Platforma AMD AM3 - wybieramy pamięci

Każda osoba, która decyduje się na zakup komputera, staje przed problemem wyboru odpowiedniej pamięci operacyjnej. Na rynku znajdziemy mnóstwo modeli z różnym taktowaniem, pojemnością i czasami opóźnień (tzw. timingi). W przypadku platformy AMD można wybrać pojedynczą kość lub zestaw dwóch modułów (Dual Channel). Do płyt głównych z gniazdem AM3 można włożyć tylko pamięci DDR3. Najtańsze modele mają najczęściej taktowanie 1333 MHz z timingami 9-9-9-27 lub 8-8-824, najdroższe natomiast taktowane są zegarem 2000 MHz wzwyż i mają bardzo niskie timingi (np. 7-7-7-21).

Często też nie wiemy na jaką ilość pamięci się zdecydować. Czy warto dopłacać do tych droższych kości? Czy zysk wydajności komputera zrekompensuje wysoką cenę? Czy do większości zadań wystarczy 2 GB, 4 GB, czy lepiej zainwestować w 6 GB? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w niniejszym artykule.

Aby ułatwić wybór odpowiednich modułów przeprowadziliśmy testy wydajności komputera w benchmarkach i kilku grach. Testy zostały podzielone na kilka kategorii:

• taktowanie
• timingi
• pojemność i ilość kanałów

Dzięki takiemu podziałowi w łatwy sposób będzie można wywnioskować, jakie parametry są istotne dla naszego komputera, a na które nie trzeba zwracać uwagi. Na koniec podany jest także średni procentowy zysk wydajności w stosunku do standardowych modułów pamięci.

• Windows 7 Enterprise 64 bit ENG
• Ati Catalyst 10.4
• Prime95 v25.11
• CoreTemp 0.99.6
• CPU-Z 1.53.1

Na wykresach podaję cztery podstawowe timingi pamięci w kolejności: CL-RDC-RP-RAS. Pozostałe czasy w każdym teście były ustawione na sztywno:

• Command Rate - 1
• RTP - 5
• RC - 33
• WR - 12
• RRD - 5
   

Benchmark został uruchomiony na domyślnych ustawieniach, czyli:

• Tryb: Performance
• Rozdzielczość:1280x1024

Podajemy wynik ogólny (Total Score), GPU Score oraz CPU Score.

• PC Mark Vantage

Benchmark został uruchomiony w domyślnych ustawieniach.

• Tryb: x64

Na potrzeby tego artykułu podajemy wynik tylko dla Memories Score.

Jest to specjalnie przygotowany benchmark przez producenta programu Cinema 4D, dzięki któremu zmierzymy wydajność renedrowania sceny 3D.

Podajemy wyniki dla wielu rdzeni (x CPU).

• Sandra 2010 SP1

W benchmarku tym zostało uruchomionych kilka wbudowanych testów wydajności pamięci.

Podajemy wyniki dla Memory Bandwidth (Agregate Score), Memory Latency oraz Cache & Memory.

• Super Pi

Jest to benchmark, który mierzy wydajność obliczania wartości liczby Pi z określonym z góry próbkowaniem.

Podajemy wyniki dla próbki 1M oraz 16M.

• WinRAR x64 3.92

Uruchamiany był wbudowany w program benchmark and hardware test, który mierzy wydajność podawaną w kB/s.

Podajemy wyniki dla wielu rdzeni (multithreading).

• Crysis 1.2

Użyty został program HOC Crysis Benchmark 1.5 do sprawdzenia wydajności w grze.

Podajemy minimalną oraz średnią wartość FPS.

•  Far Cry 2

Użyty został program specjalny program do mierzenia wydajności w grze - Far Cry 2 benchmark tool.

Podajemy minimalną oraz średnią wartość FPS.

• Unreal Tournament III

Wykorzystany został program HOC UT3 Benchmark 1.1 do sprawdzenia wydajności w grze.

Podajemy wynik jako średnią wartość FPS.

• Resident Evil 5

Użyta została specjalna testowa wersja Resident Evil 5, która służy do sprawdzenia wydajności komputera w tej grze.

Podajemy wynik jako średnią wartość FPS.

Na koniec dodam, że każdy test wykonywany był trzy razy, a podawane wyniki są średnią z trzech prób. Jeśli dla któregoś z pomiarów wynik był drastycznie niższy lub wyższy od pozostałych to test był powtarzany.

Testy zaczniemy od sprawdzenia wydajności samej pamięci operacyjnej w testach syntetycznych.

Widać że taktowanie pamięci ma wyraźny wpływ na czas dostępu. Test Cache & Memory także wykazał widoczny wzrost wydajności. Dla podkręconej platformy proporcje zostały zachowane. Zmiana opóźnień nie ma za to większego wpływu na przepustowość pamięci.

Postanowiłem dodać także wyniki pamięci z popularnego PC Mark Vantage.

Zmiana opóźnień pamięci na niższe daje znikomy przyrost wydajności w tym benchmarku.

Przechodzimy do wyników benchmarków wykorzystujących grafikę 3D.

Różnice są tak małe, że można przyjąć, że wartości czasów pamięci nie mają realnego wpływu na wyniki tego benchmarka.

W Cinebench sytuacja się powtarza– różnice między wynikami są minimalne.

Przedstawię teraz wyniki wydajności kompresji oraz szybkości liczenia liczby Pi.

W programie WinRAR widać wyraźny zysk wydajności z zastosowania niższych czasów. Po OC proporcje wyników zostały zachowane.

W SuperPi przy teście 1M, niezależnie od ustawień, wyniki były niemal identyczne. Dla próbki 16M można zaobserwować pewne różnice, ale są na tyle małe, że trudno tu mówić o jakimś realnym zysku wynikającym z niższych timingów pamięci.

Na te wyniki czeka pewnie najwięcej benchmarkowców – zobaczymy czy w grach widać różnicę między konkretnymi ustawieniami timingów.

Jak się okazuje inwestowanie w pamięci z niskimi opóźnieniami nie daje zauważalnego wzrostu wydajności. Wyjątkiem był minimalny FPS w Far Cry 2, gdzie czasy 6-6-6-19 były ok. 6% wydajniejsze od 9-9-9-27. W pozostałych przypadkach różnica wydajności między najwolniejszymi ustawieniami a najszybszymi wynosiła ok. 2-3%.

Poza lepszymi wynikami kompresji nie widać powodu, dla którego warto dopłacać do pamięci z niższymi opóźnieniami. Nie odczujemy różnicy między modułami z CL9 i CL6.

Taktowanie pamięci ma wyraźny wpływ zarówno na jej przepustowość, jak i czas dostępu. Test Cache & Memory nie wykazał widocznego wzrostu wydajności. Dla podkręconej platformy proporcje zostały zachowane.

Przy różnych zegarach pamięci nadal nie widać istotnych różnic w PCMark Vantage Memory. Niewielki spadek wydajności można zauważyć tylko dla podkręconej platformy z pamięcią taktowaną zegarem 984 MHz.

Podobnie jak w przypadku timingów, różne taktowania praktycznie nie wpływają na wydajność w 3DMarku. Mamy tu do czynienia z różnicami na poziomie 2%.

W Cinebench sytuacja się powtarza– różnice między wynikami są minimalne.

W programie WinRAR wzrost wydajności jest wyraźne widoczny (różnice są większe niż przy różnych timingach). Po OC proporcje wyników zostały zachowane.

W SuperPi przy teście 1M niezależnie od ustawień wyniki były niemal identyczne. Dla próbki 16M zauważalne są pewne różnice – możemy liczyć na kilka procent większą wydajność w stosunku do niżej taktowanej pamięci.

Najlepsze wyniki, co jest oczywiste, uzyskała pamięć taktowana zegarem 1600 MHz. Moduły z częstotliwością 1333 MHz okazały się niewiele słabsze. Na wykresach widać wyraźny (choć w samej grze pewnie niezauważalny) spadek wydajności dla pamięci z zegarem 1066 MHz.

Pamięć z taktowaniem 1333 MHz jest wystarczająco wydajna do wszystkich zastosowań. Jedynie w testach kompresji pamięć z zegarem 1600 MHz ma wyraźną przewagę. W grach mniejszą wydajność (w szczególności minimalna ilość klatek na sekundę) będziemy mieć na pamięciach 1066 MHz. Na szczęście takich kości jest bardzo mało i ich cena jest zbliżona do tych z zegarem 1333 MHz.

Zaczynamy testy porównania wydajności ilości pamięci i kanałów. Dual Channel był testowany na dwóch kościach - wyjątkiem jest 6 GB, gdzie użyłem 2 kości po 2 GB i dwóch po 1 GB),  a Single Channel na jednej kości dla 2 GB i na dwóch modułach dla 4 GB.

W testach Test Cache & Memory oraz Memory Bandwidth widać wyraźną różnicę miedzy trybem dwukanałowym (Dual Channel) a jednokanałowym (Single Channel). Liczba kanałów właściwie nie ma wpływu na czas dostępu do pamięci.

W PCMark Vantage Memory nadal nie widać istotnych różnic wydajności.

Trudno dostrzec na wykresach różnice między poszczególnymi wariantami ustawień pamięci.

W Cinebench, niezależnie od ilości modułów, komputer miał praktycznie identyczną wydajność.

Na poprzednich stronach dowiedzieliśmy się, że taktowanie i opóźnienia mają wyraźny wpływ na wydajność kompresji. Co ciekawe, Dual Channel nie daje realnego zysku w stosunku do jednego kanału pamięci.

W SuperPi przy teście 1M, niezależnie od ustawień, wyniki były niemal identyczne. Dla próbki 16M można zauważyć niewielki przyrost wydajności przy zastosowaniu Dual Channel.

W grze Crysis widać dużo gorsze wyniki dla minimalnego FPS (kl./s) przy użyciu 2 GB pamięci. W pozostałych grach taka ilość jest wystarczająca. We wszystkich testowanych grach widać minimalny zysk wydajności przy zastosowaniu Dual Channel.

Myślę że został obalony mit, jakoby Dual Channel dawał wyraźny przyrost wydajności. Z praktycznego punktu widzenia nie jest istotne, czy pamięć będzie pracować w trybie Dual Channel, czy Single Channel, ponieważ nie zauważymy różnicy wydajności.

Jeśli chodzi o pojemność pamięci, to w wielu przypadkach 2 GB jest nadal wystarczającą ilością. Nowsze gry mogą mieć większy apetyt na RAM i przy zastosowaniu pamięci 2 GB będziemy obserwować co jakiś czas wyraźny spadek klatek na sekundę. Nie warto także inwestować na platformie AM3 w RAM o pojemności 6 GB, bo nie daje to żadnego zysku w stosunku do 4 GB.

Przedstawię teraz pobór energii z gniazdka dla całej platformy testowej. Do komputera była także podłączona nagrywarka DVD, klawiatura i myszka USB. Przed obejrzeniem wykresu proponuję zapoznać się, jak zostały przeprowadzone testy:

• IDLE – pomiar wykonany przy widoku pulpitu Windows, bez aktywności programów i użytkownika

• LOAD – pomiar podczas obciążenia komputera – Prime 95 (test blend, 4 wątki) .

Większość z was pewnie spodziewała się, że różnice w poborze będą minimalne, ale jak się okazuje wyniki nie są takie oczywiste. O ile po OC pobór energii faktycznie niewiele zależy od zastosowanych pamięci, o tyle bez podkręcania widać wyraźny przyrost zapotrzebowania na energię dla większej liczby modułów oraz pamięci z wyższym napięciem.

Przyszedł czas na podsumowanie zebranych wyników. Podam średnią wydajność procentową w stosunku do standardowych modułów pamięci, czyli 1333 CL8 (dla OC 1312 CL8). Zaczniemy od wydajności samej pamięci - tylko Sandra 2010).

Jak widać wydajność pamięci jest wyraźnie niższa w trybie Single Channel. W trybie dwukanałowym pamięci mają podobną wydajność, choć można zauważyć, że niskie czasy mają wyraźny wpływ na wyniki.

Przechodzimy teraz do porównania średnich wyników z benchmarków (razem z PCMarkiem Vantage).

Bez podkręcania różnice wahają się od -1,5% do 2,5% w stosunku do pamięci 1333 MHz 8-8-8-24. Po podkręceniu można liczyć na trochę większy zysk z szybszych pamięci.

Dla uśrednionych wyników z gier, gdzie podawana była minimalna liczba kl./s, pod uwagę brałem średnią ważoną ze średniej i minimalnej ilości klatek na sekundę (dla obu wyników po 50%).

Bez OC możemy liczyć na zysk do 1,68% wydajności, a po podkręceniu do 3,68%. Takie różnice nie będą w grze odczuwalne. Dlatego z punktu widzenia gracza nie ma sensu inwestować w superwydajne (i drogie) pamięci.

Patrząc na wszystkie wyniki można dojść do wniosku, że pamięć operacyjna nie jest wąskim gardłem wydajności komputera. Przepustowość tanich modułów pamięci jest wystarczająca do praktycznie wszystkich zastosowań. Zamiast kupować drogie układy lepiej wybrać podstawowy zestaw dwóch kości po 2 GB z taktowaniem 1333 MHz, a resztę pieniędzy dołożyć do wydajniejszej karty graficznej czy procesora. Kupno pamięci o lepszych parametrach może być uzasadnione właściwie tylko wtedy, gdy cena w stosunku do zwykłych kości będzie niewiele wyższa.