Oszczędzaj energie z Gigabyte: płyta GA-EP35-DS4 z technologią 'DES'

• orientacyjna cena płyty Gigabyte GA-EP35-DS4: ~480 zł

W 2008 roku na rynku pojawia się coraz więcej urządzeń spod znaku "Zielone IT". Mowa o rozwiązaniach konsumujących mniej energii, które można równocześnie promować jako Ratowanie Matki Ziemi. I taka właśnie jest płyta główna GA-EP35-DS4 firmy Gigabyte, która została wyposażona w technologię oszczędzania energii o nazwie Dynamic Energy Saver (DES). Czy warto ją kupić?

W ofercie Gigabyte'a pojawiły się niedawno płyty główne z serii EP35, bazujące na chipsecie P35 Intela. W ich wyposażeniu znajdziemy m.in. technologię Dynamic Energy Saver, która zajmuje się kontrolowaniem mocy jaką pobiera procesor. W rezultacie DES dba o to, żeby jednostka centralna pobierała jej możliwie najmniej. Dla przykładu, podczas standardowej pracy w systemie DES wykorzystuje wyłącznie dwie fazy zasilania, natomiast przy obciążeniu używa już od czterech do sześciu (lub nawet więcej - zależy to od poszczególnej płyty głównej).

Testowany przeze mnie model GA-EP35-DS4 oferuje nieco lepsze możliwości niż wersja DS3, niemniej nadal stanowi płytę skierowaną na rynek mainstream.

Obecnie wielu użytkowników waha się, czy aby na pewno kupować teraz nową płytę główną. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ za kilka miesięcy powinien pojawić się chipset P45 Intela, więc niektórzy twierdzą, że wolą poczekać na nowszą wersję. Niemniej jednak, jeśli wierzyć informacjom dostępnym w sieci, P45 - z ważnych funkcji - będzie oferował jedynie wsparcie dla pamięci DDR3, które przez najbliższy czas nie są przecież koniecznie do uzyskania wydajnego komputera.

Płyta oferuje bardzo przyzwoite wyposażenie. Obsługuje procesory Intela, które pracują z częstotliwością szyny FSB do 1600 MHz (po podkręceniu). Maksymalnie można zainstalować do 8 GB pamięci RAM DDR2, pracującej z maksymalnym zegarem 1200 MHz (także po podkręceniu). Nie brakuje też 2 slotów PCI-E x16, 3 slotów PCI-E x1 oraz 2 slotów PCI. Swoje miejsce znalazła nawet technologia Ultra Durable 2, zapewniająca wysoką stabilność działania. Oto szczegółowa specyfikacja:

Producent wykorzystał ten sam schemat kolorów co zazwyczaj - niebieska płyta PCB z kolorowymi slotami i niektórymi złączami. GA-EP35-DS4 na pewno nie prezentuje się ekskluzywnie, ale oznaczone odpowiednimi kolorem sloty/złącza przynajmniej sugerują wielu użytkownikom co, gdzie i ew. jak ze sobą połączyć.

Po zamontowaniu dwóch kart graficznych, jedna z nich ewidentnie blokuje część portów SATA.

GA-P35-DS4 cechuje się także poważnym błędem związanym z dostępnością poszczególnych slotów. Testowany przeze mnie model ma dwa 2 sloty PCI-Express x16, a - jak wiemy - wiele kart graficznych zawiera chłodzenia dwuslotowe. Z tego powodu będziesz musiał zrezygnować z jednego slotu PCI, jeśli postanowisz zainstalować dwie karty graficzne tego rodzaju. Ale to nie jest największy problem. Największą bolączką jest drugi slot PCI-Express x16, który znajduje się na równej linii co porty SATA. Dlatego wystarczy, że zamontujesz dwie duże karty graficzne i od razu pozbawiasz się jednego slotu PCI, jak również 4 portów SATA, czyli 50 proc. łączności dla twardych dysków. Jeśli więc chciałbyś podłączyć do tej płyty wiele urządzeń, musisz liczyć się z takim, co tu kryć, nieprzyjemnym kompromisem wynikającym z posiadania bardzo wydajnych kart graficznych. Ponadto bardzo utrudniony jest wówczas dostęp do pinów Clear CMOS, za pomocą których można zresetować ustawienia BIOS-u.

Tymczasem slot IDE został świetnie umieszczony. Znajduje się na krawędzi płyty głównej a taśmę danego napędu podłącza się pod kątem 90 stopni, więc w żaden sposób nie nachodzi ona później na inne przewody lub komponenty. Również umieszczenie dwóch portów SATA na dole płyty (te purpurowe) jest dobrym posunięciem ze strony Gigabyte'a.

Poza tymi plusami i minusami pozostałe rozmieszczenie wszelkich wejść/wyjść jest bardzo dobre. Złącza zasilania znalazły się zawsze na lub blisko poszczególnych krawędzi, sloty na pamięci RAM są umieszczone odpowiednio wysoko, przez co moduły nie kolidują z kartą graficzną, zaś chłodzenie płyty w żaden sposób nie powoduje problemów przy podłączaniu coolera dla procesora. Mogą być jednak problemy z zainstalowaniem większych zestawów chłodzenia, takich jak Noctua NH-U12F.

Taśma IDE pod kątem 90 stopni - wygodna instalacja

Na uwagę w GA-P35-DS4 zasługuje ponadto DualBIOS. Oznacza to, że BIOS przechowywany jest w dwóch układach znajdujących się na płycie. Jeśli zawartość jednego zostanie uszkodzona, BIOS może być odtworzony z drugiego. To bardzo proste i praktyczne zarazem rozwiązanie.

Chłodzenie płyty głównej jest pasywne. W oczy od razu rzucają się miedziane radiatory połączone ze sobą rurkami cieplnymi. Całość prezentuje się imponująco, zaś w praktyce zdaje egzamin jak najbardziej pozytywnie. 

Instalacja dwóch kart graficznych ciągnie za sobą jeszcze jedną przeszkodę dla niektórych użytkowników

- blokuje dostęp do slotów PCI-E x1

Warto jeszcze wspomnieć, że płyta ta jest przede wszystkim dla osób, którym zależy na instalacji dwóch kart graficznych i które nie potrzebują kilku kart rozszerzeń. Jeśli bowiem będziesz chciał skorzystać z technologii CrossFire, będziesz musiał poświęcić wszystkie 3 sloty PCI-Express x1 - karty zwyczajnie je przysłonią.

Zawiera wiele przydatnych funkcji i powinien przypaść do gustu zarówno początkującym, jak i zaawansowanym użytkownikom komputerów. Znajdziemy np. auto-overclocking o nazwie Gigabyte C.I.A., jak i przydatne funkcje zwiększające wydajność, takie jak "Performance Enhance" (tutaj zmienimy m.in. opóźnienia pamięci) i "Robust Graphics Booster" dla kart graficznych, zawierającą ustawienia "Turbo" oraz "Extreme".

Regulacja częstotliwości:
CPU: 100-700 MHz (skok - 1 MHz)
PCI-Express: 90-150 MHz (skok - 1 MHz)
Mnożnik pamięci: 2, 2.4, 2.5, 3.0, 3.2, 3.33, 4.0 Regulacja napięć:
CPU: 0,7 - 2,35 (skok - 0,00625)
PCI-Express (+) 0,05 - 0,35 (skok - 0,05)
Pamięć DRAM (+) 0,05 - 1,55 (skok - 0,05)

W BIOS-sie testowanej płyty cieszy także obecność innych funkcji. Dla przykładu jest to możliwość ustawień dla SATA - jeśli masz zainstalowaną Vistę, ustaw tutaj tryb ACHI, by uzyskać nico lepszą wydajność. Nie brakuje także bardzo pomocnego Q-BIOS, który oferuje możliwość aktualizacji BIOS-u z poziomu POST (w trakcie uruchamiania komputera). Jest także możliwość wgrania BIOS-u z pamięci flash USB. Gigabyte proponuje nawet funkcje zapamiętywania profili ustawień BIOS-u, co jest bardzo pomocne - nie musimy za każdym razem zmieniać poszczególnych opcji. Profile są dostępne pod klawiszami [F11] i [F12].

Płyty główne z literą E dodawaną na początku nazwy zawierają technologię DES producenta. Stanowi ona połączenie sprzętu z oprogramowaniem. Sprzęt ma specjalne diody LED niedaleko procesora, które sygnalizują jego obciążenie. Zielony kolor oznacza niewielkie, zaś czerwony - wysokie. Jeśli nie chcesz aby płyta główna informowała w ten sposób o obciążeniu CPU, możesz wyłączyć diody.

Nie jestem raczej zwolennikiem wszelkiego rodzaju świecidełek na płytach głównych, niemniej Gigabyte przynajmniej rozsądnie umieścił te diody i spełniają one ważniejsze zadanie, niż samo świecenie-dla-świecenia. Tak więc łatwo poznać obciążenie procesora np. podczas grania. Chyba że komputer umieszczony jest pod biurkiem - wówczas nikt raczej nie będzie tam nurkował.

Poza diodami LED wygląd płyty głównej za sprawą DES nie uległ żadnej zmianie. Większość tego rozwiązania to oprogramowanie, które Gigabyte dołącza wraz z urządzeniem. Oto jak prezentuje się DES:

Oprogramowanie nie jest raczej sprzyjające początkującemu użytkownikowi. Dobrze chociaż, że w instrukcji znajdziemy informacje o tym, co jest klikalne, a co nie jest. DES jest ponadto w j. angielskim, co może być utrudnieniem dla osób nieznających tego języka.

Przyciski funkcji Level sygnalizują aktualnie używane napięcie procesora - są trzy poziomy. Niestety program nie podaje jakie napięcie jest dokładnie uaktywnione. Niektórym użytkownikom może się to nie spodobać. Z tego co udało mi się dowiedzieć, napięcie CPU zmienia się nieznacznie.

U góry widać ile mocy wykorzystuje w danej chwili CPU, zaś funkcja Power Saving wyświetla informacje o tym, ile mocy zostało już zużyte od momentu włączenia komputera lub w wybranym przedziale czasowym. Tutaj także dowiesz się ile mocy udało ci się zaoszczędzić przy pomocy DES.

Oprogramowanie informuje jedynie o tym, ile mocy zużywa procesor. Nie wiadomo jaki apetyt na energię elektryczną ma cały komputer, więc do końca nie wiesz ile cię to wszystko kosztuje. A szkoda, bo osoby lubiące oszczędzać wówczas z pewnością bardziej doceniłyby tą aplikację.

Specjalne animowane cylindry włączają się lub wyłączają tak samo jak diody LED sygnalizujące poziom obciążenia. Również ich liczba zgadza się z tym ilością świecidełek.

DES działa naprawdę niezłe i faktycznie oszczędza energię. Jeśli dziennie pracujesz po kilka lub nawet kilkanaście godz. przy komputerze, możesz tym sposobem zaoszczędzić wiele W. Co więcej, za pomocą tej technologii nie tylko obniżysz rachunki za energię elektryczną (zwłaszcza jeśli np. posiadasz w swojej firmie 15 komputerów pracujących codziennie).

DES, jak tłumaczy Gigabyte, zmniejsza także negatywny wpływ powszechnej komputeryzacji na środowisko.  Mniejsze zużycie energii prowadzi bowiem do zmniejszenia globalnego zapotrzebowania na energię elektryczną, a co za tym idzie - zmniejszenie spalania węgla w elektrowniach, dzięki czemu mniejsza ilość dwutlenku węgla zostaje emitowana do atmosfery.

Ponadto DES przyczynia się także do obniżenia temperatury komputera.

Zestaw testowy składał się z następujących podzespołów:

• Procesor: Intel Core 2 Duo E8200 (2,66 GHz, 45 nm)
• Pamięć RAM: 2 x 1 GB Kingston HyperX PC2-9600 CL5
• Twardy dysk: Seagate Barracuda 250 GB 7200.10 obr.z/min
• Karta graficzna: Gigabyte GeForce 8800 GTS 512 MB GDDR3
• Zasilacz: Mode Com Volcano 550 W
  
• Windows Vista 32-bit,
• sterowniki ForceWare 169.25 (dla karty graficznej).

Wyniki testów

• 3DMark03: 37 698
• 3DMark05: 14 970
• PCMark05: 7134
  CPU: 5660
  Pamięć: 5992
  Grafika: 15240
  Podsystem dyskowy: 5949
  
• PCMark Vantage: 4247
  - Pamięć: 3962
  - TV i filmy: 3058
  - Gry: 4254
  - Muzyka: 3878
  - Komunikacja: 3814
  - Produktywność: 3844
  - Podsystem dyskowy: 3762
  
• BioShock: 7,30 godziny gry - 9,937 W

Po 7,30 godziny gry w BioShock udało mi się zaoszczędzić niespełna 10 W. Nie jest to żadna kolosalna kwota, jeśli przełożymy tą moc na złotówki.

Wykorzystywanie DES ma duże plusy wtedy, gdy akurat zaopatrujesz swoją firmę w nowe komputery. Wówczas warto postawić na oszczędność, ponieważ w takim wypadku rachunek za prąd będzie z pewnością zauważalnie niższy.

Płyta główna Gigabyte'a to także atrakcyjny sprzęt dla osób, którym zależy na jak najmniejszym zużywaniu energii elektrycznej. Dzięki technologii DES nie będą one podirytowane faktem, że ilekroć włączają komputer, marnuje się niepotrzebnie trochę W.

W tej cenie jest to dość dobry zakup - stajesz się posiadaczem nieźle wyposażonej płyty, z niezłym oprogramowaniem i autorską technologią. Tym niemniej, jako że płyty główne bazujące na chipsecie P35 są już recenzowane od 8 miesięcy, ich ceny zdołały już znacząco zmaleć. Dla przykładu, Asus PK5 Pro z energooszczędną technologią EPU można kupić za 329 zł, choć model ten pod względem możliwości jest bardziej porównywalny do Gigabyte DS3.

Z kolei tym, co uznaję za największą wadę płyty Gigabyte'a, jest niezbyt przemyślany rozstaw poszczególnych złączy i slotów. Jeśli będziesz chciał korzystać z technologii CrossFire, musisz liczyć się z tym, że pozbawisz się 4 portów SATA oraz wszystkich slotów PCI-E x1.

Po rozważeniu wszelkich "za" i "przeciw" przyznaję, że płyta Gigabyte'a jest dobra i kosztuje stosunkowo niewiele, jeśli weźmiemy pod uwagę to, co oferuje. Gdyby tylko producent przyłożył się bardziej do layoutu, wówczas mielibyśmy naprawdę świetną propozycję z rodziny płyt z chipsetem P35 Intela.