Intel Sandy Bridge - chipset P67 vs H67

Od premiery Sandy Bridge minęło już trochę czasu i możemy nieco bardziej na spokojnie zająć się badaniem różnych aspektów tej platformy. Wraz z Sandy Bridge pojawiła się nowa podstawka 1155 oraz chipsety płyt głównych o nazwie kodowej Cougar Point. Dwa podstawowe układy zaprezentowane przez Intela zostały oznaczone P67 i H67. Możliwości obu układów różnią się zasadniczo, ale czy ich zastosowanie ma wpływ na wydajność działania procesorów?

Każdy z procesorów Sandy Bridge ma zintegrowany układ graficzny. W zależności od procesora może być to model HD 2000 lub HD 3000. Wydajność obu układów sprawdziliśmy w naszym premierowym teścienowych procesorów Intela. Sęk tkwi w tym, że pomimo tego, iż procesory Sandy Bridge mają zintegrowany rdzeń graficzny, to jednak nie każdy nowy chipset będzie potrafił go wykorzystać. Taką możliwość oferuje H67, natomiast nie ma możliwości wykorzystania "integry" na płytach głównych opartych na układzie logiki P67.

Wybór pomiędzy tymi dwoma chipsetami okazuje się jeszcze bardziej skomplikowany. P67 umożliwia bowiem podkręcanie zarówno procesora jak i pamięci. Możliwości podkręcania za pomocą H67 są niezwykle skromne, a na dodatek nie można (jak dotychczas) wykorzystać pamięci taktowanych wyżej niż 1333 MHz. Intel w zasadzie pozwolił jedynie na niczym nieskrępowane podkręcanie rdzenia graficznego. Sytuacja gmatwa się jeszcze bardziej gdy zauważymy, że jedynie najmocniejsze, w pełni odblokowane procesory oznaczone literką "K" mają wydajny układ HD 3000. Wszystkie pozostałe desktopowe procesory Sandy oferują jedynie układ HD 2000, którego możliwości są znacznie skromniejsze.

Z miejsca nasuwa się pytanie: czy istnieją zauważalne różnice w wydajności pomiędzy obydwoma chipsetami? Postanowiliśmy sprawdzić te zagadnienie, wykorzystując dwie dość znacząco różne płyty główne.

Pierwszą z nich jest "wypasiona" płyta główna Asusa, czyli Maximus IV Extreme, oparta na chipsecie P67. Drugą konstrukcją jest skromniejsza, ale dobrze wyposażona płyta Gigabyte H67A-UD3H. Są to pierwsze płyty (nie licząc produktów Intela) z podstawką 1155, które trafiły do naszej redakcji, dlatego też z miejsca stały się bohaterami niniejszej recenzji.

Obie płyty znajdują się na zupełnie różnych półkach cenowych i przeznaczone są - podobnie jak chipsety - dla różnych odbiorców. Maximus IV Extreme Asusa przeznaczony jest dla miłośników poszukujących jak największej wydajności i dużych możliwości (także podkręcania). To płyta zaprojektowana bez żadnych kompromisów dla fanów ekstremalnego podkręcania. H67A-UD3H Gigabyte to z kolei płyta dla użytkowników, którzy chcieliby wykorzystać zintegrowaną grafikę, ale równocześnie chcieliby posiadać niezłe możliwości, w tym także rozbudowy.

Uprzedzając protesty które zapewne się pojawią, z miejsca wyjaśniamy, że głównym pytaniem jakie postawiliśmy było: czy wykorzystanie chipsetu P67 przynosi widoczny wzrost wydajności w stosunku do H67?

Oczywiste jest, że znacznie droższy produkt Asusa będzie lepiej wyposażony i absolutnie nie jest to porównanie na zasadzie "która z płyt jest lepsza". Jest to znakomita okazja by dokładniej przyjrzeć się dwóm zupełnie różnym konstrukcjom. Dzięki takiemu porównaniu wielu z czytelników będzie tez mogło zadecydować, czy zainwestować w tańszą płytę z chipsetem H67, czy też warto zapłacić więcej za droższą i lepiej wyposażoną konstrukcję z P67. Gdy w nasze ręce wpadnie więcej płyt z podstawką 1155, oczywiście wrócimy do klasycznych testów porównawczych płyt głównych  z podobnej półki cenowej.

W momencie przeprowadzania testów mieliśmy do dyspozycji dwa procesory Sandy Bridge:

• Core i5 2400 3,1-3,4 GHz (4 rdzenie, 4 wątki)
• Core i3 2100 3,1 GHz (2 rdzenie, 4 wątki)

Istnieje obawa, że przy słabszych przedstawicielach rodziny Sandy Bridge układ P67 nie będzie mógł rozwinąć swego pełnego potencjału, ale oczywiście nie zamierzamy na tym jednym teście zakończyć tego ciekawego tematu. Już wkrótce procesory rodziny Core i7 2xxx ponownie zawitają do naszej redakcji i testy różnych konstrukcji z podstawką 1155 ruszą pełną parą.

Więcej o płytach głównych:

• płyty główne asus
• płyty główne gigabyte
• sterowniki i pliki
• jak wybrać płytę główną
• Intel Sandy Bridge - test

Pobierz 3D Mark 11 w wersji Basic

Pobierz benchmark The Last Remnant (DX9)

Najnowsza odsłona serii Aliens vs Predator oferuje wsparcie dla bibliotek DirectX 11 (także teselacja). Do testów wykorzystaliśmy samodzielny benchmark gry. Benchmark uruchamialiśmy w rozdzielczości 1680 x 1050. Test był przeprowadzany trzykrotnie, a wynik został uśredniony.Wynik wyrażany jest w średniej ilości klatek na sekundę - im więcej tym lepiej.

Pobierz benchmark Aliens vs Predator (DX11)

Wersja DX 11 bardzo mocno odstaje od wersji DX 9 jeśli chodzi o szybkość działania gry - stąd niskie wyniki nawet wydajnych akceleratorów graficznych.

Pobierz benchmark Lost Planet 2 (DX9 i DX11)

Już niedługo przechodzimy na wersję 2011 tego programu, którą już teraz można testować w wersji Lite. Zwracamy waszą uwagę, by nie porównywać wyników wersji 2010 i 2011 - w części testów (np. instrukcji multimedialnych procesora) mogą się one znacząco różnić.

Pobierz Sandra 2011c Lite

Przypominamy, że obie płyty są z dwóch różnych przedziałów cenowych. Porównujemy je dlatego by wskazać różnice (bądź ich brak) we wpływie chipsetu na wydajność. Porównanie w tabelce specyfikacji technicznej obu konstrukcji pozwala zobaczyć, na co możemy liczyć wydając na płytę główną kwotę około 500 zł (Gigabyte), a na co zdrowo ponad 1000 zł (Asus). Oczywiście różnice sięgają znacznie głębiej - przyjrzymy się im dokładniej na następnych stronach.

Podstawowe różnice wynikające z zastosowania różnych chipsetów zostały zaznaczone na czerwono.

 Asus Maximus IV Extreme i Gigabyte H76A-UD3H

Obie konstrukcje wizualnie prezentują się znakomicie. Obie wyposażono też w miłą dla oka kolorystykę i profilowane radiatory, Asus naturalnie prezentuje się znacznie bardziej agresywnie, co ma podkreślać, że jest to produkt dla absolutnych maniaków wydajności.

Różnice wynikające z zastosowania różnych chipsetów są dość oczywiste. Podstawowe wyposażenie obu płyt jest podobne: obie mają interfejsy SATA III oraz USB 3.0. Różnice tkwią głównie w ilości portów - zwłaszcza USB 3.0. Tutaj produkt Asusa może naprawdę imponować. Dokładne omówienie wszystkich portów na obu płytach znajdziecie na nastepnej stronie. Prawdziwi maniacy mogą sięgnąć po konfigurację 3-way - płyta Asusa to umożliwia. Firma Gigabyte nie wyposażyła swojej płyty w obsługę SLI. Pamiętajmy jednak o różnicy w cenie tych konstrukcji.

W przypadku Asus Maximus IV Extreme całkowicie zrezygnowano ze slotów PCI - do naszej dyspozycji pozostawiono jednak po jednym slocie PCI Express x1 i x4. Na płycie Gigabyte znajdziemy dwa porty PCI Express x1 i dodatkowo 3 sloty PCI.

Rozmieszczenie elementów na obu płytach jest dość standardowe. Porty SATA na płycie Asusa są wyprowadzone z boku, co pozwala na uniknięcie plątaniny kabli w obudowie. W przypadku tej konstrukcji musimy się liczyć także z podłączeniem do płyty dwóch dodatkowych linii zasilających (molex). Służy to dodatkowemu zasilaniu kart graficznych w konfiguracji multi-GPU oraz portów USB 3.0.

System chłodzenia na płycie Asusa prezentuje się imponująco i powinien znakomicie spełniać swoją rolę. Radiatory na płycie Gigabyte wyglądają nieco skromniej, ale równie interesująco. Oczywiście na podstawie wyglądu można jedynie zgadywać jak sprawdzą się one w praktyce. Średnie temperatury chipsetu na płycie Asusa wahały się od 29 do 38 stopni C, a na płycie Gigabyte od 26 do 34 pod obciążeniem (pomiary przeprowadzone bez obudowy). Oczywiście należy liczyć się z tym, że np. przy wykorzystaniu konfiguracji multi GPU mogą one zauważalnie wzrosnąć.

Na początek przyjrzyjmy się dokładnie portom na tylnych panelach obu konstrukcji. Płyta Gigabyte dzięki chipsetowi H67 i możliwości wykorzystania "zaszytej" w procesor grafiki ma standardowo porty wyjścia obrazu. W tej kwestii po prostu lepiej być może: na tylnym panelu znajdziemy porty HDMI, DisplayPort, DVI-D oraz D-Sub. Cała reszta przedstawia się dość standardowo: 2 porty USB 3.0, jeden port LAN, eSATA, FireWire i 2 porty USB 2.0.

Całkowicie inaczej prezentuje się tylny panel ekstremalnego Asusa. Producent przestał się oglądać na producentów chipsetów i zaprezentował własne rozwiązanie, które pozwoliło mu na wyprowadzenie 8 portów USB 3.0 na tylnym panelu. Stało się to możliwe dzięki zastosowaniu dwóch układów NEC i dwóch hubów VIA. Minusem rozwiązania jest konieczność odpowiedniego zasilania wszystkich układów - służy do tego jedno z gniazd molex na płytce drukowanej, na dodatek dość nieszczęśliwie umieszczone. Obraz obfitości uzupełniają 2 porty LAN, 2 porty eSATA i jeden... USB 2.0.

Płyta Asusa ma cztery złącza PCI Express x16, a Gigabyte dwa. W konfiguracji 2-way sloty na płycie Asusa pracują z prędkością x8, a na płycie Gigabyte drugi port działa z maksymalną prędkością x4. Standardowo na płytach Sandy Bridge mamy do dyspozycji jedynie 16 linii PCI Express. Asus postanowił się nie ograniczać i wykorzystał dodatkowo układ NF200. Pozwala to na pracę w konfiguracji 3-way przy prędkościach x16, x16 i x8.

Asus Maximus IV Extreme i możliwości konfiguracji multi-GPU

W przypadku Asusa zrezygnowano też całkowicie z portów PCI. Zainstalowano w nim za to jeden port PCI Express x1 oraz jeden port PCI Express x4. Produkt Gigabyte jest wyposażony w trzy sloty PCI i dwa PCI Express x1. Drugi slot PCI Express x1 współdzieli linie z PCI Express x16 (x4). Cóż, 16 standardowych linii to jednak niewiele.

Porty SATA w przypadku Gigabyte umieszczone są na wierzchu PCB, a w przypadku Asusa z boku. To drugie rozwiązanie pozwala na uniknięcie zbędnej plątaniny kabli w obudowie, ale przy mniejszych obudowach możemy mieć problem z instalacją/deinstalacją urządzeń SATA.

Asus nie poskąpił praktycznie żadnego dodatku, który zwiększa funkcjonalność jego produktu. Przy takiej cenie po prostu nie trzeba było sie niczym ograniczać. Na PCB wyprowadzono punkty pomiarowe napięć, komputer możemy włączać/resetować za pomocą przycisków, a liczne przełączniki pozwalają na wykorzystanie z wielu dodatkowych funkcji, jak choćby trybu LN2 (ekstremalne chłodzenie za pomocą ciekłego azotu).

Siłą rzeczy więcej można napisać o produkcie Asusa. Na płycie znalazło się miejsce dla Bluetooth, 3-fazowe zasilanie pamięci RAM (w przypadku płyty Gigabyte są to dwie fazy), technologii ROG Connect, czy ROG iDirect, QReset ("zawsze działający" reset, w przeciwieństwie do standardowego, który po zawieszeniu systemu podczas podkręcania nie zawsze chce restartować komputer), wyłącznik slotów PCI Express, BIOS Flashback.... wymieniać można by długo. Instrukcja obsługi tej płyty byłaby znakomitą lekturą do poduszki geeka. ;-).

W przypadku Core i3 rodzaj chipsetu nie miał żadnego znaczenia. W przypadku Core i5, procesor ten osiągał lepsze wyniki na chipsecie P67. Szkoda, że w momencie testów nie posiadaliśmy procesora Core i7 - możliwe, że w przypadku tego procesora różnica byłaby jeszcze bardziej widoczna. Czy jednak różnica w testach syntetycznych przełoży się na wydajność w testach rzeczywistych? Procesory Sandy Bridge są między innymi łakomym kąskiem dla graczy. Czy tak niewielka różnica w syntetykach wpłynie na wyniki w grach?

Dochodzimy do jednej z większych różnic w chipsetach. P67 pozwala na wykorzystanie pamięci o praktycznie dowolnym taktowaniu. Na płycie Gigabyte z H67 możliwe było ustawienie maksymalnego taktowania 1333 MHz - można było wybrać wykorzystanie profilów XMP, ale te które pozwalały pracować pamięci RAM przy wyższym taktowaniu po prostu nie działały.

Czy rodzaj chipsetu wpłynie na działanie pamięci o takim samym taktowaniu? W obu przypadkach wykorzystaliśmy zestaw Kingston HyperX 2 x 2GB pracujący w trybie dwukanałowym, przy taktowaniu RAM 1333MHz i opóźnieniach 9-9-9-24.

Pomiary przepustowości pamięci wprowadziły nas w lekką konsternację, bo procesory pracujące na chipsecie H67 osiągały minimalnie lepsze wyniki. Oczywiście należy brać pod uwagę to, że wyniki zostały zaokrąglone - przykładowo wynik 17,4 był zaokrąglany do 17, a 18,6 już do 19. W praktyce różnice są więc mniejsze niż wynikałoby to z wykresów i mają znikomy wpływ na wydajność platformy.

Wiele pytań użytkowników dotyczyło tego, czy w przypadku wykorzystania równocześnie zintegrowanej i samodzielnej grafiki zauważymy spadki w wydajności działania. Nasze testy nie wykazały praktycznie żadnych różnic w działaniu na płycie z chipsetem H67, niezależnie czy grafika zintegrowana była całkowicie wyłączona, czy też pracowała równocześnie z grafiką odrębną.

Opcje w BIOS-ie płyty Gigabyte umożliwiały włączenie integry jedynie w przypadku braku karty zewnętrznej, bądź jej działania w każdym przypadku. Maksymalna ilość pamięci jaką można było przeznaczyć dla zintegrowanego GPU wynosiła 482 MB.

W teście procesora (Physics) ponownie widać minimalną różnicę w działaniu procesora Core i5 na różnych chipsetach. Nie ma to jednak większego wpływu na całościowy wynik 3D Marka. Rodzaj chipsetu nie miał także żadnego wpływu na działanie karty graficznej (Graphics Score).

Warto zauważyć, że w tej konfiguracji oba procesory sprawują się po prostu identycznie. Podobnie ma się rzecz z pozostałymi grami przetestowanymi przez nas w tej recenzji. Już od pierwszego testu Sandy Bridge wiemy, że nawet najsłabsze modele naprawdę nieźle spisują się w grach. Większych różnic pomiędzy procesorami należy się spodziewać w produkcjach, które intensywniej wykorzystują CPU.

W testach wzięła udział wersja wykorzystująca DirectX 11 - jest ona znacznie wolniejsza od wersji DirectX 9, równocześnie przynosząc mało widoczną poprawę jakości obrazu.

Przy wykorzystaniu przetestowanych przez nas procesorów nie stwierdziliśmy żadnych różnic w działaniu gier na różnych chipsetach. Jeśli silnik gry nie będzie efektywnie wykorzystywał mocy procesora, różnica pomiędzy Core i3-2100 a Core i5-2400 może się zacierać. Powyższy wykres pokazuje działanie testu B z Lost Planet na chipsetach P67 i G67 przy wykorzystaniu procesora Core i5-2400.

W kwestii OC płyta oparta na układzie H67 ma naprawdę niewiele do powiedzenia. Maksymalny wynik BCLK jaki udało nam się uzyskać wynosił niecałe 109 MHz. Jest to oczywiście spowodowane wspólną magistralą systemową dla procesora, DMI, PCI Express i kontrolera pamięci.

Jeśli dysponujemy procesorem wyposażonym w funkcję Turbo (w naszym teście był to model Core i5-2400) możemy nieco podnieść maksymalną wartość mnożnika Turbo (o 4). Daje to maksymalną wartość mnoźnika 38, ale oczywiście tylko dla jednego rdzenia. Przy tak skromnych możliwościach podkręcania zawsze jest to coś. Jeśli nie posiadamy procesora z funkcją Turbo (Core i3), podkręcanie staje się praktycznie zupełnie nieopłacalne.

Po lewej Asus Maximus IV Extreme, po prawej Gigabyte GA-H67A-UD3H

Tak jak wspominaliśmy to na podstronie poświęconej procesorom i RAM, pamięć w przypadku chipsetu H67 może pracować z maksymalnym mnożnikiem 13,33. Intel pozostawił jedynie niewielką furtkę - podkręcanie taktowania zintegrowanego rdzenia graficznego.

Układ P67 pozwala nam o niebo większe możliwości OC. Są to swobodne możliwości regulowania mnożników rdzeni procesora, oczywiście jeśli tylko będziemy pamiętali o zakupie w pełni odblokowanego modelu CPU (oznaczonego literką K - modele Core i7-2600K oraz Core i5-2500K). Dzięki tej płycie głównej i odpowiedniemu systemowi chłodzenia, topowe procesory mogę bez większych trudności sięgnąć granicy 5 GHz. Overclockerowi z Niemiec przy użyciu chłodzenia powietrzem udało się podkręcić procesor Core i7-2600K do 5,77 GHz (104,9 x 55).

Równie swobodnie możemy czuć się w kwestii RAM - "ograniczenie prędkości" do 1333 MHz przestaje obowiązywać. To jak zastosowanie szybszych pamięci wpływa na działanie platformy Sandy Bridge sprawdzimy już wkrótce. Asus Maximus IV Extreme od początku był pomyślany jako maszyna do bicia rekordów. Oprócz zalet z zastosowania układu P67, producent wyposażył ją w wiele technologii ułatwiającej podkręcanie. O kilku z nich wspomnieliśmy już na poprzednich stronach, teraz wymieniamy pozostałe technologie:

• RC Bluetooth - bezprzewodowe podkręcanie za pomocą interfejsu Bluetooth
• ROG iDirect - jeśli należysz do miłośników produktów spod znaku jabłuszka, możesz teraz podkręcać komputer za pomocą iPhone'a czy iPada - przy użyciu kabelka USB, Wi-Fi, czy wspomnianego Bluetooth
• USB Bios Flashback - flashowanie pamięci BIOS przy użycia przenośnej pamięci flash. Jaka w tym nowość? Bez włączania samego komputera, jedynie za naciśnięciem przycisku ROG Connect.
• ROG Connect - podkręcanie za pomocą zewnętrznego systemu, np. notebooka podłączonego do płyty przez USB
• LN2 Mode - tryb dla zwolenników ekstremalnego chłodzenia za pomocą ciekłego azotu, zapobiegający występieniu tak zwanego cold-bug boot
• BIOS Flashback - możliwość przełączania pomiędzy dwoma różnymi wersjami BIOS - mała rzecz, a napewno ucieszy każdego miłosnika OC
• QReset - wspomniana wcześniej wersja resetowania systemu, która (w teorii) powinna zadziałać w każdych warunkach

No i oczywiście nie sposób wspomnieć, że płyta Gigabyte została wyposażona w "standardowy" BIOS, a Asus zdecydował sie na implementację w swoim produkcie nowszego rozwiązania czyli EFI.

W skrócie EFI udostępnia nam znacznie większą ilość opcji, przy znacznie wygodniejszej obsłudze. Jeszcze nigdy podkręcanie nie było tak przyjemne ;-). Dla wszystkich chętnych do zabawy w OC, firma Asus podaje przykładowe ustawienia EFI BIOS:

CPU @4,9 GHz, RAM @2324MHz

Ai Overclock Tuner = Manual

BCLK/PCIE Frequency = 108.9

Turbo Ratio = By number of active cores mode (Unadjustable in OS)

1-Core Ratio Limit = 45

2-Core Ratio Limit = 45

3-Core Ratio Limit = 45

4-Core Ratio Limit = 45

Memory Frequency = DDR3-2175MHz

Extreme OV = Enabled

CPU Voltage = Manual

CPU Manual Voltage = 1.500

DRAM Voltage = 1.65000

Intel Adaptive Thermal Monitor = Disabled

Limit CPUID Maxium = Disabled

Execute Disable Bit = Disabled

Intel Virtualization Technology = Disabled

Enhanced Intel SpeedStep Technology = Enabled

Turbo Mode = Enabled

CPU C1E = Disabled

CPU C3 Report = Disabled

CPU C6 Report = Disabled

Potężna maszyna Asusa nawet przy wykorzystaniu tak energooszczędnych procesorów jak Sandy Bridge i karty Radeon HD 6850 nie imponuje niskim poborem energii. Jednak potencjalnego nabywcę tej płyty ta kwestia prawdopodobnie w ogóle nie będzie interesować.

Nie trzeba być jasnowidzem, by przewidzieć, że skromniejsza konstrukcja Gigabyte będzie pobierać mniejsze ilości  energii. Pobór jest niski przy wykorzystaniu zewnętrznej karty graficznej, a przy zintegrowanej wręcz imponujący.

W niższym segmencie procesorów Sandy Bridge wpływ chipsetu na wydajności jest znikomy. W przypadku procesora Sandy Bridge Core i3 praktycznie nie było żadnych różnic. Testy syntetyczne wykazały, że Sandy Bridge Core i5 może działać szybciej na chipsecie P67 - nie miało to jednak większego znaczenia w takich aplikacjach jak  gry. Już wkrótce kolejne testy płyt z podstawką 1155 oraz mocniejszymi przedstawicielami drugiej generacji procesorów Core.

Tak jak było to wspomniane na początku, różnice pomiędzy obydwoma chipsetami sięgają znacznie głębiej - co omówiliśmy w recenzji. Mamy nadzieję, że to niewielkie porównanie pomoże wam w wyborze odpowiedniej płyty głównej. 

Skomplikowana, wydajna, rozbudowana i... droga konstrukcja. Płyta jest po prostu świetna, ale jej cena powoduje, że niewiele osób zdecyduje sie na zakup. Jej rynkiem docelowym są jednak właśnie najbardziej wymagający użytkownicy. Jeśli tylko uznają, że cena Maximusa IV Extreme jest adekwatna do możliwości sprzętu, na pewno nie będą oni zawiedzeni. Do płyty dołączono oprogramowanie antywirusowe Kaspersky Anti-Virus oraz 3DMark Vantage w wersji Advanced. Dodatkowo otrzymujemy CPU-Z w wersji ROG (Republic of Gamers).

Ta płyta z pewnością znajdzie więcej zwolennikow. Cena nie jest specjalnie wygórowana, a możliwości płyty naprawdę przyzwoite. Jeśli nie zamierzasz bawić sie w podkręcanie, a możliwośc wykorzystania integry jest dla ciebie nie do pogardzenia, nad tym produktem warto się zastanowić. Do płyty dołączone jest oprogramowanie antywirusowe Norton Internet Security w wersji OEM.

Obie płyty w swoich segmentach to naprawdę znakomite i godne polecenia konstrukcje. Przeciętnego użytkownika z pewnością bardziej zainteresuje propozycja Gigabyte. Bezkompromisowy potwór Asusa to sprzęt dla nielicznej grupy zapaleńców, którzy na dodatek mają odpowiednio dużo gotówki.