Przegląd kart GeForce FX 5900: WinFast A350 LX 

WinFast A350 LX to bardzo dziwna karta. Oficjalnie należy ona do serii GeForce FX 5900 i jak widać na zdjęciu poniżej, ma dokładnie tą samą "obudowę" co model A350 bez przydomku LX ...

... a jedyna różnica - zresztą nie widoczna gołym okiem, poza naklejką rzecz jasna - to zastosowane kości pamięci: 2.8 ns. W standardowej serii swoich kart A350, firma Leadtek zamontowała typowe dla kart GeForce FX 5900 kości o czasie dostępu 2.2 ns.

Wykorzystanie słabszych i zarazem tańszych kości pamięci 2.8 ns pozwoliło firmie Leadtek obniżyć cenę na kartę aż o ~300 zł, zachowując wszystkie zalety i parametry droższego modelu A350. Rzecz jednak w tym, że teraz model A350 LX z punktu widzenia oferowanej wydajności bardzo przypomina kartę A350 XT, czyli zaprezentowany niedawno przez nVidię FX 5900XT, który już oficjalnie ma słabsze pamięci taktowane częstotliwością 700 MHz.

Czyżby więc pomysł Leadteka skłonił firmę nVidia do wypuszczenia na rynek serii 5900 XT ? A może jest to po prostu kolejny pomysł na zapełnienie luki w przedziale cenowym. W końcu różnica pomiędzy klasycznym FX 5900 a 5900XT to około 600 zł. Tak więc firma Leadtek proponuje nam teraz aż trzy karty w przedziale 1000-1600 zł (ceny na dzień 20.02.2004).

• Najprostszego A350 XT - czyli oficjalną kartę FX 5900XT - wyposażonego w zwykły cooler, bez chłodzenia pamięci.
• Pełnego A350 - oficjalnie to karta FX 5900 - z wielkim aluminiowym chłodzeniem, dwoma wiatrakami (Twin-Turbo II cooling) miedzianym radiatorem i dodatkowym chłodzeniem pamięci.
• Oszczędnego A350, czyli prezentowaną tu właśnie kartę z oznaczeniem LX, która w rzeczywistości oficjalnie mogła by należeć do serii 5900 XT. ... gdyby nie fakt, że na karcie wlutowany jest układ z oznaczeniem FX 5900.

Karty A350 i A350LX z wielkim chłodzeniem

... i skromne A350XT czyli FX 5900XT

Wydawać by się mogło, że skoro A350 LX ma te same częstotliwości taktowania co A350 XT i w zasadzie oferuje tą samą wydajność, to nie warto dopłacać 300 zł do takiej karty. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że A350 LX i tak nadal ma szybsze kości pamięci od modelu A350XT, a do tego pamięci te są doskonale chłodzone. Co to oznacza ? ... oczywiście :)

Ale na początek przyglądnijmy się karcie.

Do przedniej, aluminiowej osłony, pełniącej także rolę odpromiennika ciepła, przymocowane są dwa wiatraki. Jeden zasysa chłodne powietrze do środka, drugi wyciąga na zewnątrz już nagrzane. Obieg powietrza wywołany przez te dwa wiatraczki sprawia, że zasysane powietrze przelatuje przez miedziane żeberka radiatora chłodzącego GPU. Niestety, poza wydajnym chłodzeniem, te dwa wiatraczki dają też w sumie całkiem spory hałas. Jak na mój gust są zdecydowanie za głośne.

Główny radiator, wykonany ze stopu miedzi, ma bezpośredni kontakt z GPU. Do niego przykręcony jest duży aluminiowy radiator odbierający ciepło z pamięci. Jak widać na zdjęciach poniżej, wszystkie elementy znakomicie do siebie przylegają, a miejsca kontaktu dodatkowo wypełnione są pastą silikonową.

Po drugiej stronie karty nie ma już pamięci które trzeba by chłodzić. Jest tam silikonowa kostka, która odprowadza ciepło z karty - w miejscu w którym wlutowany jest GPU - na tylnią aluminiową pokrywę. Zapewnia to karcie wręcz doskonałe chłodzenie.

Tradycyjnie już, jak każdy FX z serii 5900, również i ta karta pracuje w dwóch trybach taktowania: Standard 2D i Performance 3D.

Do sterowników firma Leadtek dołącza dodatkowe oprogramowanie WinFox II. Zawiera ono między innymi panel do monitorowania temperatury GPU oraz narzędzie do pokręcania karty.

W pudełku wraz z kartą otrzymamy programy: VideoStudio 7 SE i DVD MovieFactory 2.5 SE, dwie pełne gry: Big Mutha Truckers i GunMetal, oraz akcesoria: przejściówka DVI>D-Sub, komplet kabli ViVo, kabel TV S-Video, kabel TV composite.

Żadnych zastrzeżeń do co jakości obrazu. Znakomita stabilność, ostrość czcionek i soczystość kolorów.

Z wydajnością WinFast'a A350 LX jest tak, jak podejrzewaliśmy. Przy fabrycznych częstotliwościach taktowania jego osiągi są prawie takie same jak kart GeForce FX 5900 XT. Jednak jak widać na zdjęciach powyżej, karta ta jest wręcz stworzona do podkręcania, a nam udało się z niej wycisnąć 450/850 MHz, czyli odpowiednik wersji FX 5900 Ultra. Przy takich ustawieniach wydajnością pokonuje już "fabrycznego" FX'a 5900.

Jednakże do podkręcania musieliśmy użyć programu Riva Tuner. Przy firmowym overclockerze Speed-Runner Leadteka, mimo że zegary zostały zwiększone, wymiernych efektów podkręcania nie było żadnych.

Nowy, nieco ulepszony silnik graficzny CineFX uzyskał status wersji 2.0. Więcej szczegółowych informacji na temat CineFX znajdziecie w recenzji FX 5800 Ultra i Quadro FX. Z punktu widzenia możliwości, jest to nadal ta sama architektura zawierająca programowalne jednostki Vertex i Pixel Shader 2.0+. Jednak nVidia zaznacza, że wydajność obliczeń zmiennoprzecinkowych wzrosła dwukrotnie. Słabość jednostki Pixel Shader 2.0 w reprezentowaniu zmiennoprzecinkowych danych koloru została poprawiona i tym samym nowa architektura zyskała oznaczenie CineFX 2.0. Nie mamy powodów aby w tej materii nie wierzyć nVidii, ale przekonamy się, jak te zapewnienia mają się do realnych testów.

Przykład działania Vertex Shadera. Przy pomocy zmiany kilku vertexów, twarz pięknej rusałki nabiera różnych kształtów, wyrażając w ten sposób ironie, strach, niedowierzanie, zdziwienie etc.

Nową funkcją w silniku CineFX 2.0 jest technologia Ultra Shadow. Pozwala ona ustawić głębie Z dla obliczeń związanych z wyświetlaniem cieni. Poza tym obszarem obliczenia dla cieni nie będą wykonywane, co pozwala zaoszczędzić czas i zwiększyć wydajność w scenach, w których wszystkie cienie liczone są w czasie rzeczywistym. Zadaptowanie takiej funkcji bez wyraźnego powodu oczywiście nie miałoby sensu, jednak już wkrótce pojawi się Doom III, który rzekomo ma wykazać zalety tej technologii. Ilość obliczeń cieni jak pojawia się w tej grze ma sprawić, że FX 5900 zyska znaczną przewagę na kartami ATi. Podobno skorzysta na tym również Half Life 2.

Wykres poniżej przedstawia głębie jako obszar Zmin i Zmax. Poza tymi dwoma wartościami obliczenia nie będą wykonywane.

Technologia Intellisample opiera się na wydajności zawartej w sprzęcie, która jest skierowana zarówno na wzrost wydajności grafiki jak i jakości obrazu. Zwiększona wydajność uzyskana jest dzięki zastosowaniu kompresji koloru, a także innych technik, którym asystuje sprzęt. Jakość obrazu może być poprawiona poprzez oferowanie użytkownikowi zwiększonych poziomów antyaliasingu, adaptacyjnego filtrowania tekstur (przystosowujące się filtrowanie tekstur), a także dynamicznej korekcji gammy (dynamic gamma correction).

GeForce FX 5900, tak samo jak FX 5800, używa kompresji danych koloru w czasie rzeczywistym. Metoda zapewnia kompresję w skali 4:1 i jest przy tym bezstratna, co oznacza, że nie następuje utrata jakości obrazu lub precyzji. Kompresja koloru jest technologią oszczędzania szerokości pasma pamięci wykorzystywaną aby poprawić wydajność antyaliasingu.

NVIDIA twierdzi, że nowe ulepszone algorytmy kompresji, nazwane w NV35 technologią Intellisample HCT (High Compression Technology), mogą dać nawet 50% wzrost wydajności w trybie pełnoekranowego wygładzania krawędzi (FSAA) i filtrowania anizotropowego.

Tymczasem gdy zaglądniemy w zakładkę sterowników (44.61), zobaczymy że dla GeForce FX 5900 poziomy Antyaliasingu zostały zmniejszone. Poprzednik, FX 5800 Ultra, dysponował aż 16-krotnym próbkowaniem przy wygładzaniu, tymczasem nowa karta umożliwia maksymalne multipróbkowanie FSAA 8X.

Przy niewielkiej stracie w liczbie FPS, gra staje się o wiele bardziej przyjemniejsza. To zalety bardzo wydajnej technologii Intellisample.

po lewej bez wygładzania, po prawej z włączonym FSAA x4, strata w FPS zaledwie 20%

Niestety demko Dawn, uruchomione na karcie FX 5900 w trybie FSAA 8X, nie wykazywało już tak dobrej płynności jak na FX 5800 Ultra w trybie FSAA 16X. Również jakość w wygładzaniu krawędzi była zauważalna.

Dawn Ultra na FX 5900: FSAA 8X

Sprzęt testowy, komputer Geo-PC Power 4U

• procesor Intel Pentium 4 2.8 GHz Northwood - (FSB 533 MHz)
• płyta główna ABIT IC7-G, chipset Intel 875P (AGP 8x)
• pamięci GeiL DDR400, 2x256 MB, pracujące z częstotliwością 333 MHz (DualChannel)
• dyskMaxtor D740X-6L -- 40 GB, 8.5 ms, 2MB cache, Ultra DMA/133, 7200 obr./min
  
• Radeon 9700 Pro - sterowniki Catalyst 3.2
• Radeon 9800 Pro - sterowniki Catalyst 3.2 i Catalyst 3.5
• GeForce FX 5800 Ultra - sterowniki Detonator 43.45
• GeForce FX 5900 - sterowniki Detonator 44.61

Piewsze porównanie wyników pomiędzy FX 5900 a Radeon 9800 Pro, które zaprezentowaliśmy na głównej stronie zaraz po otrzymaniu karty do testów, wypadło na korzyść tego pierwszego. Jednakże Radeona 9800 Pro testowaliśmy na początku maja, a od tego czasu pojawiły się aż dwie nowe wersje sterowników, rzekomo znacznie podnoszące wydajność tych kart. Postanowiliśmy zatem jeszcze raz wykonać pełen zestaw benchmarków dla Radeona 9800 Pro, na najnowszych dostępnych sterownikach Catalyst 3.5. Jak się okazało, była to słuszna decyzja, bowiem nowe sterowniki 3.5 zwiększyły wyniki tej karty średnio o 7%. Efekt jest taki, że Radeonowi 9800 Pro niestety udało się wyprzedzić najnowszego GeForce FX 5900.

Ale wyniki 3dMarka 2003 budzą duże kontrowesje, zarówno te uzyskane przez karty nVidii, jak i karty ATi. Tymbardziej, że przy okazji wydania nowych sterowników Catalyst 3.5, firma ATi przyznała się do usunięcia z wersji 3.4, pewnych optymalizacji pod kątem 3dmarka 2003. W oficjalnym dokumencie możemy przeczytać: The 3DMark2003 shader optimizations found in previous CATALYST releases have been removed.

Nie mamy zatem żadnej pewności, czy aby w najnowszej wersji 3.5 również nie ma jakichś ukrytych optymalizacji. Oczywiście nie mamy także pewności co do sterowników nVidii. Zanim porównamy wynik obu kart, warto przyjrzeć się próbkom renderingu jaki oferują. Obrazki przechwycone z najbardziej zaawansowanego testu: Mother Nature, wykorzystującego możliwości Vertex Shader 2.0 i PixelShader 2.0. Prawdopodobnie nie tylko nam pierwszy obrazek wyda się bardziej wyrazisty. Efekty wypukłości (środowiskowe mapowanie tekstur) na skorupie żółwia są jakby bardziej żywe.

GeForce FX 5900, wygładzanie FSAA4x, filtrowanie anizotrpowe 8x

Radeon 9800 Pro , wygładzanie FSAA4x, filtrowanie anizotrpowe 16x

Niestety wątpliwości jakie można mieć co do jakości obrazu, potwierdzają szczegółowe wyniki testu. Radeon 9800 Pro dzięki nowym sterownikom jest tu o 10% szybszy.

Oto ogólne wyniki z testów 3D Mark 2003. FX 5900 jest o niecałe 5% szybszy od FX 5800 Ultra. Biorąc pod uwagę, że testowany był na nowszych sterownikach, możnaby powiedzieć, że wydajność obu tych kart jest prawie taka sama.

Radeon 9800 Pro za sprawą nowych sterowników Catalyst 3.5 jest o około 4% szybszy od najnowszego FX'a.

Ze szczegółowych wyników można wyciągnąć interesujące wnioski. W większości scen FX 5900 dorównuje karcie FX 5800 Ultra, jednak podczas testu w Pixel Shader 2.0, uzyskał aż o połowę słabszy rezultat. Nie odpowiada to różnicy w wydajności i częstotliwości taktowania obu chipsetów, nie ma to również żadnego odniesienia do zapewnień nVidii, że w nV35 dwukrotnie zwiększyła się wydajność PixelShadera. Zatem pojawia się pytanie: czy nVidia zepsuła coś w sterownikach 44.61, czy może jednak w silniku NV35?

Nie trudno się domyślić, że gdyby FX 5900 uzyskał tu wyższy wynik, mógłby w ogólnym rozrachunku nie dać się wyprzedzić Radeonowi 9800 Pro.

Poza tym jednym przypadkiem z testu Mother Nature opisanym na poprzedniej stronie, reszta próbek jakości obrazu prezentowała się identycznie dla FX 5900 (po lewej) i Radeon 9800 Pro (po prawej).

GeForce FX 5900

Radeon 9800 Pro

Podobny wypadek ma miejsce także w 3D Marku 2001 SE. GeForce FX 5900 jest szybszy od Radeona 9800 Pro na sterownikach Catalyst 3.2, ale przy 3.5 ATi wyprzedza już nVidię o 5%. W tej sytuacji pozostaje czekać na nowe sterowniki nVidii i mieć nadzieje, że wniosą coś nowego do sprawy.

Ponadto szczegółowe wyniki szybkości wypełniania Single-Texturing i Multi-Texturing, skłaniają do pewnych przemyśleń, czy aby NV35 nie posiada organizacji potoków renderujących takich samych jak w GeForce4, czyli 4 potoki z dwoma jednostkami teksturującymi. Od chwili powstania nowej architektury NV30 słyszeliśmy od nVidii, że nowa kość posiada osiem potoków renderujących. Tymczasem szybkość wypełniania Fillrate w trybie pojedyńczego teksturowania jest o połowę niższa i wyraźnie wskazuje na cztery potoki: częstotliwość taktowania 400 MHz x 4 potoki = 1600 MegaTexeli/s. Wynik jaki karta uzyskała w tym teście, to jak widać poniżej na obrazku 1512 MTexeli/s.

Fakt ten bynajmniej nie umniejsza walorów karty, jest to raczej zaskakujące spostrzeżenie. W obecnej chwili i tak niemal wszystkie gry wykorzystują multi-teksturowanie, a wydajność jaką karta osiąga w trybie pojedyńczego teksturowania raczej nie jest istotna.

GeForce FX jest bardzo wydajną kartą przy włączonym AntyAliasingu. W rozdzielczości najbardziej typowej dla wygładzania krawędzi (rzecz jasna przy tej liczbie FPS), pokonuje Radeona 9800 Pro o 25%.

Werdykt taki oczywiście nie byłby możliwy bez wcześniejszego porównania jakości wygładzania obu procesorów. Obrazki co prawda pochodzą z 3D Mark2003, ale tylko w nim możliwe jest tak precyzyjne porównanie detali.

Różnice są subtelne, miejscami na korzyść NV35, innym razem ATi, jednak generalnie można powiedzieć, że jakość wygładzania przy 4-krotnym multipróbkowaniu jest podobna.

GeForce FX 5900

Radeon 9800 Pro

Niestety przy wygładzaniu sześcio-krotnym "coś się popsuło" i wydajność FX 5900 spadła aż o połowę w stosunku do swojego poprzednika. Możemy jedynie zakładać, że jest to błąd sterownika, bo w trybie FSAA x8 wyniki powróciły do normy.

W rozdzielczości 800x600 Radeon 9800 Pro jeszcze pokonuje FX'a, ale już w 1024x768 obie karty są równe. Dla FX'a jest to swojego rodzaju sukces, bowiem podczas zwykłego renderingu bez wygładzania krawędzi, Radeony osiągają o 10% lepsze wyniki.

W najnowszym benchmarku DX9, GunMetal, FX 5900 niestety przegrywa z Radeonem 9800 Pro. W rozdzielczości 800x600 ATi ma 15% przewagi, w 1024 jest to już minimalna różnica jednej/dwóch klatek na sekundę. W zasadzie obie te karty są teraz jedynymi, które potrafią płynnie odtworzyć to demko przy ustawieniach na najwyższą jakość obrazu. Niektóre z efektów uzyskiwanych wyłącznie poprzez silnik DirectX 9, potrafią nawet najwydajniejszą karte graficzną zgodną tylko z DX8, zdusić do 3 FPS.

Po ośmiu miesiącach oczekiwania, nVidia ponownie zaprezentowała znakomitą, bardzo wydajną kartę graficzną, pozbawioną wszelkich ułomności jakie nie pozwalały większości użytkownikom kupić FX 5800 Ultra. Nowa technologia produkcji kości, mniejsze wydzielanie ciepła, a co za tym idzie w końcu cichsze chłodzenie.

Nowoczesne pamięci DDR-II zastosowane w FX 5800, taktowane spektakularną częstotliwością 1000 MHz, zastąpiono bardziej wydajną i sprawdzoną już przez konkurenta, 256 bitową szyną do pamięci. Pamięci mimo że pracują z częstotliwością niższą o 150 MHz, oferują teraz o 70% wyższą przepustowość niż poprzednik.

Dokonano także kilku kosmetycznych poprawek w silniku CineFX, czego efektem jest GPU osiągający podobne wyniki przy zegarze o 100 MHz niższym. Można śmiało powiedzieć, że nVidia znowu jest w dobrej formie.

Jakość obrazu FX'a 5900 jest znakomita, zresztą można się było o tym przekonać porównując dwa obrazki z 3D Mark2003. Prawdziwym przeznaczeniem tej karty jest gra z włączonym AntyAliasingiem. Dysponuje ona tak dużą mocą, że nawet w rozdzielczości 1280x1024 przy AAx4, w większości gier płynność obrazu była zadowalająca. A przyjemność z grania przy takich ustawieniach ... ymmh, chyba sami rozumiecie. Mając taką kartę w komputerze miałem ochotę jeszcze zagrać we wszystkie znane mi już gry.

A jeśli chodzi o porównanie FX 5900 do najszybszej obecnie karty konkurenta, czyli towarzyszącego mu w tych testach Radeona 9800 Pro, no cóż, tym razem przeciwnik okazał się odrobinę szybszy. W ostatniej chwili zaskoczyły nas wyniki wydajności nowych sterowników. Niemniej jednak FX 5900 posiada kilka cech, które czynią go równym przeciwnikiem. Ulepszona technologia Intellisample HTC skutkująca bardzo dobrą wydajnością w Antyaliasingu, oraz nowa technologia UltraShadow, mająca sprawdzić się już wkrótce w najbardziej oczekiwanych grach roku, DooM III i Half Life II.