Przegląd płyt głównych z i915 : Gigabyte GA-8GPNXP Duo

Rok 2004, w opinii specjalistów, miał przynieść większe zmiany w segmencie komputerów x86, niż dokonały się łącznie w latach 2000 - 2003. Zapowiedziano koniec złącza AGP i standardowego slotu PCI, wprowadzenie nowego, "beznóżkowego" procesora Intela, oraz nowy standard jakości dźwięku integrowany w płytach głównych.

Najnowsza płyta Gigabyte GA-8GPNXP Duo oparta na chipsecie i915P

O nowych chipsetach Intela - aka Grantsdale - przystosowanych do obsługi architektury PCI Express i pamięci DDR2, mówiło się już w marcu 2003 roku (czyli jeszcze przed premierą Springdale i Canterwood). Już wówczas wiedzieliśmy, że firma Intel planuje wprowadzenie nowych procesorów w obudowie LGA775, obsługę pamięci DDR2 533/400 MHz, nowego mostka południowego ICH6/RAID z obsługą macierzy RAID, oraz czterech portów Serial ATA.

Dopiero w styczniu tego roku, ujawniono handlowe nazwy nowych chipsetów: Grantsdale oficjalnie nazwany jako i915 i Alterwood jako i925X. Ten pierwszy dostępny będzie w kilku wersjach - początkowo trzech, natomiast i925X - podobnie jak obecnie i875P - ma być "super wydajnym" chipsetem dla najbardziej wymagających użytkowników, czasami określanych mianem "entuzjasta sprzętu".

Intel Grantsdale-P (i915P) będzie wspierał zarówno szynę 533 jak i 800MHz (Quad Pumped Bus) procesorów typu LGA775, dwukanałowe pamięci DDR-II do 533MHz, PCI Express x16 itd. W wersji Grantsdale-G (Intel i915G) dodającej do tego wszystkiego grafikę Intel Extreme Graphics 3. Będzie także Grantsdale-GV (Intel i915GV) bez wsparcia dla PCI Express x16 jak i Grantsdale-GL (Intel i915GL) bez zapewnionej obsługi DDR-II i nowej graficznej szyny, obsługujący tylko Quad Pumped Bus równą 533MHz (przyszłe Celeronki).

Chipset Alderwood, od teraz znany jako - i925X, będzie obsługiwał to samo co w układ i915P (Intel Grantsdale-P), ale doda jeszcze następcę słynnej technologii Intela PAT- Performance Accelerating Technology (w tej chwili dostępna w chipsecie i875P)

Wszystkie chipsety będą współpracować z mostkiem południowym ICH6W-Caswell (oczywiście nie tylko). Upowszechni on zapewne bezprzewodowe sieci komputerowe.

nowe moduły pamięci DDR II 533

Na początku tego roku docierały do nas wiadomości, że pomimo zabiegów Intela i sporego zainteresowania ze strony użytkowników komputerów, pamięci DDR2 mogą w tym roku pozostać marginesem rynku. Powodem miałoby być sceptyczne podejście producentów płyt głównych. Intel przewiduje bardzo agresywną promocję nowego Procesora 4 LGA775 i planuje, że przed końcem roku 2004 Prescott zdobędzie aż 40% rynku stacjonarnych komputerów PC. Aby zapewnić klientom dostępność układów DDR2 w chwili premiery LGA775, Intel wspierał inwestycjami producentów układów pamięci. Jak się okazuje, zabiegi te mogą nie wystarczyć, gdyż na drodze do sukcesu Prescotta stają producenci płyt głównych.

Serwis "DigiTimes" donosił, że tajwańscy wytwórcy płyt głównych nie zamierzają promować pamięci DDR2, dopóki różnica w cenie układów DDR i DDR2 nie będzie mniejsza niż 20%. Obsługa DDR2 nie trafi do płyt innych niż najdroższe, niszowe modele. A przed końcem roku 2004 takie zbliżenie cen dwóch generacji układów z pewnością nie nastąpi: według aktualnych prognoz, chipy DDR2 będą dwukrotnie droższe od układów pierwszej generacji. Sytuacja nie zmieni się do chwili wzrostu liczby wytwórców DDR2.

Póki co, nowe kości pamięci DDR2 nie oferują przepustowości wyższej niż klasyczne DDR (DDR2 533 = DDR 533). Poza tym, pierwsze pamięci DDR2 charakteryzują się większymi opóźnieniami, które spadną do poziomu 3 - 2 (czyli porównywalnego z pamięciami DDR) dopiero w układach DDR2-667 i DDR2-800. W naszych premierowych testach mamy do czynienia z modułami DDR2 z CAS Latency równym 4. Oto szczegółowa specyfikacja modułów K4T56083QF.

Co gorsza, firma AMD w procesorach Athlon 64, które mają wbudowany kontroler pamięci, wcale nie zamierza implementować obsługi pamięci DDR2. Dodana zostanie jedynie obsługa DDR533.

Oczywiście dla firmy Intel nie stanowi to żadnego problemu, bowiem chipsety i915 dostały obsługę także obecnych pamięci DDR.

moduły o budowie jednostronnej, oparte na kostkach SAMSUNG DDR2-533 (Latency 4-4-4)

Układy pamięci DDR2 będą dostępne w obudowach FBGA (Fine-pitch BGA), pozwalających na uzyskanie lepszej charakterystyki elektrycznej i termicznej. Będą one ponadto produkowane przy wykorzystaniu techniki ODT (On-Die Termination), minimalizującej odbicia sygnałów pamięci przy dużych częstotliwościach dla poprawy parametrów czasowych. Dostępne będą układy pamięci DDR2 o pojemnościach do 4 GB, pozwalające na uzyskanie modułów o wyższej niż dotychczas pojemności.

dwie kości pamięci DDR2 pracujące w trybie DualChannel

Moduły DDR2 posiadają inne niż moduły DDR konfiguracje wyprowadzeń, wymagania napięciowe oraz wykorzystują inną technologię układów DRAM. W rezultacie nie są one kompatybilne wstecznie z istniejącymi płytami głównymi z modułami DDR. Dla uniknięcia przypadkowego wstawienia do niekompatybilnej płyty głównej moduły DDR2 posiadają w złączu specjalne wycięcie, które musi pasować do gniazda pamięci.

Oto cCharakterystyka modułów pamięci DDR2:

• Napięcie zasilania 1,8 V, zmniejszające pobór mocy o ok. 50 procent.
• Zakończenie sygnału pamięci wewnątrz układu (ODT - On-Die Termination), zapobiegające powstawaniu błędów wskutek transmisji odbitych sygnałów.
• Usprawnienia operacyjne, zwiększające wydajność, sprawność i parametry czasowe pamięci.
• Opóźnienia CAS: 3, 4 i 5

Nowy, "beznóżkowy" procesor Intel Pentium 4 LGA775...

Jak zwykle w chwili premiery nowych produktów rodzą się wątpliwości, czy zmiany te nie mają na celu wyłącznie wyczyszczenie naszych kieszeni i zmuszenie do wymiany całego sprzętu? No cóż, szczerze powiedziawszy niektóre ze zmian mogą budzić wątpliwości, w szczególności podstawka CPU LGA775, która niejako zmusza do kupienia nowego procesora nawet tych, którzy kilka dni temu kupili topowy model CPU. Jeśli jednak nowy sposób montażu CPU zaplanowano już ponad 18 miesięcy temu i rzekomo ma być on lepszy od dotychczasowego, to z pewnością jest to odpowiednia chwila na jego zaadaptowanie. Tymbardziej, że nowy typ złącza powstał nie po to, aby rozwiązać problem łamiących się i krzywych nóżek (błogosławieństwo dla sprzedawców), ale głównie po to, aby można było dostarczyć kolejnym generacjom układów Pentium 4 (Prescott i Tejas) duże natężenia prądu.

... montowany w całkowicie nowej podstawce.

Prawdopodobnie nikt z nas nie chciałby słyszeć o nowych podstawkach LGA775, kilka miesięcy po wprowadzeniu płyt z nowymi chipsetami. Dlatego tym, na co specjaliści zwracają szczególną uwagę, jest właśnie zmiana obudów Intela na LGA775, dzięki czemu możliwa będzie szybsza adopcja zaawansowanych technologii, jak DDR-II czy PCI Express.

- razem z płytą otrzymaliśmy specjalną podstawkę LGA775RM, umożliwiającą zamocowanie coolerka.

W celu spopularyzowania produktu LGA775 Intel planuje wypuścić na rynek high-endowe wersje procesora Pentium 4 3,80GHz z magistralą systemową 800MHz oraz na rynek masowy układ taktowany zegarem 2,80GHz z szyną 533MHz.

Pojawią się także nowe Celerony D z magistralą systemową 533 MHz, popularnie zwane Celeron "Prescott". Już dziś wiemy, że nie będą one obsługiwać SSE3 i Hyper-Threading. Na początku Celerony D będą dostępne w wersjach 2,80GHz i 3,06GHz w obudowie mPGA478. W trzecim kwartale tego roku roku oferta zostanie rozszerzona o model 2,80GHz w obudowie LGA775.

Plastikowe zabezpieczenie procesora LGA775 na czas transportu

Jednak poza "wycięciem" nóżek z CPU i nową podstawką typu LGA 775, kolejną - można by nawet powiedzieć zaskakującą - nowością dotyczącą procesorów Pentium 4, będzie wprowadzenie "oznaczeń".

Wiadomość ta już 31 marca okrążyła cały internet. Tak wyśmiewaną jeszcze kilka lat temu politykę współczynników wydajności, przyjętą wówczas przez firmę AMD dla procesorów Athlon XP, w tym roku zdecydował się przyjąć również Intel. Tak więc w kolejnej generacji swoich procesorów Pentium 4 i Celeron LGA775, firma Intel planuje zaniechać podawania megahercy, zastępując je numerycznym oznaczeniem, które odtąd będzie określać miejsce w hierarchii wydajności wszystkich procesorów Intela.

Nic dziwnego, że Intel w końcu zdecydował się na wprowadzenie identyfikacji innej niż megaherce, bowiem przyglądając się ostatnim testom procesorów Pentium 4, pojawiał się poważny dylemat: czy 3 GHz nadal znaczy 3GHz ? Skoro jeden Pentium 4 ma 512KB pamięci podręcznej L2 (Northwood), kolejny Pentium 4 ma jej dwa razy więcej (Prescott: 1024KB, do tego nowsze instrukcje SSE) zaś jeszcze inny Pentium 4 ma dodatkową pamięć podręczną trzeciego poziomu (P4 ExtremeEdition: L3=2MB), a wszystkie taktowane są jednakową częstotliwością np: 3.2 GHz, to który z nich jest najwydajniejszy?

Począwszy od drugiego kwartału tego roku, Intel Corporation rozpocznie oznaczanie swoich procesorów według powyższego schematu. Oznaczenia będą determinowane przez częstotliwość taktowania, częstotliwość szyny FSB (400, 533, 800 ...), ilość pamięci cache.

(Tomasz Stiller)

Wchodząca w skład zestawu testowego,

karta graficzna Gigabyte GeForce FX 5700 ze złączem PCI-Express x16

Szyna PCI (Peripheral Component Interconnect) używana od ponad 10 lat jako magistrala ogólnego przeznaczenia we współczesnych komputerach, ostatnimi czasy przestaje już wystarczać. Wprowadzona w 1993 roku, niemal od razu przyjęła się jako przemysłowy standard wypierając ISA, VLB, EISE oraz MCA. Specyfikacja 1.0 przewidywała maksymalnie pięć 32-bitowych złączy, taktowanych zegarem 25, 30 lub 33 MHz. Najsilniejsza wersja miała teoretyczną przepustowość około 133 MB/s, a więc aż nadto, jak na ówczesne potrzeby.

Największe zapotrzebowanie na przepustowość miały - podobnie jak dziś - karty graficzne, chociaż w tamtych czasach nikomu nie śniło się o akceleratorach trzeciego wymiaru. Lata mijały, zapotrzebowanie na przepustowość rosło, specyfikacja się rozwijała. Powstawały gniazda o szerokości 64-bitów, co przy standardowym zegarze dawało przepustowość 266MB/s. Kolejnym krokiem było przyspieszenie magistrali do 66MHz, co w przypadku 32-bitowych złączy dawało przepustowość 266 MB/s, a w przypadku 64-bitowych dwa razy tyle. Ostanie lata to kolejna, szybsza specyfikacja PCI-X, zakłada ona złącza o taktowaniu 66, 100 i 133 MHz, a więc o przepustowości odpowiednio 533, 800 i 1066MB/s.

Jednak przy tak wysokich częstotliwościach taktowania pojawiają się problemy w implementacją magistrali. Występują przesłuchy, ciężko poprowadzić na płycie ścieżki w odpowiedni sposób, producenci byli zmuszeni stosować różne sztuczki. Pojedynczy kontroler obsługuje maksymalnie 4 złącza 66MHz, dwa 100MHz i tylko jeden 133MHz. Zapotrzebowanie na większą ilość złączy o wysokiej przepustowości pociąga za sobą potrzebę integracji kolejnych kontrolerów magistrali. Jest to rozwiązanie bardzo niewygodne i dość kosztowne. To główny powód, dla którego nie widzimy tego typu rozwiązań w komputerach biurkowych, a przecież ich użytkownicy również potrzebują wysokiej wydajności. Ci, którzy dysponują większą ilością gotówki, kupują po prostu serwerowe płyty główne. Desktopy ewoluowały w nieco innym kierunku.

Intel projektując pierwszy dedykowany dla Pentium II chipset - 440LX - postanowił pozbyć się z PCI głównego garba, a więc kart graficznych. Tak powstał Accelerated Graphics Port - AGP.

W 1997 gdy LX zadebiutował na rynku, było to bardzo nowatorskie rozwiązanie. Oczywiście nie było wtedy kart graficznych, które zostały bezpośrednio zaprojektowane dla niego, ówczesne karty zostały tylko przystosowane do instalacji w nowym slocie, często przez zastosowanie mostków PCI<->AGP. AGP tak na dobra sprawę nie jest magistralą, jest tylko portem. Od początku istnienia, jak sama nazwa wskazuje, był przewidziany tylko do instalacji kart graficznych. Oczywiście jako dedykowany do tego typu zadań ma szereg zalet. Najważniejszą jest oczywiście to, że nie musi się dzielić przepustowością z innymi urządzeniami, oraz to, że ma bezpośredni dostęp do pamięci głównej komputera. Przez następne lata obserwowaliśmy kolejne wcielenia AGP: od wersji 1x, 2x, 4x do 8x, czyli najnowszej specyfikacji AGP 3.0.

O ile specyfikacja PCI jest "otwarta" i pozwala na instalacje starszych kart w nowych gniazdach (trzeba tylko przystosować karty do odpowiedniego napięcia zasilania, co jednak nie stanowiło żadnego problemu) to AGP jest już mniej elastyczna i nowych kart zaprojektowanych dla złączy 4x i 8x, niestety nie można instalować w gniazdach obsługujących tryb x1 i x2 (i vice versa).

Niestety, wprowadzenie AGP zaspokoiło potrzeby tylko na krótki czas, ponieważ szyna PCI ponownie przestała wystarczać, między innymi za sprawą szybkich interfejsów I/O. Wystarczy wspomnieć Gigabit Ethernet, ATA133 i Serial-ATA, USB-2.0, FireWire 400 i 800.

Co prawda producenci ratowali się, implementując niezależne magistrale miedzy mostkami północnym i południowym, projektując dedykowane łącza do kontrolerów sieciowych, a także integrując w coraz większą ilość urządzeń w mostku południowym. Wszystko to jednak są rozwiązania przejściowe, kiedyś trzeba było stanąć przed faktem konieczności zaprojektowania nowej, szybkiej magistrali systemowej. Nadszedł więc czas na PCI Express.

(od góry) jedno złącze PCI Express x16, trzy PCI Express x1 i dwa zwykłe PCI, na płycie głównej Gigabyte GA-8GPNXP Duo

Co to oznacza dla komputerów PC? PCI Express - podobnie jak używana przez AMD szyna Hypertransport - jest dwukierunkową, szeregową magistralą przesyłająca dane w pakietach.

W odróżnieniu od tradycyjnych złączy PCI, gdzie dane przesyłane są równolegle ze stała prędkością, PCI Express należy postrzegać raczej jako zestaw szeregowych, niezależnie taktowanych łączy punkt-punkt. W podstawowej wersji dysponujemy jedną linią transmisyjną na złącze, o przepustowości około 250MB/s w każda stronę, niezależnie. Podstawowe gniazdo PCI Express x1 jest wiec prawie 2x szybszy (4x jeśli liczyć przepustowość w obie strony) od standardowego gniazda PCI. Warto jednak wiedzieć, iż w przypadku tradycyjnej magistrali PCI, jej przepustowość jest dzielona między wszystkie przyłączone do niej urządzenia, a łącza PCI Express dysponują dedykowaną, tylko i wyłącznie dla siebie, przepustowością. Nie będzie więc sytuacji, w której jedno urządzenie, np. kontroler ATA133 mogło przeciążyć całą magistrale PCI.

Specyfikacja PCI Express przewiduje również szybsze sloty, które na własne potrzeby mogą dysponować nawet 32 dedykowanymi liniami transmisyjnymi, a wiec oferującymi przepustowość nawet do ~8 GB/s w każda stronę na gniazdo.

W ten właśnie sposób powstało złącze PCI Express x16, którego będą używały przyszłe karty graficzne. Jest to nic innego, jak gniazdo z 16 liniami transmisyjnymi. Na dzień dzisiejszy przyjęto, że przyszłe płyty główne będą wykorzystywały gniazda PCI Express x1, x4, x8 i x16.

Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby płyta główna była wyposażona w same gniazda PCI Express x16. Wolniejsze karty można będzie instalować w szybszych gniazdach.

Jak widzicie, z punktu czysto technicznego magistrala PCI Express wygląda niezwykle interesująco. Producenci płyt głównych są bardzo entuzjastycznie nastawieni do nowej technologii, a to głównie za sprawą uproszczenia laminatów płyt głównych. W podstawowej wersji gniazdo PCI Express x1 wymaga fizycznie 4 przewodów do transmisji danych (dwie pary, RX i TX), a więc dokładnie 4x mniej niż zwykły PCI. Oczywiście pomyślano także o zapotrzebowaniu na energie elektryczną. Gniazdo x1 będzie mieć do dyspozycji 10W energii, gniazda x2-x8 do 25W, gniazdo x16 do 75W. W porównaniu do 25/42W dla dotychczasowego AGP to znaczący skok. Żeby tego było mało, za pomocą dodatkowego połączenia można doprowadzić kolejne 75W energii. Można tutaj pomyśleć o analogi do slotów AGP Pro 50/110. Niektórzy z Was zapewne zauważyli na zdjęciach, że nowe karty graficzne wykorzystujące PCI Express nie mają już złączek molex doprowadzających zasilanie.

Niestety, od strony wiodących producentów kart graficznych dobiegają nas niepokojące informacje. nVidia nie dysponuje jeszcze chipsetami zdolnymi do natywnej obsługi PCI Express. Takowe mają się pojawić pod koniec trzeciego kwartału tego roku. W zamian za to zafundowano nam układ przystosowujący - translator - który instaluje się na karcie graficznej jako dodatkowy mostek między PCI Express a AGP.

mostek AGP > PEG na karcie graficznej z procesorem nVidii GeForce FX 5700

Nie dość, że takie rozwiązanie nie wykorzysta pełnej możliwości PCI Express x16, ponieważ wąskim gardłem jest tu chipset obsługujący port AGP, to dodatkowo, za ten mostek musimy całkiem niemało dopłacić.

Podsumowaując, przy zakupie nowej płyty głównej prawdopodobnie będziemy musieli wymienić kartę graficzna na nową, ale oferującą dokładnie takie same możliwości. Oczywiście efektywne podwojenie przepustowości złączy PEG dla kart graficznych wcale nie musi za sobą pociągać wzrostu wydajności. Wystarczy przypomnieć sobie zmianę AGP x4 na AGP x8. Różnice w wydajności były bardzo niewielkie, ale przynajmniej nie musieliśmy wydawać dodatkowej gotówki na nową płytę główną.

Gdyby nie całe zamieszanie wokół kart graficznych, PCI Express został by przez użytkowników zapewne przyjęty zdecydowanie bardziej entuzjastycznie. Teraz słyszy się opinie, iż to kolejne zagranie marketingowe. Jest to oczywiście rozumowanie błędne, ponieważ 3GIO ma gigantyczny potencjał, a długoterminowe skutki jego wprowadzenia będą jak najbardziej pozytywne.

(Michał Szukała)

Wejście i wyjście cyfrowe SPDIF, oraz 8 kanałowe wyjście audio z technologią "Jack Sensing",

na płycie głównej Gigabyte GA-8GPNXP Duo

Po długim okresie, w którym pecety na masową skalę wyposażane były w mało ambitne chipy dźwiękowe oparte na standardzie AC97, wreszcie doczekamy się nowej jakości dźwięku w naszych komputerach. Standard, który ją zapewni nazwa się Intel High Definition Audio, czyli w skrócie IHDA. Skąd pomysł na nową specyfikację dźwiękową? Przedstawiciele Intela sugerują, że do jej stworzenia przekonały ich prognozy, mówiące iż coraz więcej użytkowników będzie wykorzystywać komputer w charakterze zestawów kina domowego. Sprzęt służący do oglądania filmów musi zaś charakteryzować się wielokanałowym dźwiękiem najwyższej jakości. Nowa specyfikacja ma za zadanie sprostać tym potrzebom. Przy jej projektowaniu, Intel na szeroką skalę współpracował z największymi graczami biznesu dźwiękowego i komputerowego. Co z tego wszystkiego wynika?

Po pierwsze, na naszych komputerach zawita na masową skalę wysokiej jakości, wielokanałowy dźwięk. Współpraca Intela z firmą Dolby zaowocowała stworzeniem rozwiązań, umożliwiających odgrywanie dźwięku 7.1 nie tylko przy pomocy odpowiedniej liczby głośników, ale nawet przy użyciu jedynie dwóch. Odpowiada za to system Dolby Digital Liie, w który wyposażone będą kodeki IHDA.

panel sterowania audio do kodeka ALC880 zintegrowanego na płycie Gigabyte GA-8GPNXP Duo

Inną ważną nowością jest fakt, że po raz pierwszy tani, produkowany na masową skalę, zintegrowany chip dźwiękowy będzie obsługiwał efekty środowiskowe EAX. Przypomnijmy, że standard ten został stworzony w 1997 roku przez firmę Creative na potrzeby swojej serii kart Sound Blaster. Służy on do przestrzennego pozycjonowania dźwięku, a także dodawania mu głębi i realizmu poprzez umieszczanie jego źródła w zaprogramowanym środowisku dźwiękowym, takim jak pokój, hala koncertowa, czy tunel. Oczywiście przetwarzanie dźwięku odbywa się w czasie rzeczywistym. Większość współczesnych kart dźwiękowych obsługuje ten standard, jeśli zaś chodzi o oprogramowanie, to właściwie wszystkie dzisiejsze gry wykorzystują EAX. Korzyść z wykorzystania IHDA będzie więc natychmiast widoczna.

IHDA będzie jednak obsługiwał EAX tylko w wersji 2.0. Nowsze wersje tego standardu cechujące się lepszą jakością efektów środowiskowych (3.0 i 4.0) są zarezerwowane dla kart Creative Audigy, a ich producent nie kwapi się do licencjonowania go innym firmom. Na razie niewiele gier w pełni korzysta z najnowszych odmian EAX, ale wraz z biegiem czasu sytuacja może się diametralnie zmienić. Tak, czy inaczej, na razie będziemy musieli zadowolić się starszą wersją EAX, a jeżeli komuś to nie wystarczy, zawsze będzie mógł kupić oddzielną kartę dźwiękową na PCI (a niedługo pewnie również i PCI-Express).

Jakich jeszcze niedogodności należy spodziewać się po IHDA? Nowy kodek Intela, będzie produktem masowym, a więc takim, którego cena nie będzie mogła przekroczyć pewnego, bardzo niskiego pułapu. Związane jest z tym pewne ryzyko, jako że niedrogie komponenty nie zawsze będą wysokiej jakości. Doświadczenie każe być ostrożnym, należy bowiem pamiętać, że z jakością implementacji AC97 bywało bardzo różnie.

Paradoksalnie, pewny problem może może również stanowić fakt, iż tworzenie IHDA odbywało się w bliskiej kooperacji z firmą Dolby Laboratories. Co prawda ma to swoje zalety - dzięki temu można spodziewać się, że implementacja tego standardu dźwięku wielokanałowego w nowych chipsetach będzie co najmniej bardzo dobra. Istnieje jednak ryzyko, że współpraca ta odbije się niekorzystnie na obsłudze EAX. Jest on bowiem konkurencyjny do standardu Dolby.

Tak czy inaczej, nie powinniśmy chyba oczekiwać zbyt wiele od niedrogiego, masowo montowanego chipsetu, jakim będzie IHDA. W swojej kategorii kość Intela i tak jest propozycją nad wyraz ciekawą.

Interesującą funkcją płyt z IHDA będzie automatyczne wykrywanie urządzeń podłączonych do wejść i wyjść dźwiękowych. Już dziś można to znaleźć w niektórych płytach, ale wraz z nadejściem nowego standardu funkcja ta będzie instalowana masowo. Według Intela działa ona bardzo dobrze, a poprawność wykrywanych urządzeń takich jak mikrofony, kable Line-In, czy słuchawki sięga niemal 90%.

Poniżej znajduje się tabelka, porównująca najważniejsze różnice pomiędzy IHDA, a odchodzącym powoli w cień AC97. W celach porównawczych w tabeli znajduje się również jedna z najpopularniejszych obecnie kart dźwiękowych, Creative Audigy2.

Tabela 1: Porównanie AC97 z IHDA.

Jak widać, AC97 i IHDA dzieli niemała przepaść. Po pierwsze, wspomniana już wcześniej obsługa efektów środowiskowych EAX sprawi, że dźwięk w grach nabierze dodatkowej głębi. Prawdopodobnie Intel udostępni również narzędzia systemowe, które umożliwią włączenie efektów podczas odgrywania muzyki, czy oglądania filmów. Dzięki temu możliwe będzie wierniejsze odtwarzanie dźwięku, podobnie jak to jest w przypadku wielu kart muzycznych, np. Sound Blaster Live!, czy Audigy.

W nowym kodeku wzrosła również maksymalna częstotliwość próbkowania i to aż czterokrotnie. Niesie to za sobą czystszy, dokładniejszy dźwięk, a także zgodność z niedawno wprowadzonymi płytami z muzyką w standardzie DVD-Audio.

Tabela 2: CD-Audio vs. DVD-Audio (porównanie dotyczy płyt jednowarstwowych)

Przypomnijmy, że DVD-Audio to następca standardowych krążków CD-Audio. Jest formatem zapisu muzyki o bardzo wysokiej jakości dźwięku. Oferuje zapis 86 minut dźwięku przestrzennego (surround) o jakości 96 kHz i w rozdzielczości 24-bit. Jak widać IHDA jest pierwszym zintegrowanym rozwiązaniem na rynku, pozwalającym na pełne wykorzystanie zalet DVD-Audio. Stare kodeki dźwiękowe AC97 nie były w stanie sprostać wymaganiom tego nowego standardu.

W naszych testach jako pierwszy zagościł ponadprzeciętnie wyposażony zestaw firmy Gigabyte, w którego skład wchodzi płyta główna GA-8GPNXP Duo, karta graficzna GV-NX57128D PCI-Express, oraz bezprzewodowa karta sieciowa GN-WPKG.

Do dyspozycji mamy (na zdjęciu poniżej od lewej) dwa porty PS/2, LPT, wejście i wyjście SPDIF (cyfrowe audio), COM, dwa wyjścia RJ-45 dla zintegrowanych kontrolerów Gigabit Ethernet (z dodatkową kartą sieciową WiFi łącznie mamy aż trzy sieciówki), cztery porty USB 2.0, oraz zestaw złączy audio-jack: wejście liniowe, wyjście (głośniki przód), mikrofon, wyjście surround (głośniki tylne), wyjście na głośnik centralny i subwoofer, oraz głośnik boczny. Całość w technologii "Jack Sensing", czyli automatycznego wykrywania urządzeń podłączonych do wejść i wyjść dźwiękowych.

Na dwóch dodatkowych śledziach - podłączanych na płycie odpowiednio do żółtych i fioletowego gniazdka - mamy także kolejne 2+2 porty USB 2.0 (łącznie już osiem), oraz dwa porty FireWire IEE1394b.

W płytę możemy wpiąć dwie klasyczne karty PCI (białe gniazda), trzy w nowym standardzie PCI-Express x1 (trzy czarne), oraz kartę graficzną w złącze PCI-Express x16.

Mostek południowy ICH6R standardowo obsługuje tylko jeden kanał IDE (dwa urządzenia ATA100 - czerwone duże gniazdo) oraz cztery porty SerialATA150 (cztery urządzenia - małe czerwone wtyczki), pracujące w trybie SATA lub RAID 0,1.

Gigabyte dodatkowo wyposażył swoją płytę w kontroler GigaRAID, zwiększając w ten sposób obsługę o kolejne dwa kanały IDE: kolejne cztery urządzenia ATA133 (w sumie już sześć urządzeń ATA), albo dwa dyski połączone w RAID 0,1, 0+1.

Z dokumentacji wynika, że dostępna będzie również wersja płyty z układem Silion Image Sil3114 (zamiast układu GigaRAID). Wówczas płyta zyska obsługę czterech dysków SerialATA II.

Pomarańczowe złącze na płycie to miejsce na autorski moduł Gigabyte DPS (Universal Plus Dual Power System). Ma go każdy model płyty Gigabyte z literką "X" w nazwie, a to oznacza, że testujemy produkt należący do przedziału "high-end". U-Plus DPS to moduł podwójnego zasilania, dostarczający płycie 8 faz i stabilny prąd o natężeniu do 150A. Ma to absolutnie wystarczyć do bezproblemowego działania nawet procesora 8 GHz. Oczywiście stosowanie modułu ma sens w przypadku najmocniejszych procesorów 3.2+ GHz lub bardzo ostrego podkręcania (np: VapoChill w którym nie tak dawno podkręcaliśmy procesor ponad 4.5 GHz). Moduł DPS działa równolegle do zasilania płyty, a więc płyta może pracować również bez niego.

Dodatkową zaletą modułu DPS jest obniżenie temperatury płyty o około 10-15°C - w zależności od natężenia prądu. Natomiast w stosunku do poprzedniej wersji DPS, nowy układ jest całkowicie bezgłośny. Do chłodzenia zastosowano technologię Heat-Pipe, która "wyciąga" ciepło przez rurkę "heat-pipe" na miedziane żeberka, a te z kolei są już chłodzone przez podmuch z coolerka CPU. Warto przy tym zwrócić uwagę, że idealnym uzupełnieniem był do tego 3D Cooler Gigabyte, który wydmuchuje powietrze dookoła - 360° - w więc chłodził także żeberka DPS.

Fabrycznie płyta przychodzi do nas z "gołym" - ale cichym - radiatorem na chipsecie. W pudełku z płytą znajduje się również dodatkowy wiatraczek (na zdjęciu po lewej), który można bardzo szybko zapiąć za pomocą dwóch zatrzasków.

Wiatraczek nie jest głośny (cichszy niż Cooler Master Ice Blue, czyli poniżej 24dBA) jednak swój szum wytwarza i pobijał pod tym względem 3D Cooler Ultra Super Silent (18.5dBA). I tu byliśmy w nielada rozterce, bowiem z jednej strony chcielibyśmy maksymalnej ciszy, z drugiej jednak strony sam radiator bardzo mocno się nagrzewa (powyżej 70°). Biorąc pod uwagę, że płyta Gigabyte stosuje automatyczne podkręcanie (o czym napiszemy dalej), chyba lepiej będzie używać jej z założonym coolerkiem.

Do obsługi sieci LAN 100/1000 Mbit mamy na płycie dwa różne kontrolery: Marvell 8001 (po lewej) i Broadcom 5751. Oba z adresami MAC, które można dynamicznie zmieniać w ustawieniach sterownika.

Najnowsza płyta 8GPNXP na Intelu i915, to także kilka nowych dodatkowych technologii od samego Gigabyte. Kilka z nich znamy już z poprzednich płyt: @BIOS (inteligentna, łatwa aktualizacja BIOS'a poprzez internet), Q-Flash (aktualizacja BIOS'a bez programu do aktualizacji, posiadając tylko plik z biosem), DualBIOS, (dwa 4Mbit. flash ROMy, gdzie druga kość pełni zadanie kopii zapasowej), XPress Recovery (kopia zapasowa i odtworzenie wszystkich plików systemowych z poziomu BIOS'a), XPress Install (instalacja wszystkich sterowników "za jednym kliknięciem myszki"), CPU Smart Fan (automatyczna kontrola prędkości wentylatora procesora).

Kilka unowocześniono: EasyTune5 (narzędzie do podkręcania z poziomu Windows), CPU Intelligent Accelerator 2 (C.I.A. 2), Memory Intelligent Booster 2 (M.I.B. 2).

A kilka zaprezentowano po raz pierwszy: Motherboard Inteligent Tweaker (M.I.T), System Overclock Saver (S.O.S), Gigabyte C.O.M.

Mianem "Motherboard Inteligent Tweaker" (M.I.T) czyli Inteligentnego Podkręcania Płyty, określono cały zestaw opcji do zmiany: taktowania szyny, napięcia CPU, DIMM, PEG, oraz regulacji czasów opóźnień pamięci. Innymi słowy, funkcjom znanym nam już z poprzednich płyt, nadano teraz ładnie brzmiącą, marketingową nazwę. Z punktu widzenia praktycznego M.I.T. nie wnosi nic nowego.

ekran główny BIOSu w płycie GA-8GPNXP

... oraz sekcja Motherboard Inteligent Tweaker(M.I.T)

CPU Intelligent Accelerator 2 i Memory Intelligent Booster 2, to funkcje które automatycznie "podkręcają" - odpowiednio - procesor i pamięci (do +10%). Do tej pory (np: w naszym modelu płyty GA-8IPE1000 Pro2) mieliśmy możliwość zadecydowania, czy M.I.B. będzie włączone czy wyłączone. Teraz firma Gigabyte postanowiła, że funkcja ta będzie aktywna już fabrycznie.

Testowana płyta już przy pierwszym uruchomieniu - bez żadnych dodatkowych czynności - podniosła wydajność do poziomu ustawień odpowiednich dla trybu "Racing" (obrazek poniżej).

Okazało się, że procesor Pentium 4 3.2 GHz pracuje z częstotliwością 3.36 GHz przy szynie FSB 210 MHz (Quad 840 MHz). Po próbie ręcznego ustawienia trybu TURBO, Windows niestety już się nie ładował.

Bezpośrednio z podkręcaniem wiąże się kolejna funkcja, System Overclock Saver (S.O.S), która zresetuje BIOS do ustawień "bezpiecznych" w przypadku zawieszenia płyty zbyt wysokimi ustawieniami. O tym jak przydatna jest to funkcja chyba nie trzeba przekonywać. Nie musieliśmy już resetować BIOSU wyjmując baterie CMOS.

Instalacje sterowników możemy przeprowadzić na dwa sposoby: albo bawić się w samodzielne klikanie i restartowanie komputera po każdym zainstalowanym sterowników, albo skorzystać ze wspomnianej funkcji "Xpress Install", kliknąć raz, wrócić za 10 minut i mieć gotowy do pracy system. Każdy wybierze co mu odpowiada najbardziej.

Pozostanie jedynie doinstalowanie sterowników karty graficznej, oraz dodatkowej karty sieciowej Wi-Fi (rzecz jasna jeśli zdecydujemy się z niej korzystać).

Po sterownikach czas na dodatkowe aplikacje Gigabyte. Mamy tu GWUM (Gigabyte Windows Utilities Manager) - ikonka systray z której mamy szybki dostęp do wielu ciekawych funkcji systemu, a także pozostałych programów które instalujemy. Gigabyte C.O.M. - program diagnostyczno informacyjny via internet, korzystający z zasobów umieszczonych na serwerze gigabyte. EasyTune 5 - narzędzie do podkręcania z poziomu Windows. DMI Viewer - aplikacja pozwalająca przeglądnąć zasoby DMI. Face-Wizard - program w którym można stworzyć własne logo pojawiające się podczas startu komputera. @BIOS - program do aktualizacji BIOS'a z poziomu Windows oraz via internet. Oraz jak zwykle w przypadku płyt Gigabyte'a, pakiet Norton Internet Security 2004. Jak widać sporo softu, a co najważniejsze większość bardzo przydatna.

Nowy EasyTune5 pod względem oferowanych możliwości niewiele różni się od swojego poprzednika. Zasadniczą różnicą jest nowy silnik obsługujący całkowicię nową platformę, oraz nowy, efektowny wygląd.

Przy jego pomocy możemy podkręcić szynę FSB CPU, częstotliwość pamięci, zwiększyć napięcie CPU i DDR. Monitorować temperaturę i napięcia. Kontrolować pracę wiatraczka na chipsecie.

Nie będziemy specjalnie faworyzować nowej platformy i915. W szranki z nią stanie jedna z lepszych płyt głównych z chipsetem i865PE, model 8IPE1000 Pro2 również Gigabyte'a. A skoro GA-8GPNXP jest już fabrycznie podkręcana, naszego i865PE również ustawimy na możliwie optymalną wydajność.

Aby zachować pełną obiektywność w ocenie wyników, należy pamiętać, że testowany tu model płyty z chipsetem i915 to wydanie premierowe, z inżynieryjnym BIOSem, z pierwszym wydaniem sterowników, zarówno do samego chipsetu jak i do karty graficznej PCI-Express.

Zaczynamy od porównania na obu platformach czystej wydajności procesorów i pamięci. O 6% wyższy wynik CPU to zasługa fabrycznego "przetaktowania" Pentium 4 z 3.2 na 3.36 GHz. O 24% lepsze osiągi pamięci to rzecz jasna wyższa częstotliwość taktowania pamięci DDR2 = 533 MHz, która daje im efektywną przepustowość 8.6 GB/s, w porównaniu do 6.4 GB/s pamięci DDR400. Tak więc z serii pełnych testów programem PC Mark 2004 dowiadujemy się, że platformy mają podobny stosunek wydajności.

Kolejny test to Cinebench 2003, reprezentujący CINEMA 4D firmy MAXON - poważną aplikację do modelowania 3D, renderingu i animacji. Niestety, póki co platforma na intelu 915 będzie czasami tracić kilka punktów z uwagi na "słabsze" wyniki procesora Pentium 4 "Prescott" i jego dłuższe potoki wykonawcze. Jak dowiedliśmy w naszych ostatnich testach, "Northwood" pomimo mniejszej pamięci cache (512 KB), w niektórych testach radzi sobie znacznie lepiej od 1MB Prescotta.

Podobne wnioski można wyciągnąć na podstawie testów z zestawu SPEC ViewPerf 7.1, odnoszącego się do profesjonalnych aplikacji 3D/CAD/CAM. W tym jednak wypadku do głosu dochodzi również karta graficzna, a więc architektura PCI-Express.

I na koniec nasz "ulubiony" 3D Mark 2003, który oceni przede wszystkim korzyści płynące z architektury PCI-Express. Jak widać w przypadku kart GeForce FX 5700 - czyli średniej klasy grafiki (a do tego bez natywnej obsługi PEG) - różnica pomiędzy AGP x8 i PEGx16 jest niezauważalna. Do testów PCI-Express z pewnością powrócimy ponownie już niedługo, podczas porównywania mocniejszych kart graficznych np: Radeon X800 XT.

Jeśli zatem ocenić nową platformę pod kątem "wymiernej" wydajności, można śmiało powiedzieć, że nic szczególnego jeszcze nie wydarzyło się.

Warto jednak zwrócić uwagę, że sam Intel uczciwie przyznaje w swojej dokumentacji, iż od nowych chipsetów i915/925 nie należy oczekiwać wybitnego wzrostu wydajności. Nowe platformy to przede wszystkim nowe technologie, mające ewoluować w kierunku wzrostu wydajności, czyli wyższych częstotliwości taktowania pamięci i CPU, odblokowania "zatkanej" architektury PCI, itd.

Zobaczmy zatem, jakiego zysku w wydajności możemy oczekiwać od chipsetu i925X . Oto platformy testowe:

Z porównania wyników benchmarków PC Mark 2004, 3D Mark 2003 i Aquamark 3, można wyciągnąć wnioski, że tak na dobrą sprawę platforma z chipsetem i 925X, nie oferuje (jak na razie) żadnej znaczącej przewagi w wydajności. Przy testach pamięci można zaobserwować nieznacznie lepsze wyniki - rzędu 3-5% - które zapewne są zasługą optymalizacji "PAT".

Jak zatem widać, w grach 3D i ogólnych benchmarkach obie platformy oferują niemal identyczne osiągi. Ale ...

... w specjalistycznym benchmarku SPECviewperf 7.1 wydarzyło się coś wyjątkowego. Wszystkie testy wydajności obliczeń na aplikacjach CAD/CAM/3D wypadły znacznie lepiej na platformie i925X. Cztery z nich średnio o 10% szybciej, "DesignReview Viewset (drv-09)" aż o 26% szybciej, natomiast "IBM Visualization Data Explorer" nadzwyczaj wydajniej. Pięć z nich wydaje się bardzo prawdopodobna - testy na referencyjnych płytach Intela potwierdzają taki wzrost wydajności i925X - natomiast co do 60% różnicy 'Data Explorer' mamy jeszcze pewne wątpliwości i z pewnością przeprowadzimy w pod tym kątem 'małe dochodzenie'.