ATi Radeon HD 5850 - taniej, ale wciąż wydajnie

W dniu premiery (23.09) Radeonów z serii HD 5800 producent nie dysponował jeszcze egzemplarzami testowymi kart HD 5850. To modele nieco słabsze niż HD 5870, jakie przetestowaliśmy w czasie premiery. Są jednak - co ważne - wyraźnie tańsze. Obecnie testujemy model HD 5850 marki HiS, którego cena rynkowa to ok. 1100 zł. 

Parametry i dostępne w HD 5850 technologie sprawiają, że karta ATI może bezpośrednio rywalizować z GeForce'em GTX 285.

Możliwości Radeona HD 5850

Karta opiera się, podobnie jak HD5870, na tym samym układzie Cypress, tym razem jednak w wersji Pro. Różnica polega na zablokowaniu w rdzeniu dwóch 16-procesorowych klastrów SIMD (32 jednostek SP) oraz dwóch bloków TMU (8 jednostek TA/AF). W układzie pozostało zatem 288 jednostek SP, 72 TMU, oraz 32 nienaruszone Render Back Endy. Dzięki temu szyna do pamięci pozostała także pełna – 256 bit (4x 64). Dodatkowym ograniczeniem w stosunku do HD5870 jest obniżenie zegarów taktujących do 725 MHz dla rdzenia oraz 1000 MHz dla pamięci GDDR5 (4000 w trybie QDR). 

Radeon HD 5850 ma być tańszy od mocniejszego HD 5870 o około 100 dol. Sądząc po specyfikacji technicznej, mając jednocześnie w pamięci wydajność mocniejszego modelu, można dojść do poniekąd słusznego wniosku, że karta bez problemu powinna pokonać GeForce'a GTX 285. Jeżeli cena Radeona HD 5850 będzie rzeczywiście niższa od konkurenta o około 200 zł w momencie premiery, możemy założyć, że ten sprzęt powinien sprzedawać się naprawdę dobrze.

Na kolejnych stronach przekonasz się, czy Radeon HD 5850 jest opłacalną kartą graficzną.

Obecnie nie będziemy już dokładnie opisywać poszczególnych technologii obsługiwanych przez karty z serii HD 5800 – zrobiliśmy to w momencie premiery. Teraz każdy użytkownik wie już doskonale, że mamy do czynienia z nowym, usprawnionym silnikiem graficznym Terascale 2, wsparciem dla API DirectX11/DirectCompute11, oraz zdolnością do wykonywania instrukcji zgodnych z modelem ShaderModel 5.0. Technologie takie jak ATi Stream czy Eyefinity także nie powinny obecnie nikogo zaskakiwać. Wszystko zdążyliśmy już opisać.

Bohaterem niniejszego testu jest Radeon HD 5850 znanej firmy HiS.

Z zewnątrz, poza charakterystycznymi naklejkami dla HiS (na szczęście stonowanymi), nie zauważymy żadnej znaczącej różnicy w wyglądzie karty, gdy porównamy ją z wersją referencyjną. Karta mierzy 24 cm długości i w odróżnieniu od HD 5870 jej efektywną długość wyznacza już sama płyta PCB. 

GPU-Z: podstawowe parametry techniczne karty HiS Radeon HD5850 1 GB

Kartę wyposażono w 1024 MB (1 GB) pamięci typu GDDR5, mogących się poszczycić przepustowością na poziomie 5 Gbps. Zegary taktujące pozostały względem modelu referencyjnego na niezmienionym poziomie – 725 MHz dla rdzenia i 1000 MHz dla pamięci.

Tańszy model Radeona nowej serii HD 5800 wykorzystuje trzy (zamiast czterech) fazy zasilające układ, a energia do całej karty podawana jest, oprócz systemowego złącza PCI-E, poprzez dwie dodatkowe wtyczki 6-pin PEG o wydolności 75 W każda. Co ciekawe, wtyczki rozmieszczono tym razem nieco mniej „wygodnie”, bo na tylnej krawędzi.

Układ chłodzenia HD 5850 jest nieco prostszy i mniejszy gabarytowo od modelu z najwyższej półki. Biorąc jednak po uwagę niższe napięcie zasilające (od 0,95 do 1,088 V – w zależności od stanu pracy), obniżone zegary oraz mniej aktywnych jednostek SP/TMU, wydaje się wystarczający.

Na śledziu znajdziemy, podobnie jak w typowym modelu HD 5870, dwa złącza DualLink DVI-I, gniazdko HDMI 1.3a oraz coraz częściej używany DisplayPort.

Wyposażenie karty jest raczej standardowe. Ponad przeciętność wybija się natomiast dołączenie kuponu na grę Colin McRae: DiRT2, którą można pobrać poprzez Steam.

• Windows VISTA Home Premium SP2 PL
• DirectX august'09 update
• intel INF update utility v9.1.1
• nVIDIA PhysX driver v9.09.08.14

• ati: Catalyst 9.2 (8.582) – Radeon HD4670
• ati: Catalyst 9.3 (8.591) – Radeon HD4000 series
• ati: Catalyst 9.4beta2 (8.60.0) – Radeon HD4770
• ati: Catalyst 9.4 (8.60.09) – Radeon HD4890
• ati: Catalyst 9.6 (8.62.0) – Radeon HD4850 1GB
• ati: Catalyst 9.10beta (8.66 RC6 -Sep11) – Radeon HD5870 1GB
• ati: Catalyst 9.10beta (8.66 RC6 -Sep21) – Radeon HD5850 1GB

• nvidia: ForceWare 181.22 whql – GeForce GTX260-core216
• nvidia: ForceWare 182.06 whql – GeForce 9600GT
• nvidia: ForceWare 182.08 whql – GeForce 9/GTX
• nvidia: ForceWare 182.50 whql – GeForce GTX275
• nvidia: ForceWare 186.18 whql – GeForce GTS250/GTX285
• nvidia: ForceWare 190.62 whql – GeForce GTX295

• SiSoft Sandra 2009 SP3
• GPU-Z 0.3.5
• FRAPS 2.9.8
• Fur Stability Benchmark v1.7.0
• AMDGPUClockTool v0.9.26.0

• Sapphire Radeon HD4670 (750/2000) 512MB
• HiS Radeon HD4770 (750/3200) 512MB
• Sapphire Radeon HD4830 (575/1800) 512MB
• MSI Radeon HD4850 (625/1986) 512MB
• ASUS Radeon HD4850 (625/1986) 1GB
• Gigabyte Radeon HD4870 (750/3600) 512MB
• Sapphire Radeon HD4890 (850/3900) 1GB
• ASUS Radeon HD4870X2 (750/3600) 2GB
• HiS Radeon Radeon HD5850 (725/4000) 1GB
• ATi Radeon Radeon HD5870 (850/4800) 1GB

• EVGA GeForce 9600GT (650/1625/1800) 512MB
• Gainward GeForce 9800GT (600/1500/1800) 512MB
• EVGA GeForce 9800GTX+ (756/1836/2246) 512MB
• Gigabyte GeForce GTS250 (740/1836/2000) 1GB
• EVGA GeForce GTX260-core192 (576/1242/1998) 896MB
• Gainward GeForce GTX275 (633/1404/2322) 896MB
• Gigabyte GeForce GTX285 (648/1476/2482) 1GB
• Gainward GeForce GTX295 (576/1242/2016) 1792MB - 1PCB

- ** poglądowy schemat rozmieszczenia punktów pomiaru generowanego hałasu [dB]

1.pierwszy punkt pomiarowy - karta

2.drugi punkt pomiarowy - stanowisko

Podobnie jak w przypadku testu HD 5870, warto zerknąć na syntetyczne wyliczenia wydajności specjalizowanych aplikacji. Na początek SiSoft Sandra i kilka podtestów opierających się na potencjale kart do obliczeń na GPGPU.

Niespodzianki nie ma. Karta wydaje się wystarczająco mocna (choć w tym przypadku mocy nigdy za wiele) do obliczeń w środowisku DirectCompute10.1. Nad konkurencyjnymi rozwiązaniami NVIDII góruje przede wszystkim w testach FP64 (podwojonej precyzji). W teście badającym przepustowość wewnętrzną, jednoprocesorowy GeForce GTX280 dzięki niższym opóźnieniom pamięci uzyskuje za to wyniki lepsze nawet od Radeona HD 5870.

W testach HDR pakietu 3dmark06, Radeon HD 5850 osiąga wyniki słabsze od mocniejszego modelu o około 1000 punktów. Jednocześnie przy dociążaniu próbkami AA wykazuje znaczną przewagę nad GTX285. W środowisku DX9.0 (a więc w kodzie pisanym pod SM2.0) przewaga nie jest już tak wyraźna, choć po ustawieniu ośmiokrotnego wygładzania sięga już 850 punktów. 

W 3DMark Vantage na profilach Performance i High nowa karta ATi/AMD jest już tylko minimalnie szybsza od GeForce'a GTX 285. Nieco lepiej wypada za to na profilu Extreme – 530 punktów przewagi.

Testy wypełniania ukazują podobną sytuację, jaką mieliśmy przy okazji testowania HD 5870. Karty oparte na jądrze Cypress rewelacyjnie radzą sobie z teksturowaniem, znacznie gorzej natomiast z mieszaniem sąsiadujących ze sobą kolorów (jednostki RBE).

W starszym Stalkerze nowa karta ATI radzi sobie bardzo dobrze. Osiągany framerate plasuje ją zdecydowanie ponad GTX 285, tym bardziej jeżeli weźmiemy pod uwagę aspekt osiągania wyższych wyników minimalnych.

W środowisku DX10.1 HD 5850 sprawuje się jeszcze lepiej aniżeli w API DX10. Jeżeli jednak w jednej lokacji osiąga średnią na poziomie HD 4870 X2, to już w drugiej wypada na poziomie GTX 285.

W Dead Space Radeon HD 5850 plasuje się na poziomie GeForce GTX275. Nieco lepiej wypada natomiast z uaktywnionym trybem wygładzania krawędzi, osiągając od w/w karty znacznie wyższe wyniki minimalne.

W Mirror's Edge karcie ATI udaje się pokonać GTX 285 dopiero w ustawieniach z ośmiokrotnym AA. Lepsza wydajność w tym tytule osiągana na GeForce'ach to efekt sprzętowego wsparcia dla efektów PhysX.

FarCry2 na pierwszy rzut oka prezentuje się bardzo dobrze na HD 5850. Wraz ze zwiększaniem obciążenia próbkami AA, GeForce GTX 285 okazuje się jednak wciąż nieco lepszym wyborem.

Podobnie jest w World In Conflict, z tym że przy AA-x4 GeForce GTX285 musi niejako doganiać nowego Radeona.

Race Driver GRID to chyba najlepiej działający tytuł na tej karcie. HD 5850 ustępuje tu tylko swojemu mocniejszemu protoplaście o zaledwie kilka klatek/s.

W Crysisie Radeon HD 5850 w niższych rozdzielczościach sprawdza się dosyć przeciętnie. Wyniki uzyskiwane na tej karcie plasują ją w okolicach HD 4890 i GTX 275. W rozdzielczości Full HD jest już nieco lepiej. Wystarcza to jednak zaledwie do pokonania GeForce'a GTX 285.

W Warheadzie jest nieznacznie słabiej. Na ustawieniach Entuzjasta karta osiąga poziom GTX 275, a na mniej obciążających ustawieniach Gracz – jest od niej słabsza o około 1-2 klatki/s

Catalyst Control Center: konfiguracja pulpitu rozszerzonego na dwa wyświetlacze

Przy użyciu technologii Eyefinity i dwóch monitorów będziemy mieć do dyspozyji rozdzielczości 2560 x 1024  oraz 3840 x 1200 pikseli. Pomijając występujące w takiej konfiguracji ramki na środku ekranu, przy 25x10 z powodzeniem zagramy w Stalkera Czyste Niebo, a przy wyższej rozdzielczości - w FarCry2 bez wygładzania krawędzi. Crysis, podobnie jak na HD 5870, jest w tych trybach zupełnie niegrywalny.

Pomiar temperatury wykazał bardzo niskie wartości w trybie 2D. Standardowe taktowanie 157/300(600) MHz w tym trybie, z zasilaniem rdzenia poniżej 1V, przekłada się na osiąganie zaledwie 30°C!

Co ciekawe, jest to niemal identyczna temperatura jak te osiągane na chipsecie płyty głównej, procesorze (w trybie idle) oraz testowym HDD. :-)

Dopięcie kolejnego monitora skutkuje podniesieniem taktowań do poziomu 400/1000(4000) MHz. Analogicznie więc jak przy HD5870, co oczywiście przekłada się na zwiększenie wartości temperatury do około 43°C.

W przypadku gier uruchomionych na Radeonie HD 5850 temperatura karty oscyluje wokół 55-58°C. Burn Test wykazał jednak, że rdzeń potrafi się rozgrzać nawet do 75°C.

W trybie spoczynku karta jest praktycznie niesłyszalna. W bliskiej odległości wyłapanie generowanego hałasu spośród otoczenia (procesor, dysk, obudowa) jest jednak jak najbardziej możliwe.

Prędkości obrotowe wentylatora, podczas zmian trybu pracy, podlegają wahaniom w zakresie od 21 do 31%. W przypadku overclockingu osoby, które byłyby skłonne do podwyższenia prędkości pracy do około 50% mogą się czuć zawiedzione. Przy takiej prędkości wentylator hałasuje już potwornie (prawie 50 dB na stanowisku), nie dając odetchnąć naszym uszom nawet na minutę.

Takie prędkości będą jednak zupełnie niepotrzebne. W przypadku O/C, myślę że w zupełności wystarczy już 35-36% obrotów maksymalnych.

Pobór energii to chyba największa zaleta tej konstrukcji. Przy swojej założonej wydajności karta wraz z kompletną platformą wyposażoną w procesor Core2 Duo, chipset Intela i pamięci DDR3 pobierała zaledwie 93 W w trybie IDLE (spoczynek), oraz 122 W przy wspomaganiu przetwarzania wideo.

Dołączenie kolejnego wyświetlacza w trybie 2D poskutkowało wzrostem zapotrzebowania na prąd do 116 W.

Pod obciążeniem karta także pokazała się z dobrej strony. Pomimo iż jej TDP ustalono na poziomie aż 170 W (a więc o zaledwie 18 W niżej aniżeli w przypadku HD 5870), konsumuje mniej energii od HD 4870 oraz GF GTX 260.

Wsparcie dla przetwarzania strumieni wideo wysokiej rozdzielczości odbywa się w przypadku Radeonów HD 5800 poprzez specjalizowaną jednostkę Enhanced UVD2, wbudowaną w GPU. Dzięki temu odtwarzanie czy przetwarzanie (np. przy wykorzystaniu ATi Stream) nie powoduje jednoczesnego obciążenia procesora centralnego w znaczącym stopniu.

DXVA Checker – przydatne narzędzie do identyfikacji sprzętowego wspomagania operacji na strumieniach wideo

Nowy Radeon najlepiej radzi sobie z plikami zakodowanymi kodekiem VC-1 (optymalnie w kontenerze Matroski) oraz H.264 – obciążenie CPU rzędu 2-8%. Gorzej natomiast w „natywnym” WMV9, gdzie przy rozdzielczości 1080p utylizacja procesora sięga w zależności od sceny od 10 do 22%.

Przy zamieszaniu, jakie często towarzyszy premierze nowych kart graficznych, nie zawsze mamy czas i narzędzia, aby przeprowadzić dodatkowe testy ukazujące możliwości urządzeń do dalszego podnoszenia zegarów (overclocking). Tym razem sprawdzimy już, jakim potencjałem w tym zakresie dysponuje układ Cypress Pro.

Catalyst Control Center / ATi Overdrive – widełki z zakresu 550-775 MHz zadowolą co najwyżej "niedzielnych overclockerów"

Udostępniony przez ATi/AMD zakres możliwości nadtaktowywania w sterownikach został znacznie ograniczony. Dotyczy to oczywiście niemal wszystkich kart referencyjnych, za wyjątkiem ASUS-a i jego kart z autorskim rozwiązaniem Voltage Tweak.

Podkręcalność testowego HiS-a udało się przeprowadzić programem pochodzącym także od AMD. Mowa o mało wygodnej, ale jednak skutecznej aplikacji AMDGPUClockTool w wersji 0.9.26.0.

AMDGPUClockTool – maksymalne stabilne taktowania HiS Radeon HD 5850 1 GB

Zmiana napięcia w tym programie dotyczy jedynie trybów dostępnych dla poszczególnych trybów pracy (2D/UVD/Boot/3D), dlatego w tym przypadku w niczym to nie pomoże.

Przy domyślnym napięciu GPU pozwoliło na taktowanie rzędu 830 MHz, jednak w zależności od gry te zegary okazały się nie do końca stabilne. Ostatnie, tak naprawdę zupełnie stabilne wartości dla rdzenia, to 823-824 MHz. Z jednej strony wydaje się to niewiele – w końcu karta wyprodukowana została w procesie 40 nm - należy jednak wziąć pod uwagę, iż w trybie 3D jest ona zasilana napięciem na poziomie ~1,1V. Jeżeli do ingerencji w ustawienia zasilania (np. z poziomu BIOS-u) powstaną stosowne tweaki, układ powinien pozwolić na znacznie więcej.

Zastosowane pamięci wydają się modułami identycznymi z tymi, jakie występują w HD 5870 – co najwyżej będą  nieco bardziej niedowoltowane, tak, aby nie przekroczyć przez „przypadkowe” O/C wartości mocniejszego modelu. W przypadku testowanego HiS-a ich podkręcalność okazała się bardzo dobra. Udało się podnieść zegar o całe 278 MHz (1112 MHz QDR) – jak na GDDR5 cyferki te prezentują się bardzo zachęcająco.

Przeprowadzone testy z podwyższonymi zegarami wykazały, że podbicie taktowania do 824 MHz dla układu oraz 1278M Hz dla pamięci przekłada się na szybsze generowanie grafiki średnio od 13,5 do 18%. Najwięcej zyskamy w programach syntetycznych, bo od około 14% pod Vantage, do 17,5-18% w 3DMark06.

Bardzo ciekawy wynik padł także w teście wypełniania pikseli. Odnotowany zysk sięgnął aż 25,5%. Jak widać, jest  bardziej zależny od przepustowości samej pamięci. Prędkość teksturowania przekłada się natomiast z różnicy w taktowaniu samego rdzenia – 13,6% zysku.

W grach jest już nieco słabiej, choć wyniki pod Stalkerem czy FarCry 2 nie odbiegają znacząco od powyższej średniej – od 12,5 do 17,5%.  Najniższą skalowalnością wydajności z taktowaniem układu i pamięci poszczycić się może Crysis. Nad częstotliwością domyślną uświadczymy tu zaledwie od 7 do 12% zysku.

Nowa konstrukcja AMD oparta na silniku Terascale 2 bije kartę NVIDIA GeForce GTX 285 niemal we wszystkich aspektach, poczynając od kultury pracy (głównie pobór energii, temperatura, głośność w trybie 3D), przez nowinki technologiczne czy zgodności specyfikacyjne, kończąc na wydajności w grach pisanych pod API DirectX10 i wyżej.

Czy taką kartą ATI jest w stanie przygarnąć do siebie co bardziej zagorzałych fanów marki GeForce? Myślę że nie do końca. Po pierwsze układ GT200 był w momencie swojej premiery (rewizja A2) rozwiązaniem opierającym się dzielnie atakom konkurencji przez stosunkowo długi czas. Po drugie, spora część użytkowników produktów „zielonych” czuje się przywiązana do swojej ulubionej marki nie tylko sentymentalnie, ale i pragmatycznie (oparci na przekonaniu). Dużą rolę odgrywa tu polityka producenta, skierowana na dobre i wyraźne wsparcie dla własnego standardu fizyki PhysX, czy też promowanie architektury programistycznej CUDA i mnogość wykorzystujących ją aplikacji.

Radeon HD 5870 - premiera kart graficznych AMD 5800

Pomimo tego ATi/AMD, wprowadzając produkty wspierające API DirectX11, wydaje się kierować w stronę graczy wymagających od urządzenia wysokiej wydajności za rozsądną cenę. W przypadku HD 5850 producent proponuje wreszcie nie tylko coś szybszego i nowocześniejszego od w/w GeForce'a, ale także i tańszego. Sam układ Cypress w wersji Pro zanadto nie ucierpiał na wydajności w stosunku do swojego protoplasty, choć pewne braki daje się zauważyć powyżej rozdzielczości Full HD oraz z uaktywnionym wysokim trybem wygładzania krawędzi.

Karty z serii HD 5800, z racji nie tylko swej wysokiej wydajności, ale i możliwości jakie oferują, powinny zostać docenione na rynku i tak się pewnie stanie. Barierą dla każdego z nas może być jednak mimo wszystko nie mała cena za taką nowość. Jako alternatywa dla GTX 285, HD 5850 prezentuje się podobnie a często i nieco lepiej, co przy założonej cenie może się okazać główną siłą napędową sprzedaży tych konstrukcji.

HiS Radeon HD 5850, który dotarł do testów, to konstrukcja znakomita, jeżeli chodzi o kulturę pracy (niskie temperatury, niski pobór energii w trybie 2D - akceptowalny w 3D, o niedużym jak na kartę z tego segmentu poziomie generowania hałasu), bardzo dobra jeśli mowa o ogólnej wydajności i niezła, gdy bierzemy pod uwagę potencjał do dodatkowego podkręcania.

Mniej zamożne osoby czekają zapewne na nowe konstrukcje z segmentu średniego, a więc układy Juniper oraz serię kart HD 5700. Ich premiera już niebawem – 13 października. Już niedługo, także w niższych segmentach rynku, może być równie ciekawie.