ryzen 9 7950X3D oraz konkurencyjnym procesorem Intel Core Ultra 9 285K.

Wyniki wydajności mówią same za siebie — AMD Ryzen 9 9950X3D to jeden z najwydajniejszych procesorów dostępnych na rynku, który zazwyczaj zapewnia lepsze osiągi niż konkurencyjny Core Ultra 9 285K (choć nie we wszystkich zastosowaniach). Warto również zwrócić uwagę na znaczny wzrost wydajności względem poprzednika — często mowa tu o kilkunastoprocentowej poprawie w zastosowaniach jedno- i wielowątkowych.

AMD Ryzen 9 9950X3D to procesor stworzony z myślą o najbardziej wymagających graczach. Aby sprawdzić jego wydajność w grach, przetestowałem go w kilku najnowszych tytułach, wykorzystując kartę graficzną GeForce RTX 4090 oraz ustawiając rozdzielczość na 1080p. Warto jednak zaznaczyć, że w wyższych rozdzielczościach, takich jak 1440p i 4K, wpływ procesora na wydajność jest mniejszy, co sprawia, że różnice pomiędzy poszczególnymi modelami stają się mniej zauważalne.

Zastosowanie dodatkowej pamięci podręcznej przełożyło się na świetne osiągi w grach. Ryzen 9 9950X3D plasuje się w czołówce rankingu, oferując bardzo zbliżone wyniki do modelu Ryzen 7 9800X3D. Konkurencyjny Intel Core Ultra 9 285K pozostaje daleko w tyle, podobnie jak starszy Core i9-14900K.

AMD Ryzen 9 9950X3D charakteryzuje się współczynnikiem TDP wynoszącym 170 W, natomiast jego maksymalny limit mocy to 200 W. Aby sprawdzić, jak wypada pod względem zapotrzebowania na energię, przeprowadziłem testy w trzech różnych scenariuszach: w stanie bezczynności, podczas intensywnego obciążenia wielowątkowego (test w Cinebench 2024) oraz podczas grania w wymagającą grę (Cyberpunk 2077). Dodatkowo obliczyłem efektywność energetyczną, analizując liczbę punktów uzyskanych w benchmarku Cinebench 2024 w przeliczeniu na każdy wat pobieranej mocy.

Warto jednak mieć na uwadze, że zastosowana płyta główna Gigabyte X870E Aorus Master zapewnia lepsze osiągi, jednocześnie nieco podbijając pobór mocy procesora. W przypadku innej płyty głównej wskazania poboru mocy będą nieco niższe.

Producent zrezygnował z utrzymania niskiego poboru mocy, charakterystycznego dla starszego modelu Ryzen 9 7950X3D. Efekt był łatwy do przewidzenia - AMD Ryzen 9 9950X3D charakteryzuje się dużo wyższym zapotrzebowaniem na energię elektryczną (i to nawet mimo zmniejszonego limitu mocy PPT). Przy pełnym obciążeniu osiąga poziom zbliżony do konkurencyjnego Core Ultra 9 285K, na szczęście do starszych modeli Core i9 jeszcze trochę mu brakuje.

Wysoka wydajność przekłada się na całkiem dobrą efektywność energetyczną. Choć nie osiąga poziomu starszego modelu Ryzen 9 7950X3D, to i tak można mówić o bardzo dobrych rezultatach, porównywalnych z najnowszymi modelami Intela.

Procesor AMD Ryzen 9 9950X3D w odróżnieniu od poprzednika oferuje odblokowany mnożnik, dzięki czemu można go podkręcić. Warto jednak zaznaczyć, że podkręcanie możliwe jest tylko w przypadku płyt głównych z chipsetami:

• AMD X870E
• AMD X870
• AMD X670E
• AMD X670
• AMD B850
• AMD B650E
• AMD B650

Podstawowe modele AMD B840 i A620 nie pozwalają na podkręcanie procesora.

Co prawda nowe procesory AMD już w standardzie pracują z dosyć wyżyłowanymi ustawieniami, ale sprawdziłem jak dodatkowo można zoptymalizować parametry jednostki.

Przy wykorzystaniu technologii AMD Precision Boost Overdrive (Boost Overdrive +200) i Curve Optymizer (-25) udało mi się nieco podnieść taktowania jednostki do ok. 5300 MHz.

Wzrost wydajności pozostaje jednak marginalny. Takie parametry przełożyły się na około 3% poprawę wydajności w zastosowaniach wielowątkowych oraz około 1% w zastosowaniach jednowątkowych. Warto jednak zaznaczyć, że udało się jednocześnie zmniejszyć pobór mocy procesora o około 17 W (z 342 W do 325 W), co dodatkowo wpłynęło na nieznaczne obniżenie temperatur.

AMD Ryzen 9 9950X3D to prawdziwa bestia wśród procesorów, która nie tylko wprowadza nowszą mikroarchitekturę, ale nadrabia wszystkie braki swojego poprzednika. Doskonale sprawdza się zarówno w grach, jak i w wymagających programach. Trzeba jednak pamiętać, że jest to sprzęt przeznaczony dla wąskiego grona odbiorców — zwłaszcza tych, którzy są gotowi zainwestować znaczną sumę pieniędzy.

AMD Ryzen 9 9950X3D to obecnie najwydajniejszy procesor w ofercie „czerwonych”. Jego poprzednik nie prezentował się aż tak imponująco i często musieliśmy się liczyć z pójściem na kompromis, ale 16 rdzeni i 32 wątki architektury Zen 5 zapewniają świetną wydajność zarówno w testach jednowątkowych, jak i wielowątkowych. Nowy procesor często osiąga poziom wyższy nawet od najnowszego, topowego procesora Intela — Core Ultra 9 285K.

Dodanie pamięci podręcznej 3D V-Cache bezpośrednio przekłada się na osiągi w grach — mówimy tutaj o poziomie zbliżonym lub nawet lepszym od modelu Ryzen 7 9800X3D, czyli absolutnie najwyższej wydajności, jaką można sobie wymarzyć w gamingu. Nawet konkurencyjny Core i9 14900K nie zapewnia tak dobrych rezultatów, nie wspominając już o Core Ultra 9 285K, który nie jest najlepszym wyborem do gier.

Nowy model oferuje również odblokowany mnożnik. Nie należy jednak spodziewać się ogromnego potencjału do podkręcania — bardziej chodzi tu o optymalizację osiągów, która skutkuje niewielką poprawą wydajności przy jednoczesnym obniżeniu zapotrzebowania na energię. Co istotne, nowa jednostka nie wymaga wyjątkowo mocnego chłodzenia, choć pobór mocy i efektywność energetyczna nie wypadają już tak rewelacyjnie jak u poprzednika.

Ryzen 9 9950X3D to bez wątpienia najwydajniejszy konsumencki procesor dostępny na rynku — zarówno w grach, jak i w wymagających programach. Niestety, jest też najdroższy — jego cena powinna wynosić około 3300 zł (choć początkowo zapewne będzie wyższa, do czego zdążyły przyzwyczaić nas premiery AMD). Tak kosztowny procesor nie jest wyborem dla każdego — to sprzęt przeznaczony do absolutnie topowych komputerów, których ceny mogą sięgać kilkunastu lub kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Za wyborem jednostki przemawia jeszcze jedna istotna cecha — platforma AMD AM5, która oferuje szeroką funkcjonalność, w tym obsługę dużej pojemności pamięci RAM i szybkich dysków SSD NVMe. Co więcej, platforma ta ma zagwarantowane wsparcie i rozwój co najmniej do 2027 roku. Dzięki temu posiadacze starszych komputerów mogą wymienić dotychczasowy procesor właśnie na 9950X3D, a w przyszłości zaktualizować go np. na hipotetycznego Ryzen 9 10950X3D. U konkurencji taka elastyczność wcale nie jest oczywista — przy zmianie procesora często konieczny okazuje się zakup nowej płyty głównej.

Tutaj wybór wydaje się oczywisty. Ryzen 9 9950X3D powinien u nas kosztować niewiele więcej niż starszy model. Otrzymujemy jednak znaczną poprawę wydajności i w grach i w programach. Na minus wyższy pobór mocy (a więc też gorsza efektywność energetyczna), jednak nie jest to aż tak znacząca wada.

Wybór procesora zależy od tego, do czego używacie komputera. Jeśli służy głównie do grania, nie ma sensu inwestować w Ryzen 9 9950X3D — w zupełności wystarczy Ryzen 7 9800X3D. Jednak w przypadku zastosowań twórczych, takich jak obróbka wideo czy streamowanie, warto rozważyć lepszy model. Różnica w cenie wbrew pozorom nie jest aż tak duża, a inwestycja we flagowy procesor powinna się z czasem zwrócić.

Produkt do przeprowadzenia testu został użyczony przez firmę AMD. Firma użyczająca nie miała wpływu na treść ani wglądu w niego przed publikacją. Jest to niezależna recenzja dziennikarska.