Komputery małe, ciche i oszczędne

Komputer wielkości szafy albo notebook o rozmiarach walizki. Takie marzenia mieli nasi ojcowie, gdy po raz pierwszy sięgali po nowoczesną - na owe czasy - elektronikę. Kilkunastokilogramowy magnetofon szpulowy M 2405 S, Tonsil Wilga 19 czy nieśmiertelny adapter Bambino to doskonałe centrum rozrywki, oczywiście grubo ponad 30 lat temu. Zajmowały duży stolik i miały twardą mechanikę, ale za to świetnie umilały czas.

Entuzjastyczna idea i pomysł szybko przeradza się w rezygnację i ból głowy. Jak zoptymalizować choć kawałek elektronicznego świata? Co zrobić by uprzątnąć setki kabli i urządzeń, i zastąpić je jednym niewielkim i wielofunkcyjnym sprzętem? Właściciele notebooków z zazdrością zaczęli patrzeć na niewielkie poręczne netbooki. Podobnie jak użytkownicy pecetów z zazdrością, choć czasem i z lekką dezaprobatą patrzą na pojawiające się na rynku nettopy, niewielkie ekonomiczne komputery oraz rozwiązania all-in-one. Obserwacja opinii użytkowników wyraźnie potwierdza, że niewielkie energooszczędne komputery mają tyle samo zwolenników, co przeciwników.

Co decyduje, że tego typu komputery budzą takie emocje? Powodów jest kilka i w zależności od punktu widzenia są wadami lub zaletami.

Jakie wady przytaczają użytkownicy komputerów PC w stosunku do niewielkich rozwiązań?

• Mało wydajne procesory
  To nieprawda - procesory są równie wydajne jak te w klasycznych PC. W niektórych komputerach all-in-one montowane są procesory desktopowe
   
• Malo wydajne dyski twarde
  Po części nieprawda. Stosowanie dysków 5400 obr./min wiążę się z niewielkim spadkiem wydajności. Z kolei do małych komputerków doskonale nadają się dyski SSD 2,5 cala
   
• Mało wydajne karty graficzne
  Nie do końca prawda. Niektóre rozwiązania nawet na zintegrowanej grafice świetnie radzą sobie z filmami HD czy bardziej wymagającymi grami
   
• Do nettopów trudno dobrać dodatkowe części
  Nieprawda, nettopy często mają te same podzespoły co np. notebooki - pamięci RAM, procesory, dyski twarde czy napędy optyczne. Bez problemu nabędziemy napęd optyczny czy dodatkową pamięć 
   
   

Zalet niewielkich komputerów można znaleźć wiele. Przede wszystkim: zajmują mniej miejsca. Podzespoły nettopów czy HTPC są tak dobrane, by pobierać niewielką ilość energii a jednocześnie oferować wysoką wydajność. Kolejna zaleta to energooszczędność - większość z przedstawionych w artykule komputerów ma wewnętrzne lub zewnętrzne zasilacze o mocy 60-120 W. W przypadku komputerów typu all-in-one doskonałym uzupełnieniem i wzbogaceniem obsługi jest ekran dotykowy, a także wbudowany tuner TV, dzięki któremu łatwo stworzyć z komputera poręczny magnetowid do nagrywania ulubionych filmów czy programów.

Przejdźmy jednak do przedstawienia kilkunastu propozycji gotowych zestawów komputerów. Są to konstrukcje cechujące się przyzwoitą wydajnością, niewielkimi rozmiarami, a jednocześnie dbają o nasz rachunekza energię elektryczną.

Komputer PC często nazywany blaszakiem niekoniecznie musi być szary, brzydki i wiecznie zakurzony, stojąc gdzieś pod biurkiem. Producenci dbają o klienta nie tylko oferując doskonale dopracowane i dopasowane podzespoły, ale także biorą pod uwagę względy estetyczne i prostotę obsługi. Doskonałym przykładem tego typu rozwiązań są komputery all-in-one (wszystko w jednym).

Tego typu pecet to jednomodułowa jednostka, w której zawarty jest ekran LCD, płyta główna wraz z procesorem, pamięcią RAM, dyskiem twardym oraz wszelkiego rodzaju kartami rozszerzeń. Zestaw taki nie wymaga od użytkownika wielu zabiegów jeśli chodzi o podłączenie. Wystarczy rozpakować komputerek z kartonu, podłączyć zasilanie i ewentualnie sieć. Po tych czynnościach sprzęt jest gotowy do pracy. 

Dzięki dotykowemu ekranowi możemy w przyjemny sposób sterować komputerem - szczególnie przydatne np. w przypadku aplikacji typu Media Center. Choć wbudowane głośniki nie zapewniają dobrych wrażeń dźwiękowych, to wyjście optyczne S/PDIF pozwoli skonfigurować dźwięk 5.1. W komplecie mysz i klawiatura do złudzenia przypominająca tę znaną z notebooków. Niestety oba urządzenia są przewodowe, podłączane poprzez port USB.

Dużo lepiej na tle modelu 300 wypada TouchSmart 600, który oferuje 23-calowy ekran oraz rozdzielczość 1900x1080 pikseli, co zapewni obsługę Full HD. Podobnie jak w przypadku MSI produkt HP oferuje komplet wszelkiego rodzaju złącz i gniazd do wygodnego podłączenia urządzeń peryferyjnych. Dużym plusem jest zastosowanie bezprzewodowej klawiatury i myszy. Jeśli do kompletu dodamy bezprzewodową kartę sieciową to otrzymujemy niezwykle zgrabny zestaw, który podłączamy wyłącznie do zasilania.

Uwagę zwraca ciekawy wygląd komputera oraz możliwość odtwarzania mediów w Full HD. IdeaCentre A600 doskonale sprawdzi się jako domowe centrum rozrywki. Szkoda tylko, że karta graficzna nie jest na tyle wydajna, by móc cieszyć się grami 3D w pełnych detalach. Na pocieszenie bezprzewowdowa mysz i klawiatura, jak i pilot zdalnego sterowania.

Wysoka rozdzielczość ekranu to nie tylko możliwość oglądania filmów Full HD. Karta graficzna ATI Mobility Radeon HD 4570 z 512 MB pamięci VRAM pozwoli pograć w ulubione gry, których obraz nie będzie raził małą szczegółowością.

Tak dobry ekran zachęca do gromadzenia wszelkich materiałów multimedialnych, a Acer Aspire świetnie się do tego nadaje. Dwurdzeniowy procesor Intel Pentium Dual Core E5300, pamięć RAM 4 GB, dysk 320 GB to doskonały zestaw, by oglądać filmy, gromadzić zdjęcia czy też edytować proste materiały wideo.

Uzupełnieniem komputera może być nie tylko nagrywarka DVD, ale również czytnik Blu-ray. Cena za tak wyposażony komputer nie powinna przekroczyć 2600 zł.

Najnowsze dzieło Apple’a to iMac z 27-calową matrycą podświetlaną diodami LED. Pomysł na nowe iMaki był niezwykle prosty: w jednej obudowie zamknąć wszystkie podzespoły, by stworzyć atrakcyjnie wyglądający komputer bez straty na funkcjonalności. W aluminiowej obudowie znalazł się procesor i5 lub i7, 4 GB pamięci RAM, dysk 1 TB. Obraz na 27-calowej matrycy w rozdzielczości 2560 na 1440 pikseli, układ ATI Radeon HD 4850 z 512 MB pamięci DDR3.

Obsługa materiałów HD nie sprawi nowemu iMakowi żadnego problemu. Do kompletu mamy kamerę internetową, moduł Ethernet i WLAN (2,4 i 5 GHz). Apple w dalszym ciągu jednak nie modernizuje napędów optycznych - w tak doskonale wyposażonym komputerze znajdziemy jedynie nagrywarkę DVD. Za to w komplecie otrzymujemy aluminiową klawiaturę Bluetooth oraz mysz Magic Mouse, z funkcją multi-touch. Mysz także jest w wersji Bluetooth.

Ciekawie przedstawia się również segment niewielkich komputerów opartych na procesorze Intel Atom. Ta 32-bitowa jednostka obliczeniowa wytworzona w technologi 45 nm doskonale sprawdza się nie tylko w komputerach klasy UMPC (Ultra Mobile PC), ale także w standardowej wielkości pecetach. Taktowanie procesora to zazwyczaj 1600-1800 MHz (modele 230, 330, Z540) i może nie powala na kolana, niemniej główną zaletą tego typu rozwiązań jest niewielki pobór energii i mała ilość wytwarzanego ciepła.

Dodatkowe wyposażenie w postaci wyjścia audio 7.1 i energooszczędnego systemu zasilania pobierającego maksymalnie do 35 W energii to dodatkowe zalety. Szkoda tylko, że dostajemy bezprzewodowy interfejs sieciowy w standardzie tylko 802.11 b/g. Niemniej cena oscylująca w okolicach 1000-1200 zł oraz niewielkie rozmiary komputera z pewnością zachęcą do zakupu niektóre osoby poszukujące ekonomicznego komputera do pracy i rozrywki.

Model H200 otrzymamy wraz z 19-calowym monitorem LCD. W czarnej błyszczącej obudowie kryje się procesor Intel Atom N230, 1 GB pamięci RAM oraz zintegrowany układ graficzny Intel GMA 950. To podstawowy zestaw, by obsłużyć preinstalowany system Windows Vista Home Basic. Taki komputer w zupełności wystarczy do codziennych zadań zwykłego użytkownika, który czyta pocztę, przegląda internet czy też tworzy dokumenty biurowe. Główną zaletą zestawu jest możliwość montażu standardowych kart rozszerzeń oraz napędów 5,25 i 3,5 cala. Klasyczna obudowa PC pozwoli na montaż dodatkowych komponentów sprzętowych. Niezbyt wygórowana cena oscylująca w granicach 1300-1400 złotych zachęca do zakupu.

Czarna obudowa ze srebrnymi akcentami zawiera płytę główną Intel 945GC z procesorem Intel Atom Dual Core 1,6 GHz, 1 GB pamięci RAM, grafikę Intel GMA950 oraz 160-gigabajtowy dysk twardy i nagrywarkę DVD. Ilość portów i gniazd rozszerzeń to niemal standard komputerów klasy nettop / miniPC. Wyjątek stanowi gniazdo DVI i port RS232. Swoim zestawem Shuttle gwarantuje ciszę - procesor ma pasywne chłodzenie, zewnętrzny zasilacz również nie ma żadnych wentylatorów.

X270V to dobry przykład otwarcia się producentów na alternatywne systemy operacyjne. Dzięki takim zabiegom mamy pewność, że proponowany przez producenta system operacyjny nie dość, że jest darmowy, to jeszcze został dobrze przystosowany do platformy X270V.

W przypadku komputerów firmowych większość systemów informatycznych opiera się na platformach serwerowych lub usługach WEB. Dlatego też gigantyczne moce obliczeniowe nie są niezbędne do obsługi pakietu Office czy przetwarzania danych w Płatniku.

Oprócz jednordzeniowego procesora Intel Atom, FX160 oferuje zintegrowaną grafikę Mirage 3 Graphics i obłsługuje do 4 GB pamięci RAM. Dodatkowo ma wbudowany moduł 512-2048 MB pamięci NVRAM typu flash, przeznaczonej do przechowywania preinstalowanego systemu operacyjnego. Rozwiązanie to jest szczególnie przydatne w przypadku dużych korporacji, gdzie wymagana jest identyczna konfiguracja dla kilkuset stanowisk.

Optiplex FX160 można zakupić z twardym dyskiem 80 GB. Jeśli miałby to być komputer domowy, taki dysk jest zdecydowanie za mały. Jednak jeśli chodzi o komputer korporacyjny, jest jak najbardziej odpowiedni: w przypadku przedsiębiorstw wrażliwe dane są przechowywane na serwerach zgodnie z polityką bezpieczeństwa firmy. Cena może początkowo odstraszyć, ponieważ oscyluje w granicach 2400 zł w podstawowej wersji z dyskiem twardym 80 GB.

Bolączką niewielkich komputerów są niezbyt wydajne komponenty. Ekonomiczne układy graficzne Intel GMA 950, dyski 2,5 cala 5400 obr./min czy karta sieciowa 10/100 Mbps nie robią na nikim wrażenia. Popularność netbooków sprawiła też, że użytkownicy oczekują od nich tej samej wydajności, co w przypadku pełnoprawnych notebooków czy komputerów PC – często kupują netbooka i po chwili rozczarowują się jego możliwościami.

Nie inaczej jest z nettopami czy Barebone’ami. Próba odtwarzania materiału HD kończy się po kilku sekundach, gdy film zacina się w co drugiej scenie. Gra w ulubione gry również przestaje być przyjemnością, bo nie można liczyć na atrakcyjne wizualnie obrazy. W jaki sposób producenci poradzili sobie z tym problemem? Otóż rozwiązanie jest niezwykle proste i oparte na starej dobrej zasadzie: razem można więcej. Do procesora Intel Atom dołożono wydajniejszą kartę graficzną i dodano więcej pamięci RAM DD2 800 MHz lub DDR3 1066 MHz. Gotowe. Połączenie kilku podzespołów rodzi nową technologię, która jest na tyle wydajna, by podołać zadaniom stawianym przez użytkownika. Co oferuje NVIDIA w platformie ION?

ION to przede wszystkim chipset graficzny MCP79 wraz z układem GeForce 9400M. Do kompletu procesor Intel Atom 230 lub dwurdzeniowy 330, a także pamięci RAM DDR2 800 MHz lub DDR3 1066 MHz.

NVIDIA ION to również możliwość oglądania filmów w rozdzielczości Full HD 1080p wraz z dźwiękiem 7.1. Platformę wspomaga również technologia NVIDIA CUDA, przyspieszająca działanie wymagających aplikacji, szczególnie przy przetwarzaniu grafiki i wideo. Oczywiście - jak na nowego obywatela świata komputerów przystało - ION doskonale sprawdza się w duecie z Windows 7 i Windows Vista.

Oferta nowych rozwiązań platformy ION oraz jej elementów jest bardzo bogata. Poniżej przedstawiamy kilka ciekawych propozycji niewielkich komputerów:

Revo to przykład komputera o niewielkich wymiarach i całkiem dużych możliwościach. To przede wszystkim odpowiedź na zapotrzebowanie użytkowników na niewielkie komputery, które powiesimy sobie z tyłu monitora zamiast huczącego „odkurzacza” pod biurkiem. To również dobry początek na zbudowanie platformy multimedialnej do domowego centrum rozrywki.

Niedawno model EB1501 doczekał się aktualizacji i zamiast nagrywarki DVD możemy zakupić model z czytnikiem Blu-ray. Oczywiście odtwarzanie mediów Full HD nie stanowi dla niego żadnego problemu. Łączność ze światem zapewni interfejs bezprzewodowej karty sieciowej w standardzie 802.11 n, a także gigabitowy LAN. Zastosowanie niewielkiego, 65-watowego zasilacza zapewni oszczędność energii, ale również i pieniędzy.

Warto zwrócić uwagę na dość podobny model Eee Boksa, oznaczony symbolem EB1502. To zupełnie inna jednostka, oferująca procesor Intel Atom N270 i chipset graficzny NVIDIA ION LE. Wersja LE ION-a jest w głównej mierze przeznaczona dla Windows XP i pozbawiona obsługi DirectX 10.

Jeden dysk twardy to często dobry początek do tego, by utracić dane przy pierwszej lepszej awarii. Oczywiście można stworzyć własną domową politykę tworzenia kopii zapasowych. Jednak w przypadku, gdy nie jest ona zautomatyzowana, jej tworzenie kończymy po trzecim, czwartym razie. ASRock wyszedł z założenia, że można stworzyć niewielki nettop typu HTPC, zapewniając mu odpowiedni poziom zabezpieczenia danych. Zwiększając nieco grubość obudowy (do 70 mm) dodał możliwość montażu drugiego dysku twardego 2,5 cala, pozwalając na stworzenie mechanizmu RAID 0, 1. Oczywiście RAID to nie wszystko.

W ION 33HT wykorzystano procesor Intel Atom Dual Core 1,6 GHz, 2 GB pamięci RAM, chipset NVIDIA ION oraz dysk twardy 2,5 cala o pojemności 320 GB. By móc cieszyć się dobrym dźwiękiem wykorzystano układ dźwiękowy pozwalający na stworzenie systemu przestrzennego 7.1 z DTS. I na koniec to, czego brakuje w większości nettopów: pilot MCE pozwalający na sterownie odtwarzaniem multimediów czy też wyłączaniem i włączaniem komputera.

W AsRocku znajduje się też ciekawa funkcja pozwalająca uruchomić system operacyjny w ciągu kilku sekund. Funkcja ASRock Instant Boot to mechanizm podobny do hibernacji i trybu czuwania. Jednak Instant Boot pozwala na załadowanie w ciągu 3-4 sekund czystego systemu operacyjnego tak, jakby komputer był normalnie uruchamiany.

Wyposażony w grafikę GeForce 9400M, procesor Intel Atom 230, 2 GB pamięci RAM, komputer Lenovo zaspokoi oczekiwania wielu użytkowników. Oczywiście w niewielkiej wzorzystej i połyskującej czarnej lub białej obudowie zmieścił się również dysk twardy 160 GB, za to na napęd optyczny nie było miejsca. Nettop doskonale sprawdzi się jako uzupełnienie centrum multimedialnego w domu. Port HDMI pozwala na odtwarzanie filmów Full HD. Szkoda, że do komputera w zestawie nie jest dołączany napęd optyczny na USB.

IdeaCentre można zamontować z tyłu monitora lub komputera zaopatrzonego w system montażu VESA. Na uwagę zasługuje również niewielki pobór prądu - w przypadku normalnej pracy jest to 14-16 W, natomiast przy maksymalnym obciążeniu do 40 W.

Myka ION to kolejny komputer obsługiwany przez system Linux. W tym przypadku przez Ubuntu 9.10. Dodatkowo komputer można szybko przekształcić w HTPC (Home Theater Personal Computer), dzięki platformie multimedialnej XBMC.

Platformę multimedialną Myka napędza Intel Atom Dual Core, karta graficzna GeForce 9400M i 2 GB pamięci RAM. Maksymalna rozdzielczość ekranu z jaką może pracować ION to 1920 x 1440 pikseli, co zachęca do oglądania materiałów Full HD. W zależności od konfiguracji możemy wybrać egzemplarz komputera z dyskiem 160 GB lub nawet 1 TB, oraz dodatkowy napęd optyczny Blu-ray. Dzięki pasywnemu chłodzeniu można cieszyć się błogą ciszą pracującego urządzenia. Podobnie jak ASRock, Myka pozwala na stworzenie systemu RAID 0, 1, dzięki dodatkowej zatoce 2,5 cala.

Oglądanie strumieniowanych multimediów z internetu oraz tzw. usług i technologii Web-to-TV jest bardzo popularne w USA. Jednak przy coraz szybszych łączach szerokopasmowych z pewnością niedługo i w Polsce pojawiać się będą dostawcy usług telewizji internetowej. Myka ION dzięki wieloplatformowym klientom XBMC i Boxee pozwoli stworzyć nie tylko multimedialny komputer na bazie Ubuntu, ale doskonale będzie też pracował pod kontrolą Windows 7.

Rynek niewielkich komputerów to nie tylko zestawy typu all-in-one, w których otrzymujemy gotowy do użytku produkt już kilka minut po wyjęciu z pudełka. Zaletą takiego zestawu jest jego kompaktowa budowa i bardzo atrakcyjny wygląd. Wewnątrz takich rozwiązań znajdziemy zazwyczaj typowe podzespoły znane z klasycznych komputerów PC lub laptopów. Większość małych, energooszczędnych komputerów nie ma bardzo wydajnych komponentów. Niemniej ich konfiguracja pozwala na komfortową pracę zarówno z aplikacjami biurowymi, jak i oglądanie multimediów czy zabawę z grami.

Warto jednak pamiętać, że na rynku istnieją również małe komputery, w których stosuje się nie tylko procesory Intel Atom czy VIA. W większości przypadków są to również malutkie urządzenia oparte na płytach miniATX czy miniITX, instalowane w obudowach Small Form Factor.

Wewnątrz urządzenia nie znajdziemy ani procesora Intel Atom, ani żadnej dwurdzeniowej jednostki producenta z Santa Clara. Zino HD napędzają procesory AMD Athlon oraz Athlon Neo - do wyboru, do koloru. Niestety grafika to mało wydajny Radeon HD 3200. Dobrze, że w opcji mamy do wyboru wydajniejszy układ Radeon HD 4330.

Bogato przedstawia się również oferta dysków twardych: od 160 GB do 1 TB. Dell nie zapomniał również o rozrywce HD. Bez problemu możemy wyposażyć komputer w czytnik Blu-ray. W komplecie również 2 porty eSATA i złącze HDMI. Czy Inspiron Zino HD to nieudana podróbka Maka Mini, a może jego pogromca? Ani jedno, ani drugie. Zino HD to przede wszystkim ciekawa alternatywa i konkurencja dla wszystkich rozwiązań PC - architektura AMD i możliwość swobodnej konfiguracji zarówno sprzętu, jak i wyglądu urządzenia.

Firma Shuttle postanowiła to zmienić i dać fanom gier niewielki komputer o doskonałych możliwościach. XPC SDXi Carbon to komputer typu Small Form Factor wyposażony w system chłodzenia cieczą Liquid I.C.E. Shutte daje użytkownikowi możliwość skonfigurowania komputera według własnego uznania, mając do dyspozycji 2 różne procesory: Core 2 Quad Q9550 oraz Core 2 Duo E8400. Na płycie głównej wyposażonej w chipset Intel G45 znalazły się 4 banki pamięci mogące pomieścić do 16 GB RAM. Karta graficzna w standardowym zestawie to GeForce 9800 GT z 512 MB pamięci. Opcjonalnie można skonfigurować sobie zestaw z kartą Radeon HD 4870 1GB. Producent zadbał również o powierzchnię dyskową. Dzięki dwóm zatokom 3,5 cala można zamontować do 2 dysków SATA. Napęd optyczny stanowi nagrywarka DVD DL lub alternatywnie czytnik Blu-ray.

W komplecie oczywiście system dźwięku 7.1 oraz zestaw standardowych portów USB, HDMI, FireWire oraz gigabitowego kontrolera Ethenret, opcjonalnie sieć Wi-Fi. Czarna obudowa została wyposażona w gustowny wzorek przypominający plaster miodu, a także otwór w bocznej ściance. Cena jest odwrotnie proporcjonalna do jego wielkości i wynosi niemal 2600 dolarów.

Duży nacisk w tym modelu postawiono na możliwość współpracy z TV. Oprócz złącza HDMI i S/PDIF, nowy Q700 ma tuner radiowo-telewizyjny DVB-T, dzięki któremu można w prosty sposób oglądać oraz nagrywać swoje ulubione programy telewizyjne i cieszyć się dobrej jakości dźwiękiem.

Niestety, grafika X4500 należy do niezbyt wydajnych i świetnie sprawdzi się tylko w obsłudze oraz nawigacji po systemie multimedialnym. Granie na takim zestawie jest możliwe, ale należy zapomnieć o wysokiej rozdzielczości i detalach. Z kolei atutem IdeaCentre z pewnością jest jego nienagannych wygląd - czarna obudowa z błyszczącym wykończeniem oraz nagrywarką DVD typu slot-in. By stać się posiadaczem Q700 należy przygotować się na wydatek rzędu 1500 zł.

Układ graficzny to dobrze znany Intel GMA 4500M HD, który obsłuży obraz Full HD. W standardzie otrzymamy również 4 GB pamięci RAM, a także czytnik Blu-ray. Dla wygody użytkownika Fujitsu dysponuje również pilotem zdalnego sterowania do obsługi aplikacji multimedialnych. Q1500 można nazwać królem ciszy - w trybie pracy z aplikacjami biurowymi generuje hałas na poziomie 16 dB. Za tak skonfigurowany zestaw przyjedzie nam jednak dość sporo zapłacić. Orientacyjna cena wynosi 2600-2800 złotych. Esprimo Q1500 jest idealnym rozwiązaniem dla użytkowników chcących stworzyć niewielkie centrum rozrywki.

Mac Mini kryje w sobie między innymi dwurdzeniowy procesor Intel 2,66 GHz, do 4 GB pamięci RAM oraz dysk do 500 GB. Napęd optyczny to nagrywarka DVD DL, a karta graficzna – NVIDIA GeForce 9400M z 256 MB współdzielonej pamięci. Obraz może być wyświetlany w maksymalnej rozdzielczości 1900 x 1200 pikseli i aż prosi się, by pooglądać na nim filmy Full HD.

Apple w Maku Mini zastosowała gniazdo mini-DVI, które dzięki dołączonej przejściówce łatwo przekształcić w DVI. By komfortowo korzystać z internetu system został wyposażony w AirPort (802.11 a/b/g/n), a także kartę Ethernet 10/100/1000 Mbps. W komplecie również Bluetooth 2.1 + EDR. Oczywiście z komputerem otrzymujemy system Apple Mac OS X Snow Leopard oraz pakiet iLife. Ceny komputera w podstawowej konfiguracji rozpoczynają się od 2500-2600 zł.

Typowy serwer kojarzy się zazwyczaj z wielkim szumiącym potworem okupującym szafy rackowe i ogromne serwerownie. Konstrukcje zajmujące niekiedy całe pomieszczenia to rozwiązania przeznaczone dla biznesu i usług przechowywania danych czy WEB. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by w domowym zaciszu ustawić niewielki i wydajny serwer multimediów i danych.

Jest to szczególnie opłacalne gdy w rodzinie posiadamy kilka kopmuterów i wymieniamy pomiędzy nimi dane, czy też korzystamy z tych samych zasobów danych, filmów, muzyki i zdjęć. Można zakupić dla przykładu dedykowaną kieszeń na dysk twardy i stworzyć serwr NAS, czy też wykorzystując stary komputer i dystrybucję opartą na BSD: FreeNAS. Niestety takie konstrukcje mają małe możliwości konfiguracji, w szczególności jeśli chodzi o pracę z multimediami. Znakomicie za to sprawdzą się jako serwery przechowywania danych.

Wracając jednak do małych i ładnych serwerów domowych - mamy dwie interesujące propozycje:

Prosta konsola zarządzania pozwala nawet niedoświadczonym użytkownikom w kilka chwil poznać funkcje systemu Windows Home Server. Oczywiście serwer centralizuje przechowywanie wszystkich zasobów multimedialnych, jak również pozwala na szybką archiwizację wszystkich komputerów pracujących w sieci dzięki gigabitowemu kontrolerowi Ethernet. Cztery kieszenie na dyski twarde umożliwiają stworzenie przetrzeni dyskowej do 8 TB danych. Nie trzeba chyba mówić, że jest to oszałamiająca ilość miejsca, nawet na duże ilości danych.

Co ciekawe sercem D400 jest procesor Intel Atom 1,6 GHz oraz 1 GB pamięci RAM. U niektórych może wzbudzić to uśmiech politowania, jednak serwerek świetnie radzi sobie z zadaniami do których jest przeznaczony. Lenovo dba również o to, by serwer nie nadszarpnął naszego budżetu. Pobiera mniej więcej tyle prądu co żarówka 40 W. W cenie około 1400 złotych możemy mieć całkiem wydajny i skalowalny system serwerowy w warunkach domowych. Cena jest bardzo atrakcyjna, szczególnie w porónwaniu z wielodyskowymi obudowami NAS-owymi.

Mac Mini z systemem Snow Leopard Server przypomina do złudzenia klasycznego Maka mini. Różnicą jest brak napędu optycznego - zamiast niego zamontowano drugi dysk twardy.

Wnętrze serwera, oprócz wspomnianego dysku, to niemal standardowy “mini”. Dwurdzeniowy procesor 2,53 GHz, 4 GB pamięci RAM, grafika GeForce 9400M, a także Airport Extreme, gigabitowy Ethernet i Bluetooth 2.1 + EDR. Serwerowy Mac ma również 5 portów USB, a także jeden port FireWire 800.

Cena za produkt Apple jest dość wysoka i wynosi ponad 4000 złotych. Niemniej należy pamiętać, że oprócz komputera otrzymujemy również serwerowy system operacyjny. 

Jeśli oferta rynkowa producentów gotowych zestawów nam nie odpowiada, możemy sami skonstruować własny, wymarzony, cichy i energooszczędny komputer. Zaletą takiego rozwiązania będzie przede wszystkim całkowity wpływ na poszczególne elementy. Możemy wybrać odpowiednią obudowę - niekoniecznie małą i kompaktową, dobrać odpowiednią płytę główną, procesor, dysk i pamięć RAM. W zależności czy komputer będzie niewielkim centrum mediów, komputerem biurowym, czy też konsolą do gier - wybierzemy odpowiednią kartę graficzną.

W dalszej części artykułu nie będziemy zajmować się składaniem przykładowego zestawu komputerowego, zaprezentujemy za to ciekawe elementy energooszczędnego PC. Postęp technologiczny jest tak duży, że oferowany dziś zestaw jutro staje się przestarzały, bo producent płyty głównej wprowadzi nowszy model dostosowany do naszego procesora. Tworząc energooszczędny zestaw komputerowy weźmy pod uwagę przede wszystkim kryteria mocy obliczeniowej w stosunku do pobieranej energii elektrycznej. Z bogatej oferty rynkowej dobierz takie komponenty, które nie zrobią z komputera cichego kamikaze drenującego portfel.

Jakie elementy można wykorzystać tworząc cichy i wydajny pecet, który oprócz sprawnego działania będzie również pracował bezgłośnie i nie obciążał zbytnio naszej kieszeni?

Na początek weźmy pod uwagę procesory. Ten element jest sercem komputera. Na co zwrócić uwagę podczas wyboru energooszczędnego procesora? Taktowanie CPU nie jest w takim przypadku najważniejsze. Przede wszystkim warto przyjrzeć się wartościom TDP (Thermal Design Power) - moc wydzielanego ciepła z procesora. Zakłada się, że TDP jest również równe mocy pobieranej przez procesor. Sposoby wyliczania i podawania realnego TDP przez Intela i AMD nieco się różnią. Jednak w naszym przypadku ważnym elementem nie będzie porównywanie tych wartości, a znalezienie procesorów o jak najmniejszej wartości TDP oraz dobrej wydajności. Poza tym im mniejsze TDP, tym mniej energii należy włożyć, by schłodzić dany układ. W przypadku rozrywki HD i multimediów warto wybierać procesory wielordzeniowe.

Poniżej przykładowe zestawienie procesorów energooszczędnych a jednocześnie na tyle wydajnych, by sprostać domowym użytkownikom:

Jak wynika z tabeli, współczynnik TDP nie jest zależny od taktowania procesora. W ostatnim wierszu zestawienia przedstawiono TDP dla procesora Intel Pentium II 450 MHz, którego TDP jest niemal równe bardzo wydajnemu Intel Pentium Core 2 Duo P9600 o prędkości taktowania 2,66 GHz.

Energooszczędne procesory to przede wszystkim propozycje Intel Atom zarówno jedno-, jak i dwurdzeniowe.

Można oczywiście wykorzystać wolne sloty PCI-E czy AGP i zakupić oddzielną, bardziej wydajną grafikę. W takim przypadku również warto pamiętać o rozsądnym gospodarowaniu energią. Przede wszystkim jeśli komputer będzie służył jako małe centrum multimediów, niekoniecznie musimy kupować kartę graficzną z oddzielnym zasilaniem i potężnym układem chłodzenia w postaci wentylatorów. Często wystarczy układ chłodzenia pasywnego. Takim rozwiązaniem dysponuje ATI w modelu HD 4350 HDMI, gdzie układem chłodzącym jest dość sporych rozmiarów radiator. Choć karta należy do średniej półki jeśli chodzi o wydajność, to jednak zestawienie jej z komputerem w funkcji centrum multimedialnego przyniesie dobre efekty.

Bardziej zaawansowane a jednocześnie wydajne i energooszczędne karty to modele z serii Radeon - HD 4650 oraz HD 4670. Dużo wydajniejsze niż wspomniany wcześniej HD 4350 mają jeden wentylator oraz niewielki radiator. Jednak najważniejszą cechą owych kart jest ich niski pobór energii. Przy normalnej pracy z systemem operacyjnym pobór prądu nie powinien przekroczyć 10 W. Z kolei podczas maksymalnego obciążenia - przykładowo w grach - 70 W.

Jeśli zależy ci na ciszy i szukasz alternatywy dla NVIDII i ATI, można pokusić się o zakup rozwiązania firmy S3 Graphics. Karta graficzna z serii Chrome 500, Chrome 540 GTX, to układ specjalnie dedykowany dla osób tworzących system multimedialny. Karta, oprócz złącza HDMI i DVI, ma też DisplayPort. Sygnał analogowy można uzyskać dzięki dołączonej do zestawu przelotki DVI -> D-Sub.

Przed wyborem grafiki warto dokładnie przyjrzeć się obudowie i płycie głównej jaką zamierzamy kupić. Szczególną uwagę należy zwrócić w przypadku wybierania obudów typu Barebone lub dla płyt mini-ATX, gdzie możemy jedynie wykorzystać karty niskoprofilowe.

Poniżej przedstawiamy porównanie popularnych układów graficznych stosowanych w energooszczędnych komputerach:

Testy układów graficznych, które są często stosowane w komputerach all-in-one:

Widać gołym okiem, że GeForce 9400M wchodzący w skład platformy NVIDIA ION oferuje o wiele wyższą wydajność niż popularny intelowski układ GMA 9500. Jest również szybszy niż Radeon HD 3200, którego znajdziemy m.in. w niektórych netbookach. 

To kryterium jest szczególnie ważne w przypadku doboru komponentów do komputerów opartych na płytach głównych microATX. Dobrym wyborem w tym przypadku będzie przykładowo Modecom MC-S350 o mocy 350 W. To, co go wyróżnia, to cicha praca i niewielkie wymiary 135 x 127 x 65 mm. Ciekawe rozwiązanie o nieco mniejszej mocy proponuje Chieftec - model SI-A300P3 270 W – taki zasilacz w zupełności wystarczy do zapewnienia stabilnej pracy małemu PC. Choć warto wziąć pod uwagę to, że ten model ma wymiary typowego zasilacza i może się okazać, że nie zmieści się w niewielkiej obudowie typu Barebone.

Chieftec w swojej ofercie ma także zasilacz z serii Green: model CTP-300-12G o maksymalnej mocy 300 W wraz z wentylatorem o średnicy 12 cm. Dzięki technologii Smart Fan Control Circuit zasilacz dobiera odpowiednią prędkość wentylatora w zależności od jego obciążenia. Sprawia to, że praca komputera jest cichsza, a sam wentylator oraz zasilacz nie zużywa się tak szybko.

Do niewielkich komputerów świetnie nadaje się też zasilacz Shuttle SilentX 450W. Jest szczególnie polecany do małych maszyn, które mają wydajne karty graficzne oraz kilka dysków twardych. Dość duża moc, niewielkie wymiary oraz poziom hałasu poniżej 34 dB czynią z tego zasilacza dobry sprzęt nie tylko do komputerów Barebone. 

Serię cichych a jednocześnie wydajnych zasilaczy ma w swojej ofercie także Cooler Master. Silent Pro to 4 różne modele o mocy od 550 do 1000 W. Oprócz 13,5-centymetrowego wentylatora i aluminiowych lameli wewnątrz, Cooler Master w swoich zasilaczach zastosował inteligentne rozwiązanie podnoszące prędkość wentylatora wraz ze wzrostem obciążenia. Przy typowym obciążeniu 300-350 W prędkość wentylatora nie przekracza 600 obr./min. Tylna cześć zasilacza ma perforowaną obudowę, która ułatwia cyrkulację i wydmuchiwanie ogrzanego powietrza. Drobnym aczkolwiek bardzo ważnym elementem jest okablowanie. Kable w postaci płaskich taśm ułatwiają ich ułożenie w obudowie i odprowadzanie ciepła.

Oprócz wielkości zasilacza warto pamiętać także o jego odpowiednim okablowaniu. Przy wyborze  upewnijmy się, że wyprowadzenia przewodów będą do naszych potrzeb wystarczające - np. ilość i długość kabli zasilających SATA.

Dlatego przy zakupie komputera należy wziąć pod uwagę nasze potrzeby związane z pojemnością dysku twardego. Na dobry początek rozsądną powierzchnią będzie co najmniej 160-250 GB. Jeśli spojrzeć na gotowe zestawy komputerów i nettopów, to z małymi wyjątkami standardem stało się 160 GB. Kolejny element to prędkość obrotowa dysków twardych. W nettopach z racji niewielkich rozmiarów stosuje się zazwyczaj dyski 2,5 cala SATA o prędkości 5400 obr./min. Oczywiście są również dostępne egzemplarze, które osiągają do 7200 obr./min. Niemniej dla komputera multimedialnego nawet 5400 obr./min będzie wystarczające. Dla porównania przedstawiamy wyiniki testów HD Tune dysku 2,5 cala Western Digital WD3200BEVT SCORPIO SATA II o prędkości obrotowej 5400 obr./min oraz dysku 3,5 cala Seagate Barracuda 7200 obr./min SATA ST3320820AS.

Kliknij aby powiększyć

Testy: od lewej dysk WD 5400 obr./min, Seagate 7200 obr./min

Jak widać średni transfer w przypadku WD jest na poziomie 50 MB/s, natomiast w przypadku Seagate na poziomie 65 MB/s. W przypadku komputera domowego nawet taka prędkość będzie wystarczająca.

Kolejnym atutem dysku o niższej prędkości obrotowej będzie nieco cichsza praca. Jest to szczególnie zauważalne w przypadku porównania dwóch dysków 2,5 cala o prędkości 5400 i 7200 obrotów na minutę. Ten drugi jest dość głośny i czuć wibracje podczas odczytu i zapisu danych.

Kolejną zaletą dysków SSD jest bezgłośna praca, a także brak wibracji, które często powstają przy dyskach talerzowych. Niestety nie ma róży bez kolców - dyski SSD są dość drogie w porównaniu z dyskami magnetycznymi. Średnia cena 1 GB w przypadku dysków SSD to, w zależności od producenta, kwota od 10 do 14 zł. Z kolei koszt 1 GB zwykłych dysków SATA zwiera się w przedziale 3-4 zł.

Jeżeli cena nas nie odstrasza i chcemy mieć naprawdę błyskawicznie uruchamiający się komputer domowy, to można zainwestować około 700-800 złotych i nabyć dysk SDD o pojemności 60 lub 64 GB. Dla przykładu dyski 2,5 cala OCZ Agility 60 GB z prędkością odczytu do 230 MB/s i zapisu do 135 MB/s można już kupić za nieco ponad 800 zł.

Oczywiście do klasycznych komputerów również możemy kupić dyski 3,5 cala. Ceny są wyższe o około 10% niż w przypadku ich mniejszych odpowiedników. Dla prawdziwych fanatyków szybkości i dużej pojemności dysk 3,5 cala SSD OCZ Colossus 500 GB za bagatela 6400 złotych. A co taki dysk potrafi? Przy odpowiednim doborze kości pamięci RAM oraz płyty głównej i procesora można bez problemów uruchomić jednocześnie np. 3-4 maszyny wirtualne bez straty wydajności całego systemu i z ogromną powierzchnią dyskową.

Jeszcze jednym dość sensownym rozwiązaniem jest montaż dysku SSD jako partycji systemowej i programowej oraz zastosowanie dodatkowego zwykłego dysku twardego SATA jako miejsca na dane. W takim przypadku na sam system powinien wystarczyć dysk SSD 32 GB, który można nabyć za około 350-400 zł.  

Ciekawymi obudowami wraz z dopasowanymi płytami głównymi i procesorem dysponuje Shuttle. To jeden z nielicznych producentów sprzętu komputerowego, który ma bardzo bogatą ofertę kadłubków komputerowych oraz gotowych zestawów. Znajdziemy u niego kilkanaście propozycji obudów zarówno z płytami głównymi pod AMD, jak i Intel. Nie będzie problemu z dobraniem niedrogiego egzemplarza do poszczególnych zastosowań. Jest też np. obudowa XPC Barebone SX58H7, przeznaczona dla płyt głównych z procesorem Intel Core i7.

Dla płyt głównych w formacie micro-ATX oraz micro-ITX również możemy kupić ciekawe obudowy komputerowe. Cooler Master Elite 100 to przykładowa obudowa do niewielkich komputerów. We wnętrzu znajduje się 150-watowy zasilacz, a także miejsce na napęd optyczny typu slim oraz dysk twardy 2,5 cala. Znalazło się również miejsce na montaż na frontowym panelu czytnika kart SD/MS, jak i 2 porty USB i wyjścia audio. Elite 100 jest bardzo ciekawą alternatywą w stosunku do konstrukcji Small Form Factor.

Niewielka kompaktowa obudowa mini-ITX Enigma ma miejsce na napęd optyczny typu slim, miejsce na dysk twardy 2,5 cala, a także podstawowy zestaw portów na panelu frontowym. Cyrkulację powietrza w obudowie zapewnia niewielki wentylator o średnicy 40 mm. Dzięki dołączonym podstawkom obudowa może być ustawiona poziomo lub pionowo. Zestawy przeznaczone jako HTPC powinny mieć niebanalny design i wzornictwo. Szara plastikowa obudowa czy też rzucające się w oczy błyszczące kolorowe elementy są raczej domeną klasycznych PC lub komputerów do gier. Domowe centrum rozrywki powinno harmonijne współgrać z resztą sprzętu audio-wideo tak, by całość tworzyła funkcjonalną i estetyczną całość. I takie obudowy też możemy znaleźć na rynku.

Jedną z nich jest ciekawie wyglądająca Thermaltake DH 102 Black z panelem przednim wykonanym ze szczotkowanego aluminium i posiadającego 7-calowy ekran dotykowy. Dodatkowo obok ekranu znajdziemy 10 wielofunkcyjnych przycisków do podstawowych komend systemu Windows. Ekran z kolei pozwala na wyświetlanie informacji o stanie systemu, jak i sterowanie muzyką i mediami. W obudowie jest wystarczająca ilość miejsca by zamontować napęd optyczny 5,25 cala, a także do 3 napędów 3,5 cala. System perforacji obudowy oraz tylnego panelu zapewnia odpowiednią cyrkulację powietrza. Dla wygodnego sterowania w obudowie Thermaltake dodaje do swojego produktu pilot zdalnego sterowania. Cóż, pozostaje tylko sięgnąć po niemal 2000 złotych i można konstruować wymarzony HTPC.

O połowę tańszą i skromniej wyglądającą obudowę ma w swojej ofercie Chieftec. Model HM-02 z niewielkim ekranem LCD i potencjometrem głośności może wygląda bardziej ascetycznie, niemniej wkomponowanie jej do zestawu hi-fi nie będzie problemem. Wykonana z aluminium obudowa dostępna jest w kolorze czarnym i srebrnym. Pomieści jeden napęd optyczny i do 4 napędów 3,5 cala. Jak na rasową obudowę HTPC przystało, w komplecie jest również pilot.

Przedstawione tu propozycje nie wyczerpują bogatej oferty producentów komponentów oraz obudów i gotowych zestawów. Wydawać by się mogło, że stworzenie niewielkiego komputera domowego, HTPC czy też do gier jest czymś trudnym. Po bliższym przyjrzeniu się ofercie producentów okazuje się, że to prawda.

Niewielkie rozmiary nie powinny nas zmylić, ponieważ niektóre z komputerów przewyższają swoimi osiągami niejednego porządnego laptopa czy też klasyczny komputer PC. Oczywiście wszystko zależy od ceny jaką jesteśmy w stanie zapłacić za małe konstrukcje.

Co ciekawe gotowy zestaw oparty na procesorze Intel Atom można kupić już za 600-700 zł. Będzie to tylko podstawowa konfiguracja, która nie zaspokoi z pewnością graczy, niemniej jako niewielki komputer do prac biurowych czy też przeglądania internetu w zupełności wystarczy. Producenci starają się minimalizować rozmiary nettopów do maksimum. Produkt MSI – WindBOX - jest dużo mniejszy od kartki papieru A4, a jego grubość to zaledwie 19 mm. Takich rozmiarów nie powstydziłby się niejeden notebook.

W artykule nie wspomnieliśmy o jeszcze jednej platformie, która stara się przebić na rynek eko-komputerów. Platforma VIA słynie z mikroskopijnych wręcz płyt głównych, np. pico-ITX o nazwie EPIA-P720 ma rozmiar 10 na 7,2 cm i doskonale poradzi sobie z odtwarzaniem filmów HD. Rozwiązania VIA są doskonałym elementem sieci korporacyjnych jako klient terminalowy, np Fujitsu Futro S100 ma niskonapięciowy procesor VIA Eden 500 MHz i pobiera ok. 1 W mocy.

Zatem: czy warto kupić mały komputerek do domowej rozrywki? Jeśli mielibyśmy odpowiedzieć jednym słowem to: warto! Dzięki odpowiedniemu podejściu do problemu możemy stworzyć scentralizowany system multimediów. Nie będziemy musieli szukać ulubionego nagrania muzycznego po setkach płyt, czy też ulubionego filmu. Chęć obejrzenia zdjęć z wakacji nie będzie zmuszała nas do gorączkowego przeszukiwania katalogów z grafikami i zdjęciami. Dzięki aplikacjom typu Media Center, których znajdziemy kilka i to na wszystkie platformy systemowe, możemy w posty sposób skatalogować wszystkie media i sterować nimi przy pomocy pilota. A dodatkowo obsługa systemu serwerów mediów typu DLNA czy iTunes sprawi, że muzyka i pozostałe media będą dostępne dla innych komputerów, telefonów i smartphone’ów obecnych w sieci komputerowej.

W dzisiejszych czasach komputer jest nie tylko narzędziem obliczeniowym. To urządzenie służące nie tylko do tworzenia tekstów, baz danych czy też generowania wydruków. To także doskonały sposób na skalowalne centrum rozrywki dla całej rodziny. Sprzęgnięcie systemu z kinem domowym, kilkudziesięciocalowym odbiornikiem TV, a także podłączeniem do internetu sprawia, że niegdyś szare, szumiące pudło staje się eleganckim i często głównym sprzętem multimedialnym w domu.